Հայաստանի Հանրապետության Շիրակի մարզի պայմաններում հացահատիկային մշակաբույսերի արմատային փտախտները և պայքարի քիմիական միջոցների փորձարկման արդյունքները

Պատմություն

Ուսումնասիրությունը նվիրված է ազգագրական ցուցադրությունների դերին ժամանակակից հայկական ինքնության ձևավորման, պահպանման և վերաիմաստավորման գործընթացում։ Հետազոտության կենտրոնում թանգարանային միջավայրում ներկայացվող նյութական և ոչ նյութական մշակութային ժառանգությունն է՝ դիտարկված որպես հասարակության պատմական հիշողության, մշակութային արժեքների և ինքնության մասին պատկերացումների ձևավորման կարևոր գործիք։ Աշխատանքում ազգագրական ցուցադրությունը ներկայացվում է ոչ միայն որպես պատմամշակութային առարկաների հավաքածուի ներկայացման եղանակ, այլև որպես որոշակի պատմական և մշակութային պատմություն կառուցող ու փոխանցող միջավայր, որտեղ առարկաների ընտրությունը, դասավորությունը, մեկնաբանությունը և ներկայացման եղանակը կարող են ազդել այցելուների կողմից ազգային անցյալի ընկալման վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում անդրադարձ է կատարվում հայկական ավանդական կենցաղի, ընտանիքի, համայնքային կյանքի, արհեստների, գյուղատնտեսական մշակույթի, տարազի, խոհանոցի, ծիսական սովորույթների, հավատալիքների և ժողովրդական արվեստի ներկայացման ձևերին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես են ազգագրական ցուցադրությունների միջոցով կառուցվում «ավանդական հայկականի» մասին պատկերացումները և ինչպես են պատմական մշակութային տարրերը կապվում ժամանակակից ազգային ինքնության հետ։ Հետազոտությունը կարևորում է նաև թանգարանի՝ որպես հիշողության ինստիտուտի դերը, որտեղ անցյալի մշակութային փորձը կարող է ոչ միայն պահպանվել, այլև վերաիմաստավորվել ժամանակակից հասարակության պահանջներին համապատասխան։ Քննարկվում են ցուցադրությունների կրթական, ճանաչողական և սոցիալական գործառույթները, այցելուների ընկալման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև ազգային ինքնության ձևավորման վրա դրանց հնարավոր ազդեցությունը։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են դիտարկվել նաև տարածաշրջանային, սերնդային և սոցիալական տարբերությունների պայմաններում հայկական մշակութային ժառանգության ներկայացման առանձնահատկությունները և այն հարցը, թե ինչպես կարելի է թանգարանային ցուցադրությունների միջոցով համատեղել պատմական հավաստիությունը, մշակութային բազմազանությունը և ժամանակակից ինքնության պահանջները։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ազգագրական ցուցադրությունների և ազգային ինքնության փոխադարձ կապը՝ ցույց տալով, որ մշակութային ժառանգության հանրայնացումը կարևոր դեր ունի հասարակության պատմական հիշողության պահպանման և սերունդների միջև մշակութային շարունակականության ապահովման գործում։ Նյութը կարող է հետաքրքրել ազգագրագետներին, մշակութաբաններին, թանգարանագետներին, պատմաբաններին, սոցիոլոգներին, արվեստաբաններին, հետազոտողներին, դասախոսներին և ուսանողներին, ինչպես նաև հայկական մշակութային ժառանգության և ժամանակակից ինքնության խնդիրներով հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Մշակույթ

