Հիշարժան տարեթվեր 1977: Հոկտեմբեր, նոյեմբեր, դեկտեմբեր

Պատմություն

Այս աշխատությունը պատմագիտական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է 10-րդ դարի հայոց Բագրատունյաց թագավորության նշանավոր գահակալներից մեկին՝ Աշոտ Երկաթ։ Գիրքը ներկայացնում է նրա կառավարման շրջանը՝ ընդգրկելով ինչպես ներքին պետական քաղաքականությունը, այնպես էլ արտաքին ռազմական ու դիվանագիտական մարտահրավերները։ Հեղինակը մանրամասն անդրադառնում է այն ժամանակաշրջանին, երբ Հայաստանը գտնվում էր բարդ ռազմաքաղաքական իրավիճակում՝ պայքարելով արաբական ազդեցության և ներքին իշխանական հակասությունների դեմ։ Աշոտ Երկաթի գործունեությունը ներկայացվում է որպես պետականության պահպանման և կենտրոնացման փորձերի կարևոր փուլ։ Աշխատության հիմնական թեմաներն են․ Բագրատունյաց թագավորության քաղաքական վիճակը 10-րդ դարում Աշոտ Երկաթի ռազմական և պետական գործունեությունը ներքին իշխանական պայքարները և կենտրոնական իշխանության ամրապնդման փորձերը արտաքին սպառնալիքները և տարածաշրջանային հակամարտությունները հայ պետականության պահպանման մարտահրավերները միջնադարում Գիրքը հիմնվում է պատմական աղբյուրների, միջնադարյան մատենագրության և ժամանակակից գիտական վերլուծությունների վրա՝ փորձելով վերականգնել Աշոտ Երկաթի կերպարը որպես պետականության պահպանման դժվարին պայմաններում գործող առաջնորդ։

Գրականություն

Սա գրականագիտական և փիլիսոփայական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է Ֆրիդրիխ Հյոլդեռլինի ստեղծագործություններում քրիստոնեական մոտիվների և գաղափարների դրսևորումների վերլուծությանը։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են նրա պոեզիայում և արձակ-փիլիսոփայական տեքստերում հանդիպող աստվածաշնչյան պատկերացումները, սրբազանության ընկալումը, աստվածայինի և մարդու հարաբերության մեկնաբանությունները, ինչպես նաև զոհաբերության, մեղքի, փրկության և հոգևոր վերածննդի թեմաները։ Վերլուծվում է քրիստոնեական գաղափարների փոխակերպումը Հյոլդեռլինի բանաստեղծական աշխարհում՝ դրանց միաձուլումը անտիկ հունական մշակույթի իդեալների, գերմանական իդեալիզմի փիլիսոփայական հոսանքների և հեղինակի անձնական մետաֆիզիկական փորձառության հետ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա լեզվական խորհրդանշականությանը, միստիկական պատկերային համակարգին և պատմա-մշակութային կոնտեքստում քրիստոնեական մոտիվների վերաիմաստավորմանը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի գերմանական գրականագիտության, համեմատական գրականության և կրոնափիլիսոփայական ուսումնասիրությունների ոլորտներում՝ բացահայտելով Հյոլդեռլինի ստեղծագործության հոգևոր և գաղափարական խորքային շերտերը։

