Նոր գրքեր պատանիներին: Ինֆորմացիոն ցանկ= Новые книги юным (1991, Մարտ, թիվ 3)

Այլ առարկաներ

Վիճակագրական ժողովածուն նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում 2023 թվականի ընթացքում իրականացված հրատարակչական գործունեության հիմնական ցուցանիշների համակարգված ներկայացմանը և գրահրատարակչական ոլորտի զարգացման միտումների ուսումնասիրությանը։ Հրատարակության նպատակն է տրամադրել քանակական և կառուցվածքային տեղեկություններ երկրում լույս տեսած տպագիր արտադրանքի վերաբերյալ՝ հնարավորություն ստեղծելով գնահատելու հրատարակչական գործունեության ծավալները, բովանդակային ուղղությունները և կազմակերպական առանձնահատկությունները։ Ժողովածուն կարող է ընդգրկել գրքերի, գրքույկների, պարբերական հրատարակությունների և տպագիր այլ նյութերի վերաբերյալ վիճակագրական տվյալներ՝ դասակարգված ըստ հրատարակությունների տեսակների, թեմատիկ խմբերի, լեզուների, տպաքանակների և այլ հատկանիշների։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հրատարակված գրականության քանակական ցուցանիշներին, գիտական, ուսումնական, գեղարվեստական, մանկական և մասնագիտական հրատարակությունների տեսակարար կշռին, ինչպես նաև հրատարակչական արտադրանքի կառուցվածքային բաշխմանը։ Կարևորվում են հրատարակությունների լեզվական բազմազանությունը, հայերեն և օտարալեզու գրականության հարաբերակցությունը, թարգմանական հրատարակությունների ներկայացվածությունը և տարբեր գիտակարգերի ու մշակութային ոլորտների վերաբերյալ գրականության տարածումը։ Դիտարկվում են նաև հրատարակչությունների գործունեության, պարբերական մամուլի, տպագիր արտադրանքի հաշվառման և ազգային մատենագիտական վիճակագրության կազմակերպման հարցերը։ Վիճակագրական տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հրատարակչական ոլորտի զարգացման հիմնական ուղղությունները, ուսումնասիրելու ընթերցողական և կրթական պահանջարկի հետ կապված միտումները, ինչպես նաև գնահատելու գրահրատարակչական արտադրանքի նշանակությունը երկրի գիտակրթական և մշակութային կյանքում։ Ժողովածուն կարող է ծառայել որպես տեղեկատվական աղբյուր նախորդ տարիների ցուցանիշների հետ համեմատական ուսումնասիրություններ իրականացնելու, հրատարակչական քաղաքականության արդյունավետությունը գնահատելու և ոլորտի զարգացման հեռանկարները դիտարկելու համար։ Այն կարևոր նշանակություն ունի Հայաստանի գրահրատարակչական պատմության փաստագրման, ազգային տպագիր ժառանգության հաշվառման, մատենագիտական տեղեկատվության համակարգման և մշակութային վիճակագրության զարգացման համար։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մատենագետների, հրատարակիչների, վիճակագիրների, մշակութաբանների, կրթության և գիտության ոլորտի հետազոտողների, ինչպես նաև գրահրատարակչական գործունեությամբ հետաքրքրվող մասնագետների համար։

Տնտեսագիտություն

Գիրքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում տնտեսական մրցակցության զարգացման, մրցակցային միջավայրի բարելավման և հակամենաշնորհային քաղաքականության կատարելագործման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են շուկայական տնտեսության պայմաններում ազատ և արդար մրցակցության ձևավորման սկզբունքները, մրցակցության սահմանափակման հիմնական պատճառները, գերիշխող դիրքի չարաշահման, հակամրցակցային համաձայնությունների և շուկաների կենտրոնացման ազդեցությունը տնտեսության արդյունավետության վրա։ Հեղինակը ներկայացնում է Հայաստանի մրցակցային քաղաքականության օրենսդրական և ինստիտուցիոնալ հիմքերը, գնահատում հակամենաշնորհային կարգավորման գործող մեխանիզմների արդյունավետությունը և անդրադառնում պետական կառավարման մարմինների դերին մրցակցային միջավայրի պահպանման գործում։ Գրքում ուսումնասիրվում է նաև միջազգային փորձը, համեմատվում են տարբեր երկրների հակամենաշնորհային քաղաքականության մոտեցումները և ներկայացվում են առաջարկություններ, որոնք կարող են նպաստել մրցակցության խթանմանը, շուկաների թափանցիկության բարձրացմանը, գործարար միջավայրի զարգացմանը և տնտեսության կայուն աճին։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, պետական կառավարման մասնագետների, իրավաբանների, հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների և տնտեսական քաղաքականության մշակմամբ զբաղվող բոլոր հետաքրքրված ընթերցողների համար։

