Տնտեսագիտական ուսմունքների պատմություն

Psychology

Психология супружества: теория и практика աշխատությունը ընտանեկան և սոցիալական հոգեբանության ոլորտի ուսումնա-գիտական ձեռնարկ է, որը նվիրված է ամուսնական հարաբերությունների ձևավորման, զարգացման և կայունության հոգեբանական հիմունքների ուսումնասիրությանը, այն ներկայացնում է զույգերի փոխհարաբերությունների հիմնական փուլերը՝ ծանոթացում, զուգընկերության ընտրություն, ամուսնություն, համատեղ կյանքի ադապտացիա և հնարավոր ճգնաժամային իրավիճակներ, գիրքը վերլուծում է հաղորդակցման ոճերի ազդեցությունը ամուսնական բավարարվածության վրա, կոնֆլիկտների առաջացման պատճառները և դրանց լուծման մեթոդները, ինչպես նաև ընդգծում է փոխըմբռնման, հուզական աջակցության և դերային բաշխման կարևորությունը ընտանեկան կայունության համար, միաժամանակ առաջարկելով հոգեբանական խորհրդատվության և միջամտության գործնական մոտեցումներ, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր հոգեբանության, սոցիալական աշխատանքի և ընտանեկան խորհրդատվության մասնագետների համար։

Pedagogy

Աշխատությունը նվիրված է նախադպրոցական տարիքի երեխաների հարթաթաթության պայմաններում բուժական ֆիզիկական կուլտուրայի կիրառման մանկավարժական և վերականգնողական սկզբունքների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում երեխայի հենաշարժական համակարգի տարիքային առանձնահատկությունները, ոտնաթաթի կամարների ձևավորումը, շարժողական զարգացման օրինաչափությունները և ֆիզիկական վարժությունների դերն են՝ որպես համալիր վերականգնողական աշխատանքի բաղադրիչ։ Քննվում են հարթաթաթության հիմնական դրսևորումները, ոտնաթաթի կառուցվածքային և ֆունկցիոնալ փոփոխությունների ազդեցությունը քայլքի, մարմնի հավասարակշռության, շարժումների համակարգման և ստորին վերջույթների ծանրաբեռնվածության բաշխման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նախադպրոցական տարիքում ֆիզիկական ակտիվության կազմակերպման առանձնահատկություններին՝ հաշվի առնելով երեխաների շարժողական կարողությունները, զարգացման մակարդակը և վարժությունների նկատմամբ հետաքրքրությունը պահպանելու անհրաժեշտությունը։ Ուսումնասիրվում են բուժական ֆիզիկական կուլտուրայի ծրագրերի կառուցման ընդհանուր սկզբունքները, դրանց հաջորդականությունը և երեխայի ֆունկցիոնալ վիճակին համապատասխանեցնելու մոտեցումները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ոտնաթաթի և ստորին վերջույթների մկանային համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակի, շարժումների կոորդինացիայի, հավասարակշռության և ճիշտ շարժողական սովորությունների զարգացման գնահատումը։ Դիտարկվում է խաղային տարրերի կիրառման նշանակությունը, քանի որ նախադպրոցական տարիքում շարժողական առաջադրանքների հետաքրքիր և հասանելի կազմակերպումը նպաստում է երեխայի ակտիվ մասնակցությանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են համեմատվել ֆիզիկական զարգացման և ոտնաթաթի ֆունկցիոնալ վիճակի ցուցանիշները վերականգնողական աշխատանքի տարբեր փուլերում՝ կիրառվող մեթոդիկայի արդյունավետությունը գնահատելու նպատակով։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ծնողների, մանկավարժների և համապատասխան առողջապահական մասնագետների համագործակցության կարևորությանը, քանի որ երեխայի շարժողական ռեժիմի հետևողական կազմակերպումը պահանջում է անհատական մոտեցում և մասնագիտական գնահատում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է բուժական ֆիզիկական կուլտուրայի, մանկական վերականգնողական բժշկության, ֆիզիկական դաստիարակության և հենաշարժական համակարգի զարգացման վերաբերյալ մոտեցումները՝ նախադպրոցականների շարժողական առողջության պահպանման և ֆունկցիոնալ հնարավորությունների բարելավման նպատակով։

