Նշանավոր և հիշարժան տարեթվերի օրացույց 1975: Ապրիլ, մայիս, հունիս

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է XIX–XX դարերում Արևելյան Հայաստանի տարածքում դատական համակարգի և քաղաքացիական դատավարության ձևավորման ու զարգացման պատմաիրավական ուսումնասիրությանը՝ տարբեր ժամանակաշրջաններում գործող օրենսդրական համակարգերի համեմատական վերլուծությամբ։ Հետազոտության առանցքում դատարանների կազմակերպական կառուցվածքի, իրավասությունների, քաղաքացիական գործերի քննության ընթացակարգերի և դատավարության մասնակիցների իրավական կարգավիճակի պատմական փոփոխություններն են։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դատական ինստիտուտների զարգացումը դիտարկել քաղաքական և իրավական համակարգերի փոփոխությունների լայն համատեքստում՝ բացահայտելով իրավական շարունակականության և վերափոխման առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում կարող են քննության առնվել XIX դարում Արևելյան Հայաստանի վարչաիրավական կարգավիճակի փոփոխությունից հետո ձևավորված դատական կառույցները, Ռուսական կայսրության իրավական համակարգի ազդեցությունը և դատական բարեփոխումների նշանակությունը քաղաքացիական արդարադատության կազմակերպման համար։ Կարող են ուսումնասիրվել քաղաքացիական գործերի ենթակայության ու ընդդատության, հայց ներկայացնելու, ապացուցման, կողմերի դատավարական իրավունքների, դատական ակտերի ընդունման և դրանց վերանայման վերաբերյալ իրավական կարգավորումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել տարբեր ժամանակաշրջանների օրենսդրական ակտերի համեմատությանը՝ պարզելու, թե ինչպես են փոխվել քաղաքացիական դատավարության սկզբունքները և դատարանի դերը մասնավոր իրավական վեճերի լուծման գործընթացում։ XX դարի քաղաքական և պետական վերափոխումների պայմաններում դատական համակարգը ենթարկվել է նոր ինստիտուցիոնալ փոփոխությունների, ուստի կարևոր է ուսումնասիրել նախորդ իրավական ավանդույթների և նոր կարգավորումների հարաբերակցությունը։ Պատմաիրավական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ոչ միայն իրավական նորմերի ձևական փոփոխությունները, այլև դրանց կիրառման պատմական պայմանները, դատական հաստատությունների գործառույթների զարգացումը և հասարակական հարաբերությունների փոփոխության ազդեցությունը քաղաքացիական դատավարության վրա։ Իրավահամեմատական վերլուծությունը կարող է ընդգրկել տարբեր ժամանակաշրջանների դատավարական օրենսդրության կառուցվածքային և սկզբունքային ընդհանրություններն ու տարբերությունները՝ նպաստելով ժամանակակից քաղաքացիական դատավարության առանձին ինստիտուտների պատմական ակունքների ըմբռնմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է պետության և իրավունքի պատմության, քաղաքացիական դատավարության և համեմատական իրավագիտության մեթոդները՝ ներկայացնելով Արևելյան Հայաստանում քաղաքացիական արդարադատության ինստիտուցիոնալ ու օրենսդրական զարգացման պատմական ընթացքը։

Ինֆորմատիկա

Հեռահաղորդակցության և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է պասիվ օպտիկական ցանցերի կառուցման սկզբունքների, դրանց ճարտարապետական առանձնահատկությունների և մուլտիմեդիա ծառայությունների համար դինամիկ թողունակության բաշխման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում օպտիկամանրաթելային հասանելիության ցանցերի կառուցվածքը, տվյալների փոխանցման տեխնոլոգիաները, ցանցային սարքավորումների փոխգործակցությունը և կապուղիների արդյունավետ օգտագործման հիմնական սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պասիվ օպտիկական ցանցերում թողունակության դինամիկ բաշխման ալգորիթմներին, որոնք հնարավորություն են տալիս ցանցային ռեսուրսները բաշխելու բաժանորդների փոփոխվող պահանջներին և փոխանցվող տեղեկատվության բնույթին համապատասխան։ Վերլուծվում են մուլտիմեդիա ծառայությունների՝ տեսահաղորդակցության, ձայնային կապի և տվյալների հոսքային փոխանցման որակական պահանջները, ինչպես նաև ցանցի թողունակության, ուշացումների, փաթեթների կորստի և ծառայությունների որակի փոխկապակցվածությունը։ Քննարկվում են նաև ցանցային ծանրաբեռնվածության կառավարման, տարբեր տեսակի տեղեկատվական հոսքերի առաջնահերթության սահմանման և հաղորդակցական ռեսուրսների օպտիմալացման խնդիրները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում դիտարկվում են ցանցի աշխատանքի մոդելավորման, արդյունավետության գնահատման և թողունակության բաշխման մեխանիզմների կատարելագործման հնարավորությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հեռահաղորդակցության, օպտիկական կապի համակարգերի, համակարգչային ցանցերի և մուլտիմեդիա տեխնոլոգիաների ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Մանկավարժություն

