Оценка зависимости показателей смертности населения города Еревана от уровня и распределения доходов

Տնտեսագիտություն

Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում պարենային անվտանգության կառավարման համակարգի կատարելագործման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ հաշվի առնելով երկրի տնտեսական, գյուղատնտեսական, սոցիալական և աշխարհաքաղաքական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության հիմքում այն մոտեցումն է, որ պարենային անվտանգությունը միայն անհրաժեշտ քանակությամբ սննդամթերքի արտադրության կամ ներմուծման ապահովման խնդիր չէ, այլ բազմաբաղադրիչ համակարգ, որը ներառում է պարենի առկայությունը, բնակչության համար դրա տնտեսական և ֆիզիկական մատչելիությունը, սննդի պատշաճ օգտագործումը և մատակարարման կայունությունը։ ՀՀ կառավարության կողմից հաստատված պարենային անվտանգության համակարգի զարգացման ռազմավարությունը նույնպես հիմնվում է այս չորս հիմնական ուղղությունների վրա և նախատեսում է համապատասխան միջոցառումներ՝ բնակչության տարբեր խմբերի համար պարենային ապահովվածության բարելավման նպատակով։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել Հայաստանի պարենային անվտանգության վրա ազդող ներքին և արտաքին գործոնները, այդ թվում՝ գյուղատնտեսական արտադրության ծավալները, բնական և կլիմայական ռիսկերը, ներմուծումից կախվածությունը, գյուղատնտեսական հումքի և պարենային ապրանքների գների փոփոխությունները, բնակչության եկամուտների մակարդակը, ենթակառուցվածքների վիճակը և միջազգային շուկաներում տեղի ունեցող փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կենսապես կարևոր պարենային ապրանքների ինքնաբավության մակարդակին, քանի որ որոշ ապրանքների արտադրության սահմանափակ հնարավորությունները կարող են մեծացնել արտաքին շուկաների նկատմամբ կախվածությունը և բարձրացնել մատակարարման խափանումների ռիսկը։ Պարենային անվտանգության ռազմավարական մոտեցումներում որպես կարևոր խնդիրներ առանձնացվում են նաև բնական աղետների հետևանքները, պահուստների և պաշարների ձևավորման արդյունավետությունը, պահեստավորման ենթակառուցվածքների զարգացումը և ցածր ինքնաբավություն ունեցող ապրանքների ներմուծման արտաքին ռիսկերի կառավարումը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է պետական կառավարման մեխանիզմների ուսումնասիրությունը, քանի որ պարենային անվտանգության ապահովումը պահանջում է գյուղատնտեսության, տնտեսության, սոցիալական պաշտպանության, առողջապահության, արտակարգ իրավիճակների և այլ ոլորտների քաղաքականությունների համակարգված իրականացում։ Այդ շրջանակում կարևոր են պետական պարենային պահուստների ձևավորումն ու կառավարումը, ռազմավարական պաշարների բավարար մակարդակի պահպանումը, ճգնաժամային իրավիճակներում արագ արձագանքման մեխանիզմների զարգացումը և պարենային մատակարարման շղթաների շարունակականության ապահովումը։ ՀՀ ռազմավարական փաստաթղթերում որպես առաջնահերթություն նշվում են նաև բավարար պարենային պաշարների և կենսապես կարևորագույն պարենամթերքի նյութական պահուստի առկայությունը, անհրաժեշտ ենթակառուցվածքների զարգացումը և պարենային արժեշղթաներում կորուստների նվազեցումը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև գյուղատնտեսության արտադրողականության բարձրացման, ժամանակակից տեխնոլոգիաների ներդրման, ոռոգման և պահեստավորման համակարգերի բարելավման, գյուղատնտեսական ապահովագրության, արտադրողների ֆինանսավորման և շուկաների հասանելիության ընդլայնման խնդիրներին։ Այս միջոցառումները կարևոր են ոչ միայն ներքին պահանջարկի բավարարումն ապահովելու, այլև տեղական արտադրողների մրցունակությունը բարձրացնելու և գյուղատնտեսական արտադրության նկատմամբ արտաքին ցնցումների ազդեցությունը նվազեցնելու համար։ Պարենային անվտանգության մեկ այլ կարևոր բաղադրիչ է բնակչության տնտեսական հասանելիությունը․ նույնիսկ սննդամթերքի բավարար ֆիզիկական առկայության պայմաններում դրա բարձր գները կամ բնակչության եկամուտների ցածր մակարդակը կարող են սահմանափակել տարբեր սոցիալական խմբերի լիարժեք սննդով ապահովվածությունը։ Այդ պատճառով կառավարման համակարգի կատարելագործումը ենթադրում է նաև սոցիալական քաղաքականության, գնային միջավայրի, զբաղվածության և եկամուտների հետ կապված գործոնների համատեղ դիտարկում։ Աշխատանքի կարևոր բաղադրիչ է նաև պարենի որակի և անվտանգության ապահովումը, քանի որ պարենային ապահովվածությունը չի կարող սահմանափակվել սննդամթերքի քանակական հասանելիությամբ։ ՀՀ սննդամթերքի անվտանգության համակարգի զարգացման ռազմավարությունը նախատեսում է օրենսդրության կատարելագործում, սննդի ամբողջ շղթայի վերահսկելիության ապահովում, լաբորատոր կարողությունների զարգացում, հետագծելիության համակարգերի ներդրում և վտանգների վերլուծության ու հսկման կրիտիկական կետերի սկզբունքների կիրառում։ Հետազոտության շրջանակում կարող է կարևորվել նաև տեղեկատվական և վերլուծական համակարգերի զարգացումը, քանի որ արդյունավետ կառավարումը պահանջում է պարենային շուկաների, արտադրության, ներմուծման, պահուստների, գների և սպառման վերաբերյալ հավաստի ու ժամանակին տվյալներ։ Նման համակարգերի կատարելագործումը հնարավորություն է տալիս ավելի վաղ հայտնաբերել հնարավոր ճգնաժամերը, գնահատել ռիսկերը և պետական միջոցները նպատակաուղղել առավել խոցելի ուղղություններին։ Աշխատանքի գործնական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ դրա շրջանակում առաջարկվող մոտեցումները կարող են օգտագործվել պարենային անվտանգության պետական քաղաքականության կատարելագործման, գյուղատնտեսական արտադրության խթանման, ռազմավարական պաշարների կառավարման, ներմուծման ռիսկերի նվազեցման և բնակչության համար սննդամթերքի մատչելիության բարձրացման նպատակով։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը պարենային անվտանգությունը դիտարկում է որպես տնտեսական, սոցիալական, գյուղատնտեսական և կառավարչական գործոնների փոխկապակցված համակարգ և նպատակ ունի բացահայտելու Հայաստանի Հանրապետությունում դրա կառավարման հիմնական խոչընդոտները՝ առաջարկելով համակարգի կայունության, ճկունության և դիմակայունության բարձրացման հնարավոր ուղղություններ։

