Прогулки по Армении

Մաթեմատիկա

Ստեղծագործությունը ուսուցողական և զարգացնող բնույթի նյութ է, որը ներկայացնում է սորոբանի՝ ճապոնական ավանդական հաշվիչ-աբակուսի կիրառումը որպես մտավոր կարողությունների մարզման գործիք։ Այն կենտրոնանում է երեխաների և դեռահասների տրամաբանական մտածողության, արագ հաշվարկների, հիշողության և կենտրոնացման զարգացման վրա՝ օգտագործելով թվերի հետ մտավոր աշխատանքի հատուկ մեթոդներ։ Նյութում բացատրվում են սորոբանի կառուցվածքը, հիմնական գործողությունների կատարման եղանակները և աստիճանական վարժությունների համակարգը, որոնք օգնում են զարգացնել ինչպես հաշվարկային հմտությունները, այնպես էլ ուղեղի երկկիսագնդային համագործակցությունը։ Ընդհանուր առմամբ այն ներկայացնում է սորոբանը ոչ միայն որպես հաշվիչ գործիք, այլ որպես կրթական մեթոդ, որը նպաստում է մտավոր ճկունության, արագ մտածողության և ուսուցման արդյունավետության բարձրացմանը։

Այլ առարկաներ

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է կրծքագեղձի չարորակ նորագոյացությունների այն ձևերի կլինիկական ուսումնասիրությանը, որոնց դեպքում հիվանդության օջախները հայտնաբերվում են կրծքագեղձի մեկից ավելի հատվածներում։ Հետազոտության կենտրոնում բուժման տարբեր մոտեցումների արդյունքների գնահատումն է՝ հաշվի առնելով հիվանդության տարածվածությունը, ուռուցքային օջախների տեղակայումը, կենսաբանական առանձնահատկությունները և հիվանդների կլինիկական բնութագրերը։ Կարևորվում է բազմաօջախային և բազմակենտրոն ախտահարման տարբերակումը, քանի որ ուռուցքային օջախների քանակը և տարածական բաշխումը կարող են նշանակություն ունենալ ախտորոշման, բուժման պլանավորման և հետագա հսկողության համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նախաբուժական ախտորոշման ճշգրտությանը և պատկերային հետազոտությունների դերին՝ հիվանդության իրական տարածվածությունը գնահատելու և կլինիկական որոշումների համար անհրաժեշտ տեղեկատվություն ստանալու տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել տարբեր բուժական ռազմավարությունների երկարաժամկետ արդյունքները՝ գնահատելով հիվանդության տեղային վերահսկումը, կրկնության հաճախականությունը, առանց հիվանդության առաջընթացի ժամանակահատվածը և ընդհանուր ապրելիության ցուցանիշները։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է համակարգային բուժման և ճառագայթային բուժման դերը համալիր ուռուցքաբանական մոտեցման մեջ՝ հիվանդության կլինիկական և մոլեկուլային առանձնահատկություններին համապատասխան։ Կարևոր ուղղություն է բուժման արդյունքների վրա ազդող կանխատեսումային գործոնների բացահայտումը, որոնց շարքում կարող են դիտարկվել ուռուցքային օջախների չափը և քանակը, ավշային հանգույցների վիճակը, հյուսվածաբանական առանձնահատկությունները և համապատասխան կենսաբանական մարկերները։ Հետազոտության մեջ նշանակություն ունի նաև բուժումից հետո հիվանդների շարունակական հսկողությունը՝ արդյունքների երկարաժամկետ գնահատման և հնարավոր փոփոխությունների ժամանակին հայտնաբերման համար։ Կլինիկական արդյունավետության հետ մեկտեղ կարող են ուսումնասիրվել կյանքի որակին և բուժման ընդհանուր