Ինֆորմատիկա

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է վերջավոր դաշտերի վրա անբերվելի և նորմալ բազմանդամների կառուցման տեսական ու գործնական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում վերջավոր դաշտերի հանրահաշվական կառուցվածքն է և այնպիսի բազմանդամների կառուցման մեթոդների բացահայտումը, որոնք ունեն հատուկ և կարևոր հատկություններ։ Անբերվելի բազմանդամը տվյալ դաշտի վրա չի ներկայացվում ավելի ցածր աստիճանի ոչ հաստատուն բազմանդամների արտադրյալի տեսքով և կարևոր դեր ունի վերջավոր դաշտերի ընդլայնումների կառուցման գործում։ Նման բազմանդամների միջոցով հնարավոր է ստանալ ավելի մեծ վերջավոր դաշտեր և ուսումնասիրել դրանց տարրերի հանրահաշվական հատկությունները։ Նորմալ բազմանդամների ուսումնասիրությունը կապված է նորմալ հիմքերի գաղափարի հետ, երբ բազմանդամի արմատների համապատասխան տարրերը կարող են ձևավորել վերջավոր դաշտի ընդլայնման նորմալ հիմք։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է այս երկու հատկությունների համատեղ ուսումնասիրությունը և այնպիսի բազմանդամների կառուցման խնդիրը, որոնք միաժամանակ բավարարում են անբերվելիության և նորմալության պահանջներին։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել վերջավոր դաշտերի կառուցման ընդհանուր սկզբունքները, բազմանդամների աստիճանի և դաշտի բնութագրի ազդեցությունը, ինչպես նաև անհրաժեշտ և բավարար պայմանները, որոնց միջոցով հնարավոր է ստուգել տվյալ բազմանդամի անբերվելիությունն ու նորմալությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել կառուցման ալգորիթմներին, որոնք հնարավորություն են տալիս ոչ միայն ապացուցել համապատասխան բազմանդամների գոյությունը, այլև գործնականորեն գտնել դրանք որոշակի վերջավոր դաշտերի և աստիճանների համար։ Նման մեթոդների մշակման ընթացքում կարևոր են բազմանդամների գործոնացման, արմատների հատկությունների, դաշտային ընդլայնումների և Ֆրոբենիուսի ավտոմորֆիզմի հետ կապված արդյունքները։ Աշխատությունը կարող է ներառել նաև հաշվարկային մոտեցումներ, որոնց միջոցով հնարավոր է արդյունավետորեն որոնել և ստուգել պահանջվող հատկություններով բազմանդամներ։ Թվային և ալգորիթմական մեթոդների կիրառումը հատկապես կարևոր է մեծ աստիճանի բազմանդամների կամ մեծ հզորությամբ վերջավոր դաշտերի դեպքում, երբ ուղղակի ստուգումը կարող է պահանջել զգալի հաշվարկային ռեսուրսներ։ Թեմայի կարևորությունը պայմանավորված է նաև դրա բազմաթիվ կիրառություններով։ Վերջավոր դաշտերի և հատուկ հատկություններով բազմանդամների տեսությունը լայնորեն կիրառվում է կոդավորման տեսության, կրիպտոգրաֆիայի, թվային հաղորդակցության, սխալների հայտնաբերման և ուղղման համակարգերի, ինչպես նաև հաշվողական հանրահաշվի տարբեր խնդիրներում։ Նորմալ հիմքերը հատկապես օգտակար են վերջավոր դաշտերի տարրերի արդյունավետ ներկայացման և որոշ հանրահաշվական գործողությունների իրականացման համար։ Աշխատանքը միավորում է վերացական հանրահաշվի, թվերի տեսության, վերջավոր դաշտերի տեսության և ալգորիթմական մաթեմատիկայի խնդիրները՝ կենտրոնանալով հատուկ կառուցվածք ունեցող բազմանդամների գոյության, կառուցման և հատկությունների վրա։ Այն կարող է հետաքրքրել հանրահաշվաբաններին, թվերի տեսաբաններին, կիրառական մաթեմատիկոսներին, կրիպտոգրաֆիայի և կոդավորման մասնագետներին, ինչպես նաև վերջավոր դաշտերի և հաշվողական հանրահաշվի խնդիրներով զբաղվող ուսանողներին ու հետազոտողներին։ Աշխատությունը արժեքավոր է հատկապես այն տեսանկյունից, որ տեսական արդյունքները կապում է կոնկրետ կառուցման մեթոդների հետ՝ հնարավորություն տալով վերջավոր դաշտերի վրա պահանջվող հատկություններով բազմանդամների ստացումը դիտարկել ոչ միայն որպես գոյության խնդիր, այլև որպես արդյունավետ ալգորիթմական գործընթաց։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Արարատյան հարթավայրի գյուղական բնակավայրերում աշխատանքի շուկայի ձևավորման առանձնահատկությունների և զբաղվածության մակարդակի բարձրացման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում գյուղական բնակավայրերի սոցիալ-տնտեսական զարգացման, աշխատուժի առաջարկի և պահանջարկի, զբաղվածության կառուցվածքի և տեղական տնտեսական ներուժի փոխկապակցված վերլուծությունն է։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են գյուղական բնակչության զբաղվածության հիմնական ձևերը, աշխատուժի կառուցվածքը, աշխատատեղերի առկայությունը, գործազրկության և թերզբաղվածության դրսևորումները, ինչպես նաև բնակչության եկամուտների և աշխատանքային միգրացիայի ազդեցությունը տեղական աշխատաշուկայի ձևավորման վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղատնտեսության դերին, քանի որ Արարատյան հարթավայրի գյուղական տնտեսություններում այն զբաղվածության և եկամտի կարևոր աղբյուրներից է, սակայն սեզոնային բնույթը, արտադրության արդյունավետության տարբեր մակարդակները և գյուղատնտեսական ռիսկերը կարող են սահմանափակել կայուն