Шаракан

Լրագրություն

Այս գիտական-պատմագիտական աշխատանքը նվիրված է Մխիթարյան միաբանության «Բազմավէպ» հանդեսի գործունեության ուսումնասիրությանը 1843 թվականից մինչև 1880-ական թվականները՝ ընդգծելով դրա դերը հայ գրական, գիտական և հասարակական մտքի զարգացման մեջ։ Գրքում վերլուծվում է հանդեսի հիմնադրումը Վենետիկի Մխիթարյանների կողմից, նրա խմբագրական քաղաքականությունը, հրապարակումների թեմատիկ բազմազանությունը և գիտամշակութային ուղղվածությունը։ Հեղինակը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում «Բազմավէպ»-ում տեղ գտած պատմագիտական, լեզվաբանական, գրականագիտական և կրոնագիտական նյութերին՝ ցույց տալով դրանց նշանակությունը հայագիտության զարգացման և եվրոպական գիտական մտքի հետ կապերի ամրապնդման գործում։ Աշխատության մեջ դիտարկվում է նաև հանդեսի դերը հայ լեզվի մաքրության պահպանման, կրթական գաղափարների տարածման և ազգային ինքնության ձևավորման գործընթացներում։ Ներկայացվում են տարբեր հեղինակների ներդրումները, ինչպես նաև հանդեսի ազդեցությունը հետագա հայ պարբերական մամուլի զարգացման վրա։ Գիրքը նախատեսված է հայագետների, գրականագետների, պատմաբանների, ուսանողների և հայ մամուլի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Սոցիոլոգիա

Այս աշխատանքը ուսումնասիրում է հեռուստատեսային հաղորդակցության արդյունավետության հիմնախնդիրները՝ կենտրոնանալով այն գործոնների վրա, որոնք ազդում են հեռուստատեսային բովանդակության ազդեցության, ընկալման և հասարակության վրա ունեցած ազդեցության վրա։ Գրքում վերլուծվում է հեռուստատեսության դերը որպես զանգվածային հաղորդակցության հիմնական միջոցներից մեկը՝ ընդգծելով դրա տեղեկատվական, կրթական և ժամանցային գործառույթները, ինչպես նաև հասարակական կարծիքի ձևավորման գործընթացում ունեցած նշանակությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հաղորդագրությունների կառուցվածքին, բովանդակության որակին, լեզվական և վիզուալ միջոցների կիրառմանը, ինչպես նաև լսարանի առանձնահատկություններին և նրա արձագանքման վարքագծին։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև հաղորդակցության արդյունավետության չափման մոտեցումները, վարկանիշային համակարգերը, մեդիա սպառման փոփոխվող միտումները թվային միջավայրի ազդեցության ներքո, ինչպես նաև հեռուստատեսության մրցակցությունը նոր մեդիա հարթակների հետ։ Միաժամանակ ներկայացվում են այն հիմնական խնդիրները, որոնք խոչընդոտում են արդյունավետ հաղորդակցությանը, այդ թվում՝ բովանդակության կոմերցիալիզացիան, տեղեկատվական աղմուկը, լսարանի հատվածականացումը և վստահության մակարդակի նվազումը։ Գրքում առաջարկվում են նաև մոտեցումներ և ռազմավարություններ, որոնք կարող են բարձրացնել հեռուստատեսային հաղորդակցության որակը և ազդեցությունը՝ ներառյալ բովանդակային քաղաքականության բարելավումը, մասնագիտական չափանիշների բարձրացումը և տեխնոլոգիական նորարարությունների կիրառումը մեդիա ոլորտում։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է իսպաներենի մարմնի մասերի անվանումներ պարունակող դարձվածաբանական միավորների կառուցվածքային և իմաստաբանական առանձնահատկությունների համալիր ուսումնասիրությանը՝ հայերենի և ռուսերենի համապատասխան լեզվական նյութի հետ զուգադրությամբ։ Հետազոտության կենտրոնում այն կայուն