Ինֆորմատիկա

Այս աշխատությունը նվիրված է բազմաշերտ ինտեգրալ սխեմաների և տպագիր պլատաների բնութագրերի հաշվարկման ալգորիթմների մշակմանը՝ ընդգծելով ժամանակակից էլեկտրոնիկայի նախագծման բարդությունները և բարձր խտությամբ միկրոսխեմաների ճշգրիտ մոդելավորման անհրաժեշտությունը։ Գրքում ներկայացվում են էլեկտրամագնիսական դաշտերի տարածման, ազդանշանների դեֆորմացիայի, դիմադրությունների և միջշերտային կապերի հաշվարկման տեսական հիմքերը, ինչպես նաև դրանց կիրառումը ինժեներական խնդիրների լուծման մեջ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հաշվարկային մեթոդների՝ թվային մոդելավորման, մատրիցային ալգորիթմների և օպտիմալացման մոտեցումների կիրառմանը, որոնք թույլ են տալիս բարձրացնել նախագծման ճշգրտությունը և նվազեցնել սխալների հավանականությունը բարդ բազմաշերտ կառուցվածքներում։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև ջերմային բեռների, ազդանշանների խանգարումների և նյութերի էլեկտրական հատկությունների ազդեցությունը սխեմաների աշխատանքի վրա, ինչպես նաև դրանց հաշվարկման ինտեգրված մոտեցումները։ Բացի այդ, վերլուծվում են ժամանակակից CAD համակարգերի հնարավորությունները և ավտոմատացված նախագծման գործիքների կիրառումը, որոնք զգալիորեն արագացնում են նախագծման գործընթացը և բարձրացնում արդյունքների հուսալիությունը։

