О частных индексах треугольных матриц-функций

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Առաջին Հանրապետության տարիներին խորհրդարանի գործունեության և քաղաքական կուսակցությունների դերի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ լուսաբանելով 1918–1920 թվականների պետականաշինության, քաղաքական համակարգի ձևավորման և խորհրդարանական կառավարման առանձնահատկությունները։ Ներկայացվում են այդ ժամանակաշրջանի քաղաքական ուժերի գաղափարական ուղղությունները, կազմակերպական կառուցվածքը, խորհրդարանական գործունեությունը և փոխհարաբերությունները պետական իշխանության այլ մարմինների հետ։ Աշխատությունում վերլուծվում են օրենսդրական գործընթացները, ներքաղաքական պայքարը, կոալիցիոն համագործակցության փորձը, արտաքին քաղաքական մարտահրավերների ազդեցությունը երկրի ներքին կյանքի վրա, ինչպես նաև կուսակցությունների մասնակցությունը պետական կարևորագույն որոշումների կայացմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում անկախ պետականության ամրապնդման, ժողովրդավարական ինստիտուտների զարգացման և հասարակական-քաղաքական գործընթացների պատմական գնահատմանը՝ հիմնվելով արխիվային նյութերի, պաշտոնական փաստաթղթերի և գիտական աղբյուրների վրա։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, քաղաքագետների, իրավաբանների, գիտաշխատողների, ուսանողների, ինչպես նաև Հայաստանի նորագույն պատմությամբ, խորհրդարանական համակարգի ձևավորմամբ և քաղաքական կուսակցությունների գործունեությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Քաղաքագիտություն

