Հայաստանի տնտեսական ինտեգրումը համաշխարհային տնտեսությանը

Technology

Այս աշխատանքը նվիրված է ներքին այրման շարժիչի հիման վրա շենքերի ջերմացրտաէներգամատակարարման համակցված համակարգերի հաշվարկի, նախագծման և օպտիմալացման մեթոդների մշակմանը։ Ուսումնասիրության հիմքում բազմաֆունկցիոնալ էներգետիկ համակարգի գաղափարն է, որի շրջանակում մեկ առաջնային էներգիայի աղբյուրի միջոցով հնարավոր է միաժամանակ ապահովել շենքի էլեկտրական, ջերմային և սառեցման պահանջները։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են ներքին այրման շարժիչի աշխատանքի արդյունքում ստացվող էլեկտրական էներգիայի և թափոնային ջերմության արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունները՝ համակարգի ընդհանուր էներգետիկ արդյունավետությունը բարձրացնելու և վառելիքի ծախսը նվազեցնելու նպատակով։ Մշակվում են համակարգի հաշվարկային մոտեցումներ, որոնց միջոցով հնարավոր է որոշել սարքավորումների օպտիմալ հզորությունները, աշխատանքային ռեժիմները, ջերմային և էլեկտրական բեռների համապատասխանությունը, ինչպես նաև էներգիայի արտադրության և սպառման հարաբերակցությունը տարբեր շահագործման պայմաններում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում շենքի ջեռուցման, սառեցման և էլեկտրամատակարարման բեռների փոփոխականությանը, քանի որ դրանց ժամանակային անհամապատասխանությունը էական ազդեցություն ունի համակցված համակարգի արդյունավետության վրա։ Օպտիմալացման մեթոդը հնարավորություն է տալիս համակարգի տեխնիկական և էներգետիկ ցուցանիշները գնահատել ամբողջական մոտեցմամբ՝ հաշվի առնելով վառելիքի սպառումը, օգտակար էներգիայի արտադրությունը, սարքավորումների բեռնվածությունը և շահագործման արդյունավետությունը։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչ է նաև տարբեր աշխատանքային պայմանների մոդելավորումը, որը թույլ է տալիս բացահայտել համակարգի առավել արդյունավետ կառուցվածքն ու կառավարման ռեժիմները։ Նման մոտեցումը կարող է նպաստել շենքերի էներգամատակարարման ծախսերի նվազեցմանը, վառելիքի ավելի ռացիոնալ օգտագործմանը և առաջնային էներգիայի կորուստների կրճատմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառվել բնակելի, հասարակական և առևտրային շենքերի էներգետիկ համակարգերի նախագծման և արդիականացման, ինչպես նաև տեղային կամ ինքնավար ջերմացրտաէներգամատակարարման համակարգերի տեխնիկատնտեսական գնահատման ընթացքում։ Աշխատությունը հետաքրքրություն է ներկայացնում ջերմաէներգետիկայի, էներգետիկ համակարգերի, շենքերի էներգաարդյունավետության, ներքին այրման շարժիչների և համակցված էներգարտադրության ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Literature

Այս գրականագիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է 1950-70-ական թվականների ամերիկյան գիտաֆանտաստիկական գրականության զարգացման, թեմատիկ առանձնահատկությունների և գեղարվեստական նշանակության քննությանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն ժամանակաշրջանը, երբ գիտատեխնիկական արագ առաջընթացը, տիեզերքի ուսումնասիրության ընդլայնումը, միջուկային զենքի տարածումը, Սառը պատերազմի մթնոլորտը և հասարակական արժեքների փոփոխությունները էական ազդեցություն ունեցան գրական երևակայության վրա։ Գիտաֆանտաստիկական ստեղծագործություններում գիտության և տեխնոլոգիայի ձեռքբերումները հաճախ ներկայացվում են ոչ միայն որպես ապագայի հնարավորությունների խորհրդանիշ, այլև որպես մարդկության առջև կանգնած բարոյական, սոցիալական և փիլիսոփայական խնդիրների ուսումնասիրման միջոց։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ այնպիսի թեմաների, ինչպիսիք են տիեզերական ճանապարհորդությունները, այլմոլորակային քաղաքակրթությունները, ռոբոտներն ու արհեստական բանականությունը, տեխնոլոգիական հասարակությունը, ժամանակի և տարածության փոփոխությունները, ապագա քաղաքակրթությունները, ուտոպիաներն ու դիստոպիաները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մարդու և տեխնոլոգիայի փոխհարաբերությանը, քանի որ այդ շրջանի գրականությունը հաճախ հարց է բարձրացնում այն մասին, թե ինչ հետևանքներ կարող է ունենալ գիտական առաջընթացը մարդու ազատության, ինքնության և բարոյական պատասխանատվության համար։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև սոցիալական խնդիրների արտացոլումը․ գիտաֆանտաստիկական աշխարհները հնարավորություն են տալիս անուղղակիորեն անդրադառնալ ռասայական և սոցիալական անհավասարությանը, քաղաքական վերահսկողությանը, պատերազմին, զանգվածային մշակույթին, անհատի օտարմանը և հասարակական փոփոխություններին։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են քննվել ժամանակաշրջանի նշանավոր հեղինակների և նրանց ստեղծագործությունների թեմատիկ ու ոճական առանձնահատկությունները՝ ցույց տալու համար, թե ինչպես է փոխվել ժանրի բնույթը տասնամյակների ընթացքում։ 1950-ականների ավելի ընդգծված տեխնոլոգիական և տիեզերական հետաքրքրություններին հետագայում ավելանում են հոգեբանական, սոցիալական և փիլիսոփայական խնդիրները, իսկ 1960-70-ականներին ժանրն ավելի բազմազան է դառնում՝ ընդլայնելով իր թեմատիկ և գեղարվեստական սահմանները։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել նաև գիտաֆանտաստիկայի և այլ գրական ուղղությունների փոխազդեցությունը, ինչպես նաև ժանրի լեզվական, կառուցվածքային և կերպարային առանձնահատկությունները։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է 1950-70-ական թվականների ամերիկյան գիտաֆանտաստիկական գրականությունը որպես արագ փոփոխվող հասարակության գեղարվեստական արձագանք՝ ընդգծելով այն, թե ինչպես են գիտական երևակայությունը, ապագայի տեսլականը և հասարակական քննադատությունը միավորվում՝ մարդու և քաղաքակրթության հնարավոր ապագաները պատկերելու համար։

