Речи и отчет, произнесенные в торжественном собрании Лазаревского Института восточных языков по случаю совершившагося пятидесятилетия

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է արտամարմնային բեղմնավորման (ԷԿՕ) ընթացքում ձեռքբերովի և գենետիկ թրոմբոֆիլիա ունեցող կանանց մոտ անհաջողությունների և բարդությունների պաթոգենետիկ կանխարգելման սկզբունքների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Վերլուծվում են թրոմբոֆիլիայի տարբեր ձևերի ազդեցությունը վերարտադրողական գործընթացների, սաղմի իմպլանտացիայի, պլացենտացիայի և հղիության վաղ փուլերի վրա՝ բացահայտելով թրոմբոգեն մեխանիզմների դերը ԷԿՕ ծրագրերի արդյունավետության նվազման մեջ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ռիսկերի վաղ գնահատման, գենետիկական և լաբորատոր ախտորոշման, ինչպես նաև անհատականացված հակաթրոմբոտիկ և հակամակարդիչ բուժման ռազմավարությունների կիրառմանը՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել հաջող բեղմնավորման և հղիության բարեհաջող ավարտի հավանականությունը։ Ուսումնասիրությունը նաև քննարկում է կլինիկական վարման ժամանակակից մոտեցումները, հիվանդների ռիսկի շերտավորումը և կանխարգելիչ միջոցառումների արդյունավետությունը՝ ներկայացնելով գիտականորեն հիմնավորված առաջարկություններ վերարտադրողական բժշկության պրակտիկայում կիրառման համար։

Այլ առարկաներ

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նպատակ ունենալով ապահովել երիտասարդ ընթերցողների, ծնողների, ուսուցիչների և գրադարանային աշխատողների իրազեկվածությունը պատանեկան գրականության նոր հրատարակությունների վերաբերյալ։ Ցանկում ընդգրկված են գեղարվեստական, ճանաչողական, գիտահանրամատչելի և կրթական բնույթի ստեղծագործություններ, որոնք ուղղված են պատանիների ընթերցանության մշակույթի զարգացմանը, արժեքային համակարգի ձևավորմանը և ստեղծագործական մտածողության խթանմանը։ Հրատարակությունը հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել նոր գրականության մեջ, ընտրել տարիքային առանձնահատկություններին համապատասխան գրքեր և օգտագործել դրանք ինչպես ինքնուրույն ընթերցանության, այնպես էլ ուսումնական գործընթացում։ Այն կարևոր տեղեկատվական ռեսուրս է, որը նպաստում է ընթերցանության նկատմամբ հետաքրքրության բարձրացմանը և երիտասարդ սերնդի մտավոր ու մշակութային զարգացմանը։

Այլ առարկաներ

K-200-130 շոգետուրբինի ջերմային հաշվարկը նպատակ ունի որոշել տուրբինի աշխատանքի հիմնական ջերմային և էներգետիկ պարամետրերը՝ ապահովելով արդյունավետ և անվտանգ էլեկտրաէներգիայի արտադրություն։ Այս տիպի կոնդենսացիոն շոգետուրբինը նախատեսված է բարձր ճնշման և բարձր ջերմաստիճանի գոլորշու օգտագործման համար, որի ընթացքում գոլորշու ջերմային էներգիան փոխակերպվում է մեխանիկական աշխատանքի, իսկ այնուհետև՝ էլեկտրական էներգիայի գեներատորի միջոցով։ Ջերմային հաշվարկի ընթացքում որոշվում են մուտքային և ելքային գոլորշու պարամետրերը, իզենտրոպիկ ընդարձակման գործընթացը, ներքին և ընդհանուր արդյունավետությունը, ինչպես նաև ջերմային կորուստները տարբեր փուլերում։ Հաշվարկը թույլ է տալիս գնահատել տուրբինի էներգետիկ շահավետությունը, վառելիքի օգտագործման արդյունավետությունը և ընդհանուր կայանի աշխատանքի տնտեսական ցուցանիշները։ K-200-130 տուրբինի ճիշտ հաշվարկը կարևոր է կայուն աշխատանքի, բարձր հզորության և երկարաժամկետ հուսալիության ապահովման համար։