բառակապակցություններն ու դարձվածային կառույցներն են, որոնց բաղադրիչներից մեկը մարդու մարմինը, նրա առանձին օրգանները կամ մարմնի մասերը նշանակող բառ է։ Նման միավորները յուրաքանչյուր լեզվի դարձվածաբանական համակարգի կարևոր շերտերից են, քանի որ մարդու մարմնի վերաբերյալ պատկերացումները հաճախ հիմք են դառնում վերացական հասկացությունների, հոգեվիճակների, բնավորության գծերի, վարքագծի, սոցիալական հարաբերությունների և տարբեր իրավիճակների փոխաբերական արտահայտման համար։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է նման դարձվածքների կառուցվածքային մոդելների, բաղադրիչային կազմի, քերականական կազմակերպման, իմաստային ամբողջականության և փոխաբերական նշանակության ձևավորման մեխանիզմների վրա։ Ուսումնասիրվում է, թե մարմնի տարբեր մասերի անվանումները ինչպիսի իմաստաբանական դեր են կատարում կայուն արտահայտությունների կազմում և ինչպես են բառի սկզբնական բառարանային իմաստից ձևավորվում նոր, հաճախ ամբողջությամբ փոխաբերական նշանակություններ։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում գլխի, աչքի, ձեռքի, ոտքի, սրտի, բերանի, լեզվի, ականջի, քթի, դեմքի և մարդու մարմնի այլ մասերի անվանումներով կազմված դարձվածային միավորներին։ Դրանք կարող են արտահայտել մտավոր գործունեություն, զգացմունքներ, ուշադրություն, վախ, քաջություն, աշխատասիրություն, անտարբերություն, հաղորդակցություն, վերահսկողություն, փոխօգնություն կամ մարդկանց միջև հարաբերությունների այլ դրսևորումներ։ Այս իմաստային բազմազանությունը հնարավորություն է տալիս մարմնական բաղադրիչով դարձվածաբանությունը դիտարկել որպես լեզվական աշխարհապատկերի կարևոր մաս։ Հետազոտության կառուցվածքային ուղղությունը ներառում է դարձվածային միավորների քերականական կազմի ուսումնասիրությունը։ Դրանք կարող են ձևավորվել բայային, անվանական, ածականական, մակբայական և նախադասության կառուցվածքին մոտ տարբեր մոդելներով։ Վերլուծվում են հիմնական ու կախյալ բաղադրիչների հարաբերությունները, նախդիրների և հոդերի գործառույթները, բայական կառավարման առանձնահատկությունները, բառերի դասավորությունը և դարձվածքի կառուցվածքային կայունության աստիճանը։ Կարևոր է պարզել, թե որ բաղադրիչները կարող են փոփոխվել ըստ քերականական համատեքստի և որոնք են պահպանվում որպես դարձվածային միավորի անփոփոխ մաս։ Այս ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս սահմանազատել ազատ բառակապակցությունները կայուն դարձվածաբանական միավորներից և բացահայտել դրանց կառուցվածքային կազմակերպման օրինաչափությունները։ Իմաստաբանական վերլուծության ընթացքում առանձնահատուկ նշանակություն է ստանում դարձվածքի ամբողջական իմաստի և նրա առանձին բաղադրիչների բառարանային նշանակությունների հարաբերակցությունը։ Որոշ դեպքերում ընդհանուր իմաստը հարաբերականորեն հեշտ է կապել մարմնի համապատասխան մասի գործառույթի հետ, մինչդեռ այլ դեպքերում կապը պատմական կամ մշակութային զարգացման հետևանքով դարձել է ավելի անուղղակի։ Այս տեսանկյունից ուսումնասիրվում են իմաստային վերաիմաստավորման, փոխաբերացման և փոխանվանական անցումների մեխանիզմները։ Մարդու ֆիզիկական փորձը հաճախ վերածվում է վերացական հասկացությունների լեզվական արտահայտման հիմքի, ինչի շնորհիվ մարմնական բառապաշարը ձեռք է բերում զգացմունքային, հոգեբանական