Հեռուստատեսության զարգացման արդի միտումներն ու հիմնախնդիրները ՀՀ-ում

Մաթեմատիկա

Բարձրագույն հանրահաշվի դասընթաց աշխատությունը բարձրագույն մաթեմատիկայի հիմնական բաժիններից մեկին նվիրված ուսումնական ձեռնարկ է, որը համակարգված ձևով ներկայացնում է հանրահաշվի տեսության հիմունքները՝ ընդգրկելով բազմություններ, հարաբերություններ, ֆունկցիաներ, մատրիցներ և դետերմինանտներ, գծային հավասարումների համակարգեր, վեկտորական տարածություններ, գծային արտապատկերումներ, սեփական արժեքներ և սեփական վեկտորներ, ինչպես նաև հանրահաշվական կառուցվածքների՝ խմբերի, օղակների և դաշտերի տարրական գաղափարները, գիրքը միաժամանակ նպատակ ունի զարգացնել մաթեմատիկական մտածողություն և տրամաբանական հիմնավորում, ներկայացնելով թե՛ տեսական սահմանումներ, թե՛ լուծված օրինակներ և վարժություններ, որոնք օգնում են խորացնել հասկացությունների ընկալումը և կիրառել դրանք խնդիրների լուծման գործընթացում, այն հատկապես օգտակար է ինժեներական, ֆիզիկամաթեմատիկական և տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ուղղություններով սովորողների համար։

Գյուղատնտեսություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության Շիրակի մարզի բնակլիմայական պայմաններում հացահատիկային մշակաբույսերի արմատային փտախտների տարածվածության, զարգացման առանձնահատկությունների և դրանց դեմ պայքարի քիմիական միջոցների արդյունավետության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմքում բույսերի հիվանդությունների այն խմբի ուսումնասիրությունն է, որը կարող է զգալի վնաս հասցնել հացահատիկային մշակաբույսերի արմատային համակարգին, թուլացնել բույսերի աճն ու զարգացումը և արդյունքում նվազեցնել բերքատվությունն ու բերքի որակը։ Աշխատության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում Շիրակի մարզին բնորոշ հողակլիմայական պայմանների, մշակաբույսերի աճեցման առանձնահատկությունների և հիվանդության զարգացմանը նպաստող գործոնների փոխկապակցվածությանը։ Ուսումնասիրվում են արմատային փտախտների դրսևորումները, դրանց տարածման և վնասակարության աստիճանը, ինչպես նաև տարբեր հացահատիկային մշակաբույսերի նկատմամբ հիվանդության ազդեցության առանձնահատկությունները։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչը քիմիական պայքարի միջոցների փորձարկումն է, որի նպատակն է պարզել, թե կիրառվող պատրաստուկներից կամ մշակման եղանակներից որոնք կարող են առավել արդյունավետ սահմանափակել հիվանդության զարգացումը և նվազեցնել դրա բացասական ազդեցությունը բույսերի վրա։ Փորձարկումների արդյունքների վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս համեմատել տարբեր միջոցների ազդեցությունը, գնահատել դրանց գործնական արդյունավետությունը և որոշել գյուղատնտեսական արտադրության պայմաններում կիրառման առավել նպատակահարմար տարբերակները։ Աշխատությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ բույսերի հիվանդությունների դեմ արդյունավետ պայքարը պահանջում է տվյալ տարածաշրջանի բնական պայմանների, մշակաբույսերի առանձնահատկությունների և հիվանդության զարգացման օրինաչափությունների համատեղ ուսումնասիրություն։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ հացահատիկային մշակաբույսերի բերքատվության պահպանման, հիվանդությունների վնասակարության նվազեցման և բույսերի պաշտպանության միջոցառումների կատարելագործման համար։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել ագրոնոմներին, ֆիտոպաթոլոգներին, բույսերի պաշտպանության մասնագետներին, գյուղատնտեսական խորհրդատուներին, ֆերմերներին, գիտաշխատողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին՝ հատկապես Շիրակի մարզում և նմանատիպ բնակլիմայական պայմաններ ունեցող տարածքներում հացահատիկային մշակաբույսերի հիվանդությունների կառավարմամբ զբաղվողներին։