Technology

Այս թեման վերաբերում է Հայաստանի գյուղական տարածքներում ինքնավար հիբրիդային էներգետիկ համակարգերի՝ արևային և հողմային կայանների համատեղ կիրառման հետազոտությանը, ինչպես նաև դրանց տեխնիկական և տնտեսական պարամետրերի հիմնավորմանը՝ տեղական կլիմայական և աշխարհագրական պայմաններին համապատասխան։ Հիմնական գաղափարը այն է, որ արևային ֆոտովոլտային համակարգերը և հողմային տուրբինները միասին կարող են ապահովել ավելի կայուն և հավասարակշռված էներգամատակարարում, քանի որ դրանց արտադրական գագաթները հաճախ փոխլրացնող են՝ արևը առավել արդյունավետ է ցերեկային և ամառային ամիսներին, իսկ քամին կարող է ավելի կայուն լինել գիշերային ժամերին կամ ձմռան շրջանում։ Հայաստանի պայմաններում կարևոր դեր ունեն բարձր լեռնային ռելիեֆը, տեղական քամու ռեժիմները, արևային ճառագայթման բարձր միջին մակարդակը և սեզոնային կլիմայական փոփոխականությունը, որոնք միասին ձևավորում են հարմար միջավայր նման հիբրիդ համակարգերի համար։ Պարամետրերի հիմնավորումը ներառում է էներգիայի պահանջարկի վերլուծություն գյուղական համայնքներում, տեղակայման վայրերի ընտրություն ըստ արևային ճառագայթման ինտենսիվության և քամու արագության տվյալների, ինչպես նաև համակարգի օպտիմալ հզորության հաշվարկներ՝ պահեստավորման (մարտկոցային համակարգերի) և էներգիայի կառավարման միավորների ներառմամբ։ Կարևոր է նաև տնտեսական գնահատումը՝ ներդրումային ծախսերի, շահագործման արդյունավետության և վերադարձելիության հաշվարկներով, ինչպես նաև շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության նվազեցման գնահատումը։ Նման համակարգերը նպաստում են էներգետիկ անկախության բարձրացմանը, գյուղական համայնքների զարգացմանը և վերականգնվող էներգիայի աղբյուրների ինտեգրմանը ազգային էներգետիկ ռազմավարության մեջ՝ ապահովելով կայուն և ճկուն էներգամատակարարման մոդել Հայաստանի տարբեր տարածաշրջանների համար։

Literature

Գիրքը վերլուծում է հին հունական, լատինական և արևելյան գրականության զարգացման պատմությունը, հիմնավորելով դրանց ազդեցությունը հետագա եվրոպական և համաշխարհային գրականության վրա։ Աշխատությունը նախատեսված է գրականագիտության ուսանողների, դասախոսների և հետազոտողների համար՝ տրամադրելով թե պատմական, թե սիստեմատիկ մոտեցում՝ անտիկ գրականության թեմաներին։ Հիմնական թեմաները․ Հին հունական և լատինական գրականության ժանրերն ու ոճերը Հին գրականության պատմական և սոցիալական համատեքստ Պոեզիա, դրամատուրգիա և արձակ ժանրերի զարգացում Հատկանշական հեղինակներ և նրանց ներդրումը գրականության զարգացման մեջ Անտիկ գրականության ազդեցությունը հետագա դարերի գրականության վրա Գրքի առանձնահատկությունները․ Միավորում է պատմական և սիստեմատիկ մոտեցումներ Ներկայացնում է անտիկ գրականության ամբողջական տեսությունը Հարմար է ուսանողների, գիտաշխատողների և դասախոսների համար Անդրադարձ է ինչպես գրական, այնպես էլ մշակութային ու սոցիալական ազդեցություններին