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Հովսեփ Էմինի՝ Հայաստանի ազատագրության վերաբերյալ քաղաքական և գաղափարական հայեցակարգի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով նրա պատկերացումները Հայաստանի քաղաքական ապագայի, ազգային ազատագրության, զինված պայքարի, արտաքին ուժերի աջակցության և հայ ժողովրդի ինքնակազմակերպման վերաբերյալ։ Հովսեփ Էմինը XVIII դարի հայ ազգային-ազատագրական մտքի նշանավոր ներկայացուցիչներից էր, որի գործունեությունը ձևավորվեց այն ժամանակաշրջանում, երբ Հայաստանը գտնվում էր Օսմանյան կայսրության և Պարսկաստանի տիրապետության ներքո, իսկ հայ քաղաքական ու մտավոր շրջանակներում աստիճանաբար ուժեղանում էր ազգային պետականության վերականգնման գաղափարը։ Նրա հայեցակարգը կարևոր փուլ է ներկայացնում հայ ազատագրական գաղափարների զարգացման պատմության մեջ, քանի որ Էմինը փորձում էր ազգային ազատագրության գաղափարը վերածել գործնական քաղաքական և ռազմական ծրագրի։ Ուսումնասիրության առանցքային խնդիրներից է Էմինի աշխարհայացքի և նրա ազատագրական ծրագրի ձևավորման նախադրյալների բացահայտումը։ Նա կրթություն և ռազմական պատրաստություն է ստացել Եվրոպայում, ծանոթացել ժամանակի քաղաքական ու ռազմական մտածողությանը և ձգտել այդ փորձը կիրառել Հայաստանի ազատագրության նպատակով։ Նրա համոզմամբ՝ միայն բարոյական կոչերը կամ արտաքին օգնության սպասումը բավարար չէին․ անհրաժեշտ էր պատրաստել հայ ժողովրդին կազմակերպված պայքարի, ստեղծել ռազմական ուժ և ապահովել այնպիսի քաղաքական պայմաններ, որոնք հնարավորություն կտային վերականգնելու հայկական պետականությունը։ Էմինի հայեցակարգում կարևոր տեղ ուներ զինված պայքարի գաղափարը։ Նա կարծում էր, որ ազատագրությունը հնարավոր չէ իրականացնել առանց ռազմական պատրաստվածության և գործողությունների։ Այդ պատճառով նրա գործունեության մեջ մեծ նշանակություն էին ստանում ռազմական գիտելիքը, զինվորական կարգապահությունը, կազմակերպված ուժի ստեղծումը և տեղական բնակչության ներգրավումը։ Այս մոտեցումը տարբերվում էր այն պատկերացումներից, որոնց համաձայն հայերի ազատագրությունը հիմնականում պետք է իրականացվեր որևէ արտաքին տերության միջամտության կամ հովանավորության միջոցով։ Միաժամանակ Էմինը չէր մերժում արտաքին աջակցության անհրաժեշտությունը։ Նրա ծրագրում կարևոր դեր էին խաղում եվրոպական պետությունների և Ռուսաստանի հետ կապերի հաստատումը, քանի որ XVIII դարի քաղաքական պայմաններում փոքր և բաժանված ուժերով Հայաստանի ազատագրության իրականացումը չափազանց բարդ էր։ Նա ձգտում էր գտնել այնպիսի արտաքին դաշնակիցներ, որոնք կարող էին ռազմական և քաղաքական աջակցություն տրամադրել հայ ազատագրական շարժմանը։ Այդուհանդերձ, նրա մոտեցման առանձնահատկությունն այն էր, որ արտաքին օգնությունը պետք է զուգակցվեր հայերի սեփական ուժերի կազմակերպման հետ։ Էմինի քաղաքական հայեցակարգի կարևոր բաղադրիչ էր հայ ժողովրդի ներքին միավորման գաղափարը։ Հայաստանի ազատագրությունը նրա պատկերացմամբ պահանջում էր հաղթահարել ներքին մասնատվածությունը, համախմբել տարբեր հասարակական խմբերին և ձևավորել միասնական ազգային նպատակ։ Այդ նպատակով նա կարևորում էր հայ հոգևորականության, աշխարհիկ իշխանավորների և ժողովրդի համագործակցությունը։ Նրա գործունեությունը ցույց է տալիս, որ ազատագրական ծրագիրը նրա համար միայն ռազմական խնդիր չէր, այլև հասարակական կազմակերպման և ազգային համախմբման խնդիր։ Էմինի ծրագրերում առանձնահատուկ նշանակություն ուներ Արցախի և Սյունիքի հայկական ուժերի ներուժը։ XVIII դարի հայկական ազատագրական շարժումների շրջանակում այդ շրջանները կարևոր դեր ունեին, քանի որ այստեղ պահպանվել էին տեղական զինված ուժերի և ինքնակազմակերպման որոշ հնարավորություններ։ Էմինը փորձել է կապ հաստատել հայկական իշխանական և հոգևոր շրջանակների հետ և նրանց միջոցով ստեղծել ազատագրական պայքարի համար անհրաժեշտ հենարան։ Այս գործունեությունը վկայում է այն մասին, որ նրա գաղափարները