Հայ գաղթականությունը Հյուսիսային Կովկասում 1918-1920 թթ.

Lեզվաբանություն

Գիրքը ընդգրկում է՝ կետադրության հիմնական կանոններն ու սկզբունքները, տարբեր կետադրական ձևերի կիրառման տարբերակները (զուգաձևություններ), կետադրության վերաբերյալ լեզվաբանական տարակարծությունները, արդի հայերենում հանդիպող կետադրական խնդիրների համակարգված վերլուծություն, գործնական օրինակներ և բացատրություններ՝ ճիշտ կետադրություն կիրառելու համար։ Այն օգտակար է՝ լեզվաբանության և հայագիտության ուսանողների համար, հայոց լեզվի ուսուցիչների և դասախոսների համար, խմբագիրների և լրագրողների համար, ինչպես նաև բոլոր նրանց, ովքեր ցանկանում են կատարելագործել իրենց գրավոր խոսքի ճշգրտությունը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը կարևոր ուղեցույց է արդի հայերենի կետադրության նորմերի ճիշտ կիրառման և լեզվական վիճահարույց հարցերի հասկացման համար։

Մշակույթ

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է Հայաստանի ազգային գրադարանի 2023 թվականի գործունեության հիմնական ծրագիրը՝ անդրադառնալով տարվա ընթացքում նախատեսված առաջնահերթություններին, աշխատանքային ուղղություններին և գրադարանի առաքելության իրականացմանն ուղղված միջոցառումներին։ Ծրագիրը մշակված է գրադարանի՝ որպես ազգային գրավոր և մշակութային ժառանգության պահպանման, տեղեկատվության տարածման, գիտակրթական և մշակութային գործունեության կարևորագույն հաստատության դերի համատեքստում։ Փաստաթղթում առանձնահատուկ տեղ է հատկացվում գրադարանային հավաքածուների պահպանությանը, ստուգմանը, համալրմանն ու համակարգմանը, այդ թվում՝ առկա ֆոնդերի վերահաշվառման, պահպանության վիճակի գնահատման և գրադարանային նյութերի պատշաճ հաշվառման աշխատանքներին։ Կարևոր ուղղություններից է նաև ազգային մատենագիտական տեղեկատվության ձևավորումն ու տարածումը, Հայաստանի գրավոր ժառանգության հանրահռչակումը և տեղեկատվական ռեսուրսների հասանելիության ընդլայնումը։ Ծրագիրը ներառում է ժամանակակից տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառման, թվայնացման և էլեկտրոնային շտեմարանների զարգացման հետ կապված խնդիրներ, որոնք նպատակ ունեն ազգային գրադարանային հավաքածուները դարձնել առավել հասանելի և օգտագործելի հետազոտողների, մասնագետների, ուսանողների և հասարակության տարբեր խմբերի համար։ Առանձին նշանակություն է տրվում հայագիտական և ազգային մշակութային արժեքների պահպանությանը, հնատիպ ու հազվագյուտ հրատարակությունների նկատմամբ հոգածությանը, ինչպես նաև գրադարանի ֆոնդերում առկա արժեքավոր նյութերի ուսումնասիրմանն ու գիտական շրջանառության մեջ ներգրավմանը։ Ծրագրում արտացոլվում է նաև գրադարանի գիտամեթոդական և հրատարակչական գործունեության շարունակականությունը, մասնագիտական տեղեկատվության տարածումը, գրադարանային ոլորտի զարգացմանը նպաստող աշխատանքների իրականացումը և մասնագիտական համագործակցության ընդլայնումը։ Կարևորվում է ընթերցողների և օգտվողների սպասարկման որակի բարձրացումը, տեղեկատվական ծառայությունների կատարելագործումը և գրադարանի՝ որպես բաց, հանրամատչելի գիտելիքի ու մշակույթի կենտրոնի դերի ամրապնդումը։ Ընդհանուր առմամբ, ծրագիրը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել 2023 թվականին գրադարանի գործունեության ռազմավարական առաջնահերթությունների մասին՝ միավորելով ազգային ժառանգության պահպանման ավանդական գործառույթները թվայնացման, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների կիրառման և ժամանակակից գրադարանային ծառայությունների զարգացման ուղղությունների հետ։ Փաստաթուղթը կարող է օգտակար լինել գրադարանագիտության, մատենագիտության, արխիվագիտության և մշակութային ժառանգության ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների, ինչպես նաև Հայաստանի գրավոր և տեղեկատվական ժառանգության պահպանմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է ֆոտոնային փնջերի գեներացման և դրանց հիմնական պարամետրերի կառավարման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են լուսային և ֆոտոնային փնջերի ձևավորման ֆիզիկական սկզբունքները, դրանց տարածական, էներգետիկ և սպեկտրային բնութագրերը, ինչպես նաև այդ պարամետրերի նպատակային փոփոխման ու վերահսկման մեթոդները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում օպտիկական համակարգերի և համապատասխան տեխնիկական միջոցների կիրառմանը՝ ֆոտոնային ճառագայթների ուղղությունը, ինտենսիվությունը, տարածական կառուցվածքը, հաճախականային բնութագրերը և այլ հատկությունները կառավարելու նպատակով։ Աշխատության մեջ քննարկվում են ֆոտոնային փնջերի ձևավորման գործընթացների տեսական և գործնական կողմերը, հնարավոր կառավարման եղանակները և դրանց կիրառման հեռանկարները ժամանակակից ֆոտոնիկայի ու օպտիկական տեխնոլոգիաների ոլորտներում։ Նյութը կարող է հետաքրքրել ֆիզիկոսներին, օպտիկայի և լազերային տեխնիկայի մասնագետներին, ֆոտոնիկայի ոլորտի հետազոտողներին, ինժեներներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Պատմություն