Աշխարհագրություն

Աշխատությունը նվիրված է տեկտոնական խախտումներով թուլացած կողով լեռնային բացահանքում հանքաքարի տեղափոխման ռացիոնալ տեխնոլոգիայի մշակմանը՝ հաշվի առնելով հանքավայրի երկրաբանական, լեռնատեխնիկական և արտադրական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության հիմքում բացահանքի կողերի կայունության և հանքաքարի տեղափոխման արդյունավետության փոխկապակցված ուսումնասիրությունն է, քանի որ տեկտոնական խախտումների առկայությունը կարող է էապես փոխել ապարային զանգվածի ամրությունը, առաջացնել սահքի կամ փլուզման վտանգ և սահմանափակել տրանսպորտային աշխատանքների անվտանգ ու արդյունավետ կազմակերպումը։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել հանքավայրի երկրաբանական կառուցվածքը, խախտումների տարածական դիրքը, ապարների ֆիզիկամեխանիկական հատկությունները, բացահանքի կողի երկրաչափական պարամետրերը և հանքաքարի տեղադրման պայմանները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում թուլացած կողի կայունության գնահատմանը և այն պայմանների բացահայտմանը, որոնց դեպքում հնարավոր է անվտանգ կազմակերպել հանքաքարի բեռնման և տեղափոխման աշխատանքները։ Տրանսպորտային տեխնոլոգիայի ընտրության ժամանակ կարևոր նշանակություն ունեն տեղափոխման հեռավորությունը, բարձրությունների տարբերությունը, ճանապարհների երկրաչափական պարամետրերը, հանքաքարի և ապարների ֆիզիկական հատկությունները, աշխատանքային ճակատի արտադրողականությունը և օգտագործվող տրանսպորտային միջոցների տեխնիկական հնարավորությունները։ Հետազոտությունը կարող է ներառել ավտոմոբիլային, կոնվեյերային կամ համակցված տրանսպորտային համակարգերի կիրառման նպատակահարմարության գնահատում՝ հաշվի առնելով տվյալ բացահանքի պայմանները։ Կարևոր խնդիր է հանքաքարի տեղափոխման երթուղիների այնպիսի կազմակերպումը, որը կնվազեցնի թուլացած կողի վրա առաջացող լրացուցիչ ազդեցությունները և միաժամանակ կապահովի տեղափոխման անհրաժեշտ արտադրողականությունը։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել նաև բեռնման և տեղափոխման մեքենաների փոխհամաձայնեցված աշխատանքի, տրանսպորտային ցիկլի տևողության, մեքենաների արտադրողականության, վառելիքի կամ էներգիայի ծախսերի և շահագործման արժեքի ցուցանիշները։ Տեխնոլոգիական լուծումների ընտրության կարևոր չափանիշներից է անվտանգության և տնտեսական արդյունավետության համադրումը, քանի որ առավել կարճ կամ արագ տեղափոխման ճանապարհը միշտ չէ, որ համապատասխանում է լեռնային զանգվածի կայունության և աշխատանքի անվտանգության պահանջներին։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև տրանսպորտային ճանապարհների կառուցման և պահպանման, թուլացած հատվածների շրջանցման, բեռնատար հոսքերի կազմակերպման և լեռնային աշխատանքների փուլայնության հարցերին։ Տեխնոլոգիական մոդելավորումը և տեխնիկատնտեսական հաշվարկները կարող են հնարավորություն տալ համեմատելու տարբեր տարբերակներ և ընտրելու այն լուծումը, որն ապահովում է հանքաքարի տեղափոխման անհրաժեշտ ծավալը նվազագույն ծախսերով և ընդունելի ռիսկի պայմաններում։ Հետազոտության արդյունքները կարող են օգտագործվել բացահանքերի նախագծման և շահագործման, լեռնային տրանսպորտի կազմակերպման, արտադրական գործընթացների օպտիմալացման և աշխատանքի անվտանգության բարձրացման նպատակներով։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել լեռնային ինժեներներին, հանքավայրերի նախագծողներին, բացահանքերի տեխնոլոգներին, տրանսպորտային համակարգերի մասնագետներին, երկրաբաններին և լեռնային գործի համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը նպատակ ունի մշակել տեկտոնական խախտումներով թուլացած կող ունեցող բացահանքում հանքաքարի տեղափոխման այնպիսի ռացիոնալ տեխնոլոգիա, որը կապահովի արտադրական պահանջվող արդյունավետությունը, կնվազեցնի տրանսպորտային ծախսերը, հաշվի կառնի ապարային զանգվածի կայունության առանձնահատկությունները և կբարձրացնի լեռնային աշխատանքների անվտանգության մակարդակը։

Քիմիա

Այս աշխատությունը նվիրված է անցումային մետաղների՝ վոլֆրամի և մոլիբդենի կարբիդային կատալիզատորների ստացման և ուսումնասիրության ժամանակակից մեթոդներին՝ մասնավորապես այրման (combustion) ռեժիմում իրականացվող սինթեզի տեխնոլոգիական առանձնահատկություններին։ Նյութում մանրամասն քննարկվում են բարձր ջերմաստիճանային ինքնապարունակվող քիմիական ռեակցիաների մեխանիզմները, որոնց միջոցով հնարավոր է ստանալ բարձր ակտիվություն և կայունություն ունեցող կարբիդային կառուցվածքներ, որոնք լայն կիրառություն ունեն կատալիտիկ գործընթացներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սինթեզի պայմանների՝ ջերմաստիճանի, ռեակցիոն խառնուրդի կազմի, նախնական նյութերի ընտրության և էներգետիկ հավասարակշռության ազդեցությանը վերջնական արտադրանքի ֆիզիկաքիմիական հատկությունների վրա։ Քննարկվում են նաև ստացված նյութերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, մակերեսային հատկությունները և դրանց կապը կատալիտիկ ակտիվության հետ տարբեր քիմիական ռեակցիաներում, այդ թվում՝ ջրածնացման և հիդրոկրեկինգի գործընթացներում։ Աշխատությունը միավորում է թե՛ տեսական մոդելավորումը, թե՛ փորձարարական արդյունքները՝ ներկայացնելով համալիր մոտեցում բարձր արդյունավետությամբ կատալիզատորների մշակման համար, ինչը կարևոր է էներգետիկայի, նավթաքիմիայի և առաջադեմ նյութերի արտադրության ոլորտներում։

