Discover other interesting and useful materials
Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials sectionGeography
ՀՀ բնակչության ապրելակերպի աշխարհագրական հիմնահարցերը
Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության բնակչության ապրելակերպի աշխարհագրական առանձնահատկությունների և դրանց ձևավորման վրա ազդող բնական, սոցիալ-տնտեսական ու ժողովրդագրական գործոնների համալիր ուսումնասիրությանը։ Նյութում վերլուծվում են բնակչության կենսապայմանների, զբաղվածության, եկամուտների, սպառման, կրթության, առողջապահության հասանելիության, բնակության պայմանների և միգրացիոն գործընթացների տարածքային տարբերությունները՝ բացահայտելով, թե ինչպես են դրանք փոխվում երկրի տարբեր մարզերում և բնակավայրերի տեսակների միջև։ Քննարկվում է բնական միջավայրի, բնակավայրերի տեղաբաշխման, քաղաքաշինական զարգացման, տրանսպորտային հասանելիության և տնտեսական ենթակառուցվածքների ազդեցությունը բնակչության առօրյա կենսակերպի և կյանքի որակի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի Հանրապետություն-ի քաղաքային և գյուղական բնակավայրերի միջև առկա սոցիալ-տնտեսական տարբերություններին, տարածաշրջանային անհամաչափ զարգացման խնդիրներին և դրանց ազդեցությանը ժողովրդագրական վարքագծի, ներքին ու արտաքին միգրացիայի և կենսամակարդակի վրա։ Աշխատությունը հիմնված է աշխարհագրական, ժողովրդագրական և վիճակագրական վերլուծությունների վրա՝ նպատակ ունենալով բացահայտել բնակչության ապրելակերպի տարածքային օրինաչափությունները, գնահատել դրանց վրա ազդող հիմնական գործոնները և առաջարկել հավասարակշռված տարածաշրջանային զարգացմանն ու բնակչության կյանքի որակի բարելավմանն ուղղված մոտեցումներ։
Updated: 2026-09-11Linguistics
Գոյականի առկայացման կարգը ֆրանսերենում և հայերենում
Աշխատությունը նվիրված է ֆրանսերենի և հայերենի գոյականական համակարգերում առկայացման կարգի արտահայտման միջոցների համեմատական ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով երկու լեզուներում գոյականի որոշյալության, անորոշության, վերաբերության և խոսքային իրադրության հետ կապի ձևավորման առանձնահատկությունները։ Հետազոտության շրջանակում առկայացումը դիտարկվում է որպես լեզվական կարգ, որի միջոցով խոսողը տվյալ առարկան կամ երևույթը ներկայացնում է որպես հաղորդակցական իրավիճակում որոշակիորեն ճանաչելի, արդեն հայտնի, նոր ներմուծվող կամ ընդհանրացված հասկացություն։ Քննության են առնվում ֆրանսերենի հոդային համակարգը և հայերենի համապատասխան քերականական ու շարահյուսական միջոցները՝ պարզաբանելով դրանց կառուցվածքային և գործառական տարբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում որոշյալ և անորոշ նշանակությունների արտահայտմանը, հոդերի կիրառության պայմաններին, գոյականի թվի և շարահյուսական դիրքի ազդեցությանը, ինչպես նաև համատեքստի ու խոսքային իրավիճակի դերին։ Համեմատական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս ցույց տալու, որ իմաստային առումով նման գործառույթները երկու լեզուներում միշտ չէ, որ արտահայտվում են նույն քերականական միջոցներով։ Ուսումնասիրվում են այն դեպքերը, երբ ֆրանսերենում պարտադիր կամ սովորական հոդային ձևին հայերենում կարող է համապատասխանել այլ ձևաբանական միջոց, բառային տարր, շարադասական առանձնահատկություն կամ համատեքստային մեկնաբանություն։ Կարևորվում է նաև ընդհանուր և վերացական հասկացություններ արտահայտող գոյականների գործածությունը, հատուկ անունների առկայացման առանձնահատկությունները և տարբեր շարահյուսական կառույցներում որոշյալության իմաստի փոփոխությունները։ Հետազոտության մեջ կարող են կիրառվել զուգադրական լեզվաբանության, իմաստաբանության և գործաբանության մոտեցումները՝ ձևի ու նշանակության փոխհարաբերությունը երկու լեզուներում համակարգված կերպով ներկայացնելու նպատակով։ Նման ուսումնասիրությունն ունի նաև կիրառական նշանակություն օտար լեզվի ուսուցման և թարգմանության համար, քանի որ հոդերի և որոշյալության իմաստների ոչ համարժեք գործածությունը կարող է դժվարություններ առաջացնել հայախոս ֆրանսերեն սովորողների համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը նպաստում է ֆրանսերենի և հայերենի անվանական համակարգերի տիպաբանական առանձնահատկությունների, որոշյալության և առկայացման արտահայտման մեխանիզմների առավել խորքային ըմբռնմանը։
Updated: 2026-09-25Biology
