Լիզինգի էությունը, պատմական զարգացման գործընթացը, կիրառումը ՀՀ-ում հետխորհրդային տարիներին

Մշակույթ

Աշխատությունը նվիրված է 20-րդ դարի մենանվագ լարային գործիքների համար գրված ստեղծագործությունների ոճական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը և դրանց դրսևորմանը հայ կոմպոզիտորների ստեղծագործություններում։ Հետազոտության կենտրոնում լարային մենանվագ երաժշտության այն գեղարվեստական և տեխնիկական առանձնահատկություններն են, որոնք ձևավորվել կամ նորովի զարգացել են 20-րդ դարի ընթացքում։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են մենանվագ ջութակի, ալտի, թավջութակի և այլ լարային գործիքների համար գրված ստեղծագործությունների կառուցվածքային, մեղեդային, ռիթմական, հարմոնիկ և տեմբրային առանձնահատկությունները, ինչպես նաև կատարողական նոր հնարքների կիրառումը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ մենանվագ լարային ստեղծագործության մեջ կոմպոզիտորը սահմանափակ գործիքային կազմի պայմաններում ձգտում է ստեղծել բազմաշերտ երաժշտական հնչողություն՝ օգտագործելով գործիքի արտահայտչական հնարավորությունների առավել լայն շրջանակը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է 20-րդ դարի երաժշտական լեզվի փոփոխությունների ազդեցությունը մենանվագ լարային ժանրի վրա՝ ներառյալ նոր հնչերանգային մտածողությունը, ընդլայնված կատարողական տեխնիկան, ոչ ավանդական հնչյունային միջոցները, ռիթմական բարդ կառուցվածքները և ձևաստեղծման նոր սկզբունքները։ Հայ կոմպոզիտորների ստեղծագործությունների վերլուծության միջոցով աշխատությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես են համաշխարհային երաժշտության ժամանակակից ոճական միտումները յուրացվել, վերաիմաստավորվել և համադրվել հայկական ազգային երաժշտական մտածողության ու ավանդույթների հետ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ազգային մեղեդիական ինտոնացիաների, մոդալ մտածողության, ռիթմական առանձնահատկությունների և տեմբրային լուծումների դրսևորմանը մենանվագ լարային ստեղծագործություններում։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ընդհանուր և անհատական ոճական հատկանիշները, ինչպես նաև հասկանալու, թե ինչպես է յուրաքանչյուր կոմպոզիտոր օգտագործում լարային գործիքի տեխնիկական ու արտահայտչական հնարավորությունները սեփական գեղարվեստական լեզուն ձևավորելու համար։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել երաժշտագետներին, կոմպոզիտորներին, կատարող երաժիշտներին, երաժշտության տեսության մասնագետներին, կոնսերվատորիաների և երաժշտական բուհերի դասախոսներին ու ուսանողներին, ինչպես նաև 20-րդ դարի և հայ ժամանակակից երաժշտության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է առնետների լյարդի և թիմուսի բջիջների կորիզներում ԴՆԹ-ի ինտերնուկլեոսոմային ֆրագմենտացիայի ուսումնասիրությանը՝ տարբեր բնույթի հորմոնների ազդեցության պայմաններում։ Վերլուծվում են հորմոնների ազդեցության մեխանիզմները բջջային մակարդակում, գենետիկական նյութի կառուցվածքային փոփոխությունները և ապոպտոզի հետ կապված գործընթացները։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են ԴՆԹ-ի մասնատման առանձնահատկությունները, հորմոնալ կարգավորման դերը բջիջների կենսագործունեության պահպանման գործում, ինչպես նաև տարբեր հորմոնային գործոնների ազդեցությունը հյուսվածքների ֆունկցիոնալ վիճակի վրա։ Քննարկվում են բջջային մահվան մեխանիզմները, ԴՆԹ-ի վնասման և վերականգնման