Medicine

Աշխատությունը նվիրված է Հարավային Հայաստանի Զանգեզուրի հանքային շրջանի Լիճք-Այգեձորի հանքային դաշտում պղինձ-մոլիբդենային և ոսկի-սուլֆիդային հանքայնացման ձևավորման կառուցվածքային պայմանների երկրաբանական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում երկրակեղևի տեկտոնական կառուցվածքների, խզվածքային համակարգերի, ապարների ճեղքավորվածության, մագմատիկ գործընթացների և հանքաբեր հիդրոթերմալ համակարգերի փոխադարձ կապն է։ Քննվում է հանքային դաշտի երկրաբանական կառուցվածքը և դրա առանձին տարրերի դերը հանքանյութի տեղայնացման ու տարածական բաշխման մեջ՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով այն կառուցվածքներին, որոնք կարող էին ծառայել հանքաբեր լուծույթների շարժման, կենտրոնացման և հանքային նյութի կուտակման համար նպաստավոր միջավայր։ Վերլուծվում են տարբեր ուղղվածություն և ծագում ունեցող խզվածքների, ճեղքային գոտիների և դրանց հատման հանգույցների նշանակությունը հանքայնացման վերահսկման տեսանկյունից։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում մագմատիկ մարմինների և հարակից ապարների կառուցվածքային փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությունը, քանի որ հանքագոյացման գործընթացները դիտարկվում են տարածաշրջանի երկրաբանական զարգացման ընդհանուր համատեքստում։ Անդրադարձ է կատարվում հանքային մարմինների ձևաբանական առանձնահատկություններին, դրանց տարածական դիրքին, հանքային զուգորդություններին և հանքայնացման տարբեր դրսևորումների փոխադարձ հարաբերություններին։ Կառուցվածքային վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու հանքային դաշտի տեկտոնական զարգացման առանձին փուլերը և գնահատելու դեֆորմացիոն գործընթացների ազդեցությունը հանքանյութի առաջացման ու հետագա վերափոխման վրա։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են համադրվել երկրաբանական քարտեզագրման, կառուցվածքային երկրաբանության, հանքաբանության, պետրոգրաֆիայի և երկրաքիմիայի տվյալները՝ հանքագոյացման տարածական օրինաչափությունների առավել ամբողջական բացահայտման նպատակով։ Առանձին նշանակություն ունի պղինձ-մոլիբդենային և ոսկի-սուլֆիդային հանքայնացման կառուցվածքային դիրքերի համեմատությունը, որը թույլ է տալիս գնահատել դրանց հնարավոր գենետիկական ու ժամանակատարածական փոխկապակցվածությունը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը նպաստում է Զանգեզուրի հանքային շրջանի մետաղածնության և հանքավայրերի կառուցվածքային վերահսկման օրինաչափությունների վերաբերյալ պատկերացումների խորացմանը և կարող է գիտական հիմք ծառայել հեռանկարային հանքայնացված տեղամասերի երկրաբանական գնահատման համար։