Աշխատությունը նվիրված է Արցախի ճարտարապետական դպրոցի ուսումնասիրությանը՝ որպես հայկական պաշտամունքային ճարտարապետության կարևորագույն ուղղություններից մեկի։ Վերլուծվում են Արցախի տարածքում ձևավորված եկեղեցական և վանական համալիրների կառուցվածքային, գեղարվեստական և ոճական առանձնահատկությունները, դրանց տեղը հայկական ճարտարապետական ավանդույթների ընդհանուր համակարգում։ Ուսումնասիրվում են շինարարական լուծումները, հորինվածքային սկզբունքները, քանդակային և դեկորատիվ տարրերը, ինչպես նաև բնական միջավայրի ազդեցությունը ճարտարապետական կերպարի ձևավորման վրա։ Աշխատությունում ներկայացվում է Արցախի ճարտարապետական դպրոցի զարգացման ընթացքը, դրա կապը հայկական միջնադարյան ճարտարապետության այլ կենտրոնների հետ և նշանակությունը ազգային մշակութային ինքնության պահպանման գործում։ Ուսումնասիրությունը նպաստում է հայկական պաշտամունքային ճարտարապետության բազմազանության, պատմական ժառանգության և գեղարվեստական արժեքների առավել ամբողջական ընկալմանը։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Օսմանյան կայսրության Սեբաստիայի նահանգի վարչատարածքային կառուցվածքի և ժողովրդագրական պատկերի ուսումնասիրությանը 19-րդ դարի վերջի ու 20-րդ դարի սկզբի պատմական ժամանակահատվածում։ Հետազոտության կենտրոնում նահանգի վարչական բաժանումները, բնակավայրերի համակարգը, բնակչության թվաքանակը, տարածքային բաշխումը և տարբեր կրոնական ու համայնքային խմբերի ժողովրդագրական հարաբերակցություններն են։ Ուսումնասիրվում է նահանգի վարչական կազմակերպումը՝ սանջակների, գավառների և ավելի փոքր վարչական միավորների փոխհարաբերությունների շրջանակում, ինչպես նաև ժամանակի ընթացքում վարչական սահմանների և կառավարման համակարգի փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում Սեբաստիայի, Ամասիայի, Թոքատի և Շապին-Գարահիսարի վարչական շրջաններին ու դրանց բնակավայրային կառուցվածքին։ Ժողովրդագրական պատկերը դիտարկվում է քաղաքային և գյուղական բնակչության հարաբերակցության, բնակչության տեղաբաշխման, բնական աճի և տեղաշարժերի համատեքստում։ Կարևորվում է նահանգի բազմաբնակչական և բազմադավան բնույթը՝ ուսումնասիրելով հայ, թուրք, հույն և այլ բնակչական խմբերի տարածական տեղաբաշխումն ու սոցիալ-տնտեսական կյանքի առանձնահատկությունները։ Հետազոտության աղբյուրագիտական հիմքը կարող են կազմել օսմանյան մարդահամարները, նահանգային տարեգրքերը, վարչական փաստաթղթերը, եկեղեցական տվյալները, ճանապարհորդական նկարագրությունները և ժամանակաշրջանի այլ վիճակագրական նյութերը։ Հատուկ ուշադրության է արժանի տարբեր աղբյուրներում ներկայացված ժողովրդագրական տվյալների համեմատական քննությունը, քանի որ բնակչության հաշվառման սկզբունքները և խմբերի դասակարգման եղանակները տարբեր աղբյուրներում կարող էին տարբերվել։ Վարչաժողովրդագրական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս նաև ուսումնասիրելու բնակչության տեղաշարժերի, տնտեսական պայմանների, վարչական բարեփոխումների և հասարակական փոփոխությունների ազդեցությունը նահանգի բնակավայրային ու ժողովրդագրական կառուցվածքի վրա։ Քաղաքների, ավանների և գյուղերի բնակչության վերաբերյալ տվյալների համադրումը նպաստում է տարածաշրջանի պատմական աշխարհագրության և բնակեցման առանձնահատկությունների առավել ամբողջական վերականգնմանը։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է պատմական ժողովրդագրության, վարչական պատմության, պատմական աշխարհագրության և աղբյուրագիտության մոտեցումները՝ ներկայացնելով Սեբաստիայի նահանգի վարչատարածքային կազմակերպման ու բնակչության կառուցվածքի բազմակողմ պատկերը Օսմանյան կայսրության վերջին տասնամյակների համատեքստում։

Այլ առարկաներ

կարևորագույն գիտական և կիրառական աշխատություն, որը մանրամասնորեն անդրադառնում է կենսաբանական, առողջապահական և շրջակա միջավայրի ապահովության հիմնարար խնդիրներին։ Այս աշխատությունը ներկայացնում է համապարփակ գիտելիքներ կենսագործունեության անվտանգության տեսանկյունից՝ ընդգրկելով ինչպես նորմատիվ-իրավական հիմքերը, այնպես էլ տեխնիկական, բժշկական և կազմակերպչական միջոցները՝ կենսաբանական վտանգների կանխարգելման, վերահսկման և վերացման համար։