Մանկավարժական գիտությունների, տարրական կրթության մեթոդիկայի և գեղագիտական դաստիարակության բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է տարրական դասարաններում միջառարկայական կապերի իրականացման հնարավորությունների և կրտսեր դպրոցականների գեղագիտական դաստիարակության արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում միջառարկայական կապերի տեսական և մեթոդաբանական հիմքերը, դրանց նշանակությունը ուսումնական գործընթացի ամբողջականության ապահովման և սովորողների բազմակողմանի զարգացման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կրտսեր դպրոցականների տարիքային ու հոգեբանական առանձնահատկություններին, գեղագիտական ընկալման, ճաշակի, երևակայության և ստեղծագործական մտածողության ձևավորման պայմաններին։ Վերլուծվում են մայրենի լեզվի, գրական ընթերցանության, երաժշտության, կերպարվեստի, տեխնոլոգիայի և բնագիտական առարկաների փոխկապակցված ուսուցման հնարավորությունները։ Քննարկվում են տարբեր առարկաների բովանդակության համադրման, միասնական թեմաներով դասերի կազմակերպման և գեղագիտական արժեքների յուրացմանը նպաստող մանկավարժական մեթոդները։ Ուսումնասիրության շրջանակներում կարող են դիտարկվել ինտեգրված դասերի, ստեղծագործական առաջադրանքների, նախագծային աշխատանքների և արվեստի տարբեր տեսակների կիրառման առանձնահատկությունները տարրական կրթության գործընթացում։ Անդրադարձ է կատարվում ուսուցչի մասնագիտական պատրաստվածության, դասավանդման մեթոդների ընտրության և կրթական միջավայրի կազմակերպման ազդեցությանը սովորողների գեղագիտական զարգացման վրա։ Կարևորվում է միջառարկայական կապերի միջոցով ուսումնական հետաքրքրության խթանումը, հուզական արձագանքման զարգացումը և շրջապատող աշխարհի գեղեցկության նկատմամբ գիտակցված վերաբերմունքի ձևավորումը։ Աշխատանքը կարող է նպաստել տարրական դպրոցում գեղագիտական դաստիարակության կազմակերպման մեթոդական մոտեցումների կատարելագործմանը և ինտեգրված ուսուցման արդյունավետության գնահատմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել տարրական կրթության մանկավարժության, դասավանդման մեթոդիկայի, գեղագիտական դաստիարակության և կրթական ծրագրերի մշակման ոլորտների մասնագետների, ուսուցիչների ու հետազոտողների համար։