և սոցիալական նշանակությունների լայն շրջանակ։ Զուգադրական ուսումնասիրության առանցքային խնդիրը երեք լեզուներում իմաստային համարժեքության աստիճանի որոշումն է։ Որոշ դեպքերում նույն հասկացությունը կարող է արտահայտվել նույն մարմնական բաղադրիչի միջոցով և ունենալ մոտ կառուցվածք, ինչը հնարավորություն է տալիս խոսել ամբողջական կամ գրեթե ամբողջական դարձվածաբանական համապատասխանության մասին։ Այլ դեպքերում նույն իմաստը փոխանցվում է մեկ այլ մարմնի մասի անվանմամբ կամ բոլորովին այլ պատկերային հիմքով։ Հնարավոր են նաև այնպիսի միավորներ, որոնք տվյալ լեզվում ունեն ազգային և մշակութային յուրահատկություն և չունեն անմիջական դարձվածային համարժեք մյուս լեզուներում։ Այդպիսի դեպքերի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել լեզուների միջև ոչ միայն ընդհանրությունները, այլև դրանց ազգային լեզվամտածողության տարբերությունները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում իսպաներենի և հայերենի համեմատությանը։ Տարբեր լեզվաընտանիքների պատկանելությունը պայմանավորում է դրանց քերականական համակարգերի զգալի տարբերությունները, սակայն դարձվածաբանության իմաստային մակարդակում կարող են հանդիպել բազմաթիվ ընդհանրություններ, որոնք կապված են մարդու մարմնի համընդհանուր ընկալման հետ։ Միևնույն ժամանակ յուրաքանչյուր լեզու այդ ընդհանուր ֆիզիկական փորձը կարող է յուրովի վերածել փոխաբերական պատկերի։ Այս հանգամանքը հնարավորություն է տալիս տարբերակել համամարդկային ճանաչողական հիմքեր ունեցող դարձվածքները մշակութային և լեզվական առանձնահատկություններով պայմանավորված միավորներից։ Ռուսերենի նյութի ներգրավումը ընդլայնում է համեմատության հնարավորությունները և թույլ է տալիս երեք լեզուներում բացահայտել համարժեքության տարբեր աստիճաններ։ Հատուկ նշանակություն ունի դարձվածքների ազգային-մշակութային բաղադրիչի ուսումնասիրությունը։ Կայուն արտահայտություններում պահպանվում են ժողովրդի պատմական փորձի, սովորույթների, արժեքային պատկերացումների և հաղորդակցական վարքի որոշ տարրեր։ Մարմնի նույն մասը տարբեր լեզուներում կարող է կապվել տարբեր խորհրդանշական նշանակությունների հետ։ Այդ տարբերությունները հատկապես տեսանելի են այն դեպքում, երբ բառացիորեն նման կառուցվածքներ ունեն տարբեր փոխաբերական իմաստներ կամ երբ նույն գաղափարը արտահայտելու համար երեք լեզուները ընտրում են տարբեր մարմնական պատկերներ։ Այսպիսի նյութը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել լեզվի և մշակույթի փոխհարաբերությունը և բացահայտել լեզվական աշխարհապատկերի ազգային առանձնահատկությունները։ Կարևոր ուղղություն է դարձվածաբանական հոմանիշության և հականիշության ուսումնասիրությունը։ Միևնույն հասկացությունը կարող է արտահայտվել մի քանի կայուն միավորներով, որոնք տարբերվում են ոճական երանգով, արտահայտչականությամբ կամ կիրառության ոլորտով։ Դրանց համեմատությունը ցույց է տալիս լեզվի արտահայտչական հնարավորությունների բազմազանությունը և հնարավորություն տալիս ավելի ճշգրիտ որոշել յուրաքանչյուր միավորի գործառույթը խոսքում։ Նույն կերպ հակադիր իմաստներ արտահայտող դարձվածքների ուսումնասիրությունը կարող է բացահայտել, թե մարմնական պատկերները ինչպես են մասնակցում դրական և բացասական գնահատականների