կապված էին ոչ միայն տեսական պատկերացումների, այլև գործնական քաղաքական քայլերի հետ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է Էմինի հարաբերությունների դիտարկումը ժամանակի հայ քաղաքական և հոգևոր գործիչների հետ։ Նրա գործունեությունը կապված էր հատկապես Մովսես Բաղրամյանի և այլ ազգային գործիչների գաղափարական միջավայրի հետ։ XVIII դարի երկրորդ կեսին ձևավորվող հայ ազատագրական մտքի մեջ Էմինի գաղափարները զուգակցվում էին այլ գործիչների ծրագրերի հետ՝ ստեղծելով Հայաստանի ազատագրության ավելի ամբողջական քաղաքական պատկեր։ Այս գործընթացում կարևոր էր նաև հայկական գաղթավայրերի և հատկապես Հնդկաստանի հայկական համայնքի դերը, որտեղ ձևավորվում էին ազգային-քաղաքական նոր գաղափարներ և տարածվում ազատագրական ծրագրեր։ Էմինի հայեցակարգի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև նրա գաղափարների և եվրոպական լուսավորական մտածողության կապը հասկանալու համար։ Նրա պատկերացումներում ազատագրությունը միայն օտար տիրապետությունից ազատվելը չէր․ այն ենթադրում էր հասարակության վերակազմավորում, կրթության զարգացում, ռազմական կարողությունների ամրապնդում և ազգային պետության ստեղծում։ Այս առումով նրա քաղաքական մտածողությունը միավորում էր ազգային-ազատագրական և լուսավորական տարրեր։ Էմինի գործունեության մեջ կարևոր դեր էր խաղում կրթության և գիտելիքի նշանակության գիտակցումը։ Նա համոզված էր, որ ազգային առաջընթացի համար անհրաժեշտ է կրթված և կազմակերպված հասարակություն, իսկ ռազմական ու քաղաքական պայքարը պետք է հիմնված լինի գիտելիքի և ժամանակակից փորձի վրա։ Նրա հայեցակարգի այս կողմը հետագայում կարևոր նշանակություն ստացավ հայ ազգային-քաղաքական մտքի զարգացման համար։ Միաժամանակ ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ Էմինի ծրագրերը բախվում էին լուրջ խոչընդոտների։ XVIII դարի Հայաստանի քաղաքական մասնատվածությունը, միասնական պետական կենտրոնի բացակայությունը, հայ իշխանական ուժերի սահմանափակ հնարավորությունները, արտաքին քաղաքական բարդությունները և բավարար նյութական ու ռազմական ռեսուրսների պակասը դժվարացնում էին նրա ծրագրերի իրականացումը։ Էմինի մի շարք նախաձեռնություններ չհանգեցրին նախատեսված ռազմական կամ քաղաքական արդյունքին, սակայն դրանց պատմական նշանակությունը պետք է գնահատել ոչ միայն անմիջական հաջողության, այլև հայ քաղաքական մտքի հետագա զարգացման վրա ունեցած ազդեցության տեսանկյունից։ Էմինի հայեցակարգի պատմական նշանակությունն այն է, որ այն հայ ազատագրական գաղափարը տեղափոխեց ավելի կազմակերպված և գործնական քաղաքական ծրագրավորման հարթություն։ Նրա գործունեությունը նախապատրաստեց այն գաղափարական միջավայրը, որի շրջանակում հետագայում զարգացան Հայաստանի ազատագրության վերաբերյալ նոր ծրագրեր և ազգային-քաղաքական կազմակերպման գաղափարներ։ Նրա անունը կապվում է այն ժամանակաշրջանի հետ, երբ հայկական ազատագրական միտքը սկսեց ավելի հստակորեն ձևակերպել ազգային պետականության վերականգնման, զինված ուժի ստեղծման և միջազգային դաշնակիցների որոնման անհրաժեշտությունը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս Հովսեփ Էմինի գործունեությունը դիտարկել ոչ միայն որպես XVIII դարի առանձին քաղաքական նախաձեռնությունների պատմություն, այլև որպես հայ ազգային-ազատագրական մտքի զարգացման կարևոր փուլ։ Նրա հայեցակարգում միավորվում են ազգային անկախության ձգտումը, ռազմական կազմակերպվածության գաղափարը, արտաքին քաղաքական դաշնակցությունների որոնումը, ներքին համախմբման անհրաժեշտությունը և կրթության ու հասարակական առաջընթացի կարևորության գիտակցումը։ Այդ պատճառով թեման կարող է հետաքրքրել հայոց պատմությամբ, XVIII դարի հայ քաղաքական մտքով, ազգային-ազատագրական շարժումների պատմությամբ, հայկական սփյուռքի պատմությամբ և Հայաստանի պետականության վերականգնման գաղափարի ձևավորմամբ զբաղվող պատմաբաններին, քաղաքագետներին, հետազոտողներին, դասախոսներին և ուսանողներին։