Գրականություն

«Երեք երգ տխրադալուկ աղջկան» գրքույկը ներկայացնում է հայ դասական գրականության և բանաստեղծության յուրահատուկ օրինակ, որը ստեղծագործաբար արտացոլում է մարդու ներաշխարհի նուրբ զգացմունքները, առհասարակ տխրությունը, կարեկցանքն ու սիրո փնտրտուքները: Գրքույկի երեք տողերը կամ երեք բանաստեղծությունները կառուցված են այնպես, որ ընթերցողը կարող է հետևել գլխավոր հերոսի հոգեբանական և հուզական ճանապարհին՝ զգալու նրա մենությունը, տառապանքն ու ներքին երկխոսությունը: Հեղինակի խոսքը հագեցած է պատկերավոր լեզվով, սիմվոլներով և հուշային դրվագներով, որոնք թույլ են տալիս խորն ընկղմվել տեքստի էմոցիաների մեջ և վերլուծել մարդու զգացմունքային վերապրումներն առօրյա կյանքի և ստեղծագործական մտածողության համատեքստում: Գրքույկը չունի միայն տխրության մասին պատկեր, այն միաժամանակ տալիս է հոգու մաքրվածության, ներքին ուժի և ինքնակրթության գաղափար, ցույց տալիս, թե ինչպես մարդու հոգևոր զարգացումը կարող է արտահայտվել արվեստի միջոցով: Ընդհանուր առմամբ, «Երեք երգ տխրադալուկ աղջկան» գրքույկը ոչ միայն գրական արժեք ունի, այլև հանդիսանում է հայ մշակույթի և հոգեբանության ընկալման կարևոր առարկա, որն օգնում է ընթերցողին հասկանալ մարդկային զգացմունքների բազմաչափությունը և արվեստի ներգործությունը հոգու վրա:

Այլ առարկաներ

Windows-ը Microsoft ընկերության կողմից մշակված օպերացիոն համակարգ է, որը նախատեսված է համակարգչի ապարատային և ծրագրային ռեսուրսների կառավարման համար և ապահովում է օգտատիրոջ ու համակարգչի միջև գրաֆիկական և հարմար ինտերֆեյս։ Այն համարվում է ամենատարածված օպերացիոն համակարգերից մեկը անձնական համակարգիչների և կազմակերպությունների միջավայրում՝ շնորհիվ իր բազմաֆունկցիոնալության, համատեղելիության և օգտագործման համեմատաբար պարզ կառուցվածքի։ Windows-ը թույլ է տալիս կառավարել ֆայլային համակարգը, գործարկել և միաժամանակ օգտագործել բազմաթիվ ծրագրեր, ապահովել ցանցային կապեր, ինչպես նաև վերահսկել համակարգի անվտանգությունն ու օգտատերերի իրավունքները։ Նրա ճարտարապետությունը հիմնված է միջուկի (kernel), համակարգային ծառայությունների, սարքավորումների վարորդների և գրաֆիկական ենթահամակարգի վրա, որոնք միասին ապահովում են համակարգի կայուն և արդյունավետ աշխատանքը։ Windows-ի զարգացումը նպաստել է համակարգչային տեխնոլոգիաների զանգվածային տարածմանը, քանի որ գրաֆիկական ինտերֆեյսը զգալիորեն հեշտացրել է համակարգչի օգտագործումը՝ համեմատած հրամանային տողային համակարգերի հետ։ Այս օպերացիոն համակարգը լայնորեն կիրառվում է կրթության, բիզնեսի, գիտության և կառավարման ոլորտներում՝ ապահովելով ծրագրային գործիքների մեծ ընտրություն և բարձր արտադրողականություն։