Մշակույթ

Հրատարակությունը մշակույթի և արվեստի բնագավառին վերաբերող ընթացիկ մատենագիտական տեղեկատու է, որի նպատակն է համակարգված կերպով ներկայացնել Հայկական Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետության մշակութային և արվեստային կյանքին վերաբերող նոր գրականությունը։ Այն ընթերցողին հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվելու տվյալ ժամանակահատվածում լույս տեսած կամ շրջանառության մեջ գտնվող համապատասխան գրքերի, ժողովածուների, հոդվածների, ուսումնասիրությունների և այլ հրատարակությունների շարքում։ Նյութը կարող է ընդգրկել հայ մշակույթի, գրականության, կերպարվեստի, երաժշտության, թատրոնի, կինոյի, ճարտարապետության, ժողովրդական արվեստի և մշակութային ժառանգության վերաբերյալ մատենագիտական տեղեկություններ։ Հրատարակության կարևոր առանձնահատկությունը գրականության ընթացիկ հաշվառումն ու համակարգումն է, ինչը հնարավորություն է տալիս հետևողականորեն հետևելու մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ նոր հրատարակությունների զարգացմանը։ Մատենագիտական նկարագրությունների միջոցով այն դյուրացնում է անհրաժեշտ գրականության որոնումը, ընտրությունը և հետագա օգտագործումը գիտական, կրթական կամ մասնագիտական նպատակներով։ Տեղեկատուն արժեքավոր աղբյուր է նաև տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային և գիտական հրատարակչական գործընթացների ուսումնասիրության համար, քանի որ արտացոլում է ոլորտում ստեղծվող և տարածվող գրականության թեմատիկ բազմազանությունը։ Այն կարող է օգտակար լինել գրադարանագետներին, մատենագետներին, մշակութաբաններին, արվեստաբաններին, գրականագետներին, պատմաբաններին, ուսանողներին, հետազոտողներին, դասախոսներին և հայկական մշակույթի ու արվեստի վերաբերյալ գրականություն որոնող բոլոր ընթերցողներին։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է տարրական դպրոցում սովորողների արժեքային կողմնորոշումների ձևավորման գործընթացի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով երեխայի անձի բարոյական, սոցիալական և մշակութային զարգացման վրա կրթական միջավայրի ազդեցությունը։ Հետազոտության հիմքում այն գաղափարն է, որ տարրական դպրոցը ոչ միայն գիտելիքների և հմտությունների փոխանցման, այլև երեխայի աշխարհայացքի, վարքագծային սկզբունքների և հասարակության մեջ ընդունված արժեքների ձևավորման կարևոր փուլ է։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում է արժեքային կողմնորոշումների էությունը, դրանց կառուցվածքը և տարրական դպրոցական տարիքում ձևավորման առանձնահատկությունները՝ հաշվի առնելով երեխայի տարիքային, հոգեբանական և սոցիալական զարգացման օրինաչափությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այնպիսի արժեքների ձևավորմանը, ինչպիսիք են բարությունը, ազնվությունը, պատասխանատվությունը, փոխադարձ հարգանքը, համագործակցությունը, ընկերասիրությունը, հայրենասիրությունը, աշխատասիրությունը, արդարությունը և հանդուրժողականությունը։ Քննության է առնվում ուսուցման և դաստիարակության միասնական գործընթացը՝ ցույց տալով, որ արժեքների ձևավորումը առավել արդյունավետ է այն դեպքում, երբ դրանք ոչ միայն ներկայացվում են տեսականորեն, այլև ամրապնդվում են երեխայի առօրյա գործունեության, հաղորդակցության և գործնական փորձի միջոցով։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է ուսուցչի դերի ուսումնասիրությունը, քանի որ նրա անձնական օրինակը, հաղորդակցման ոճը, մանկավարժական մոտեցումները և դասարանում ստեղծվող բարոյահոգեբանական միջավայրը էական ազդեցություն ունեն սովորողների արժեքային համակարգի ձևավորման վրա։ Ուշադրություն է դարձվում նաև ընտանիքի և դպրոցի համագործակցությանը, քանի որ երեխայի արժեքային պատկերացումները ձևավորվում են ոչ միայն դասապրոցեսում, այլև ընտանեկան և սոցիալական միջավայրի ազդեցությամբ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել տարբեր առարկաների, հատկապես մայրենի լեզվի, գրականության, պատմության, արվեստի և շրջակա աշխարհի ուսումնասիրության հնարավորությունները՝ արժեքային դաստիարակության խնդիրները ուսումնական գործընթացում ներառելու համար։ Կարևորվում են նաև խաղային, խմբային, ստեղծագործական, նախագծային և իրավիճակային մեթոդները, որոնք հնարավորություն են տալիս երեխաներին ինքնուրույն քննարկել բարոյական երկընտրանքները, արտահայտել սեփական տեսակետը, լսել ուրիշներին և գործնականում կիրառել ձեռք բերած արժեքային պատկերացումները։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև սովորողների արժեքային կողմնորոշումների ձևավորման մակարդակի գնահատման և զարգացման արդյունավետ մանկավարժական պայմանների բացահայտման հարցերին։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է ժամանակակից կրթության համար, քանի որ կրթական համակարգի նպատակը միայն ակադեմիական արդյունքների ապահովումը չէ․ այն նաև ինքնուրույն, պատասխանատու, սոցիալապես ակտիվ և բարոյական արժեքներով առաջնորդվող անհատի ձևավորումն է։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել տարրական դասարանների ուսուցիչներին, մանկավարժներին, հոգեբաններին, կրթության կազմակերպիչներին, ծնողներին, ինչպես նաև մանկավարժական բուհերի ուսանողներին և հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է տարրական դպրոցը որպես երեխայի արժեքային աշխարհընկալման ձևավորման կարևորագույն միջավայր և բացահայտում է այն մանկավարժական միջոցներն ու պայմանները, որոնք կարող են նպաստել սովորողների կայուն արժեքային կողմնորոշումների զարգացմանը։

