Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Mathematics

    Измерение электрического форм-фактора нейтрона при больших значениях переданного импульса

    Այս գիրքը նվիրված է նեյտրոնի էլեկտրական ֆորմ-ֆակտորի չափման ուսումնասիրությանը՝ մեծ փոխանցված իմպուլսի արժեքների դեպքում, ներկայացնելով տարրական մասնիկների կառուցվածքի հետազոտության կարևոր ուղղություններից մեկը։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են նեյտրոնի ներքին կառուցվածքի առանձնահատկությունները, էլեկտրամագնիսական հատկությունների որոշման մեթոդները և բարձր էներգիաների պայմաններում իրականացվող փորձարարական չափումների սկզբունքները։ Գրքում ներկայացվում են փորձարարական մոտեցումներ, տվյալների վերլուծության մեթոդներ և տեսական մեկնաբանություններ, որոնք հնարավորություն են տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ նուկլոնների կառուցվածքը և հիմնարար փոխազդեցությունների բնույթը։ Այն կարող է օգտակար լինել միջուկային ֆիզիկայի, մասնիկների ֆիզիկայի և բարձր էներգիաների հետազոտությունների ոլորտների մասնագետների, գիտաշխատողների, դասախոսների և ուսանողների համար։

    Updated: 2026-09-03
    Измерение электрического форм-фактора нейтрона при больших значениях переданного импульса
    Online

    History

    Անտառ ծննդոց․ հոդվածների ժողովածու՝ նվիրված Ֆելիքս Տեր-Մարտիրոսովի հիշատակին

    Ժողովածուն կազմված է Ֆելիքս Տեր-Մարտիրոսովի հիշատակին նվիրված գիտական հոդվածներից և ներկայացնում է տարբեր հետազոտական ուղղություններով կատարված ուսումնասիրություններ։ Այն ունի հուշամատյանի և գիտական ժողովածուի բնույթ՝ միավորելով գիտական աշխատանքներ, որոնք արտացոլում են հարգանքի ու երախտագիտության վերաբերմունքը գիտնականի անձի, մասնագիտական գործունեության և մտավոր ժառանգության նկատմամբ։ Հոդվածների ժողովածուն նման ձևաչափով կարևոր դեր է կատարում գիտական ավանդույթների շարունակականության, հետազոտական փորձի փոխանցման և տարբեր գիտակարգերի միջև երկխոսության պահպանման գործում։ Նյութերի բազմազանությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկելու գիտական մտքի տարբեր դրսևորումներ, հետազոտական մոտեցումներ և մասնագիտական հետաքրքրությունների շրջանակներ։ Հրատարակությունը նաև վավերագրական նշանակություն ունի՝ պահպանելով գիտական միջավայրի հիշողությունը և ներկայացնելով ակադեմիական համայնքի վերաբերմունքը իր գործընկերոջ ու նրա թողած ժառանգության նկատմամբ։ Այն կարող է հետաքրքրել հայագիտության, պատմության, մշակույթի և գիտական մտքի զարգացման հարցերով զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև Ֆելիքս Տեր-Մարտիրոսովի գործունեությամբ և գիտական միջավայրի պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

    Updated: 2026-11-02
    Անտառ ծննդոց․ հոդվածների ժողովածու՝ նվիրված Ֆելիքս Տեր-Մարտիրոսովի հիշատակին
    Online

    Biology

    Пространственная структура популяции и проблемы сохранения леопарда Panthera pardus (L., 1758) в Армении

    Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի տարածքում ընձառյուծի՝ Panthera pardus (L., 1758), պոպուլյացիայի տարածական կառուցվածքի և դրա պահպանության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է թեկնածուական ատենախոսության հեղինակային ամփոփագիրը, որը պատրաստվել է կենսաբանական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի համար և հրատարակվել է Երևանում 2011 թվականին։ Ուսումնասիրության առանցքում հազվագյուտ և խոցելի խոշոր գիշատչի տարածքային բաշխման, բնակության տարածքների, պոպուլյացիայի վիճակի և պահպանության համար անհրաժեշտ միջոցառումների գիտական գնահատումն է։ Հետազոտությունը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ խոշոր գիշատիչների պահպանությունը պահանջում է ոչ միայն առանձնյակների թվաքանակի գնահատում, այլև նրանց տարածական տեղաբաշխման, կենսամիջավայրերի օգտագործման և միմյանց միջև տարածքային հարաբերությունների ուսումնասիրություն։ Աշխատանքում ուշադրություն է դարձվում պոպուլյացիայի տարածական կառուցվածքի վրա ազդող բնական և մարդածին գործոններին, բնակության համար պիտանի տարածքների առանձնահատկություններին և այն պայմաններին, որոնք կարող են սահմանափակել տեսակի տարածումը։ Ուսումնասիրության նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս ավելի ճշգրիտ գնահատել պոպուլյացիայի կենսունակությունը և բացահայտել պահպանության առաջնահերթ տարածքները։ Թեմայի կարևոր բաղադրիչ է նաև Հայաստանի լեռնային լանդշաֆտներում ընձառյուծի բնակության պայմանների ուսումնասիրությունը, քանի որ տեսակի պահպանությունը անմիջականորեն կապված է համապատասխան կենսամիջավայրերի պահպանման, որսատեսակների առկայության և մարդածին ճնշման նվազեցման հետ։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև տեսակի տարածական մեկուսացման և պոպուլյացիայի մասնատման խնդիրներին, որոնք փոքր թվաքանակ ունեցող կենդանիների դեպքում կարող են բացասաբար ազդել գենետիկական բազմազանության, վերարտադրության և երկարաժամկետ գոյատևման վրա։ Պահպանության տեսանկյունից կարևոր են որսագողության կանխարգելումը, կենսամիջավայրերի պաշտպանությունը, կերային բազայի պահպանումը, մշտադիտարկման համակարգերի զարգացումը և մարդու ու վայրի կենդանու հնարավոր հակասությունների նվազեցումը։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ այն համադրում է պոպուլյացիոն էկոլոգիայի և բնության պահպանության խնդիրները՝ հնարավորություն տալով տարածական կառուցվածքի վերաբերյալ տվյալները կիրառել պահպանական ռազմավարությունների մշակման համար։ Հետազոտությունը կարող է օգտակար լինել Հայաստանի կենսաբազմազանության պահպանության, հազվագյուտ կենդանատեսակների մոնիթորինգի, բնության հատուկ պահպանվող տարածքների կառավարման և ընձառյուծի երկարաժամկետ պահպանության ծրագրերի մշակման համար։ Աղբյուրագիտական տվյալների համաձայն՝ ամբողջական ատենախոսությունը կազմել է 173 էջ, իսկ դրա 24-էջանոց ամփոփագիրը գրանցված է որպես կենսաբանական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի համար նախատեսված աշխատանք։

    Updated: 2026-09-20
    Пространственная структура популяции и проблемы сохранения леопарда Panthera pardus (L., 1758) в Армении
    Online

    History

    89-րդ Հայկական Թամանյան դիվիզիան Վիսլա-Օդերյան և Բեռլինյլան հարձակողական գործողություններում

    Գրքում ուսումնասիրվում է 89-րդ Հայկական Թամանյան դիվիզիայի մարտական ուղին Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի վերջին փուլում՝ Վիսլա-Օդերյան և Բեռլինյան հարձակողական գործողությունների ընթացքում, վերլուծվում են դիվիզիայի կազմավորման պատմական հանգամանքները, անձնակազմի ազգային և զինվորական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև ռազմաճակատում նրա մասնակցության ռազմավարական նշանակությունը, ներկայացվում են հիմնական մարտական գործողությունները, առաջխաղացման փուլերը, մարտավարական որոշումները և զորամասի փոխազդեցությունը խորհրդային բանակի այլ ստորաբաժանումների հետ, դիտարկվում են զինվորների հերոսության դրսևորումները, կորուստները և հաղթանակի ձեռքբերման գործընթացում ունեցած ներդրումը, ուսումնասիրվում են նաև օպերատիվ պլանավորման և հրամանատարական կառավարման հարցերը, գիրքը հիմնված է պատմական փաստաթղթերի, արխիվային նյութերի և վկայությունների վրա՝ նպատակ ունենալով ամբողջական պատկեր տալ հայկական ազգային դիվիզիայի մասնակցությանը Բեռլինի գրավմանն ուղղված վճռորոշ ռազմական գործողություններին։

    Updated: 2026-09-22
    89-րդ Հայկական Թամանյան դիվիզիան Վիսլա-Օդերյան և Բեռլինյլան հարձակողական գործողություններում
    Online

    Culture

    Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ : Մատենագիտական ինֆորմացիա : Գրականության ընթացիկ տեղեկատու