Աշխատությունը սկսվում է Խորհրդային իշխանության հաստատումը Հայաստանում-ի պատմական հանգամանքների ներկայացմամբ։ Հեղինակները ցույց են տալիս, թե ինչպես քաղաքական, ռազմական և սոցիալական գործոնների համակցությամբ ավարտվեց Առաջին Հանրապետության գոյությունը և ձևավորվեց նոր՝ խորհրդային պետական համակարգ։ Այս փուլը ներկայացվում է ոչ միայն որպես իշխանափոխություն, այլ նաև որպես արմատական փոփոխություն հասարակական կյանքի բոլոր ոլորտներում։ Գրքում մեծ ուշադրություն է դարձվում 1920–1930-ական թվականների սոցիալ-տնտեսական վերափոխումներին՝ հողային բարեփոխումներ, արդյունաբերության զարգացում, կոլեկտիվացում։ Հեղինակները վերլուծում են այդ գործընթացների ազդեցությունը գյուղացիության և քաղաքային բնակչության վրա՝ ցույց տալով ինչպես առաջընթացը, այնպես էլ դժվարությունները և հակասությունները։ Այս համատեքստում անդրադարձ է կատարվում նաև քաղաքական բռնաճնշումներին, հատկապես Ստալինյան ռեպրեսիաներ-ին, որոնք ծանր հետևանքներ ունեցան հասարակության տարբեր շերտերի համար։ Աշխատության կարևոր բաժիններից մեկը նվիրված է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ-ին և Հայաստանի մասնակցությանը դրան։ Ներկայացվում է ինչպես ռազմաճակատում հայերի դերը, այնպես էլ թիկունքում կատարվող աշխատանքները՝ արդյունաբերության վերակազմակերպում, մարդկային և նյութական ռեսուրսների մոբիլիզացում։ Պատերազմը դիտարկվում է որպես շրջադարձային փուլ, որը մեծ ազդեցություն ունեցավ երկրի հետագա զարգացման վրա։ Հետպատերազմյան շրջանում գիրքը անդրադառնում է տնտեսական վերականգնմանը, արդյունաբերական աճին, գիտության և կրթության զարգացմանը։ Հեղինակները ցույց են տալիս, թե ինչպես խորհրդային համակարգը նպաստեց որոշ ոլորտներում առաջընթացի՝ հատկապես գիտության, տեխնիկայի և մշակույթի բնագավառներում, միաժամանակ պահպանելով խիստ վերահսկողություն հասարակական կյանքի նկատմամբ։