ձևավորմանը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում բազմիմաստությանը։ Որոշ կայուն արտահայտություններ կարող են տարբեր համատեքստերում ձեռք բերել փոխկապակցված, բայց ոչ ամբողջությամբ նույնական նշանակություններ։ Համատեքստային վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս որոշել դրանց իմաստային տարբերակները և պարզել, թե ինչպիսի բառային կամ իրավիճակային պայմաններ են նպաստում տվյալ նշանակության իրացմանը։ Այս մոտեցումը կարևոր է նաև բառարանագրության համար, քանի որ դարձվածաբանական բառարաններում անհրաժեշտ է հնարավորինս ճշգրիտ ներկայացնել միավորի իմաստային կառուցվածքը և կիրառության առանձնահատկությունները։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է դարձվածքների գործառական և ոճական դասակարգումը։ Մարմնական բաղադրիչ ունեցող կայուն միավորները կարող են պատկանել չեզոք, խոսակցական, գրական կամ արտահայտչական այլ շերտերի։ Որոշ դարձվածքներ լայնորեն օգտագործվում են առօրյա հաղորդակցության մեջ, իսկ մյուսները կարող են բնորոշ լինել գեղարվեստական գրականությանը, հրապարակախոսությանը կամ որոշակի սոցիալական միջավայրի խոսքին։ Դրանց ոճական արժեքի ճիշտ որոշումը հատկապես կարևոր է օտար լեզվի ուսուցման և թարգմանության համար, քանի որ միայն բառարանային նշանակության իմացությունը միշտ չէ, որ բավարար է դարձվածքը բնական և տեղին օգտագործելու համար։ Առանձին ուղղություն է թարգմանական համարժեքության խնդիրը։ Դարձվածքները հաճախ դժվարություններ են առաջացնում թարգմանության ժամանակ, քանի որ բառացի փոխադրումը կարող է չարտահայտել սկզբնական իմաստը կամ նպատակային լեզվում առաջացնել անբնական կառուցվածք։ Այդ պատճառով անհրաժեշտ է տարբերակել ամբողջական դարձվածային համարժեքները, մասնակի համապատասխանությունները և այն դեպքերը, երբ իմաստը պետք է փոխանցվի այլ դարձվածքով կամ նկարագրական եղանակով։ Իսպաներեն, հայերեն և ռուսերեն նյութի համադրումը հնարավորություն է տալիս ձևավորել համապատասխանությունների համակարգ, որը կարող է օգտակար լինել ինչպես տեսական թարգմանագիտության, այնպես էլ գործնական թարգմանության համար։ Հետազոտության մեջ կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել ճանաչողական լեզվաբանության մոտեցումը։ Մարդու մարմինը լեզվական հայեցակարգման հիմնական աղբյուրներից է, քանի որ մարդն արտաքին աշխարհը ընկալում և նկարագրում է սեփական ֆիզիկական փորձի միջոցով։ Տարածությունը, զգացմունքները, մտածողությունը, սոցիալական հարաբերությունները և գործողությունները հաճախ լեզվականորեն մեկնաբանվում են մարմնական փորձից բխող պատկերներով։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացատրել, թե ինչու տարբեր լեզուներում հանդիպում են իմաստային առումով նման մարմնական փոխաբերություններ և միաժամանակ ինչու դրանց կոնկրետ լեզվական արտահայտությունները կարող են տարբեր լինել։ Կարևորվում է նաև դարձվածաբանական միավորների ծագման և պատմական զարգացման ուսումնասիրությունը։ Ժամանակի ընթացքում ազատ բառակապակցությունը կարող է աստիճանաբար կայունանալ, ձեռք բերել փոխաբերական իմաստ և վերածվել լեզվական համակարգում վերարտադրվող պատրաստի միավորի։ Որոշ դարձվածքների սկզբնական պատկերային հիմքը ժամանակակից խոսողի համար կարող է դեռևս պարզ լինել, իսկ մյուսների դեպքում այն հնարավոր է բացահայտել