Այլ առարկաներ

Աշխատությունը նվիրված է եգիպտացորենի (Zea mays) արմատային համակարգի և միկորիզային սնկերի սիմբիոտիկ փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ ջրային և ֆոսֆորական սննդառության տարբեր ռեժիմների պայմաններում։ Հեղինակը վերլուծում է միկորիզայի դերը բույսի սննդային տարրերի յուրացման գործընթացում՝ հատկապես ֆոսֆորի կլանման արդյունավետության բարձրացման, ջրային սթրեսի նկատմամբ դիմադրողականության և աճի խթանման համատեքստում։ Գրքում ներկայացվում են փորձարարական հետազոտությունների արդյունքներ, որտեղ համեմատվում են տարբեր սննդային պայմաններում աճեցված բույսերի կենսաբանական և ֆիզիոլոգիական ցուցանիշները՝ միկորիզային և ոչ միկորիզային տարբերակներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հողի խոնավության մակարդակի, ֆոսֆորային պարարտացման դոզաների և սնկային սիմբիոզի ակտիվության փոխկապակցվածությանը։ Հեղինակը քննարկում է նաև ագրոտեխնիկական միջոցառումներ, որոնք կարող են բարձրացնել միկորիզայի արդյունավետությունը՝ ներառյալ հողի կառավարման, պարարտացման օպտիմալացման և կենսաբանական պատրաստուկների կիրառման մեթոդները։ Աշխատությունը կարևոր է ագրոնոմների, բույսերի ֆիզիոլոգների, հողագետների և գյուղատնտեսության ոլորտի հետազոտողների համար՝ նպաստելով կայուն գյուղատնտեսության զարգացմանը և բերքատվության բարձրացմանը։