Особенности распространения и биологии возбудителя ларвального эхинококкоза (Echinococcus granulosus batsch, 1786) в Армении
Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանում լարվալ էխինոկոկոզի հարուցչի տարածվածության, կենսաբանական առանձնահատկությունների և համաճարակաբանական ու անասնահամաճարակաբանական նշանակության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում մակաբույծի զարգացման կենսաբանական օրինաչափություններն են, տարբեր կենդանական օրգանիզմների մասնակցությունը դրա կենսաշրջանին և Հայաստանի բնական, կլիմայական ու տնտեսական պայմանների ազդեցությունը վարակի պահպանման և տարածման վրա։ Քննվում են վերջնական և միջանկյալ տերերի միջև ձևավորվող մակաբուծաբանական կապերը, որոնց շնորհիվ հարուցիչը կարող է շարունակաբար շրջանառվել կենդանական պոպուլյացիաներում և որոշ պայմաններում վտանգ ներկայացնել նաև մարդու համար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում գյուղատնտեսական կենդանիների դերին, քանի որ անասնապահության կազմակերպման առանձնահատկությունները, կենդանիների պահման պայմանները, անասնաբուժական վերահսկողությունը և բնակավայրերում շների ու գյուղատնտեսական կենդանիների միջև շփումները կարող են ազդեցություն ունենալ հարուցչի շրջանառության վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է տարբեր տարածքներում վարակի տարածվածության համեմատական գնահատումը և այն գործոնների բացահայտումը, որոնք կարող են պայմանավորել տարածքային տարբերությունները։ Դիտարկվում են բնակլիմայական պայմանները, կենդանիների տեսակային կազմը, անասնապահական տնտեսությունների կառուցվածքը և սանիտարահիգիենիկ իրավիճակը։ Ուսումնասիրվում են նաև հարուցչի կենսաբանական առանձնահատկությունները՝ զարգացման տարբեր փուլերի կենսունակության, տերերի նկատմամբ հարմարվածության և արտաքին միջավայրի պայմանների հետ փոխկապակցվածության տեսանկյունից։ Կարևորվում է կենդանիների մոտ մակաբուծության տարածվածության ուսումնասիրությունը, քանի որ այդ տվյալները հնարավորություն են տալիս գնահատելու վարակի շրջանառության ընդհանուր պատկերը և առանձնացնելու առավել նշանակալի համաճարակաբանական օղակները։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև լարվալ ձևերի տեղակայման առանձնահատկություններին և դրանց հայտնաբերման մակաբուծաբանական ու ախտորոշիչ նշանակությանը՝ առանց սահմանափակվելու միայն մեկ կենդանատեսակի տվյալներով։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում մարդու և կենդանիների առողջության փոխկապակցվածության սկզբունքին, քանի որ այս մակաբուծային հիվանդության վերահսկումը պահանջում է բժշկական, անասնաբուժական և հանրային առողջապահական մոտեցումների համադրում։ Հետազոտության արդյունքների համակարգումը կարևոր է տարածման ռիսկային գործոնների գիտական գնահատման, անասնաբուժական վերահսկողության առաջնահերթությունների որոշման և կանխարգելիչ միջոցառումների ընդհանուր ուղղությունների հիմնավորման համար։ Աշխատությունը նպաստում է Հայաստանի պայմաններում հարուցչի կենսաբանության և տարածման օրինաչափությունների վերաբերյալ պատկերացումների խորացմանը՝ կարևոր նշանակություն ունենալով մակաբուծաբանության, անասնաբուժության, համաճարակաբանության և հանրային առողջության համար։
Updated: 2026-09-19Agriculture
Նոր գրքեր: Գյուղատնտեսություն: (Ինֆորմացիոն ցանկ)= Новые книги: Сельское хозяйство: (Информационный указатель) (1981, Октябрь, №10)
Այս ինֆորմացիոն ցուցիչը ներկայացնում է գյուղատնտեսության ոլորտին վերաբերող նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական ցանկը, որի նպատակն է ապահովել ընթերցողների, մասնագետների և հետազոտողների արագ կողմնորոշումը ժամանակակից գյուղատնտեսական գրականության մեջ։ Այն ընդգրկում է բուսաբուծությանը, անասնաբուծությանը, ագրոտեխնիկային, հողագիտությանը, ոռոգման համակարգերին, ագրոէկոլոգիային, գյուղատնտեսական մեքենայացմանը և գյուղատնտեսության տնտեսագիտությանը վերաբերող հրատարակություններ՝ արտացոլելով ոլորտի գիտատեխնիկական զարգացման արդի միտումները և կիրառական նոր մոտեցումները։ Ցուցիչը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության համակարգված և հուսալի ներկայացում, և ծառայում է որպես կարևոր տեղեկատվական գործիք գիտական հետազոտությունների, ուսումնական գործընթացի և արտադրական պրակտիկայի համար՝ հնարավորություն տալով արագ ծանոթանալ նոր գրականությանը, գնահատել դրա գիտական և գործնական արժեքը և կիրառել այն ոլորտի զարգացման նպատակներով։
