Ալեքսանդեր Մակեդոնացու արևելյան արշավանքը և Հայաստանը

Այլ առարկաներ

Աշխատությունը ներկայացնում է 2015 թվականին հրատարակված կամ գրադարանային հավաքածուում ընդգրկված նոր գրականության համակարգված տեղեկատվական ցանկ՝ նպատակ ունենալով ընթերցողներին, հետազոտողներին, ուսանողներին և մասնագետներին տեղեկացնել տվյալ ժամանակահատվածում հասանելի դարձած նոր գրքերի մասին։ Նման տեղեկատվական-մատենագիտական հրատարակությունները սովորաբար ծառայում են որպես կողմնորոշիչ աղբյուր՝ տարբեր բնագավառների գրականության արագ հայտնաբերման և ընտրության համար՝ ընդգրկելով գիտական, ուսումնական, մասնագիտական, հասարակական-քաղաքական, մշակութային և գեղարվեստական բնույթի հրատարակություններ։ Ցանկում գրքերի համակարգված ներկայացումը հնարավորություն է տալիս տեղեկանալ նոր հրատարակությունների մատենագիտական տվյալներին, թեմատիկ ուղղություններին և համապատասխան գրականության առկայությանը՝ դյուրացնելով անհրաժեշտ աղբյուրների որոնումն ու հետագա օգտագործումը։ Այսպիսի հրատարակությունների կարևոր գործառույթներից է նաև գրադարանային ֆոնդերի համալրման և ընթերցողների տեղեկատվական սպասարկման գործընթացի կազմակերպումը։ 2015 թվականի գրականության ամփոփ ներկայացումը արժեքավոր է նաև ժամանակաշրջանի հրատարակչական և գիտամշակութային միջավայրի ուսումնասիրման տեսանկյունից, քանի որ այն հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել տվյալ տարվա ընթացքում շրջանառության մեջ մտած գրականության թեմատիկ բազմազանության և տեղեկատվական պահանջարկի ուղղությունների մասին։ Հրատարակությունը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մատենագետների, հետազոտողների, ուսանողների, դասախոսների և գրականություն որոնող բոլոր ընթերցողների համար՝ որպես նոր հրատարակությունների վերաբերյալ տեղեկություն ստանալու և անհրաժեշտ աղբյուրների ընտրությունը հեշտացնելու գործնական տեղեկատու։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է 1920 թվականի մայիսից մինչև 1921 թվականի հուլիսը Զանգեզուրում տեղի ունեցած ռազմական և քաղաքական իրադարձությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում տարածաշրջանի բնակչության ինքնապաշտպանական պայքարն է, որը ծավալվեց Հայաստանի Առաջին Հանրապետության անկայուն քաղաքական իրավիճակի, խորհրդայնացման գործընթացների և տարածաշրջանում ձևավորված բարդ ռազմաքաղաքական պայմանների համատեքստում։ Ուսումնասիրության շրջանակում ներկայացվում են Զանգեզուրի աշխարհաքաղաքական և ռազմավարական նշանակությունը, տարածաշրջանի բնակչության ազգային ու քաղաքական դիրքորոշումները, տեղական իշխանությունների գործունեությունը և արտաքին ուժերի