Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ : Մատենագիտական ինֆորմացիա : Գրականության ընթացիկ տեղեկատու

Экология

Նյութը ներկայացնում է հողը ոչ միայն որպես բնական ռեսուրս, այլև որպես բարդ էկոլոգիական համակարգ, որտեղ տեղի են ունենում կենսաբազմազանության պահպանման, նյութերի շրջանառության և էներգիայի փոխակերպման գործընթացներ։ Հիմնական բովանդակություն Հողը որպես էկոհամակարգ Դիտարկվում է հողի կառուցվածքը՝ ներառյալ կենդանի օրգանիզմները, օրգանական նյութերը և անօրգանական բաղադրիչները։ Կենսաբանական գործընթացներ Ներկայացվում են միկրոօրգանիզմների, որդերի և այլ օրգանիզմների դերը հողի բերրիության և նյութերի շրջանառության մեջ։ Հողի էկոլոգիական գործառույթներ Շեշտվում է հողի դերը որպես ջրի, ածխածնի և այլ տարրերի բնական շրջանառության միջավայր։ Մարդու ազդեցությունը հողի վրա Դիտարկվում են աղտոտման, էրոզիայի և գյուղատնտեսական գործունեության հետևանքները հողի էկոլոգիական հավասարակշռության վրա։ Նյութի հիմնական գաղափարը Նյութը ցույց է տալիս, որ հողը կենդանի և ինքնակարգավորվող համակարգ է, որի պահպանությունը կարևոր է էկոհամակարգերի կայունության և մարդու կենսապայմանների համար։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է խոզերի աֆրիկյան ժանտախտի սուր ձևի ժամանակ արյան մակարդման համակարգում առաջացող ախտաբանական փոփոխությունների ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է Աֆրիկյան խոզերի ժանտախտը որպես ծանր վիրուսային վարակ, որի սուր ընթացքը կարող է ուղեկցվել համակարգային բորբոքային և անոթային խանգարումներով, հեմոռագիկ երևույթներով և կենդանու արագ ընդհանուր վիճակի վատթարացմամբ։ Ուսումնասիրության կենտրոնում հեմոստազի համակարգն է՝ արյան մակարդման, հակամակարդիչ և ֆիբրինոլիզի գործընթացների փոխհարաբերությունը, ինչպես նաև վարակի ընթացքում դրանց հավասարակշռության խախտման մեխանիզմները։ Աշխատանքում կարևոր նշանակություն է տրվում մակարդման համակարգի տարբեր օղակների փոփոխությունների բացահայտմանը և դրանց համադրմանը հիվանդության կլինիկական ու ախտաբանաանատոմիական դրսևորումների հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն երևույթներին, որոնք կարող են նպաստել արյունահոսությունների և բազմաթիվ օրգաններում արյունազեղումների առաջացմանը, ինչպես նաև միկրոշրջանառության խանգարմանը։ Այս համատեքստում ուսումնասիրվում են մակարդման գործոնների ակտիվության փոփոխությունները, թրոմբոցիտային և պլազմային հեմոստազի առանձնահատկությունները, ֆիբրինոլիտիկ գործընթացները և հնարավոր սպառման կոագուլոպաթիկ խանգարումները։ Աշխատանքի կարևոր կողմերից է նաև ախտաբանական փոփոխությունների և հիվանդության ծանրության միջև հնարավոր կապերի ուսումնասիրությունը, ինչը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել վարակի պաթոգենեզի մասին։ Աֆրիկյան խոզերի ժանտախտը բնորոշվում է բարձր մահացությամբ և համակարգային ախտահարումներով, իսկ սուր ձևի դեպքում հեմոռագիկ փոփոխությունները հիվանդության կարևոր ախտաբանական հատկանիշներից են։ Ուսումնասիրությունը կարող է արժեքավոր լինել անասնաբուժական վիրուսաբանության, ախտաֆիզիոլոգիայի, հեմատոլոգիայի և անասնաբուժական պաթոլոգիայի ոլորտների մասնագետների համար, քանի որ հեմոստազի խանգարումների ուսումնասիրությունը լրացնում է հիվանդության զարգացման մեխանիզմների վերաբերյալ գիտելիքները և կարող է նշանակություն ունենալ ախտորոշիչ մոտեցումների կատարելագործման համար։ Մատենագիտական տվյալների համաձայն՝ աշխատանքը Ա. Վ. Ակոպյանի թեկնածուական ատենախոսության սեղմագիրն է՝ կենսաբանական գիտությունների թեկնածուի գիտական աստիճանի հայցման համար, «Մոլեկուլային և բջջային կենսաբանություն» մասնագիտությամբ։ Այն հրատարակվել է Երևանում 2017 թվականին, ունի 22 էջ և ներառում է նաև անգլերեն ու հայերեն ամփոփումներ։