միայն պատմական և ստուգաբանական ուսումնասիրության միջոցով։ Երեք լեզուների համապատասխան նյութի պատմական համադրումը կարող է օգնել տարբերակել ինքնուրույն ձևավորված նմանությունները հնարավոր լեզվական ու մշակութային փոխազդեցություններից։ Հետազոտության մեթոդաբանական հիմքում կարող են լինել նկարագրական, կառուցվածքային, բաղադրիչային, իմաստաբանական, զուգադրական և համատեքստային վերլուծության մեթոդները։ Դարձվածաբանական բառարաններից, գեղարվեստական գրականությունից, մամուլից և լեզվական այլ աղբյուրներից հավաքված նյութը կարող է դասակարգվել ըստ մարմնական բաղադրիչի, կառուցվածքային մոդելի, իմաստային խմբի և համարժեքության աստիճանի։ Քանակական տվյալների օգտագործումը հնարավորություն է տալիս նաև պարզել, թե մարմնի որ մասերի անվանումներն են առավել արդյունավետ դարձվածքների ձևավորման մեջ և ինչպիսի իմաստային ոլորտներում են դրանք առավել հաճախ գործածվում։ Աշխատության կիրառական նշանակությունը կապված է օտար լեզուների ուսուցման, թարգմանության և բառարանագրության հետ։ Դարձվածաբանական միավորների ճիշտ ընկալումը կարևոր է լեզվի խորքային իմացության համար, քանի որ խոսողը պետք է հասկանա ոչ միայն առանձին բառերի նշանակությունները, այլև դրանցից ձևավորված կայուն արտահայտությունների ամբողջական իմաստը։ Իսպաներեն սովորող հայախոս և ռուսախոս անձանց համար զուգադրական ներկայացումը կարող է օգնել նկատել լեզուների միջև առկա համապատասխանություններն ու տարբերությունները, կանխել բառացի թարգմանությունից առաջացող սխալները և զարգացնել բնական խոսքային հմտությունները։ Ընդհանուր առմամբ նյութը ներկայացնում է մարմնական բաղադրիչով դարձվածաբանության կառուցվածքային, իմաստաբանական, մշակութային և զուգադրական բազմակողմ ուսումնասիրություն՝ բացահայտելով իսպաներենի, հայերենի և ռուսերենի միջև առկա ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Այն կարող է օգտակար լինել իսպանագիտության, դարձվածաբանության, զուգադրական և ճանաչողական լեզվաբանության, թարգմանագիտության ու բառարանագրության ոլորտների հետազոտողների, դասախոսների, թարգմանիչների, ուսանողների և իսպաներենի խորացված ուսումնասիրությամբ զբաղվողների համար։

Աշխարհագրություն

Անշարժ գույքի շուկայի վերլուծությունը և կանխատեսումը SPSS ծրագրային փաթեթի կիրառմամբ աշխատությունը կիրառական տնտեսագիտության և տվյալների վերլուծության ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է անշարժ գույքի շուկայի ուսումնասիրության մեթոդները՝ SPSS ծրագրային փաթեթի գործիքների կիրառմամբ, այն բացատրում է տվյալների հավաքագրման և մշակման փուլերը, վիճակագրական վերլուծության հիմնական մեթոդները՝ նկարագրական վիճակագրություն, ռեգրեսիոն և կոռելյացիոն վերլուծություն, ինչպես նաև ժամանակային շարքերի հիման վրա կանխատեսման մոտեցումները, գիրքը անդրադառնում է անշարժ գույքի գների ձևավորման գործոններին՝ պահանջարկ, առաջարկ, մակրոտնտեսական ցուցանիշներ և տարածաշրջանային առանձնահատկություններ, միաժամանակ ներկայացնելով գործնական օրինակներ, որոնք օգնում են կիրառել մոդելները իրական շուկայական տվյալների վրա և կատարել կանխատեսումներ, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր տնտեսագիտության, վիճակագրության և տվյալագիտության ոլորտների համար։

Տնտեսագիտություն

