Հայաստանի նյութական մշակույթը մ.թ.ա. VI - IV դ.դ. (ըստ Հայաստանի Հանրապետությունում կատարված հնագիտական պեղումների)

Լրագրություն

Գիտական աշխատանքը նվիրված է ամսագրի՝ որպես լրատվամիջոցի առանձնահատկությունների, գործառույթների, կառուցվածքի և հասարակական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Ամսագիրը պարբերական մամուլի կարևոր տեսակ է, որը տարբերվում է տեղեկատվության տարածման այլ ձևերից իր պարբերականությամբ, թեմատիկ ուղղվածությամբ, նյութերի ընտրության և մատուցման առանձնահատկություններով։ Այն կարող է հանդես գալ որպես տեղեկատվական, վերլուծական, մշակութային, գիտական, հասարակական, քաղաքական կամ մասնագիտական հաղորդակցության միջոց և իր բովանդակությունը համապատասխանեցնել որոշակի լսարանի հետաքրքրություններին ու պահանջներին։ Աշխատանքի շրջանակում կարող է ուսումնասիրվել ամսագրի ձևավորման և զարգացման պատմությունը՝ սկսած պարբերական մամուլի առաջացման վաղ փուլերից մինչև ժամանակակից մեդիա միջավայր։ Պարբերական հրատարակությունների զարգացումը սերտորեն կապված է տպագրական տեխնոլոգիաների կատարելագործման, կրթվածության տարածման, ընթերցողական հանրության ընդլայնման և հասարակական հաղորդակցության նոր պահանջների ձևավորման հետ։ Ամսագիրը ժամանակի ընթացքում վերածվել է ոչ միայն տեղեկատվության փոխանցման, այլև հասարակական կարծիքի ձևավորման, մշակութային արժեքների տարածման և մասնագիտական գիտելիքի շրջանառության կարևոր հարթակի։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է ամսագրի հիմնական գործառույթների բացահայտումը։ Տեղեկատվական գործառույթը ենթադրում է հասարակությանը նորությունների, փաստերի և իրադարձությունների մասին տեղեկությունների տրամադրում, իսկ վերլուծական գործառույթը՝ տվյալ իրադարձությունների պատճառների, հետևանքների և նշանակության մեկնաբանում։ Միաժամանակ ամսագիրը կարող է իրականացնել կրթական, մշակութային, ժամանցային և հասարակական կապերի գործառույթներ։ Բովանդակության բնույթից կախված՝ տարբեր ամսագրեր կարող են առաջնահերթություն տալ այդ գործառույթներից մեկին կամ միավորել դրանցից մի քանիսը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել ամսագրային նյութերի ժանրային բազմազանությանը։ Հրապարակումներում կարող են ընդգրկվել հոդվածներ, հարցազրույցներ, ակնարկներ, վերլուծություններ, մեկնաբանություններ, էսսեներ, ռեպորտաժներ և այլ ժանրեր։ Յուրաքանչյուր ժանր ունի տեղեկատվության հավաքագրման, մշակման և մատուցման իր սկզբունքները, իսկ դրանց ճիշտ համադրումը ձևավորում է տվյալ հրատարակության անհատական ոճն ու բովանդակային դիմագիծը։ Ամսագրի՝ որպես լրատվամիջոցի կարևոր առանձնահատկություններից է թեմատիկ մասնագիտացումը։ Ի տարբերություն լայն թեմատիկ ընդգրկում ունեցող որոշ այլ պարբերականների՝ ամսագիրը հաճախ ուղղված է կոնկրետ լսարանի։ Այն կարող է մասնագիտանալ գիտության, գրականության, արվեստի, տնտեսության, քաղաքականության, սպորտի, նորաձևության, տեխնոլոգիաների կամ այլ ոլորտներում։ Այդպիսի մասնագիտացումը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին ստանալ ավելի խորքային և նպատակային տեղեկատվություն։ Աշխատության շրջանակում կարող է ուսումնասիրվել նաև խմբագրական քաղաքականության դերը։ Ամսագրի բովանդակության ընտրությունը, հեղինակների և թեմաների ընտրության սկզբունքները, նյութերի դասավորությունը, վերնագրերի ձևավորումը և պատկերային բաղադրիչի օգտագործումը ձևավորում են հրատարակության ընդհանուր հաղորդակցական ռազմավարությունը։ Խմբագրական քաղաքականությունը միաժամանակ ազդում է լսարանի ձևավորման և ամսագրի նկատմամբ վստահության մակարդակի վրա։ Կարևոր խնդիր է նաև լրագրողական էթիկայի և տեղեկատվության հավաստիության ապահովումը։ Որպես լրատվամիջոց՝ ամսագիրը պատասխանատվություն է կրում հրապարակվող տեղեկատվության ճշգրտության, աղբյուրների նկատմամբ պատշաճ վերաբերմունքի, հեղինակային իրավունքի պահպանման և հանրության նկատմամբ մասնագիտական պատասխանատվության համար։ Ժամանակակից մեդիա միջավայրում ամսագրի գործունեությունը զգալիորեն փոխվել է թվայնացման ազդեցությամբ։ Տպագիր տարբերակին զուգահեռ կարող են գործել էլեկտրոնային հրատարակություններ, կայքեր և սոցիալական հարթակներ, որոնց միջոցով բովանդակությունը հասանելի է դառնում ավելի լայն լսարանի։ Թվային միջավայրը հնարավորություն է տալիս արագ տարածել նյութերը, օգտագործել տեսանյութեր, ձայնագրություններ, ինտերակտիվ գրաֆիկա և այլ մուլտիմեդիա միջոցներ, սակայն միաժամանակ մեծացնում է մրցակցությունը տեղեկատվական դաշտում։ Աշխատանքի կարևոր բաղադրիչ կարող է լինել տպագիր և թվային ամսագրերի համեմատական ուսումնասիրությունը։ Տպագիր հրատարակության ուժեղ կողմերից են նյութի ամբողջականությունը, ձևավորված ընթերցողական փորձը և երկարաժամկետ պահպանման հնարավորությունը, մինչդեռ թվային տարբերակն առավելություն ունի արագության, հասանելիության, ինտերակտիվության և տարածման ծավալի առումով։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ամսագիրը դիտարկում է որպես բազմաֆունկցիոնալ լրատվամիջոց, որը միավորում է տեղեկատվական, վերլուծական, կրթական և մշակութային դերեր։ Նրա բովանդակային և տեխնոլոգիական զարգացման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու պարբերական մամուլի տեղն ու նշանակությունը հասարակական հաղորդակցության համակարգում և գնահատելու դրա փոխակերպումները ժամանակակից մեդիա միջավայրի պայմաններում։