Մշակույթ

Հրատարակությունը նվիրված է գրադարանային գործում նոր մոտեցումների, ընթերցողների հետ աշխատանքի կատարելագործման և գիրքը հասարակության հնարավորինս լայն շրջանակներին հասանելի դարձնելու խնդիրներին։ Աշխատության կենտրոնում գրքի և ընթերցողի միջև կապի ամրապնդման գաղափարն է, որի շրջանակում գրադարանը դիտարկվում է ոչ միայն որպես գրքերի պահպանման ու տրամադրման վայր, այլև որպես հասարակության մշակութային և կրթական կյանքի ակտիվ մասնակից։ Նյութում կարևոր տեղ է հատկացվում այնպիսի գրադարանային ծառայությունների և աշխատանքի ձևերի ներկայացմանը, որոնք հնարավորություն են տալիս գիրքը հասցնել տարբեր սոցիալական և տարիքային խմբերի՝ հատկապես այն մարդկանց, ովքեր որևէ պատճառով սահմանափակ հնարավորություններ ունեն գրադարանային ֆոնդերից օգտվելու համար։ Հրատարակությունը կարող է անդրադառնալ գրադարանների աշխատանքի կազմակերպման նոր ձևերին, ընթերցողների պահանջների ուսումնասիրությանը, գրականության նպատակային ընտրությանը, գրքի տարածման և քարոզչության արդյունավետ մեթոդներին, ինչպես նաև գրադարանային միջոցառումների կազմակերպմանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի ընտանիքի՝ որպես ընթերցանության մշակույթի ձևավորման հիմնական միջավայրի դիտարկումը։ Ընտանիքում ընթերցանության նկատմամբ հետաքրքրության ձևավորումը կարող է նպաստել երեխաների մտավոր զարգացմանը, բառապաշարի հարստացմանը, կրթական հետաքրքրությունների ընդլայնմանը և գրքի նկատմամբ երկարաժամկետ դրական վերաբերմունքի ստեղծմանը։ Այդ պատճառով գրադարանային աշխատանքի մեջ ընտանիքների ներգրավումը ներկայացվում է որպես ընթերցանության տարածման կարևոր ուղղություն։ Նյութը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների համար՝ ծանոթանալու ընթերցողների սպասարկման և գրքի հանրահռչակման տարբեր մեթոդներին, ինչպես նաև գրադարանային աշխատանքը համայնքի կարիքներին համապատասխան կազմակերպելու եղանակներին։ Կարևորվում է նաև գրադարանի և տեղական համայնքի միջև ակտիվ համագործակցության անհրաժեշտությունը։ Գրադարանը կարող է հանդես գալ որպես կրթական, մշակութային և տեղեկատվական կենտրոն՝ կազմակերպելով գրքի ցուցադրություններ, ընթերցանության միջոցառումներ, հանդիպումներ, քննարկումներ և այլ նախաձեռնություններ, որոնց միջոցով գիրքը դառնում է համայնքային կյանքի բնական մասը։ Հրատարակության ընդհանուր գաղափարը հիմնված է այն համոզման վրա, որ գրքի հասանելիությունը և ընթերցանության խթանումը կարևոր են հասարակության կրթական ու մշակութային զարգացման համար։ Այդ նպատակին հասնելու համար անհրաժեշտ է ոչ միայն ունենալ հարուստ գրքային ֆոնդ, այլև մշակել ընթերցողին հասնելու նոր ուղիներ, ուսումնասիրել նրա հետաքրքրությունները և գրադարանային ծառայությունները դարձնել առավել բաց ու մատչելի։ Այս տեսանկյունից աշխատությունը կարող է դիտարկվել որպես գրադարանային գործի զարգացման և ժամանակակից ընթերցողին ավելի արդյունավետ սպասարկելու վերաբերյալ գործնական ու մեթոդական նշանակություն ունեցող նյութ։ Այն հետաքրքրություն կարող է ներկայացնել գրադարանավարների, մշակութային հաստատությունների աշխատակիցների, մանկավարժների և ընթերցանության մշակույթի զարգացման հարցերով զբաղվող մասնագետների համար՝ որպես գրքի տարածման և գրադարանային ծառայությունների կատարելագործման գաղափարների աղբյուր։