Խորհրդային Հայաստանը 1920-1991 թվականներին

Գրականություն

Խուան Ռամոն Խիմենեսը (1865–1958) համարվում է իսպանական ժամանակակից պոեզիայի նշանավոր ներկայացուցիչներից մեկը, որն իր ստեղծագործական գործունեությունը սկսեց 19-րդ դարի վերջից 20-րդ դարի սկիզբը։ Նրա սկզբնական շրջանի պոեզիան բնութագրվում է ռոմանտիկ մտածողությամբ, զգայականությամբ և ազգային, հայրենասիրական թեմաների ընդգծմամբ։ Այս շրջանում Խիմենեսը հիմնականում գրել է սիրո, բնության, գյուղական կյանքի և հոգևոր գեղեցկության մասին, օգտագործելով պարզ, բայց հուզառատ ու խորհրդանշական լեզու։ Նրա պոեզիան հաճախ արտահայտում է մարդու ներքին զգացմունքների և բնության հանդեպ սերը, արտացոլում է մարդկային հոգու նուրբ ու խոցելի կողմերը, ինչպես նաև շեշտում է ազգային ինքնության և մշակութային ժառանգության կարևորությունը։ Սկզբնական շրջանում նրա ստեղծագործություններում նկատելի են նաև սիմվոլիզմի և ռոմանտիկության ազդեցությունները, որոնք բնորոշ էին Եվրոպայի այդ ժամանակաշրջանի պոեզիային։ Խիմենեսի բանաստեղծությունների զգացմունքային խորությունը և լեզվական ճկունությունը հետագայում հիմք դարձրին նրա հասուն, դասական ոճի զարգացման համար, որի միջոցով նա ստացավ Նոբելյան մրցանակի արժանանալու համաշխարհային ճանաչում։ Սկզբնական շրջանի պոեզիան ոչ միայն բացահայտում է նրա ստեղծագործական ներուժը, այլև ցույց է տալիս մարդկային հոգու, սիրո և բնության նկատմամբ իր սկզբնական տեսլականը, որն ավելի ուշ դարձավ նրա գրական մագիստրոսի՝ իսպանական պոեզիայի վարպետի նշանավոր հատկանիշ։

Փիլիսոփայություն

Նիցշեի ամենաազդեցիկ և խորհրդավոր ստեղծագործություններից մեկն է, որը համարվում է ժամանակակից փիլիսոփայության հիմնասյուներից։ Գիրքը կառուցված է որպես իմաստության և մարգարեության տեսքով, որտեղ գլխավոր հերոսը՝ Զարատուստր, իջնում է լեռներից՝ մարդկանց մեջ բովանդակալից ուսմունքներ տալու նպատակով։ Նիցշեն ներկայացնում է մի շարք հիմնական գաղափարներ՝ այդ թվում՝ **«Ազատ մարդը»**, **«Ադամանդի կամքի»** և **«Հուդայական-քրիստոնեական բարոյականության քննադատության**։ Նա կոչ անում է մարդուն ազատվել հասարակության impos և նախորդ արժեքներից՝ ստեղծելու իր սեփական արժեքները։ Գիրքը հայտնի է իր փիլիսոփայական մետաֆորներով, հումորով, սիմվոլիզմով և ուժեղ էմոցիոնալ տեքստով։ Զարատուստրի խոսքերը հաճախ նման են քարոզների, բայց դրանք նպատակ ունեն ոչ թե ուղղորդելու, այլ զարթնեցնելու ընթերցողի ներքին ուժը և մտածողությունը։ Նիցշեն ասում է, որ մարդը պետք է վերափոխվի՝ անցնելով «գայլի» (դա՝ հնագույն բարոյականության խորհրդանիշը) միջոցով դեպի **«Overman/Սուպերմարդ»**՝ այնպիսի անձ, որը ինքն է ստեղծում արժեքներ և ապրում է իր ներքին ազատությամբ։ Գիրքը պահանջում է խոր մտորում և ընթերցողից մեծ մտավոր ակտիվություն, քանի որ այն չի տալիս պարզ պատասխաններ, այլ բացում է հարցեր՝ կյանքի, արժեքների և մարդկային ազատության մասին։ Հրատարակիչ - АСТ Հրատ. տարեթիվ - 2022 ISBN - 978-5-17-114414-2

Գրականություն

Չարլի Չապլինը համաշխարհային կինոյի պատմության ամենահայտնի և ազդեցիկ դեմքերից մեկն է, ով մեծ դեր է ունեցել համր կինոյի զարգացման և կինեմատոգրաֆիայի ձևավորման գործում։ Նա ծնվել է Անգլիայում և դեռ մանկուց հայտնվել է բեմական արվեստի աշխարհում՝ աշխատելով թատրոններում և վոդևիլային ներկայացումներում, ինչը հետագայում մեծ ազդեցություն է ունեցել նրա ստեղծագործական ոճի վրա։ Չապլինը համաշխարհային ճանաչում է ստացել հատկապես «Փոքրիկ թափառականի» կերպարի միջոցով, որը դարձել է մարդկային բարության, միայնության և սոցիալական անհավասարության խորհրդանիշ։ Նրա ֆիլմերը առանձնանում են հումորի, դրամայի և սոցիալական քննադատության համադրությամբ, որտեղ նա հաճախ պատկերում էր աղքատների, աշխատավորների և հասարակության մարգինալացված շերտերի կյանքը՝ ընդգծելով մարդկային արժանապատվության կարևորությունը։ Նրա ամենահայտնի ֆիլմերից են «Ոսկու տենդը», «Լույսեր քաղաքի վրա», «Ժամանակակից ժամանակներ» և «Մեծ դիկտատորը», որոնք համարվում են կինոյի դասական նմուշներ և ունեն մեծ մշակութային ազդեցություն։ Չապլինը ոչ միայն դերասան էր, այլև ռեժիսոր, սցենարիստ և կոմպոզիտոր, ինչը նրան դարձնում է կինոարվեստի բազմակողմանի վարպետ։ Նրա ստեղծագործական ժառանգությունը մեծապես նպաստել է կինոյի լեզվի զարգացմանը՝ ցույց տալով, որ պատկերն ու շարժումը կարող են փոխանցել խորքային գաղափարներ առանց խոսքի անհրաժեշտության։ Չարլի Չապլինի արվեստը մինչ օրս գնահատվում է ամբողջ աշխարհում որպես մարդկային հույզերի և սոցիալական քննադատության համադրության բացառիկ օրինակ։