Biology

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության և հարակից տարածքների որոշ սողունների տեսակների համակեցական պոպուլյացիաներում ընթացող միկրոէվոլյուցիոն գործընթացների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում միևնույն աշխարհագրական տարածքում բնակվող պոպուլյացիաների ներտեսակային փոփոխականությունը, գենետիկական տարբերակումը, ձևաբանական առանձնահատկությունները և շրջակա միջավայրի պայմաններին հարմարվողականության մեխանիզմներն են։ Քննվում է, թե տարածական համակեցության պայմաններում տարբեր պոպուլյացիաների միջև գենային հոսքը, բնական ընտրությունը, գենետիկական դրեյֆը և այլ էվոլյուցիոն գործոններ ինչպես կարող են ազդել դրանց կառուցվածքի և երկարաժամկետ զարգացման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում համակեցական պոպուլյացիաների համեմատական ուսումնասիրությանը, քանի որ աշխարհագրական ակնհայտ մեկուսացման բացակայության պայմաններում դրանց միջև ձևավորվող տարբերությունները կարևոր նյութ են էվոլյուցիոն գործընթացների մեխանիզմները հասկանալու համար։ Ուսումնասիրվում են կենդանիների ձևաբանական և կենսաբանական հատկանիշների փոփոխականությունը, պոպուլյացիաների կառուցվածքը, բնակավայրերի էկոլոգիական պայմանները և դրանց հնարավոր փոխկապակցվածությունները։ Գենետիկական տվյալների կիրառումը կարող է հնարավորություն տալ գնահատելու պոպուլյացիաների միջև նմանության և տարբերության աստիճանը, գենետիկական բազմազանությունը և էվոլյուցիոն կապերը՝ դրանք համադրելով ձևաբանական ու էկոլոգիական տվյալների հետ։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում Հայաստանի և հարակից տարածքների լանդշաֆտային ու բնակլիմայական բազմազանության նշանակությունը, քանի որ բարձրությունների, ջերմաստիճանային պայմանների, խոնավության և կենսամիջավայրերի տարբերությունները կարող են ձևավորել ընտրողական տարբեր ճնշումներ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև տեսակների տարածման սահմաններին, տեղային հարմարվողականությանը և պոպուլյացիաների միջև հնարավոր փոխազդեցություններին։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են ոչ միայն էվոլյուցիոն կենսաբանության, այլև տարածաշրջանի կենսաբազմազանության պահպանության տեսանկյունից, քանի որ պոպուլյացիաների գենետիկական և էկոլոգիական առանձնահատկությունների բացահայտումը նպաստում է պահպանության համար նշանակալի միավորների ճանաչմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է էվոլյուցիոն կենսաբանության, պոպուլյացիոն գենետիկայի, հերպետոլոգիայի և էկոլոգիայի մոտեցումները՝ նպատակ ունենալով բացահայտել սողունների բնական պոպուլյացիաներում ընթացող միկրոէվոլյուցիոն փոփոխությունների օրինաչափությունները։

Technology

Գիրքը նվիրված է ծխագազերից ծծմբի երկօքսիդի ընտրողական հեռացման գործընթացների մոդելավորմանն ու փորձարարական ուսումնասիրությանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են արդյունաբերական արտանետումների մաքրման ժամանակակից մոտեցումները, քիմիական և տեխնոլոգիական գործընթացների տեսական հիմքերը, ինչպես նաև գազամաքրման համակարգերի արդյունավետության գնահատման մեթոդները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է ծծմբի երկօքսիդի հեռացման մեխանիզմները, կիրառվող նյութերն ու տեխնոլոգիական պայմանները, վերլուծում է գործընթացի վրա ազդող հիմնական գործոնները և առաջարկում մոդելավորման մեթոդներ՝ համակարգերի աշխատանքի օպտիմալացման նպատակով։ Գրքում համադրվում են տեսական հաշվարկները և փորձարարական արդյունքները՝ հնարավորություն տալով գնահատել առաջարկվող լուծումների կիրառական նշանակությունը արդյունաբերական ոլորտում։ Աշխատությունը արժեքավոր աղբյուր է քիմիական ինժեներների, բնապահպանության մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են արտանետումների նվազեցման, շրջակա միջավայրի պաշտպանության և մաքրման տեխնոլոգիաների զարգացման հարցերով։