Culture

Հրատարակությունը մատենագիտական տեղեկատվական բնույթի ժողովածու է, որի նպատակն է համակարգված կերպով ներկայացնել մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառներին վերաբերող նոր լույս տեսած գրականությունը և ընթերցողներին ու մասնագետներին ապահովել համապատասխան հրատարակությունների վերաբերյալ կողմնորոշիչ տեղեկություններով։ Ցանկում կարող են ընդգրկվել գրքեր, ժողովածուներ, գիտական աշխատություններ, ուսումնական հրատարակություններ, մեթոդական նյութեր, հոդվածներ և այլ տպագիր աղբյուրներ, որոնք առնչվում են կերպարվեստին, երաժշտությանը, թատրոնին, կինոյին, ճարտարապետությանը, գրադարանային և թանգարանային գործին, մշակութային ժառանգությանը, ժողովրդական ստեղծագործությանը և մշակութային կյանքի այլ ոլորտներին։ Նյութերի մատենագիտական նկարագրությունը հնարավորություն է տալիս տեղեկություններ ստանալ հեղինակների, հրատարակությունների անվանումների, հրատարակման տվյալների և անհրաժեշտ այլ նույնականացնող հատկանիշների վերաբերյալ։ Թեմատիկ դասակարգումը հեշտացնում է մեծածավալ տեղեկատվության մեջ անհրաժեշտ աղբյուրների որոնումը և հնարավորություն տալիս հետևելու առանձին արվեստագիտական ու մշակութաբանական ուղղությունների վերաբերյալ նոր գրականության համալրմանը։ Նման ցանկերը կարևոր դեր են կատարում ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատվության տարածման գործում՝ կապ ստեղծելով նոր հրատարակությունների և դրանցով հետաքրքրվող գիտնականների, ուսանողների, արվեստագետների, գրադարանավարների, թանգարանային աշխատողների ու ընթերցողների միջև։ Հրատարակությունը կարող է ծառայել նաև որպես հետազոտական օժանդակ միջոց՝ հնարավորություն տալով որոշակի ժամանակաշրջանի կտրվածքով պատկերացում կազմել մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ հրատարակչական գործունեության թեմատիկ ընդգրկման մասին։ Պարբերաբար կազմվող մատենագիտական ցանկերի համադրումը թույլ է տալիս հետևել մասնագիտական գրականության զարգացմանը, նկատել առավել ակտիվ ուսումնասիրվող թեմաները և բացահայտել նոր հետազոտական ուղղությունների առաջացումը։ Միաժամանակ այն նպաստում է գրադարանային հավաքածուների համալրման, տեղեկատու-մատենագիտական սպասարկման և թեմատիկ գրականության ընտրության աշխատանքներին։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը գիտական ու տեղեկատվական նշանակություն ունեցող մատենագիտական գործիք է, որը համակարգում և հասանելի է դարձնում մշակույթի ու արվեստի ոլորտների վերաբերյալ նոր գրականության մասին տեղեկությունները՝ նպաստելով մասնագիտական տեղեկատվության տարածմանը և համապատասխան աղբյուրների արդյունավետ որոնմանը։

Economics

Այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության աշխատանքի շուկայի վիճակագրական վերլուծությանը՝ ընդգծելով զբաղվածության, գործազրկության և աշխատուժի կառուցվածքային փոփոխությունների ուսումնասիրությունը ժամանակային շարքերով և ցուցանիշների համադրական գնահատմամբ։ Հեղինակը վերլուծում է աշխատաշուկայի հիմնական ցուցանիշները՝ գործազրկության մակարդակ, զբաղվածության մակարդակ, աշխատուժի մասնակցության գործակից, ինչպես նաև աշխատատեղերի առաջարկի և պահանջարկի դինամիկան՝ կիրառելով վիճակագրական մեթոդներ և ժամանակային համեմատություններ։ Վերջին տվյալների համաձայն՝ Հայաստանում գործազրկության մակարդակը վերջին տարիներին աստիճանաբար նվազման միտում ունի՝ մոտենալով շուրջ 12–13 տոկոսի միջակայքին, ինչը վկայում է աշխատաշուկայի հարաբերական կայունացման մասին, սակայն միաժամանակ պահպանվում են կառուցվածքային խնդիրներ, հատկապես երիտասարդների և որոշ տարածաշրջանների զբաղվածության ոլորտում ։ Միևնույն ժամանակ, զբաղվածության և աշխատուժի մասնակցության ցուցանիշները մնում են միջին մակարդակի վրա՝ արտացոլելով տնտեսության սահմանափակ ներգրավվածությունը աշխատունակ բնակչության մի մասի համար։

Economics

Տնտեսական պատմություն աշխատությունը տնտեսագիտության և պատմագիտության խաչմերուկում գտնվող ուսումնական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է մարդկության տնտեսական զարգացման հիմնական փուլերը՝ սկսած վաղ հասարակություններից մինչև ժամանակակից արդյունաբերական և հետարդյունաբերական տնտեսություններ, այն վերլուծում է արտադրության ձևերի էվոլյուցիան, գյուղատնտեսական հեղափոխությունից մինչև արդյունաբերական հեղափոխություն և գլոբալ տնտեսական համակարգի ձևավորում, գիրքը անդրադառնում է նաև տարբեր երկրների տնտեսական մոդելներին, շուկաների զարգացման առանձնահատկություններին և պետության դերին տնտեսության կարգավորման մեջ, միաժամանակ ընդգծելով տեխնոլոգիական առաջընթացի, միջազգային առևտրի և ֆինանսական համակարգերի ազդեցությունը տնտեսական աճի վրա, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր տնտեսագիտության, պատմության և սոցիալական գիտությունների ուսումնասիրության համար։