Հոգեբանություն

Աշխատությունը նվիրված է զինված ուժերում ծառայողական գործունեության արդյունավետության գնահատման սոցիալ-հոգեբանական մեխանիզմների ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով զինծառայողների գործունեության, մասնագիտական վարքագծի և ծառայողական արդյունքների վրա ազդող հոգեբանական ու սոցիալական գործոնների բացահայտման վրա։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ զինված ուժերում ծառայության արդյունավետությունը պայմանավորված է ոչ միայն զինծառայողի մասնագիտական գիտելիքներով, ֆիզիկական պատրաստվածությամբ և կարգապահությամբ, այլև նրա մոտիվացիայով, հոգեբանական պատրաստվածությամբ, հաղորդակցական հմտություններով, խմբային փոխհարաբերություններով և ղեկավարության հետ հարաբերությունների բնույթով։ Աշխատության մեջ քննարկվում են ծառայողական գործունեության արդյունավետության գնահատման տեսական մոտեցումները և այն չափանիշները, որոնց միջոցով հնարավոր է ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել զինծառայողի մասնագիտական գործունեության մասին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գնահատման սոցիալ-հոգեբանական կողմին, քանի որ զինված ուժերում ծառայությունը իրականացվում է կազմակերպված խմբային միջավայրում, որտեղ անհատի գործունեությունը սերտորեն կապված է ստորաբաժանման ընդհանուր մթնոլորտի, փոխվստահության, համագործակցության և փոխադարձ պատասխանատվության հետ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է զինծառայողների ծառայողական մոտիվացիայի ուսումնասիրությունը։ Ներքին և արտաքին մոտիվացիոն գործոնները կարող են էական ազդեցություն ունենալ ծառայողական պարտականությունների կատարման որակի, նախաձեռնողականության, պատասխանատվության և դժվար իրավիճակներին դիմակայելու պատրաստվածության վրա։ Միաժամանակ դիտարկվում է ղեկավարության և ենթակաների փոխհարաբերությունների նշանակությունը, քանի որ հրամանատարական ոճը, հետադարձ կապը, գնահատման արդարությունը և մասնագիտական առաջընթացի հնարավորությունները կարող են ձևավորել զինծառայողի վերաբերմունքը ծառայության նկատմամբ։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ է հատկացվում նաև խմբային համախմբվածությանը և միջանձնային հարաբերություններին։ Զինվորական ստորաբաժանման ներսում փոխադարձ աջակցությունը, վստահությունը, հաղորդակցության արդյունավետությունը և ընդհանուր նպատակների ընկալումը կարող են նպաստել ինչպես անհատական, այնպես էլ կոլեկտիվ արդյունավետության բարձրացմանը։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև ծառայողական գործունեության գնահատման հոգեբանական գործիքներին և մեթոդներին՝ հարցաթերթերին, դիտարկմանը, հարցազրույցներին, սոցիոմետրիկ մեթոդներին, փորձագիտական գնահատմանը և այլ ախտորոշիչ մոտեցումներին։ Դրանց համակցված կիրառումը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել գնահատման սուբյեկտիվությունը և ստանալ զինծառայողի գործունեության ավելի բազմակողմանի պատկեր։ Առանձին նշանակություն ունի գնահատման արդյունքների կիրառումը ոչ միայն թերությունները բացահայտելու, այլև անձնակազմի մասնագիտական զարգացման, հոգեբանական աջակցության, կառավարման արդյունավետության և ծառայողական պայմանների բարելավման նպատակով։ Աշխատության գործնական արժեքը կայանում է նրանում, որ սոցիալ-հոգեբանական գնահատման մեխանիզմների ճիշտ կիրառումը կարող է նպաստել անձնակազմի կառավարման կատարելագործմանը, ծառայողական կարգապահության ամրապնդմանը, համագործակցության բարելավմանը և զինծառայողների մասնագիտական ներուժի առավել արդյունավետ օգտագործմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը ներկայացնում է զինված ուժերում ծառայողական գործունեության գնահատման բազմակողմանի մոտեցում՝ միավորելով ռազմական հոգեբանության, սոցիալական հոգեբանության և կառավարման տեսական ու կիրառական խնդիրները։ Այն կարող է օգտակար լինել ռազմական հոգեբանների, հրամանատարական կազմի, զինված ուժերի կառավարման մասնագետների, հոգեբանության և սոցիալական գիտությունների հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Lեզվաբանություն

Գրքում ներկայացվում են արդյունավետ խոսքի կառուցվածքը, վերլուծության, ճառի ձևավորման և դիալոգի տեխնիկաները, լսարանի հետ փոխազդեցության և համոզման մեթոդները։ Անդրադառնում է նաև բանավոր և գրավոր հաղորդակցության, արտասանության ու ժեստերի նշանակությանը, ինչպես նաև խոսքի ազդեցության բարոյական և մշակութային ասպեկտներին։ Աշխատությունը նախատեսված է ուսանողների, լրագրողների, ուսուցիչների, հասարակական գործիչների և այն անձանց համար, ովքեր ցանկանում են զարգացնել իրենց հաղորդակցական հմտություններն ու խոսքի ազդեցիկությունը տարբեր միջավայրերում։