ազդեցությունը տեղի ունեցող իրադարձությունների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում 1920 թվականի մայիսյան իրադարձություններին, Հայաստանի խորհրդայնացումից հետո Զանգեզուրում ստեղծված իրավիճակին, Կարմիր բանակի և տեղական հայկական ուժերի միջև ռազմական բախումներին, ինչպես նաև տարածաշրջանի ինքնապաշտպանության կազմակերպմանը։ Կարևոր տեղ է հատկացվում Գարեգին Նժդեհի և մյուս ռազմական ու քաղաքական գործիչների գործունեությանը, տեղական զինված ուժերի կազմակերպմանը, ռազմավարական դիրքերի պահպանմանը և բնակավայրերի պաշտպանության մարտավարությանը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև Զանգեզուրի ներքին քաղաքական իրավիճակին, բնակչության տարբեր խմբերի հարաբերություններին և այն հանգամանքներին, որոնք նպաստեցին երկարատև դիմադրության ձևավորմանը։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է տարածաշրջանի նկատմամբ Խորհրդային Ռուսաստանի և հարևան Ադրբեջանի քաղաքականության, ինչպես նաև հայ-ադրբեջանական հարաբերությունների ազդեցության վերլուծությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ռազմական գործողությունների ընթացքին, տարածքային վերահսկողության փոփոխություններին, հաղորդակցության և մատակարարման խնդիրներին ու պայքարի ընթացքում կիրառված կազմակերպչական միջոցներին։ Հետազոտությունը կարող է դիտարկել նաև 1921 թվականի ընթացքում տեղի ունեցած քաղաքական զարգացումները և այն գործընթացները, որոնք հանգեցրին Զանգեզուրի վերջնական խորհրդայնացմանն ու տարածաշրջանի վարչաքաղաքական կարգավիճակի ձևավորմանը։ Պատմական իրադարձությունների համադրական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ոչ միայն ռազմական դիմադրության ընթացքը, այլև դրա քաղաքական, սոցիալական և ազգային նշանակությունը։ Աշխատությունը կարևոր է նաև Հայաստանի առաջին հանրապետության վերջին շրջանի և խորհրդայնացման գործընթացի վերաբերյալ ամբողջական պատկերացում կազմելու տեսանկյունից, քանի որ Զանգեզուրում տեղի ունեցած իրադարձությունները սերտորեն կապված էին այդ ժամանակաշրջանի Հայաստանի ընդհանուր քաղաքական ճգնաժամի և տարածաշրջանային ուժերի վերադասավորման հետ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել 1920-1921 թվականների Հարավային Կովկասի պատմության, հայ ազգային-ազատագրական շարժումների և տարածաշրջանի ռազմաքաղաքական զարգացումների վերաբերյալ գիտական պատկերացումների խորացմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, ռազմական պատմության մասնագետներին, քաղաքագետներին, հայագետներին, աղբյուրագետներին, հետազոտողներին, դասախոսներին և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողներին։