զբաղվածության հնարավորությունները։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են գյուղատնտեսությանը հարակից ոլորտների՝ վերամշակող արդյունաբերության, առևտրի, ծառայությունների, լոգիստիկայի և փոքր ձեռնարկատիրության զարգացման հնարավորությունները, որոնք կարող են նպաստել աշխատատեղերի բազմազանեցմանը և գյուղական բնակչության զբաղվածության ընդլայնմանը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև գյուղական բնակավայրերում մարդկային կապիտալի վիճակին՝ կրթության, մասնագիտական պատրաստվածության, աշխատանքային հմտությունների և աշխատաշուկայի պահանջների համապատասխանության տեսանկյունից։ Կարևոր խնդիր է աշխատուժի պահանջարկի և առաջարկի անհամապատասխանությունը, երբ առկա աշխատատեղերի համար անհրաժեշտ հմտությունները չեն համապատասխանում բնակչության մասնագիտական պատրաստվածությանը։ Այս համատեքստում մասնագիտական վերապատրաստման, վերաորակավորման և երիտասարդների մասնագիտական կողմնորոշման ծրագրերը կարող են դիտարկվել որպես զբաղվածության բարձրացման կարևոր գործիքներ։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև կանանց և երիտասարդների զբաղվածության առանձնահատկությունները, հեռավար աշխատանքի և փոքր ձեռնարկատիրության զարգացման հնարավորությունները, ինչպես նաև ինքնազբաղվածության և ընտանեկան բիզնեսների դերը գյուղական տնտեսություններում։ Աշխատանքի կարևոր ուղղություններից է զբաղվածության բարձրացման ուղիների մշակումը՝ հիմնված տարածքի բնական, տնտեսական և մարդկային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման վրա։ Այդ նպատակով կարող են առաջարկվել գյուղատնտեսական արտադրության արդիականացում, գյուղմթերքի վերամշակման և իրացման շղթաների զարգացում, փոքր ու միջին ձեռնարկությունների խթանում, գյուղական ենթակառուցվածքների բարելավում, մասնագիտական կրթության և վերապատրաստման ընդլայնում, ինչպես նաև տեղական ներդրումային միջավայրի բարելավում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, տարածաշրջանային զարգացման մասնագետների, զբաղվածության քաղաքականություն մշակողների, համայնքային կառավարման ներկայացուցիչների, սոցիոլոգների, հետազոտողների և տնտեսագիտական ու կառավարչական մասնագիտությունների ուսանողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու Արարատյան հարթավայրի գյուղական բնակավայրերի աշխատաշուկայի հիմնական առանձնահատկություններն ու խնդիրները և առաջարկելու զբաղվածության բարձրացման այնպիսի ուղղություններ, որոնք կարող են միաժամանակ նպաստել բնակչության եկամուտների աճին, աշխատանքային միգրացիայի նվազեցմանը, տեղական ձեռնարկատիրության զարգացմանը և գյուղական համայնքների սոցիալ-տնտեսական կայունության ամրապնդմանը։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է տնտեսական զարգացման հումանիզացման գործընթացի տեսական և մեթոդաբանական հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով որպես տնտեսական մտածողության և հասարակության զարգացման երկարաժամկետ պատմական միտում։ Ուսումնասիրության շրջանակում տնտեսական առաջընթացը ներկայացվում է ոչ միայն արտադրության ծավալների, եկամուտների կամ նյութական բարիքների աճի, այլև մարդու, նրա բարեկեցության, սոցիալական հնարավորությունների և կյանքի որակի տեսանկյունից։ Աշխատության մեջ վերլուծվում է տնտեսական զարգացման տարբեր փուլերում մարդու դերի և նշանակության փոփոխությունը, տնտեսական համակարգերի սոցիալական ուղղվածության ձևավորումը և այն գործոնները, որոնք նպաստել են մարդակենտրոն զարգացման գաղափարների տարածմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տնտեսական արդյունավետության և սոցիալական արդարության փոխհարաբերությանը, կենսամակարդակի, զբաղվածության, կրթության, առողջապահության, սոցիալական պաշտպանության և մարդկային ներուժի զարգացման նշանակությանը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև տնտեսական աճի ավանդական չափանիշների սահմանափակումներին և այն մեթոդաբանական մոտեցումներին, որոնց միջոցով հնարավոր է առավել ամբողջական գնահատել հասարակության իրական առաջընթացը։ Ժամանակակից խնդիրների համատեքստում դիտարկվում են սոցիալական անհավասարության, աղքատության, զբաղվածության, մարդկային կապիտալի արդյունավետ օգտագործման, տնտեսական հնարավորությունների հասանելիության և կայուն զարգացման հետ կապված հարցերը։ Կարևորվում է այն գաղափարը, որ տնտեսական քաղաքականության վերջնական նպատակը պետք է լինի ոչ միայն տնտեսական ցուցանիշների բարելավումը, այլև մարդու զարգացման համար բարենպաստ պայմանների ստեղծումը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, սոցիալական քաղաքականության մասնագետների, հետազոտողների, պետական կառավարման ոլորտի ներկայացուցիչների, դասախոսների և տնտեսագիտական ու սոցիալական գիտությունների ուսանողների համար՝ տնտեսական զարգացման մարդակենտրոն մոտեցումների տեսական հիմքերն ու ժամանակակից մարտահրավերներն ուսումնասիրելու նպատակով։