գործընթացները, լյարդի ու իմունային համակարգի օրգաններից մեկի՝ թիմուսի բջջային արձագանքները հորմոնային ներգործություններին։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի մոլեկուլային կենսաբանության, էնդոկրինոլոգիայի, բջջային ֆիզիոլոգիայի և կենսաքիմիայի ոլորտներում՝ նպաստելով հորմոնների ազդեցության մեխանիզմների խորացված ըմբռնմանը։ Այն կարող է օգտակար լինել կենսաբանների, կենսաքիմիկոսների, ֆիզիոլոգների, բժշկական հետազոտողների և հարակից ոլորտների մասնագետների համար։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է հանրակրթական հաստատություններում մանկավարժական խորհրդատվության կազմակերպման տեսական, մեթոդական և գործնական հիմքերի ուսումնասիրությանը՝ այն դիտարկելով որպես ուսուցման, դաստիարակության և սովորողների անհատական զարգացմանն աջակցող մասնագիտական գործունեություն։ Հետազոտության առանցքում խորհրդատվական աշխատանքի արդյունավետ իրականացման համար անհրաժեշտ մանկավարժական, հոգեբանական, կազմակերպական և հաղորդակցական պայմանների բացահայտումն է։ Քննվում է ուսուցչի, սովորողի, ծնողի, դասղեկի, դպրոցի ղեկավարության և աջակցող մասնագետների համագործակցության նշանակությունը՝ ընդգծելով, որ խորհրդատվությունը առավել արդյունավետ է, երբ այն իրականացվում է փոխադարձ վստահության, հարգանքի, գաղտնիության, անհատական մոտեցման և կառուցողական հաղորդակցության սկզբունքներով։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում սովորողների կրթական դժվարությունների, ուսումնական մոտիվացիայի, դպրոցական միջավայրին հարմարվելու, միջանձնային հարաբերությունների և մասնագիտական կողմնորոշման հետ կապված հարցերի ժամանակին բացահայտմանը։ Ներկայացվում են խորհրդատվական աշխատանքի հիմնական միջոցներն ու ձևերը՝ անհատական և խմբային զրույցները, դիտարկումը, մանկավարժական իրավիճակների վերլուծությունը, հարցազրույցը, հետադարձ կապը, ծնողների հետ խորհրդատվական հանդիպումները և մասնագետների միջև համագործակցությունը։ Կարևորվում է սովորողի տարիքային և անհատական առանձնահատկությունների հաշվառումը, քանի որ նույն խնդրի դեպքում կիրառվող մանկավարժական մոտեցումները կարող են տարբեր լինել՝ կախված երեխայի զարգացման մակարդակից, կրթական կարիքներից և սոցիալական միջավայրից։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ներառական կրթական միջավայրում խորհրդատվության նշանակությանը, որտեղ անհրաժեշտ է հաշվի առնել սովորողների կրթական կարիքների բազմազանությունը և ապահովել նրանց լիարժեք մասնակցությունը դպրոցական կյանքին։ Ուսուցչի խորհրդատվական կարողությունները դիտարկվում են որպես մասնագիտական կոմպետենտության բաղադրիչ՝ ներառելով ակտիվ լսելու, խնդիրները ճանաչելու, համապատասխան մանկավարժական աջակցություն ընտրելու, համագործակցություն կազմակերպելու և աշխատանքի արդյունքները գնահատելու հմտությունները։ Միաժամանակ սահմանազատվում են մանկավարժական խորհրդատվության և մասնագիտացված հոգեբանական կամ այլ մասնագիտական աջակցության գործառույթները՝ կարևորելով անհրաժեշտության դեպքում համապատասխան մասնագետների ներգրավումը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը ներկայացնում է խորհրդատվությունը որպես հանրակրթական համակարգում աջակցող կրթական միջավայրի ձևավորման կարևոր մեխանիզմ, որը նպաստում է սովորողի կրթական առաջընթացին, ուսուցիչ-սովորող և դպրոց-ընտանիք համագործակցության ամրապնդմանը, խնդիրների վաղ բացահայտմանը և կրթական գործընթացի արդյունավետ կազմակերպմանը։