Экономика

«Ապահովագրական գործ 2011» գիրքը Կիրակոսյան Կ.-ի կողմից գրած աշխատանք է, որը նախատեսված է ապահովագրության ոլորտի բարդությունները հասկանալու և վերլուծելու համար։ Գրքում հեղինակը ներկայացնում է ապահովագրական գործի կազմակերպման և զարգացման հիմնահարցերը՝ Հայաստանի ապահովագրական համակարգի ներկա վիճակն ու զարգացման միտումները, ինչպես նաև միջազգային փորձը և միջազգային չափանիշներին համապատասխանելու անհրաժեշտությունը։ Գրքում անդրադարձ է կատարվում ապահովագրական շուկայի կառուցվածքին, ապահովագրական գործի սկզբունքներին, բաժինների և քաղաքականությունների տեսականին՝ ընդգծելով նրանց տնտեսությանը և սպառողներին ծախսերի և ռիսկերից պաշտպանելու դերը։ Հեղինակը նաև մանրամասն ուսումնասիրում է հիմնական ապահովագրության տեսակները՝ կյանքի, առողջության, գույքի, ավտոմոբիլային, վարկերի և այլ տեսակների ապահովագրական պայմանները, դրանց տարբերությունները և դրանց նկատմամբ հաճախորդների պահանջները։ Գրքում հատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի ապահովագրական ոլորտի առանձնահատկություններին՝ շուկայի թերություններն ու մարտահրավերները, ապահովագրական սակագների և պայմանների կանոնակարգման խնդիրները, ինչպես նաև այն կերպները, որոնց միջոցով կարելի է բարելավել ապահովագրության տարածվածությունը ու հասարակության վստահությունը։ Այն հստակ ցույց է տալիս, թե ինչպես է ապահովագրությունը մի կողմից ծառայելով սոցիալական պաշտպանության, իսկ մյուս կողմից՝ որպես տնտեսական գործիք՝ էապես նպաստում տնտեսության կայուն զարգացմանը։ Գիրքը նաև ընդգծում է ապահովագրական գործի կարգավորման պետական դերը, նշելով, թե ինչպես պետք է պետական մարմինները վերահսկեն ապահովագրական ընկերությունների գործունեությունը՝ նրանց հաճախորդներին պաշտպանելու համար։ Հեղինակը նաև ուսումնասիրում է միջազգային ներդրումները ապահովագրական ոլորտում և նրանց ազդեցությունը երկրի տնտեսության զարգացման վրա։ Գիրքը օգտակար կլինի ապահովագրության մասնագետներին, տնտեսագետներին, ֆինանսական մենեջերներին, ինչպես նաև այն ուսանողներին, ովքեր հետաքրքրված են ապահովագրության, ֆինանսների և տնտեսագիտության ոլորտների հետ կապված հարցերով։

Математика

Աշխատությունը նվիրված է քվանտային նանոշերտերի էլեկտրադինամիկական և սպինային բնութագրերի տեսական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է նանոմասշտաբային համակարգերում քվանտային երևույթների և նյութի էլեկտրամագնիսական ու սպինային հատկությունների փոխազդեցության վերլուծությունը։ Քվանտային նանոշերտերի առանձնահատուկ կառուցվածքը պայմանավորում է էլեկտրոնների շարժման և էներգետիկ վիճակների քվանտային սահմանափակումը, ինչն իր հերթին կարող է էապես փոխել համակարգի էլեկտրական, մագնիսական և օպտիկական հատկությունները։ Աշխատության շրջանակում տեսական մեթոդներով ուսումնասիրվում են նման համակարգերի էլեկտրոնային կառուցվածքը, էներգետիկ սպեկտրը, էլեկտրադինամիկական արձագանքը և սպինային վիճակների առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում էլեկտրամագնիսական դաշտերի ազդեցությանը, լիցքակիրների վարքագծին և նանոշերտի կառուցվածքային պարամետրերի ու ֆիզիկական բնութագրերի միջև կապերին։ Սպինային հատկությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել մասնիկների ներքին անկյունային մոմենտի հետ կապված երևույթները և դրանց ազդեցությունը նյութի ընդհանուր քվանտային վարքագծի վրա։ Քննարկվող մոտեցումները կարևոր են նաև այն պատճառով, որ նանոկառուցվածքներում էլեկտրական և սպինային աստիճանների ազատությունը կարող են փոխկապակցված լինել՝ առաջացնելով նոր տեսակի ֆիզիկական էֆեկտներ և կիրառական հնարավորություններ։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել քվանտային ֆիզիկայի, պինդ մարմնի ֆիզիկայի, նանոֆիզիկայի, սպինտրոնիկայի և նյութերի էլեկտրադինամիկայի ոլորտներում զբաղվող հետազոտողներին։ Տեսական արդյունքները կարող են օգտագործվել նանոէլեկտրոնային և սպինտրոնային սարքերի, քվանտային համակարգերի և այլ նանոմասշտաբային տեխնոլոգիաների ֆիզիկական հիմքերի ուսումնասիրման համար։ Ընդհանուր առմամբ, հետազոտությունը համադրում է քվանտային մեխանիկայի, էլեկտրադինամիկայի և սպինային ֆիզիկայի մեթոդները՝ նպատակ ունենալով ավելի խորությամբ բացահայտել քվանտային նանոշերտերի ֆիզիկական հատկությունները և դրանց ձևավորման օրինաչափությունները։