Փիլիսոփայություն

Քաղաքական-հասարակագիտական և ազգային գաղափարախոսության ուղղվածությամբ աշխատություն է, որտեղ հեղինակը փորձում է սահմանել «ով է հայը» հարցի տարբեր շերտերը՝ պատմական, մշակութային, լեզվական, հոգևոր և քաղաքական տեսանկյուններից։ Արմեն Այվազյանը կենտրոնանում է հայ ազգային ինքնության ձևավորման հիմքերի վրա՝ քննարկելով պետականության գաղափարը, պատմական հիշողության դերը, մշակութային շարունակականությունը և ազգային արժեքների պահպանման անհրաժեշտությունը ժամանակակից աշխարհաքաղաքական պայմաններում։ Գրքում վերլուծվում են նաև այն գործոնները, որոնք կարող են ազդել ազգային ինքնության պահպանման կամ խաթարման վրա՝ ներառյալ արտագաղթը, գլոբալիզացիան, կրթական համակարգը և հասարակական արժեքների փոփոխությունը։ Հեղինակը փորձում է ձևակերպել գաղափարական շրջանակ, որը, ըստ նրա, կարող է ծառայել որպես ազգային համախմբման հիմք և ինքնության ամրապնդման ուղի։ Աշխատությունը ունի ինչպես տեսական, այնպես էլ գաղափարախոսական բնույթ և հաճախ դիտարկվում է որպես բանավեճային տեքստ ազգային ինքնության վերաբերյալ քննարկումների մեջ։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունում դիտարկվում են մասնագիտական ոլորտներին ուղղված լեզվի ուսուցման առանձնահատկությունները՝ օրինակ՝ տեխնիկական, բժշկական, իրավական և տնտեսական ոլորտներում լեզվի ուսուցման կազմակերպումը, ինչպես նաև մասնագիտական հաղորդակցության լեզվական պահանջները, տերմինաբանության յուրացումը և ուսանողների հաղորդակցական կարողությունների զարգացումը։ Միաժամանակ ներկայացվում են ժամանակակից մեթոդներ՝ նախագծային ուսուցում, ինտերակտիվ մոտեցումներ, թվային կրթական միջավայրերի կիրառություն և միջմշակութային հաղորդակցության զարգացում, որոնք նպաստում են օտար լեզվի կիրառական տիրապետմանը մասնագիտական համատեքստում։ Ժողովածուն նաև անդրադառնում է լեզվաբանական և մեթոդաբանական խնդիրներին՝ ցույց տալով, թե ինչպես է ձևավորվում «մասնագիտական լեզու» հասկացությունը տարբեր գիտական ոլորտներում և ինչպես կարելի է արդյունավետ համադրել լեզվական գիտելիքը և մասնագիտական բովանդակությունը ուսուցման գործընթացում։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է ոչ ստանդարտ աշխատանքային պայմաններում գործող ինտեգրալ սխեմաների նախագծման միջոցների, մեթոդների և մոդելավորման մոտեցումների մշակմանը։ Հետազոտության առանցքում էլեկտրոնային սխեմաների այնպիսի նախագծման խնդիրներն են, որոնց դեպքում անհրաժեշտ է ապահովել սարքերի կայուն և կանխատեսելի աշխատանք սովորական շահագործման միջավայրից տարբերվող արտաքին պայմաններում։ Դիտարկվում է ջերմաստիճանի, սնուցման լարման, տեխնոլոգիական պարամետրերի և այլ արտաքին կամ ներքին գործոնների փոփոխությունների հնարավոր ազդեցությունը ինտեգրալ սխեմաների էլեկտրական բնութագրերի, արագագործության, էներգասպառման և հուսալիության վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նախագծման փուլում այդ ազդեցությունները գնահատելու և սխեմայի վարքը կանխատեսելու համար անհրաժեշտ մաթեմատիկական մոդելների ու ավտոմատացված գործիքների ձևավորմանը։ Քննվում են ինտեգրալ սխեմաների տարրերի պարամետրային փոփոխությունները և դրանց ազդեցությունը ամբողջ համակարգի աշխատանքի վրա՝ հաշվի առնելով, որ ոչ ստանդարտ պայմաններում նույնիսկ առանձին բաղադրիչների բնութագրերի շեղումները կարող են փոխել սխեմայի ընդհանուր գործառնական հատկությունները։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է սխեմատեխնիկական մոդելավորման կատարելագործումը՝ տարբեր աշխատանքային ռեժիմների և հնարավոր սահմանային վիճակների վերլուծության համար։ Կարևորվում են նաև նախագծային լուծումների կայունության գնահատման, սխալների վաղ հայտնաբերման և նախագծման տարբերակների համեմատական վերլուծության խնդիրները։ Ավտոմատացված նախագծման միջոցների կիրառումը հնարավորություն է տալիս դեռևս նախագծային փուլում ուսումնասիրել բազմաթիվ հնարավոր պայմաններ և ընտրել այնպիսի կառուցվածքային ու սխեմատեխնիկական լուծումներ, որոնք առավել համապատասխան են սահմանված պահանջներին։ Առանձին ուշադրություն կարող է դարձվել մոդելների ճշգրտության և հաշվարկային արդյունավետության միջև հավասարակշռությանը, քանի որ բարդ ֆիզիկական երևույթների մանրամասն ներկայացումը մեծացնում է հաշվարկային ռեսուրսների պահանջը։ Քննվում են նախագծման գործընթացում օգտագործվող տվյալների կազմակերպման, տարրերի մոդելների ձևավորման, սխեմայի տարբեր հանգույցների փոխազդեցության և արդյունքների ավտոմատ վերլուծության հարցերը։ Հետազոտությունը կարող է ներառել նաև նախագծված միջոցների արդյունավետության գնահատում տարբեր տիպի ինտեգրալ սխեմաների մոդելավորման միջոցով՝ համեմատելով ստացված արդյունքները սահմանված աշխատանքային պահանջների հետ։ Նման մոտեցումները կարևոր են այն էլեկտրոնային համակարգերի համար, որոնց շահագործման միջավայրը կարող է բնութագրվել զգալի փոփոխականությամբ և որտեղ անհրաժեշտ է բարձրացնել սարքավորումների աշխատանքային կայունությունն ու հուսալիությունը։ Աշխատությունը նպաստում է ինտեգրալ սխեմաների համակարգչային նախագծման և մոդելավորման մեթոդների զարգացմանը՝ միավորելով միկրոէլեկտրոնիկայի, սխեմատեխնիկայի, հուսալիության տեսության և ավտոմատացված նախագծման համակարգերի մոտեցումները։