Քաղաքագիտություն

Նյութը անդրադառնում է Լեռնային Ղարաբաղից Հայաստանի Հանրապետություն տեղափոխված հազարավոր մարդկանց իրավիճակին՝ կենտրոնանալով նրանց հարկադիր տեղահանության, Հայաստան հասնելու գործընթացի և առաջացած հումանիտար խնդիրների վրա։ Հոդվածը ներկայացնում է այն ժամանակաշրջանի զարգացումները, երբ ռազմական և քաղաքական իրադրության կտրուկ փոփոխության հետևանքով Լեռնային Ղարաբաղի բնակչության մի մասը ստիպված էր լքել իր բնակավայրերը և տեղափոխվել Հայաստան։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստան ժամանած փախստականների թվաքանակին, նրանց տեղաշարժի ընթացքին և ճանապարհին ու ընդունման վայրերում առաջացած դժվարություններին։ Նյութի առանցքում մարդկանց անվտանգության, ժամանակավոր կացարանի, սննդի, բժշկական օգնության, հագուստի և այլ առաջնային կարիքների ապահովման խնդիրներն են։ Միաժամանակ ներկայացվում է Հայաստանի կողմից ձևավորվող հումանիտար արձագանքը և պետական ու հասարակական կառույցների ներգրավվածությունը տեղահանված անձանց ընդունման և աջակցության գործում։ Հոդվածը կարևորում է այն հանգամանքը, որ զանգվածային տեղահանումը տեղի է ունենում կարճ ժամանակահատվածում, ինչի պատճառով ընդունող երկրի համար առաջանում են մեծածավալ կազմակերպչական և սոցիալական խնդիրներ։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են ներկայացվել նաև փախստականների անձնական պատմությունները, նրանց անհանգստությունները ընտանիքի անդամների, սեփականության, աշխատանքի և հետագա բնակության պայմանների վերաբերյալ, ինչի շնորհիվ քաղաքական իրադարձությունների հետևանքները դիտարկվում են նաև մարդկային տեսանկյունից։ Նյութը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես է ռազմական հակամարտության սրացումը վերածվում լայնածավալ հումանիտար ճգնաժամի և ինչ հետևանքներ կարող է ունենալ քաղաքացիական բնակչության համար։ Միաժամանակ թեման առնչվում է փախստականների և տեղահանված անձանց իրավունքների պաշտպանությանը, նրանց իրավական կարգավիճակի ապահովմանը, սոցիալական ինտեգրմանը և երկարաժամկետ բնակեցման խնդիրներին։ Հայաստանի համար նման իրավիճակը ենթադրում է ոչ միայն անհապաղ մարդասիրական օգնության կազմակերպում, այլև կրթության, առողջապահության, զբաղվածության, բնակարանային ապահովման և սոցիալական պաշտպանության համակարգերի նկատմամբ լրացուցիչ պահանջների առաջացում։ Նյութը նաև տեղավորվում է Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության ավելի լայն համատեքստում՝ ցույց տալով, թե ինչպես են քաղաքական և ռազմական որոշումները անմիջականորեն անդրադառնում բնակչության տեղաշարժի և տարածաշրջանային ժողովրդագրական իրավիճակի վրա։ Ընդհանուր առմամբ, հրապարակումը փաստագրական և տեղեկատվական տեսանկյունից ներկայացնում է Լեռնային Ղարաբաղից Հայաստան զանգվածային տեղափոխության վաղ փուլը՝ ընդգծելով փախստականների անվտանգության և կենսական կարիքների ապահովման հրատապությունը և ցույց տալով տեղի ունեցող քաղաքական գործընթացների հումանիտար հետևանքները։