Գիրքը ներկայացնում է մարքեթինգի հիմունքները՝ բացահայտելով շուկայի ուսումնասիրության, սպառողական վարքագծի վերլուծության և արդյունավետ վաճառքի կազմակերպման հիմնական սկզբունքները։ Աշխատության մեջ մանրամասն քննարկվում են մարքեթինգի էությունը, դրա դերը ժամանակակից տնտեսությունում, շուկայի սեգմենտավորման և թիրախավորման մեթոդները, ինչպես նաև ապրանքի դիրքավորման ռազմավարությունները։ Հեղինակը վերլուծում է մարքեթինգային խառնուրդի հիմնական տարրերը՝ ապրանք, գին, բաշխում և առաջխաղացում, և դրանց փոխկապակցվածությունը բիզնեսի հաջողության ապահովման գործում։ Գրքում անդրադարձ է կատարվում սպառողների պահանջարկի ձևավորմանը, շուկայի հետազոտության մեթոդներին, մրցակցային միջավայրի գնահատմանը և բրենդի ստեղծման ու կառավարման գործընթացներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ժամանակակից թվային մարքեթինգին, սոցիալական մեդիայի կիրառությանը, հաճախորդների հետ երկարաժամկետ հարաբերությունների ձևավորմանը և ծառայությունների մարքեթինգի առանձնահատկություններին։ Գիրքը նախատեսված է տնտեսագիտության, բիզնես կառավարման, մարքեթինգի և ձեռնարկատիրության ոլորտներով հետաքրքրվող ուսանողների, սկսնակ մասնագետների և գործարարների համար՝ տրամադրելով ինչպես տեսական հիմքեր, այնպես էլ գործնական մոտեցումներ։

Տեխնոլոգիա

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է հանքաքարի աղացման գործընթացում էլեկտրաէներգիայի ծախսի լավարկման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել արտադրական գործընթացների էներգաարդյունավետությունն ու տնտեսական արդյունավետությունը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են աղացների աշխատանքի տեխնոլոգիական առանձնահատկությունները, ուսումնասիրվում են էլեկտրաէներգիայի սպառման վրա ազդող հիմնական գործոնները, ներառյալ հանքաքարի ֆիզիկամեխանիկական հատկությունները, սարքավորումների աշխատանքային ռեժիմները, բեռնավորման պայմանները և տեխնոլոգիական պարամետրերի փոփոխությունները։ Քննարկվում են մաթեմատիկական մոդելավորման, օպտիմալ կառավարման, ավտոմատացման և էներգետիկ վերլուծության ժամանակակից մեթոդները, որոնք հնարավորություն են տալիս նվազեցնել էներգիայի ծախսերը՝ միաժամանակ պահպանելով կամ բարձրացնելով աղացման արդյունավետությունն ու արտադրողականությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում էներգախնայող տեխնոլոգիաների ներդրմանը, սարքավորումների շահագործման օպտիմալացմանը, արտադրական գործընթացների մշտադիտարկմանն ու կառավարման համակարգերի կատարելագործմանը։ Ներկայացվում են նաև փորձարարական և հաշվարկային ուսումնասիրությունների արդյունքները, ինչպես նաև գործնական առաջարկություններ, որոնք կարող են կիրառվել հանքարդյունաբերական ձեռնարկություններում՝ արտադրության ինքնարժեքի նվազեցման, էներգետիկ ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և արտադրության մրցունակության բարձրացման նպատակով։ Գիրքը նախատեսված է լեռնամետալուրգիական ոլորտի ինժեներների, էներգետիկների, տեխնոլոգների, գիտաշխատողների, դասախոսների, ուսանողների և հանքարդյունաբերական ձեռնարկությունների մասնագետների համար, ովքեր հետաքրքրված են աղացման գործընթացների էներգաարդյունավետության բարձրացման և արտադրական համակարգերի օպտիմալ կառավարման ժամանակակից մեթոդներով։