Պատմություն

Այս գիրքը ուսումնասիրում է թուրք-հունական հարաբերությունները 1908–1914 թվականների ընթացքում՝ ընդգրկելով Օսմանյան կայսրության վերջին բարեփոխումների շրջանը և Բալկանյան պատերազմների նախօրեին ու ընթացքում ձևավորված քաղաքական իրադրությունը։ Հեղինակը վերլուծում է երկու պետությունների միջև առկա հակասությունները, տարածքային վեճերը, ազգային շարժումների ակտիվացումը և տարածաշրջանային ուժերի հավասարակշռության փոփոխությունները։ Գրքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Օսմանյան սահմանադրական հեղափոխությանը, բալկանյան ժողովուրդների անկախության ձգտումներին և Հունաստանի արտաքին քաղաքական նպատակներին այդ ժամանակահատվածում։ Ներկայացվում են նաև դիվանագիտական հարաբերությունները, ռազմական բախումների նախապատրաստական փուլերը և մեծ տերությունների ազդեցությունը թուրք-հունական հակասությունների խորացման վրա։ Ստեղծագործությունը հիմնված է պատմական աղբյուրների և վերլուծական մոտեցման վրա՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով հասկանալ տարածաշրջանային քաղաքականության բարդ դինամիկան Առաջին համաշխարհային պատերազմի նախաշեմին։