Հոգեբանություն

Աշխատությունը նվիրված է արդյունաբերական կազմակերպության ղեկավարի մասնագիտական գործունեության հոգեբանական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը և արդյունավետ կառավարման համար անհրաժեշտ անձնային, ճանաչողական, հաղորդակցական ու կազմակերպչական հատկանիշների համակարգային մոդելի ձևավորման հիմնախնդիրներին։ Հետազոտության առանցքում ղեկավարի անձն է՝ որպես արտադրական գործընթացների կազմակերպման, աշխատակազմի գործունեության համակարգման և կառավարչական որոշումների ընդունման առանցքային սուբյեկտ։ Քննվում են ղեկավարի մասնագիտական կարողությունների և անհատական հոգեբանական առանձնահատկությունների փոխհարաբերությունները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը կառավարման ոճի, աշխատանքային հարաբերությունների և կազմակերպության սոցիալ-հոգեբանական միջավայրի վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում որոշումների ընդունման, պատասխանատվության, ինքնակարգավորման, վերլուծական մտածողության, հաղորդակցական կարողությունների, առաջնորդության և կազմակերպչական հմտությունների նշանակությանը։ Արդյունաբերական միջավայրի առանձնահատկություններից ելնելով՝ կարևորվում է ղեկավարի գործունեությունը բարձր պատասխանատվության, սահմանափակ ժամանակի, արտադրական ռիսկերի և տարբեր մասնագիտական խմբերի աշխատանքը համաձայնեցնելու անհրաժեշտության պայմաններում։ Ուսումնասիրվում են ղեկավարի և ենթակաների փոխհարաբերությունները, աշխատակիցների մոտիվացման, համագործակցության և կազմակերպական հաղորդակցության հոգեբանական մեխանիզմները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում կառավարման տարբեր ոճերի ուսումնասիրությանը և դրանց կապին աշխատակազմի ներգրավվածության, փոխադարձ վստահության ու աշխատանքային արդյունավետության հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև կոնֆլիկտային իրավիճակներում ղեկավարի վարքագիծը, բանակցային կարողությունները և կառուցողական լուծումներ գտնելու հոգեբանական նախադրյալները։ Առանձին ուղղություն է ղեկավարի մասնագիտական սթրեսի և հուզական ծանրաբեռնվածության խնդիրը՝ հաշվի առնելով, որ երկարատև կառավարչական պատասխանատվությունը պահանջում է հոգեբանական կայունություն և արդյունավետ ինքնակարգավորում։ Հոգեբանական մոդելի կառուցումը ենթադրում է ղեկավարի մասնագիտական գործունեության համար նշանակալի հատկանիշների համակարգում և դրանց միջև փոխկապակցվածությունների բացահայտում։ Նման մոդելը կարող է կիրառվել ղեկավար կադրերի մասնագիտական ընտրության, գնահատման, վերապատրաստման և կառավարչական կարողությունների զարգացման ծրագրերի տեսական հիմնավորման համար։ Միաժամանակ ընդգծվում է, որ արդյունավետ ղեկավարումը չի պայմանավորվում մեկ առանձին անձնային հատկությամբ, այլ ձևավորվում է մասնագիտական գիտելիքների, սոցիալական հմտությունների, մտածողության առանձնահատկությունների և կազմակերպական միջավայրի փոխազդեցությամբ։ Աշխատությունը նպաստում է կառավարման հոգեբանության և կազմակերպական հոգեբանության շրջանակում արդյունաբերական ղեկավարի մասնագիտական գործունեության առավել ամբողջական ըմբռնմանը։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է էվոլյուցիոն զարգացման տարբեր մակարդակներում գտնվող օրգանիզմների ամբողջական ֆունկցիոնալ վիճակի առանձնահատկությունների համեմատական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում օրգանիզմը դիտարկվում է որպես փոխկապակցված կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ համակարգերի ամբողջություն, որի կենսագործունեությունը պայմանավորված է նյարդային, հումորալ, նյութափոխանակային և այլ կարգավորիչ մեխանիզմների համաձայնեցված աշխատանքով։ Քննության են առնվում տարբեր աստիճանի կենսաբանական կազմակերպվածություն ունեցող օրգանիզմներում ֆիզիոլոգիական գործընթացների ինտեգրման ընդհանուր օրինաչափությունները և դրանց էվոլյուցիոն փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում այն մեխանիզմներին, որոնց միջոցով տարբեր օրգան-համակարգերի գործունեությունը միավորվում է ընդհանուր հարմարվողական պատասխանի մեջ՝ ապահովելով ներքին միջավայրի հարաբերական կայունությունը և արտաքին պայմանների փոփոխություններին արձագանքելու կարողությունը։ Համեմատական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս գնահատելու, թե էվոլյուցիոն զարգացման ընթացքում ինչպես են բարդացել կարգավորման համակարգերը, փոխվել ֆունկցիաների փոխկապակցվածության ձևերը և մեծացել օրգանիզմի տարբեր բաղադրիչների գործունեության համակարգվածությունը։ Ուսումնասիրվում են ֆիզիոլոգիական ցուցանիշների փոխհարաբերությունները հանգստի, ակտիվության և շրջակա միջավայրի տարբեր ազդեցությունների պայմաններում՝ դրանց միջոցով բացահայտելով օրգանիզմի ամբողջական արձագանքի առանձնահատկությունները։ Կարևորվում է նաև նյարդային և ներզատական կարգավորման հարաբերակցության ուսումնասիրությունը՝ հատկապես ավելի բարդ կազմակերպվածություն ունեցող օրգանիզմներում, որտեղ տարբեր կարգավորիչ օղակների փոխազդեցությունը կարող է ապահովել առավել ճկուն հարմարվողական պատասխաններ։ Հետազոտության համեմատական բնույթը նպաստում է տարբեր կենսաբանական խմբերի միջև ոչ միայն տարբերությունների, այլև պահպանված ընդհանուր ֆիզիոլոգիական սկզբունքների բացահայտմանը։ Այսպիսի ուսումնասիրությունը կարևոր է օրգանիզմի ամբողջականության, հոմեոստազի և հարմարվողականության վերաբերյալ պատկերացումների զարգացման համար և հնարավորություն է տալիս ֆիզիոլոգիական գործընթացները դիտարկել դրանց էվոլյուցիոն ծագման ու բարդացման համատեքստում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է համեմատական ֆիզիոլոգիայի, էվոլյուցիոն կենսաբանության և համակարգային կենսաբանության մոտեցումները՝ նպաստելով կենդանի օրգանիզմների ինտեգրատիվ գործունեության ընդհանուր սկզբունքների առավել խորքային ըմբռնմանը։

Այլ առարկաներ

Գրքում ներկայացվում են Excel-ի հիմնական գործիքներն ու հնարավորությունները՝ աղյուսակների ստեղծում, տվյալների մուտքագրում և ձևավորում, բանաձևերի օգտագործում և պարզ հաշվարկների կատարում։ Բացատրվում են նաև հիմնական ֆունկցիաները, ինչպիսիք են գումարում, միջին արժեքի հաշվարկ և տրամաբանական պայմանների կիրառումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տվյալների վերլուծության գործիքներին՝ գրաֆիկների կառուցում, տեսակավորում և ֆիլտրում, որոնք օգնում են արդյունավետ աշխատել մեծ տվյալների հետ։ Գիրքը պարունակում է բազմաթիվ գործնական օրինակներ և վարժություններ, որոնք նպաստում են ձեռք բերված գիտելիքների ամրապնդմանը և կիրառական հմտությունների զարգացմանը տարբեր ոլորտներում։