Lեզվաբանություն

Այս աշխատանքը ուսումնասիրում է գիտակցության հոսքի (stream of consciousness) խոսքայնացման եղանակները գեղարվեստական տեքստում՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով The Sound and the Fury և As I Lay Dying վեպերին։ Հետազոտության հիմնական նպատակը ցույց տալն է, թե ինչպես է հեղինակային խոսքը վերածվում ներքին մենախոսության, հիշողությունների, ընկալումների և ասոցիատիվ մտածողության բազմաշերտ հոսքի՝ քանդելով ավանդական սյուժետային և շարադրանքային կառուցվածքները։ Ֆոլքների ստեղծագործություններում գիտակցության հոսքը դրսևորվում է տարբեր տեխնիկական միջոցներով՝ ժամանակի ոչ գծային կազմակերպմամբ, նախադասությունների սինտակտիկ խախտումներով, կետադրության նվազագույն կիրառմամբ և տարբեր պատմող ձայների միահյուսմամբ, որոնք միասին ստեղծում են հոգեբանական խորության և ընկալման անմիջականության տպավորություն։ «Շառաչ և ցասում» վեպում առանձնահատուկ դեր ունի բազմապատմող կառուցվածքը, որտեղ նույն իրադարձությունները ներկայացվում են տարբեր գիտակցական մակարդակներից՝ բացահայտելով հերոսների ներքին հակասությունները և ընկալման սուբյեկտիվությունը։ «Երբ ես մեռնում էի» վեպում գիտակցության հոսքը ավելի ընդգծված է բազմաձայնության և ներքին մենախոսությունների միջոցով, որոնք հաճախ համակցվում են հումորային, ողբերգական և աբսուրդային տարրերի հետ՝ ստեղծելով հոգեբանական և գոյաբանական խորքային շերտեր։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ գիտակցության հոսքի խոսքայնացումը Ֆոլքների մոտ ոչ միայն տեխնիկական հնարք է, այլև աշխարհի ընկալման յուրահատուկ մոդել, որը թույլ է տալիս բացահայտել մարդու ներաշխարհի բարդությունն ու բազմաձայնությունը։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է 1991-2011 թվականներին Մերձավոր Արևելքում միջարաբական համագործակցության ձևավորման, զարգացման և հիմնական հակասությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են արաբական պետությունների միջև քաղաքական, տնտեսական, անվտանգային և դիվանագիտական համագործակցության գործընթացները՝ հաշվի առնելով տարածաշրջանի բարդ աշխարհաքաղաքական միջավայրը։ Այս ժամանակահատվածը բնորոշվում է մի շարք նշանակալի իրադարձություններով, որոնք էապես ազդել են արաբական երկրների փոխհարաբերությունների և ընդհանուր դիրքորոշումների ձևավորման վրա, այդ թվում՝ Ծոցի պատերազմը, Իրաքի նկատմամբ միջազգային պատժամիջոցները, իսրայելա-արաբական հակամարտության զարգացումները, պաղեստինյան հիմնախնդրի շուրջ գործընթացները և տարածաշրջանում արտաքին ուժերի ազդեցության փոփոխությունները։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում է նաև Արաբական պետությունների լիգայի դերը՝ որպես միջարաբական համագործակցության հիմնական ինստիտուցիոնալ հարթակ, և գնահատվում են կազմակերպության հնարավորություններն ու սահմանափակումները տարածաշրջանային խնդիրների կարգավորման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ արաբական երկրների ընդհանուր մշակութային և պատմական հիմքերը միշտ չէ, որ հանգեցնում էին միասնական քաղաքական դիրքորոշումների։ Տարբեր պետությունների ազգային շահերը, արտաքին քաղաքական կողմնորոշումները, տնտեսական հնարավորությունների անհավասարությունը և տարածաշրջանային մրցակցությունները հաճախ խոչընդոտում էին համատեղ քաղաքականության ձևավորմանը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև Իրաքի, Պաղեստինի, Լիբանանի և տարածաշրջանային անվտանգության հետ կապված խնդիրների ազդեցությունը միջարաբական հարաբերությունների վրա։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էին տարածաշրջանային ճգնաժամերը և միջազգային քաղաքականության փոփոխությունները վերափոխում արաբական պետությունների համագործակցության մեխանիզմները և առաջնահերթությունները։ 2000-ականների ընթացքում համագործակցությանն ու միասնական դիրքորոշումների ձևավորմանը զուգահեռ պահպանվում էին նաև խորքային տարաձայնություններ, որոնք հատկապես նկատելի դարձան տարածաշրջանում քաղաքական վերափոխումների նախաշեմին և 2011 թվականի իրադարձությունների ընթացքում։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել Մերձավոր Արևելքի ժամանակակից քաղաքական գործընթացների, արաբական աշխարհի ներքին հարաբերությունների և տարածաշրջանային անվտանգության խնդիրների ավելի խորքային ընկալմանը։ Այն կարող է հետաքրքրել միջազգային հարաբերությունների, քաղաքագիտության, արաբագիտության և տարածաշրջանային ուսումնասիրությունների մասնագետներին, հետազոտողներին ու ուսանողներին։

Մաթեմատիկա

Կոմպլեքս փոփոխականի ֆունկցիաների տեսության խնդիրներ և վարժություններ աշխատությունը ուսումնական ձեռնարկ է, որը նախատեսված է կոմպլեքս փոփոխականի ֆունկցիաների տեսության հիմնական բաժինների ամրապնդման համար և ընդգրկում է բազմաթիվ խնդիրներ ու վարժություններ, որոնք վերաբերում են կոմպլեքս թվերի հանրահաշվական և երկրաչափական ներկայացմանը, անալիտիկ ֆունկցիաների հատկություններին, Կոշիի թեորեմին և ինտեգրալային բանաձևերին, շարքերի և ռեզիդուների տեսությանը, ինչպես նաև կոնֆորմ քարտեզագրման հիմունքներին, առաջադրանքները կառուցված են աստիճանաբար աճող բարդությամբ՝ հնարավորություն տալով ուսանողներին զարգացնել թե՛ տեսական ընկալումը, թե՛ հաշվարկային հմտությունները, միաժամանակ գիրքը նպաստում է մաթեմատիկական մտածողության խորացմանը և կիրառական խնդիրների լուծման կարողությունների ձևավորմանը բարձրագույն մաթեմատիկայի և ինժեներական կրթության շրջանակներում։

Քաղաքագիտություն

Պարսկաբյուզանդական պատերազմները, հայերի ապստամբությունը և Հայաստանի 2-րդ բաժանումը։