Տեխնոլոգիա

Աշխատանքը նվիրված է Ջաջուռի թերթաքարերի կիսակոքսացման արդյունքում ստացվող մնացորդների՝ կլինկերագոյացման գործընթացի և ստացվող ցեմենտի հատկությունների վրա ունեցած ազդեցության ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է անօրգանական նյութերի տեխնոլոգիայի ոլորտի գիտական հետազոտություն և 2012 թվականին պաշտպանված թեկնածուական աշխատանքի համառոտ նկարագրություն է՝ Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարանի հիմքով։ Աշխատանքի մատենագիտական տվյալների համաձայն՝ այն ունի 22 էջ և վերաբերում է Ե.17.01՝ անօրգանական նյութերի տեխնոլոգիա մասնագիտությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակը տեղական հանքային հումքի վերամշակումից առաջացող մնացորդների արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունների բացահայտումն է՝ դրանք ցեմենտի արտադրության տեխնոլոգիական գործընթացում կիրառելու միջոցով։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են գնահատվել թերթաքարերի կիսակոքսացման մնացորդների քիմիական և հանքաբանական կազմը, դրանց ակտիվությունը, կառուցվածքային առանձնահատկությունները և փոխազդեցությունը կլինկերի հիմնական հումքային բաղադրիչների հետ բարձր ջերմաստիճանային մշակման ընթացքում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում կլինկերագոյացման գործընթացի վրա մնացորդների ազդեցությանը, մասնավորապես՝ հումքային խառնուրդի հանքաբանական փոխակերպումներին, կլինկերային նորագոյացությունների առաջացման պայմաններին և թրծման գործընթացի արդյունավետությանը։ Աշխատանքը կարող է ներառել տարբեր բաղադրություններով հումքային խառնուրդների փորձարկում, ջերմային մշակման ռեժիմների ուսումնասիրություն և ստացված կլինկերի կառուցվածքային ու ֆիզիկաքիմիական բնութագրերի համեմատություն։ Կարևոր ուղղություն է նաև մնացորդների ազդեցության գնահատումը պատրաստված ցեմենտի հիմնական տեխնիկական հատկությունների վրա՝ ամրության, կարծրացման ընթացքի, ծավալային կայունության, մանրացման և այլ ցուցանիշների տեսանկյունից։ Հետազոտության կիրառական նշանակությունը կապված է արդյունաբերական թափոնների և երկրորդային հումքային ռեսուրսների օգտագործման ընդլայնման հետ, քանի որ դրանց ներառումը ցեմենտի արտադրության մեջ կարող է միաժամանակ լուծել հումքային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման և թափոնների նվազեցման խնդիրները։ Այս մոտեցումը կարևոր է նաև տեղական հանքային հումքի կիրառման, արտադրության նյութական արդյունավետության բարձրացման և ցեմենտի ստացման տեխնոլոգիական գործընթացների կատարելագործման տեսանկյունից։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են հիմք ծառայել Ջաջուռի թերթաքարերի կիսակոքսացման մնացորդների նպատակային օգտագործման տեխնոլոգիական պայմանների որոշման և դրանց կիրառմամբ համապատասխան հատկություններով ցեմենտային նյութերի ստացման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել ցեմենտի արտադրության տեխնոլոգներին, նյութագետներին, քիմիկոսներին, շինարարական նյութերի մասնագետներին, հանքային հումքի վերամշակմամբ զբաղվող հետազոտողներին և անօրգանական նյութերի տեխնոլոգիայի ոլորտի ուսանողներին։