Տնտեսագիտություն

Հեղինակ Սարգսյան Ա.Հ.-ն գրքում մանրամասն քննարկում է այն գործընթացներն ու մեթոդները, որոնց միջոցով ընկերություններն ու ձեռնարկությունները պետք է հաշվետու լինեն իրենց գործունեության էթիկական, սոցիալական և բնապահպանական հետևանքների համար։ Աշխատությունը հատուկ ուշադրություն է դարձնում բիզնեսի սոցիալական պատասխանատվության նշանակությանը, որը ենթադրում է ոչ միայն տնտեսական շահույթի ձեռքբերում, այլև հանրության և շրջակա միջավայրի բարօրության ապահովում։ Գրքում ներկայացվում են բարոյական և իրավական սկզբունքները, որոնց վրա պետք է հիմնվի ընկերությունների վարքագիծը՝ սոցիալական պատասխանատվության շրջանակներում։ Բացի դրանից, աշխատությունում արտացոլվում են հայաստանյան իրականությունը, տեղական տնտեսական պայմանները և գործնական օրինակներ, որոնք ցույց են տալիս, թե ինչպես է սոցիալական պատասխանատվությունը տարածվում հայկական բիզնեսի վրա և ինչպիսի ազդեցություն է ունենում հասարակության բարեկեցության ու զարգացման վրա։ Հեղինակը ընդգծում է, որ բիզնեսի բարոյականությունն ու սոցիալական պատասխանատվությունը կարևոր են ոչ միայն ընկերությունների համբավի համար, այլև ամբողջ հասարակության համար, քանի որ դրանց ազդեցությունը ուղղակիորեն կապված է տնտեսական կայունության, սպառողների վստահության և ընկերությունների երկարաժամկետ զարգացման հետ։ Գրքում նաև քննարկվում են միջազգային չափանիշները և դրանց կիրառությունը Հայաստանի իրականությունում, ինչպես նաև վերլուծվում են սոցիալական պատասխանատվության ծրագրերի արդյունավետությունը։ Աշխատությունը կհամարվի օգտակար թե՛ տնտեսագետների, թե՛ բիզնեսի սեփականատերերի, թե՛ պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչների համար։