    Հրատարակությունը մատենագիտական-տեղեկատվական բնույթի պարբերական տեղեկատու է, որի հիմնական նպատակը մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառների վերաբերյալ նոր հրատարակված գրականության մասին ժամանակին և համակարգված տեղեկություններ տրամադրելն է։ Այն նախատեսված է գիտնականների, արվեստաբանների, մշակութային ոլորտի մասնագետների, գրադարանների, տեղեկատվական հաստատությունների և ընթերցողների լայն շրջանակների համար։ Մատենագիտական նյութերում ներկայացվում են հայերեն և ռուսերեն գրքեր, ինչպես նաև պարբերական մամուլում հրապարակված հոդվածներ ու մշակույթի և արվեստի ոլորտներին վերաբերող այլ նյութեր։ Գրականության համակարգված ներկայացումը հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել տվյալ ժամանակաշրջանի հրատարակչական հոսքում, հայտնաբերել անհրաժեշտ աղբյուրները և հետևել մասնագիտական գրականության համալրմանը։ Նյութերը դասակարգվում են թեմատիկ սկզբունքով՝ ընդգրկելով մշակույթի ընդհանուր հարցերը, թատրոնը, երաժշտությունը, կերպարվեստը, ճարտարապետությունը, ժողովրդական ստեղծագործությունը, մշակութային հաստատությունների գործունեությունը և արվեստագիտական այլ ուղղություններ։ Յուրաքանչյուր բաժնի ներսում մատենագիտական գրառումների կազմակերպված դասավորությունը հեշտացնում է անհրաժեշտ նյութերի որոնումը, իսկ գրադարանային շիֆրների առկայությունը նպաստում է համապատասխան հրատարակությունները գրադարանային հավաքածուներում գտնելուն։ Պարբերական հրատարակման սկզբունքը հնարավորություն է տալիս հետևողականորեն արձանագրել տարվա ընթացքում ստացվող նոր գրականությունը և ձևավորել տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային ու արվեստագիտական հրապարակումների ամբողջական տեղեկատվական պատկերը։ Տեղեկատուն գործնական նշանակություն ունի թեմատիկ մատենագիտական ցանկերի կազմման, գիտահետազոտական աշխատանքի, մասնագիտական ընթերցանության կազմակերպման և գրադարանային տեղեկատվական սպասարկման համար։ Միաժամանակ այն այսօր կարող է դիտարկվել որպես արժեքավոր պատմամատենագիտական աղբյուր, քանի որ պահպանված գրառումների միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել որոշակի ժամանակաշրջանի հրատարակչական գործունեությունը, մշակութային կյանքի առաջնահերթ թեմաները և արվեստի տարբեր ճյուղերի վերաբերյալ գրականության տարածվածությունը։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը կարևոր գործիք է մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ գրականության հավաքագրման, դասակարգման, որոնման և մասնագիտական տեղեկատվության տարածման համար։

    Updated: 2026-11-02
    Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ : Մատենագիտական ինֆորմացիա : Գրականության ընթացիկ տեղեկատու
    Online

    Economics

    Մաքսիմալ էնտրոպիայի մեթոդի կիրառությունը ռիսկերի կառավարման և ակտիվների գների գնահատման խնդիրներում

    Տնտեսամաթեմատիկական և ֆինանսական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է մաքսիմալ էնտրոպիայի մեթոդի կիրառման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը ֆինանսական ռիսկերի կառավարման և ակտիվների արժեքի գնահատման խնդիրներում։ Քննության են առնվում անորոշության պայմաններում հավանականային բաշխումների կառուցման և սահմանափակ տեղեկատվության հիման վրա ֆինանսական ցուցանիշների գնահատման տեսական ու հաշվարկային մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն իրավիճակներին, երբ շուկայի վերաբերյալ տվյալները թերի են կամ անհրաժեշտ է խուսափել չհիմնավորված լրացուցիչ ենթադրություններից։ Վերլուծվում են մեթոդի կիրառման հնարավորությունները ակտիվների եկամտաբերության և ռիսկի գնահատման, ֆինանսական կորուստների հավանականության որոշման, ներդրումային որոշումների հիմնավորման և պորտֆելային կառավարման խնդիրներում։ Քննարկվում են նաև ֆինանսական շուկաների անորոշության, գների փոփոխականության և հավանականային մոդելների ընտրության հետ կապված հարցերը։ Մեթոդի կիրառումը հնարավորություն է տալիս առկա սահմանափակումների շրջանակում կառուցել հավանականային մոդելներ և դրանց հիման վրա իրականացնել քանակական վերլուծություն։ Աշխատանքը կարող է նպաստել ֆինանսական մոդելավորման և ռիսկերի գնահատման մեթոդների կատարելագործմանը և օգտակար լինել ֆինանսիստների, տնտեսագետների, ռիսկերի կառավարման մասնագետների, քանակական վերլուծաբանների, հետազոտողների ու համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

    Updated: 2026-10-03
    Մաքսիմալ էնտրոպիայի մեթոդի կիրառությունը ռիսկերի կառավարման և ակտիվների գների գնահատման խնդիրներում