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է օրգանական և կենսաօրգանական քիմիայի արդիական ուղղություններից մեկին՝ էնանտիոմերապես հարստացված, չհագեցած նոր α-ամինաթթուների ստացման մեթոդների մշակմանը, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունների պարզաբանմանը և ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացած է այնպիսի սինթետիկ մոտեցումների վրա, որոնք հնարավորություն են տալիս ստանալ բարձր էնանտիոմերային մաքրությամբ օպտիկապես ակտիվ ամինաթթուներ և վերահսկել սինթեզի ընթացքում առաջացող միացությունների տարածական կառուցվածքը։ Քննարկվում են սկզբնական նյութերի ընտրության, քիմիական փոխարկումների հաջորդականության, ռեակցիաների պայմանների օպտիմալացման և նպատակային միացությունների անջատման ու մաքրման հետ կապված հարցերը։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում α-ամինաթթուների մոլեկուլներում չհագեցած կառուցվածքային հատվածների ներմուծմանը, քանի որ այդպիսի ֆունկցիոնալ խմբերի առկայությունը հնարավորություն է ստեղծում հետագա քիմիական ձևափոխությունների և նոր ածանցյալների ստացման համար։ Ուսումնասիրվում են ստացված միացությունների կառուցվածքը, ստերեոքիմիական առանձնահատկությունները, էնանտիոմերային բաղադրությունը և դրանց կապը նյութերի քիմիական հատկությունների հետ։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են նաև ասիմետրիկ սինթեզի սկզբունքները և քիրալության վերահսկման մեթոդաբանական մոտեցումները, որոնք կարևոր նշանակություն ունեն կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի նպատակային ստացման համար։ Ստացված նոր α-ամինաթթուները կարող են հետաքրքրություն ներկայացնել պեպտիդների, դեղաբանորեն նշանակալի միացությունների և այլ բարդ օրգանական համակարգերի սինթեզի տեսանկյունից՝ ծառայելով որպես արժեքավոր քիրալ կառուցվածքային միավորներ։ Աշխատանքում սինթետիկ արդյունքների հետ մեկտեղ կարևորվում է նոր միացությունների նույնականացումը և բնութագրումը ժամանակակից ֆիզիկաքիմիական ու սպեկտրային հետազոտական մեթոդների կիրառմամբ։ Հետազոտությունն ընդհանուր առմամբ նպաստում է ոչ սպիտակուցային և կառուցվածքային ձևափոխված ամինաթթուների քիմիայի զարգացմանը, ընդլայնում է էնանտիոմերապես հարստացված միացությունների ստացման հնարավորությունները և գիտական հիմք է ստեղծում դրանց հետագա կիրառական ու հիմնարար ուսումնասիրությունների համար։