ծանրաբեռնվածությանը վերաբերող ցուցանիշները, ինչը հնարավորություն է տալիս բուժման արդյունքները դիտարկել ավելի ամբողջական տեսանկյունից։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է կլինիկական ուռուցքաբանության, մամոլոգիայի, ախտորոշիչ պատկերավորման և կանխատեսումային գնահատման մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով ավելի հստակ բնութագրել բազմաօջախային և բազմակենտրոն ախտահարման դեպքում բուժման արդյունքների վրա ազդող հիմնական գործոնները։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է հայ լեզվաբանական մտքի պատմության կարևոր փուլերից մեկի ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով Մխիթարյան գիտական ավանդույթի սկզբնավորման շրջանում ձևավորված լեզվաբանական հայացքների, սկզբունքների և գործնական成果ների վրա։ Հետազոտության առանցքում են հայերենի քերականական կառուցվածքի նկարագրությունը, բառապաշարի համակարգումը, լեզվական նորմավորման խնդիրները և լեզվի ուսուցման համար մշակված մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում քերականագիտական աշխատություններին՝ պարզելու, թե ինչպես են ներկայացվել խոսքի մասերը, բառերի ձևափոխությունները, հոլովման ու խոնարհման համակարգերը, շարահյուսական կապերը և հայերենի կառուցվածքային այլ առանձնահատկություններ։ Դրանք դիտարկվում են ինչպես հայկական նախորդ քերականական ավանդույթի, այնպես էլ ժամանակի եվրոպական լեզվաբանական ու կրթական մտքի հետ հնարավոր առնչությունների համատեքստում։ Կարևոր ուղղություն է բառարանագրական գործունեության ուսումնասիրությունը, քանի որ բառապաշարի հավաքագրումը, իմաստների բացատրությունը, բառային տարբերակների համադրումը և օտար լեզուների հետ համապատասխանությունների ներկայացումը նշանակալի դեր են ունեցել հայ բառարանագրության հետագա զարգացման համար։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու նաև գրաբարի նկատմամբ հեղինակի վերաբերմունքը, լեզվական կանոնների համակարգման սկզբունքները և գրավոր լեզվի միասնականության պահպանման ձգտումը։ Միաժամանակ քննվում են կենդանի խոսքի և գրական ավանդույթի փոխհարաբերությունները՝ ցույց տալով, թե լեզվական նյութի ընտրությունն ինչպես էր պայմանավորված կրթական, գիտական և մշակութային նպատակներով։ Լեզվաբանական գործունեությունը դիտարկվում է ավելի լայն կրթական ծրագրի շրջանակում, որտեղ լեզվի ուսումնասիրությունը կապված էր դասագրքերի ստեղծման, թարգմանական աշխատանքի, գրական ժառանգության պահպանման և գիտելիքի տարածման հետ։ Աղբյուրագիտական և պատմալեզվաբանական քննությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու այդ ժառանգության տեղը հայ քերականագիտության, բառարանագրության և լեզվի ուսուցման մեթոդաբանության զարգացման պատմության մեջ։ Կարևորվում է նաև հետագա Մխիթարյան հեղինակների վրա ունեցած ազդեցության ուսումնասիրությունը՝ բացահայտելով գիտական ավանդույթի շարունակականությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը ներկայացնում է լեզվաբանական գործունեության բազմակողմանի բնույթը և դրա նշանակությունը հայերենի գիտական նկարագրության, համակարգման ու ուսումնասիրման պատմության համար։