Տնտեսագիտություն

Վերազգային կորպորացիաների (ՏՆԿ-ների) ծագումն ու զարգացումը կապված է համաշխարհային տնտեսության գլոբալացման գործընթացի հետ։ Վերազգային կորպորացիաները այն խոշոր ընկերություններն են, որոնք գործում են միաժամանակ մի քանի երկրներում՝ ունենալով գլխամաս և մասնաճյուղեր տարբեր պետություններում։ Դրանց ծագումը հիմնականում կապված է XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի արդյունաբերական զարգացման, միջազգային առևտրի ընդլայնման և կապիտալի արտահանման հետ։ XX դարի երկրորդ կեսից, հատկապես Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, գլոբալիզացիա-ի խորացման արդյունքում վերազգային կորպորացիաները արագ զարգացան՝ դառնալով համաշխարհային տնտեսության հիմնական դերակատարներից։ Դրանք ընդլայնեցին իրենց գործունեությունը արտադրության, ֆինանսների, տեխնոլոգիաների և ծառայությունների ոլորտներում՝ ստեղծելով գլոբալ մատակարարման շղթաներ։ Այսօր վերազգային կորպորացիաները մեծ ազդեցություն ունեն երկրների տնտեսությունների վրա՝ նպաստելով ներդրումներին, տեխնոլոգիական փոխանցմանը և աշխատատեղերի ստեղծմանը, սակայն միաժամանակ առաջացնում են նաև մրցակցության անհավասարություն և տնտեսական կախվածություն զարգացող երկրների համար։

Բժշկություն

Սա բժշկական-էպիդեմիոլոգիական և հանրային առողջապահության ոլորտին պատկանող գիտական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է վերարտադրողական տարիքի կանանց վերարտադրողական առողջության գնահատմանը կլաստերային և պոպուլյացիոն մոտեցումների կիրառմամբ, որտեղ վերլուծվում են բնակչության խմբերի ներսում առողջական ցուցանիշների բաշխվածության առանձնահատկությունները, ռիսկի գործոնների տարածվածությունը և դրանց ազդեցությունը պտղաբերության, հղիության ընթացքի և գինեկոլոգիական հիվանդությունների հաճախականության վրա, աշխատանքը ընդգրկում է նաև վիճակագրական և համաճարակաբանական մեթոդների կիրառումը՝ տվյալների խմբավորման, համեմատական վերլուծության և առողջական կլաստերների հայտնաբերման նպատակով, միաժամանակ դիտարկվում են սոցիալ-տնտեսական, կենսաբանական և վարքային գործոնների փոխազդեցությունները, որոնք ձևավորում են կանանց վերարտադրողական առողջության ընդհանուր պատկերը, և առաջարկվում են հանրային առողջապահության քաղաքականությունների բարելավման ուղիներ՝ ուղղված կանխարգելման, վաղ ախտորոշման և ռիսկերի նվազեցման ռազմավարություններին։

Քիմիա

Գրքում ուսումնասիրվում է նոր քիրալային ռեագենտների և կատալիզատորների սինթեզի գործընթացը և դրանց կիրառումը ասիմետրիկ սինթեզի ռեակցիաներում, ներկայացվում են քիրալ կենտրոններ պարունակող միացությունների նախագծման և ստացման մեթոդները, վերլուծվում են սինթեզի պայմանները, ելքային նյութերի ընտրությունը և ստերեոքիմիական վերահսկման ռազմավարությունները, դիտարկվում են կատալիզատորների կառուցվածք–ակտիվություն փոխկապակցվածությունները և դրանց ազդեցությունը ռեակցիայի ընտրողականության վրա, ուսումնասիրվում են էնանտիոսելեկտիվ և դիաստերեոսելեկտիվ գործընթացների մեխանիզմները, կիրառվում են սպեկտրոսկոպիկ, կինետիկական և վերլուծական մեթոդներ ստացված միացությունների բնութագրման և արդյունավետության գնահատման համար, քննարկվում են ասիմետրիկ սինթեզի կիրառությունները դեղագործական և կենսաբանական ակտիվ նյութերի ստացման մեջ, աշխատանքը համադրում է օրգանական քիմիայի, կատալիզի տեսության և կիրառական սինթետիկ մոտեցումները՝ նպաստելով բարձր ընտրողականությամբ նոր քիրալային համակարգերի մշակմանը։