Հոգեբանություն

Աշխատությունը նվիրված է ընտանիքի անդամների կողմից ստանձնվող կամ ձևավորվող ախտածին դերերի և դրանց՝ ներընտանեկան հարաբերությունների հոգեբանական մթնոլորտի վրա ունեցած ազդեցության ուսումնասիրությանը։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այնպիսի կայուն վարքային և հաղորդակցական ձևերի վրա, որոնք կարող են խաթարել ընտանիքի բնականոն փոխհարաբերությունները, դժվարացնել փոխըմբռնումը և նպաստել երկարատև լարվածության ու կոնֆլիկտների առաջացմանը։ Քննության են առնվում ընտանիքի՝ որպես փոխկապակցված համակարգի առանձնահատկությունները, որտեղ յուրաքանչյուր անդամի վարքը, հուզական արձագանքները և ընտանեկան դիրքը կարող են ազդել մյուսների հոգեբանական վիճակի ու հարաբերությունների ընդհանուր կառուցվածքի վրա։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում դերային սպասումների ձևավորմանը, ընտանիքի անդամների միջև պարտականությունների և պատասխանատվության բաշխմանը, իշխանության ու վերահսկողության հարաբերակցությանը, ինչպես նաև այն իրավիճակներին, երբ որևէ դեր դառնում է չափազանց կոշտ, հակասական կամ ընտանիքի անդամների կարիքներին անհամապատասխան։ Ուսումնասիրվում են հաղորդակցական դժվարությունները, փոխադարձ մեղադրանքները, հուզական հեռավորությունը, չափազանց վերահսկող վարքը, կախվածության տարբեր ձևերը և կոնֆլիկտների լուծման ոչ արդյունավետ ռազմավարությունները՝ որպես ընտանեկան հարաբերությունների անկայունությանը նպաստող հնարավոր գործոններ։ Կարևորվում է այն հանգամանքը, որ նման դերային կառուցվածքները չեն դիտարկվում մեկ անձի առանձնահատկություններով պայմանավորված մեկուսացված երևույթներ, այլ վերլուծվում են ամբողջ ընտանեկան համակարգի փոխազդեցությունների համատեքստում։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ամուսնական հարաբերությունների, ծնող–երեխա փոխհարաբերությունների և սերունդների միջև հաղորդակցության առանձնահատկություններին։ Հետազոտության շրջանակում կարող են կիրառվել հոգեբանական հարցազրույցներ, դիտարկումներ, հարցարաններ և ընտանեկան փոխհարաբերությունների գնահատման այլ մեթոդներ՝ դերային կառուցվածքների և հարաբերությունների որակի միջև հնարավոր կապերը բացահայտելու համար։ Առանձին նշանակություն է տրվում ընտանեկան կոնֆլիկտների առաջացման և պահպանման հոգեբանական մեխանիզմներին, ինչպես նաև ընտանիքի անդամների կողմից կրկնվող վարքային ձևերի գիտակցման հնարավորությանը։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև սոցիալական միջավայրի, ընտանեկան ավանդույթների, դաստիարակության ձևերի և նախորդ սերունդներից փոխանցվող հարաբերությունների մոդելների ազդեցությանը։ Կարևորվում են կառուցողական հաղորդակցությունը, անձնական սահմանների պահպանումը, փոխադարձ հարգանքը, պատասխանատվության հավասարակշռված բաշխումը և խնդիրների համատեղ լուծումը՝ որպես առողջ ընտանեկան հարաբերությունների ձևավորմանը նպաստող գործոններ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել ընտանեկան համակարգում դերերի հոգեբանական նշանակության մասին և բացահայտել այն պայմանները, որոնց դեպքում ոչ արդյունավետ դերային հարաբերությունները կարող են դառնալ ընտանեկան լարվածության աղբյուր։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ընտանեկան և սոցիալական հոգեբանության ոլորտների հետազոտողների, հոգեբանների, խորհրդատուների, մանկավարժների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Իրավաբանություն

Գիրքը նվիրված է անհրաժեշտ պաշտպանության սահմանների անցմամբ կատարված սպանության համար քրեական պատասխանատվության տեսական և գործնական հիմնահարցերի համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով դրա իրավական որակման բարդությունները և դատական կիրառման առանձնահատկությունները։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են անհրաժեշտ պաշտպանության ինստիտուտի իրավական էությունը, դրա սահմանների որոշման չափանիշները և այդ սահմանների գերազանցման իրավական հետևանքները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է սպանության որակման տարբեր մոտեցումները քրեական իրավունքի տեսության մեջ, ինչպես նաև դատական պրակտիկայում ձևավորված մեկնաբանությունները՝ ընդգծելով իրավակիրառման միատեսակության խնդիրները։ Գրքում քննարկվում են նաև մեղմացնող և ծանրացնող հանգամանքները, հանցակազմի տարրերի գնահատման առանձնահատկությունները և ապացուցման գործընթացում առաջացող դժվարությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մարդու իրավունքների պաշտպանության, իրավաչափ պաշտպանության սահմանների և արդար դատաքննության սկզբունքների փոխհարաբերությանը։ Աշխատությունը համադրում է տեսական վերլուծությունը և գործնական փորձը՝ առաջարկելով իրավական կարգավորման կատարելագործման ուղիներ։ Գիրքը նախատեսված է քրեական իրավունքի մասնագետների, դատավորների, դատախազների, փաստաբանների, գիտահետազոտողների, ուսանողների և քրեական արդարադատության հարցերով հետաքրքրվողների համար։