Աշխարհագրություն

Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության միջսահմանային գետերի՝ կայուն քլորօրգանական միացություններով աղտոտվածության ուսումնասիրությանը և դրա մակարդակի գնահատմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել ջրային էկոհամակարգերում երկար ժամանակ պահպանվող քիմիական աղտոտիչների առկայությունը, որոշել դրանց տարածվածությունն ու կոնցենտրացիաները, գնահատել աղտոտվածության հնարավոր աղբյուրներն ու տարածման ուղիները և վերլուծել դրանց ազդեցության հավանական ռիսկերը ջրային միջավայրի ու դրա կենսաբանական բաղադրիչների համար։ Ուսումնասիրության կարևորությունը պայմանավորված է միջսահմանային գետերի առանձնահատկությամբ․ դրանց ջրերը բնականորեն տեղափոխվում են վարչական և պետական սահմանների միջև, ուստի վերին հոսանքներում առաջացած աղտոտումը կարող է անդրադառնալ ստորին հոսանքների ջրերի որակի վրա և ստեղծել համատեղ բնապահպանական խնդիրներ։ Կայուն քլորօրգանական միացությունները առանձնահատուկ նշանակություն ունեն իրենց քիմիական կայունության, շրջակա միջավայրում երկար պահպանվելու և կենդանի օրգանիզմներում կուտակվելու հնարավորության պատճառով։ Դրանց մի մասը կարող է ունենալ բարձր թունավորություն և կենսաբանական համակարգերում առաջացնել երկարաժամկետ բացասական ազդեցություններ։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել ջրի, գետային նստվածքների և անհրաժեշտության դեպքում կենսաբանական նմուշների մեջ այդ միացությունների առկայությունը։ Նմուշառման տարբեր կետերի ընտրությունը հնարավորություն է տալիս համեմատել գետերի վերին և ստորին հոսանքները, բնակավայրերին ու արդյունաբերական տարածքներին հարակից հատվածները և բացահայտել աղտոտվածության տարածական փոփոխությունները։ Լաբորատոր վերլուծությունների միջոցով կարող են որոշվել տարբեր քլորօրգանական աղտոտիչների որակական և քանակական ցուցանիշները։ Ստացված տվյալների համադրումը թույլ է տալիս գնահատել առանձին գետերի աղտոտվածության աստիճանը և պարզել, թե որ հատվածներում են աղտոտիչների կոնցենտրացիաները առավել բարձր։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է աղտոտման հնարավոր աղբյուրների բացահայտումը։ Դրանք կարող են կապված լինել գյուղատնտեսական գործունեության, արդյունաբերական արտադրության, նախկինում օգտագործված քիմիական նյութերի մնացորդների, թափոնների ոչ պատշաճ կառավարման, կենցաղային և արտադրական արտահոսքերի կամ գետավազաններում այլ մարդածին ազդեցությունների հետ։ Քանի որ կայուն քլորօրգանական միացությունները կարող են պահպանվել երկար ժամանակ, դրանց առկայությունը կարող է վկայել ոչ միայն ներկայիս, այլև նախկինում գոյություն ունեցած աղտոտման մասին։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել նաև աղտոտիչների վարքը ջրային միջավայրում։ Ջրում հայտնված որոշ միացություններ կարող են կուտակվել հատակային նստվածքներում, իսկ որոշ պայմաններում կրկին անցնել ջրային փուլ։ Դրանց տարածումը կախված է ջրի հոսքից, ջերմաստիճանից, նստվածքների բնութագրերից, օրգանական նյութի պարունակությունից և այլ ֆիզիկաքիմիական գործոններից։ Այդ պատճառով միայն ջրի նմուշների ուսումնասիրությունը կարող է ամբողջությամբ չարտացոլել էկոհամակարգում աղտոտիչների իրական բաշխվածությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կենսակուտակման և կենսամեծացման հնարավոր երևույթներին։ Որոշ կայուն օրգանական աղտոտիչներ կարող են կուտակվել ջրային օրգանիզմներում և սննդային շղթայի միջոցով փոխանցվել ավելի բարձր տրոֆիկ մակարդակների։ Այս հանգամանքը կարևոր է ինչպես ջրային էկոհամակարգերի կենսաբազմազանության պահպանության, այնպես էլ մարդու առողջության համար, հատկապես այն դեպքերում, երբ գետային ռեսուրսները կապված են ձկնորսության, գյուղատնտեսական օգտագործման կամ խմելու ջրի աղբյուրների հետ։ Հետազոտության շրջանակում կարող է իրականացվել աղտոտվածության մակարդակների համեմատություն գործող բնապահպանական չափանիշների և թույլատրելի սահմանային արժեքների հետ։ Այդպիսի գնահատումը հնարավորություն է տալիս որոշելու ուսումնասիրված ջրային համակարգերի էկոլոգիական վիճակը և առանձնացնելու այն տարածքները, որտեղ անհրաժեշտ է լրացուցիչ մոնիթորինգ կամ աղտոտման աղբյուրների վերահսկում։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև տվյալների տարածական և ժամանակային վերլուծությունը։ Տարբեր եղանակներին իրականացված նմուշառումների համադրումը կարող է ցույց տալ աղտոտիչների սեզոնային փոփոխությունները և դրանց կապը տեղումների, գետային հոսքի, գյուղատնտեսական աշխատանքների կամ այլ մարդածին գործոնների հետ։ Միջսահմանային բնույթը ուսումնասիրությանը տալիս է նաև տարածաշրջանային համագործակցության նշանակություն։ Ջրային ռեսուրսների արդյունավետ կառավարումը պահանջում է հարակից տարածքների և պետությունների միջև տվյալների փոխանակում, համատեղ մոնիթորինգ և աղտոտման կանխարգելման համակարգված մոտեցումներ։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են օգտագործվել գետերի էկոլոգիական վիճակի գնահատման, ջրային ռեսուրսների կառավարման, աղտոտման աղբյուրների հայտնաբերման և բնապահպանական մոնիթորինգի կատարելագործման նպատակով։ Դրանք կարող են նաև հիմք հանդիսանալ ռիսկերի նվազեցման և կայուն քլորօրգանական աղտոտիչների տարածման կանխարգելման միջոցառումների մշակման համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը համադրում է էկոլոգիական մոնիթորինգի, հիդրոքիմիայի, քիմիական անալիզի և շրջակա միջավայրի ռիսկերի գնահատման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով պարզել Հայաստանի միջսահմանային գետերում կայուն քլորօրգանական միացությունների առկայության և տարածվածության օրինաչափությունները։ Թեման ունի կարևոր գիտական և գործնական նշանակություն, քանի որ նման աղտոտիչների ժամանակին հայտնաբերումն ու տարածման վերահսկումը կարևոր նախապայման են ջրային էկոհամակարգերի, կենսաբազմազանության և ջրային ռեսուրսներից օգտվող բնակչության անվտանգության պահպանման համար։