Updated: 2026-08-21Other Subjects
Նոր գրքեր: Տեխնիկա: Ինֆորմացիոն ցանկ =Новые книги: Техника (1986, Апрель, №4)
Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է տեխնիկական ոլորտին վերաբերող նոր լույս տեսած գրքերի համակարգված մատենագիտական համառոտ ցուցակը, որի նպատակն է ապահովել ընթերցողների, ուսանողների և մասնագետների արագ կողմնորոշումը ժամանակակից տեխնիկական գրականության հոսքում։ Այն ընդգրկում է ինժեներական գիտությունների տարբեր ճյուղերին՝ մեքենաշինությանը, էլեկտրոնիկային, ավտոմատացմանը, տեղեկատվական տեխնոլոգիաներին, էներգետիկային, շինարարությանը և այլ կիրառական ոլորտներին վերաբերող հրատարակություններ՝ արտացոլելով գիտատեխնիկական առաջընթացի արդի միտումները և նորագույն հետազոտությունների ուղղությունները։ Ցանկը կազմվում է գրադարանային նոր ստացումների և հրատարակչական տվյալների հիման վրա՝ ապահովելով տեղեկատվության ճշգրտությունն ու համակարգված ներկայացումը, և ծառայում է որպես կարևոր օժանդակ գործիք գիտական ու մասնագիտական գործունեության համար՝ հնարավորություն տալով արագ գտնել անհրաժեշտ գրականություն, գնահատել դրա արդիականությունը և կիրառել այն ուսումնական կամ հետազոտական նպատակներով։
Updated: 2026-08-21Technology
Разработка и исследование средств стабилизации характеристик узлов ввода/вывода интегральных схем
Աշխատությունը նվիրված է ինտեգրալ սխեմաների մուտքային և ելքային հանգույցների էլեկտրական բնութագրերի կայունացման միջոցների մշակմանն ու հետազոտմանը՝ հաշվի առնելով կիսահաղորդչային տարրերի պարամետրերի փոփոխականությունը և շահագործման տարբեր պայմանների ազդեցությունը։ Հետազոտության կենտրոնում մուտք/ելք հանգույցների հուսալի և կանխատեսելի աշխատանքի ապահովման խնդիրն է, քանի որ հենց այդ հանգույցներն են իրականացնում ինտեգրալ սխեմայի և արտաքին էլեկտրոնային միջավայրի միջև ազդանշանների փոխանցումը։ Քննվում են այն հիմնական գործոնները, որոնք կարող են հանգեցնել էլեկտրական պարամետրերի շեղումների՝ տեխնոլոգիական գործընթացների տատանումները, սնուցման լարման փոփոխությունները, ջերմաստիճանային ազդեցությունները, տարրերի պարամետրերի ցրվածությունը և բեռնվածության պայմանների տարբերությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում մուտքային և ելքային ազդանշանների մակարդակների, շեմային բնութագրերի, փոխանցման հատկությունների և աշխատանքային կայունության պահպանմանը։ Դիտարկվում են սխեմատեխնիկական և կառուցվածքային մոտեցումներ, որոնց կիրառումը հնարավորություն է տալիս նվազեցնել հանգույցների զգայունությունը արտաքին և ներքին անկայունացնող գործոնների նկատմամբ։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել համապատասխան հանգույցների մաթեմատիկական և սխեմատեխնիկական մոդելավորում, տարբեր լուծումների համեմատական գնահատում և դրանց արդյունավետության ուսումնասիրություն տարբեր աշխատանքային պայմաններում։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում պարամետրական կայունության խնդիրը, որը կապված է ինտեգրալ սխեմաների արտադրության ժամանակ առաջացող տեխնոլոգիական շեղումների պայմաններում պահանջվող բնութագրերի պահպանման հետ։ Ուսումնասիրվում է նաև ջերմաստիճանային կայունությունը և դրա ազդեցությունը կիսահաղորդչային տարրերի ու ամբողջ մուտք/ելք համակարգի աշխատանքի վրա։ Մշակվող միջոցների գնահատման ժամանակ կարող են հաշվի առնվել արագագործությունը, էներգասպառումը, սխեմայի զբաղեցրած մակերեսը, բեռնունակությունը և ընդհանուր հուսալիությունը, քանի որ մեկ բնութագրի բարելավումը կարող է կապված լինել մյուս պարամետրերի փոփոխության հետ։ Տեսական հաշվարկների և մոդելավորման արդյունքների համադրումը հնարավորություն է տալիս որոշելու տարբեր կայունացման մոտեցումների կիրառելիության սահմանները և ընտրելու համապատասխան լուծումներ ինտեգրալ սխեմաների նախագծման համար։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը համադրում է միկրոէլեկտրոնիկայի, կիսահաղորդչային սարքերի ֆիզիկայի, սխեմատեխնիկայի և ինտեգրալ սխեմաների նախագծման մոտեցումները՝ ուղղված մուտք/ելք հանգույցների պարամետրական կայունության, աշխատանքային հուսալիության և արտաքին պայմանների փոփոխությունների նկատմամբ դիմակայունության բարձրացմանը։
Updated: 2026-09-22