Քաղաքագիտություն

Գրքում ներկայացվում են միջազգային իրավունքի հիմունքները, պետությունների իրավասությունները, միջազգային պայմանագրերի և կոնվենցիաների դերերը, ինչպես նաև խաղաղապահության, սահմանների, դիվանագիտության և միջազգային կոնֆլիկտների կարգավորման հարցերը։ Անդրադառնում է միջազգային իրավական կառույցներին, միջազգային դատարանների գործառույթներին և համաշխարհային իրավակարգի պահպանման մեխանիզմներին։ Աշխատությունը նախատեսված է իրավաբանների, ուսանողների, հետազոտողների և միջազգային հարաբերություններով հետաքրքրված անձանց համար՝ տրամադրելով համակարգված գիտելիքներ միջազգային իրավունքի ոլորտում և պետական, դիվանագիտական ու իրավաբանական գործունեության համար։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է գերխոշոր ինտեգրալ սխեմաների էլեկտրաստատիկ պարպման ժամանակ առաջացող անցանկալի երևույթների ուսումնասիրությանը և դրանցից պաշտպանման արդյունավետ միջոցների մշակմանը։ Միկրոէլեկտրոնային տարրերի չափերի փոքրացման և ինտեգրման աստիճանի բարձրացման պայմաններում կիսահաղորդչային կառուցվածքները դառնում են առավել զգայուն կարճատև էլեկտրական գերլարումների նկատմամբ, ինչի հետևանքով էլեկտրաստատիկ լիցքի նույնիսկ կարճատև ազդեցությունը կարող է խախտել առանձին տարրերի կամ ամբողջ ինտեգրալ սխեմայի բնականոն աշխատանքը։ Հետազոտության առանցքում էլեկտրաստատիկ պարպման ընթացքում առաջացող էլեկտրական և ջերմային անցողիկ գործընթացներն են, հոսանքի տեղային բարձր խտությունները, էլեկտրական դաշտի անհավասար բաշխումը և դրանց ազդեցությունը կիսահաղորդչային կառուցվածքների հուսալիության վրա։ Քննվում են ինչպես անմիջական խափանումների, այնպես էլ թաքնված վնասվածքների առաջացման նախադրյալները, որոնք կարող են սկզբնական շրջանում չազդել սարքի աշխատանքի վրա, սակայն հետագայում նվազեցնել դրա ծառայության կայունությունն ու հուսալիությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պաշտպանական կառուցվածքների և սխեմատեխնիկական լուծումների սկզբունքներին, որոնց նպատակն է անցանկալի էլեկտրական էներգիան անվտանգ ուղղությամբ հեռացնել և սահմանափակել ներքին զգայուն տարրերի վրա առաջացող գերլարումները։ Դիտարկվում է պաշտպանական տարրերի ազդեցությունը ինտեգրալ սխեմայի հիմնական էլեկտրական պարամետրերի, արագագործության, մակերեսի և էներգասպառման վրա, քանի որ պաշտպանության արդյունավետության բարձրացումը պետք է համատեղվի սարքի հիմնական ֆունկցիոնալ բնութագրերի պահպանման հետ։ Կարևորվում են նաև մուտքային և ելքային հանգույցների, սնուցման շղթաների ու ներքին ֆունկցիոնալ բլոկների պաշտպանության առանձնահատկությունները։ Հետազոտությունը կարող է ներառել անցողիկ գործընթացների մոդելավորում, կառուցվածքային և սխեմատեխնիկական տարբերակների համեմատական գնահատում, ինչպես նաև հուսալիության չափանիշների ուսումնասիրություն։ Էական նշանակություն ունի էլեկտրաստատիկ ազդեցությունների նկատմամբ կայունության ապահովումը ոչ միայն նախագծման, այլև արտադրության, փորձարկման, տեղափոխման և շահագործման փուլերում։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է կիսահաղորդչային ֆիզիկայի, միկրոէլեկտրոնիկայի, ինտեգրալ սխեմաների նախագծման և հուսալիության տեսության մոտեցումները՝ ուղղված բարձր ինտեգրման աստիճան ունեցող էլեկտրոնային համակարգերի պաշտպանվածության և երկարաժամկետ կայունության բարձրացմանը։

Աշխարհագրություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության Շիրակի մարզի էկոլոգագեոմորֆոլոգիական առանձնահատկությունների համակողմանի գնահատմանը՝ բացահայտելով բնական ռելիեֆի, երկրաբանական կառուցվածքի և շրջակա միջավայրի փոխազդեցության հիմնական օրինաչափությունները։ Վերլուծվում են մարզի գեոմորֆոլոգիական կառուցվածքը, ռելիեֆի ձևավորման գործընթացները, էրոզիոն և սողանքային երևույթների տարածվածությունը, ինչպես նաև բնական և մարդածին գործոնների ազդեցությունը լանդշաֆտների կայունության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում էկոլոգիական ռիսկերի գնահատմանը, հողերի դեգրադացիայի, ջրային ռեսուրսների վիճակի և տարածքների էկոլոգիական զգայունության վերլուծությանը։ Ուսումնասիրությունը նաև քննարկում է տարածքային պլանավորման, բնապահպանական կառավարման և բնական ռեսուրսների կայուն օգտագործման հնարավորությունները՝ հիմնվելով համալիր աշխարհագրական և էկոլոգիական գնահատման արդյունքների վրա։ Աշխատությունը ներկայացնում է գիտականորեն հիմնավորված եզրակացություններ և գործնական առաջարկություններ, որոնք կարող են նպաստել Շիրակի մարզի շրջակա միջավայրի պահպանությանը և կայուն տարածքային զարգացմանը։