Իրավաբանություն

Աշխատանքը նվիրված է մինչդատական վարույթի նկատմամբ դատական վերահսկողության ինստիտուտի ուսումնասիրությանը՝ որպես անձի սահմանադրական իրավունքների և ազատությունների պաշտպանության կարևոր իրավական երաշխիքի։ Հետազոտության կենտրոնում այն հիմնախնդիրն է, թե ինչպես կարող է դատարանի վերահսկողական գործունեությունը ապահովել անձի իրավունքների և օրինական շահերի պաշտպանությունը քրեական դատավարության այն փուլում, երբ դեռևս չի կայացվել գործն ըստ էության լուծող դատական ակտ։ Մինչդատական վարույթի ընթացքում իրականացվող մի շարք դատավարական գործողություններ կարող են անմիջականորեն սահմանափակել անձի հիմնարար իրավունքները, ուստի դրանց նկատմամբ արդյունավետ, անկախ և ժամանակին դատական վերահսկողության առկայությունը կարևոր նշանակություն ունի իրավական պետության և արդարադատության սկզբունքների իրացման համար։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել դատական վերահսկողության հասկացությունը, նպատակները, իրավական բնույթը, սահմանադրաիրավական հիմքերը և դրա տեղը քրեական դատավարության համակարգում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն դեպքերին, երբ մինչդատական փուլում անհրաժեշտ է դատարանի թույլտվություն կամ վերահսկողություն անձի ազատության, անձնական և ընտանեկան կյանքի, բնակարանի անձեռնմխելիության, սեփականության և այլ հիմնարար իրավունքների սահմանափակման առնչությամբ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է նաև դատական պաշտպանության արդյունավետության գնահատումը՝ հաշվի առնելով դատարանի անկախությունը, իրավական միջոցների հասանելիությունը, որոշումների հիմնավորվածությունը, դատական քննության ժամկետները և անձի կողմից իր իրավունքների պաշտպանության իրական հնարավորությունը։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև քննիչի, դատախազի և դատարանի լիազորությունների փոխհարաբերությանը՝ ընդգծելով դատական վերահսկողության դերը պետական հարկադրանքի միջոցների օրինականության և հիմնավորվածության ապահովման գործում։ Քննարկվում են նաև այն իրավական մեխանիզմները, որոնց միջոցով հնարավոր է կանխել կամ վերացնել մինչդատական վարույթի ընթացքում մարդու իրավունքների անհամաչափ սահմանափակումները։ Հետազոտության տեսական և գործնական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ դատական վերահսկողության արդյունավետությունը անմիջականորեն կապված է քրեական դատավարության օրինականության, մրցակցության, անձի պաշտպանության իրավունքի և արդար դատաքննության հիմնարար պահանջների պահպանման հետ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել իրավաբանների, դատավորների, դատախազների, քննիչների, փաստաբանների, իրավագիտության ուսանողների և քրեական դատավարության ու մարդու իրավունքների պաշտպանության հիմնախնդիրներով զբաղվող հետազոտողների համար՝ որպես մինչդատական փուլում դատական պաշտպանության մեխանիզմների ուսումնասիրությանը նվիրված մասնագիտական աշխատանք։

Պատմություն

Այս գիրքը ուսումնասիրում է Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդրի ձևավորման առաջին փուլը՝ 1918-1920 թվականներին, երբ Հարավային Կովկասում տեղի էին ունենում քաղաքական վերադասավորումներ Օսմանյան կայսրության փլուզումից և Ռուսական կայսրության անկումից հետո։ Այն մանրամասն անդրադառնում է տարածաշրջանի վարչական, էթնիկ և քաղաքական իրավիճակին, ինչպես նաև նորաստեղծ պետությունների՝ Հայաստանի և Ադրբեջանի միջև առաջացած տարածքային վեճերին։ Գրքում առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Մեծ Բրիտանիայի դերակատարությանը տարածաշրջանում՝ որպես ժամանակավոր ռազմական և քաղաքական ազդեցություն ունեցող ուժ, որը փորձել է կարգավորել հակամարտությունները և պահպանել կայունություն նավթային և ռազմավարական շահերի համատեքստում։ Հեղինակը վերլուծում է նաև միջազգային դիվանագիտության, տեղական իշխանությունների և ռազմական ուժերի փոխազդեցությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են այդ գործոնները ձևավորել Լեռնային Ղարաբաղի հարցի հետագա զարգացումը։ Նյութը հիմնված է պատմական փաստերի, արխիվային աղբյուրների և քաղաքական վերլուծության վրա՝ ներկայացնելով հիմնախնդրի սկզբնավորման փուլը և դրա երկարաժամկետ ազդեցությունը տարածաշրջանային հարաբերությունների վրա։