Այլ առարկաներ

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է հատուկ դասարաններում սովորող ուսանողների համար նախատեսված կանոնների և կարգապահական պահանջների ամբողջություն՝ կապված Լազարևյան արևելյան լեզուների ինստիտուտում ուսումնական գործընթացի կազմակերպման հետ։ Նյութը արժեքավոր է հատկապես այն առումով, որ արտացոլում է 19-րդ դարի կրթական միջավայրում գործող ներքին կարգապահության, ուսանողների վարքագծի, պարտականությունների և ուսումնական կյանքի նկատմամբ ներկայացվող պահանջները։ Կանոնները հնարավորություն են տալիս պատկերացում կազմելու ոչ միայն կրթական հաստատության առօրյայի, այլև այն ժամանակաշրջանի մանկավարժական մոտեցումների ու վարչական մշակույթի մասին։ Հրատարակության մեջ ուշադրություն է դարձվում սովորողների կարգապահությանը, դասերին մասնակցությանը, ուսումնական պարտականությունների կատարմանը, հաստատության ներքին կարգի պահպանմանը և ուսանողի պատշաճ վարքագծին։ Նման փաստաթղթերը կարևոր սկզբնաղբյուր են կրթության պատմության, արևելագիտության զարգացման և Մոսկվայի հայկական կրթական հաստատությունների գործունեության ուսումնասիրության համար։ Դրանք նաև օգնում են հասկանալու, թե ինչպիսի ակնկալիքներ էին ձևավորվում ուսանողների գիտելիքների, աշխատասիրության, պատասխանատվության և հասարակական վարքագծի նկատմամբ։ Հատուկ դասարանների կանոնակարգը կարելի է դիտարկել որպես տվյալ կրթական հաստատության կազմակերպական կառուցվածքն ու կրթական արժեքները բնութագրող պատմական վկայություն, որը միաժամանակ հետաքրքրություն է ներկայացնում ինչպես կրթության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողների, այնպես էլ Լազարևյան ինստիտուտի և 19-րդ դարի արևելագիտական կրթության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է N-տեղակալված α-ամինաթթուների դիալկիլամինոալկիլային եթերների, թիոեթերների և ամիդների սինթեզի ու դրանց հակախոլինէսթերազային հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը նոր օրգանական միացությունների ստացումն է, դրանց քիմիական կառուցվածքի ուսումնասիրությունը և կենսաբանական ակտիվության գնահատումը՝ հատկապես խոլինէսթերազային ֆերմենտների գործունեության արգելակման տեսանկյունից։ Աշխատության մեջ քննարկվում են ուսումնասիրվող միացությունների ստացման հնարավոր սինթետիկ ուղիները, ելանյութերի և ռեակցիայի պայմանների ընտրությունը, ստացված նյութերի մաքրումը և կառուցվածքային նույնականացումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում α-ամինաթթուների կառուցվածքի փոփոխությանը և դրանցում դիալկիլամինոալկիլային խմբերի ներմուծմանը, ինչը հնարավորություն է տալիս նպատակաուղղված կերպով փոփոխել ստացվող միացությունների ֆիզիկաքիմիական և կենսաբանական հատկությունները։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչն է սինթեզված նյութերի հակախոլինէսթերազային ակտիվության ուսումնասիրությունը, որի միջոցով գնահատվում է դրանց ազդեցությունը խոլինէսթերազների ֆերմենտային ակտիվության վրա։ Այս ուղղությունը կարևոր նշանակություն ունի կենսաբանական ակտիվ նոր միացությունների որոնման և դեղագործական քիմիայի զարգացման համար, քանի որ խոլինէսթերազների արգելակումը կապված է նյարդային համակարգում ացետիլխոլինի քայքայման կարգավորման հետ։ Աշխատության ընթացքում համեմատվում են տարբեր կառուցվածք ունեցող եթերների, թիոեթերների և ամիդների հատկությունները՝ հնարավորություն տալով բացահայտել քիմիական կառուցվածքի և կենսաբանական ազդեցության միջև հնարավոր օրինաչափությունները։ Նման համեմատական ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել առավել ակտիվ և հեռանկարային միացությունների առանձնացմանը, ինչպես նաև հետագա նպատակային սինթեզների ուղղությունների որոշմանը։ Աշխատանքը համադրում է օրգանական սինթեզի, ֆիզիկաքիմիական վերլուծության և կենսաբանական ակտիվության ուսումնասիրման մեթոդները և ներկայացնում է կառուցվածք–ակտիվություն փոխկապակցվածության բացահայտման փորձ։ Այն կարող է հետաքրքրել օրգանական և դեղագործական քիմիայի, կենսաքիմիայի, ֆերմենտաբանության և կենսաբանական ակտիվ նյութերի որոնման ոլորտներում մասնագիտացող հետազոտողներին, ուսանողներին և մասնագետներին։