Педагогика

Գիտակրթական և հասարակագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է համաշխարհայնացման գործընթացների ազդեցությանը Իրանի կրթական համակարգի զարգացման, վերափոխման և արդիականացման վրա։ Ուսումնասիրվում են ժամանակակից աշխարհում տեղի ունեցող տնտեսական, սոցիալական, մշակութային, գիտատեխնիկական և տեղեկատվական փոփոխությունները և դրանց ազդեցությունը կրթության կազմակերպման սկզբունքների, բովանդակության ու կառավարման մեխանիզմների վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ազգային կրթական ավանդույթների պահպանման և միջազգային կրթական միտումներին համապատասխանելու միջև առաջացող խնդիրներին, կրթության որակի բարձրացմանը, ժամանակակից տեխնոլոգիաների ներդրմանը և մասնագիտական պատրաստվածության նոր պահանջներին։ Քննարկվում են կրթական հաստատությունների գործունեության, ուսումնական ծրագրերի կատարելագործման, դասավանդման մեթոդների արդիականացման և գիտելիքի միջազգային փոխանակման հնարավորությունները։ Վերլուծվում են նաև համաշխարհայնացման պայմաններում մշակութային ինքնության, ազգային արժեքների, լեզվական և հասարակական առանձնահատկությունների պահպանման հետ կապված հարցերը։ Անդրադարձ է կատարվում բարձրագույն և հանրակրթական համակարգերի զարգացմանը, միջազգային համագործակցության ընդլայնմանը, տեղեկատվական միջավայրի փոփոխությանը և կրթության հասանելիության ու արդյունավետության բարձրացման խնդիրներին։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել Իրանի կրթական համակարգի առջև ծառացած մարտահրավերները և այն հնարավոր ուղղությունները, որոնց միջոցով կրթությունը կարող է հարմարվել համաշխարհային փոփոխություններին՝ միաժամանակ պահպանելով ազգային և մշակութային առանձնահատկությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել կրթության ոլորտի մասնագետների, մանկավարժների, իրանագետների, հասարակագետների, հետազոտողների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Химия

Работа посвящена синтезу и исследованию свойств бензо[h]хиназолинов, содержащих спироциклический фрагмент, и направлена на разработку эффективных подходов к получению новых структурно сложных азотсодержащих гетероциклических соединений. В центре исследования находятся методы формирования хиназолинового каркаса, его сочетания со спироциклической системой и установление закономерностей, определяющих строение и свойства получаемых соединений. Особое внимание уделяется синтетическим превращениям исходных органических соединений, выбору реагентов и условий реакций, влияющих на направление циклизации, выход целевых продуктов и их структурную однородность. Спироциклический фрагмент представляет особый интерес, поскольку его включение в молекулярную структуру существенно изменяет пространственную организацию соединения и может влиять на физические, химические и биологические характеристики получаемых веществ. В работе исследуются особенности образования конденсированной бензо[h]хиназолиновой системы, содержащей атомы азота, и рассматриваются возможные механизмы протекания соответствующих реакций циклообразования. Существенное значение имеет подтверждение строения синтезированных соединений с помощью современных физико-химических методов анализа, позволяющих определить молекулярную структуру, состав и чистоту продуктов. Могут исследоваться спектроскопические характеристики, температурные параметры и другие физические свойства полученных веществ, а также их устойчивость и реакционная способность в различных условиях. Сравнение производных с различными заместителями позволяет выявлять взаимосвязь между строением молекулы и её свойствами и определять влияние электронных и пространственных факторов на ход синтеза. Работа может включать разработку универсальной или оптимизированной синтетической схемы, позволяющей получать серию структурно родственных соединений с различными характеристиками. Такой подход имеет значение для расширения химического пространства азотсодержащих гетероциклов и создания новых соединений, пригодных для дальнейших превращений. Бензо[h]хиназолиновая система представляет интерес также с точки зрения поиска веществ с потенциально ценными биологическими и фармакологическими свойствами, поскольку многие конденсированные азотсодержащие гетероциклы используются в качестве основы для разработки функционально активных органических соединений. При этом исследование прежде всего сосредоточено на синтетических закономерностях и физико-химической характеристике получаемых структур. Полученные результаты могут расширить представления о реакционной способности соответствующих исходных соединений, механизмах гетероциклизации и возможностях конструирования спироциклических гетероциклических систем. Работа представляет интерес для специалистов в области органической и медицинской химии, химии гетероциклических соединений, синтетической химии и молекулярного дизайна, а также для исследователей и студентов химических специальностей.