Այլ առարկաներ

Աշխատությունը նվիրված է Հովհաննես Թումանյանի ստեղծագործություններում դարձվածային միավորների (ֆրազեոլոգիզմների) կիրառության, դրանց տիպաբանության և ոճական գործառույթների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են հայերեն դարձվածքների կառուցվածքային և իմաստային առանձնահատկությունները, դրանց դասակարգման հիմնական սկզբունքները՝ ըստ ծագման, կառուցվածքի և գործառական դերի։ Հեղինակը վերլուծում է Թումանյանի լեզվական արվեստը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են դարձվածները ծառայում որպես կերպարների խոսքի բնութագրման, հումորի, սարկազմի և ժողովրդական իմաստության փոխանցման միջոցներ։ Աշխատության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ժողովրդախոսակցական լեզվի և գրական լեզվի փոխազդեցությանը, ինչպես նաև բանահյուսական տարրերի ներգործությանը Թումանյանի ոճի ձևավորման վրա։ Ներկայացվում է դարձվածքների ոճական բազմազանությունը՝ դրանց օգտագործումը պատմողական, քնարական և հումորային համատեքստերում։ Գիրքը նաև ընդգծում է Թումանյանի լեզվամտածողության ժողովրդական հիմքը և նրա ստեղծագործության լեզվական հարուստ համակարգը, որը ձևավորում է ազգային գրական լեզվի զարգացման կարևոր փուլերից մեկը։ Աշխատությունը նախատեսված է գրականագետների, լեզվաբանների, ուսանողների, ուսուցիչների և հայ դասական գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Մոնղոլական կայսրության ձևավորման, վերելքի, տարածքային ընդարձակման և պատմական ժառանգության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում են մոնղոլական ցեղերի քաղաքական և հասարակական միավորման նախադրյալները, Չինգիզ խանի իշխանության հաստատումը և այն գործընթացները, որոնց արդյունքում ստեղծվեց իր ժամանակի ամենամեծ ցամաքային կայսրություններից մեկը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ռազմական կազմակերպվածությանը, կառավարման համակարգին, նվաճումների ռազմավարությանը և այն գործոններին, որոնք նպաստեցին կայսրության արագ ընդարձակմանը Կենտրոնական և Արևելյան Ասիայից մինչև Մերձավոր Արևելք և Եվրոպայի արևելյան հատվածներ։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են նաև մոնղոլական տիրապետության ազդեցությունը տարբեր ժողովուրդների և տարածաշրջանների քաղաքական, տնտեսական ու մշակութային զարգացման վրա։ Կարևոր տեղ է հատկացվում առևտրային ճանապարհների, հատկապես Արևելքն ու Արևմուտքը կապող ցամաքային հաղորդակցությունների աշխուժացմանը, ինչպես նաև մարդկանց, ապրանքների, տեխնոլոգիաների, գիտելիքի և մշակութային ազդեցությունների տեղաշարժին։ Ուսումնասիրությունը անդրադառնում է կայսրության կառավարման բազմազան ձևերին, տեղական վարչական ավանդույթների օգտագործմանը և տարբեր ժողովուրդների ու մշակույթների հետ փոխգործակցությանը։ Միաժամանակ քննարկվում են կայսրության մասնատման գործընթացները, առանձին խանությունների ձևավորումը և այն պատճառները, որոնք աստիճանաբար թուլացրին միասնական կայսերական կառույցը։ Պատմական ժառանգության տեսանկյունից աշխատությունը ցույց է տալիս, որ մոնղոլական նվաճումների հետևանքները միանշանակ չէին․ դրանք մի կողմից ուղեկցվում էին ավերածություններով և մարդկային ծանր կորուստներով, իսկ մյուս կողմից նպաստում էին տարածաշրջանների միջև կապերի ընդլայնմանը և քաղաքական ու տնտեսական նոր հարաբերությունների ձևավորմանը։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել համաշխարհային և միջնադարյան պատմության մասնագետներին, արևելագետներին, պատմաբաններին, միջազգային հարաբերությունների ուսումնասիրողներին, ինչպես նաև Մոնղոլական կայսրության և Եվրասիայի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան իսլամական աշխարհում հայերի դիրքի, դերակատարության և մշակութային ազդեցության համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով նրանց ինտեգրման և ինքնության պահպանման գործընթացները տարբեր քաղաքական և սոցիալական համակարգերում։ Վերլուծվում են հայ համայնքների ներկայությունը Աբբասյան խալիֆայությունում, սելջուկյան և մամլուքյան տիրապետության շրջաններում, ինչպես նաև տեղական իշխանությունների հետ նրանց տնտեսական, վարչական և մշակութային փոխհարաբերությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հայերի ներգրավվածությանը առևտրի, արհեստների, վարչական ծառայության և գիտական գործունեության ոլորտներում՝ որպես միջմշակութային կապերի կարևոր միջնորդների։ Ուսումնասիրությունը նաև քննարկում է կրոնական փոքրամասնության կարգավիճակը իսլամական իրավական համակարգերում, համայնքային ինքնակազմակերպման ձևերը և մշակութային փոխազդեցությունները հայկական և իսլամական աշխարհների միջև։ Աշխատությունը ներկայացնում է պատմական աղբյուրների և ժամանակակից հետազոտությունների համադրություն՝ բացահայտելով միջնադարյան իսլամական քաղաքակրթության մեջ հայերի բազմակողմանի դերակատարությունը։

Այլ առարկաներ

Չոր ընթացքով կոմպրեսորի աշխատանքի ցիկլը նկարագրում է այն գործընթացը, որով կոմպրեսորը սեղմում է գազը կամ օդը առանց ներսում քսայուղի (յուղի) օգտագործման՝ ապահովելով մաքուր և յուղազերծ աշխատանքային միջավայր։ Այսպիսի կոմպրեսորները լայնորեն կիրառվում են բժշկական սարքավորումներում, սննդի արդյունաբերությունում և էլեկտրոնիկայում, որտեղ անհրաժեշտ է խուսափել յուղի մասնիկների խառնուրդից օդի կամ գազի մեջ։ Աշխատանքի ցիկլը սկսվում է ներծծման փուլով, երբ մխոցը կամ ռոտորը ստեղծում է վակուումային ազդեցություն և ներս է քաշում օդը ներծծման փականով։ Հաջորդ փուլում տեղի է ունենում սեղմման գործընթացը, երբ գազը փակված տարածքում ենթարկվում է ծավալի նվազման և ճնշման բարձրացման՝ առանց յուղային միջավայրի մասնակցության, ինչը պահանջում է բարձր ճշգրտությամբ պատրաստված մեխանիկական մասեր և հատուկ մաշակայուն նյութեր։ Այնուհետև սեղմված գազը դուրս է մղվում արտածման փականով դեպի համակարգ կամ պահեստային տարա։ Ցիկլի ընթացքում կարևոր է նաև ջերմաստիճանի վերահսկումը, քանի որ սեղմման ժամանակ առաջանում է ջերմություն, և չոր համակարգերում այն պետք է արդյունավետ կերպով հեռացվի օդային կամ արտաքին հովացման միջոցով։ Չոր ընթացքով կոմպրեսորները բնութագրվում են բարձր մաքրությամբ, ցածր սպասարկման պահանջներով և երկար ծառայության ժամկետով, սակայն պահանջում են բարձր տեխնոլոգիական արտադրություն և ճշգրիտ ինժեներական լուծումներ։ Այսպիսով, դրանց աշխատանքի ցիկլը հիմնված է գազի ներծծման, սեղմման և արտածման հաջորդական փուլերի վրա՝ առանց յուղային միջամտության։