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է 1990–2015 թվականների հայ գրականության մեջ կենսագրական վեպի զարգացման առանձնահատկությունների, ժանրային կառուցվածքի և գեղարվեստական միտումների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում իրական պատմական, մշակութային կամ հասարակական անհատների կյանքի նյութի գեղարվեստական վերակերտման սկզբունքներն են, փաստագրական հիմքի և հեղինակային երևակայության փոխհարաբերությունը, ինչպես նաև կենսագրական փաստի՝ գրական պատումի վերածվելու մեխանիզմները։ Քննվում է, թե ինչպես է գրողը պատմական աղբյուրներից, հուշագրություններից, նամակներից, վկայություններից և այլ փաստագրական նյութերից ստացված տեղեկությունները ներառում վիպական կառուցվածքի մեջ՝ ստեղծելով հերոսի ամբողջական գեղարվեստական կերպար։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում կենսագրական վեպի և հարակից ժանրերի՝ պատմավեպի, հուշագրության, վավերագրական արձակի ու գեղարվեստական կենսագրության սահմանների և փոխազդեցությունների խնդրին։ Ուսումնասիրվում են ժամանակի կազմակերպման, պատմողական տեսանկյան, հեղինակային ներկայության, հոգեբանական կերպավորման, փաստի և հորինվածքի հարաբերակցության առանձնահատկությունները։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում գլխավոր կերպարի ներաշխարհի վերակազմությունը, քանի որ կենսագրական արձակը ձգտում է ոչ միայն ներկայացնել անձի կյանքի իրադարձությունները, այլև գեղարվեստական միջոցներով մեկնաբանել նրա ընտրությունները, գաղափարական աշխարհը, ստեղծագործական գործունեությունն ու հարաբերությունները ժամանակաշրջանի հետ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև հետխորհրդային շրջանի մշակութային փոփոխությունների ազդեցությանը ժանրի զարգացման վրա, պատմական հիշողության վերարժևորմանը և ազգային անցյալի նշանավոր դեմքերի նկատմամբ նոր հետաքրքրության ձևավորմանը։ Վերլուծվում է անհատի կենսագրության և պատմական ժամանակի փոխկապակցվածությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես կարող է մեկ անձի կյանքի պատմությունը դառնալ ավելի լայն հասարակական, քաղաքական և մշակութային գործընթացների գեղարվեստական արտացոլման միջոց։ Ժամանակաշրջանի ստեղծագործությունների համադրական քննությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ժանրի ներսում ձևավորված տարբեր պատմողական ռազմավարությունները և գեղագիտական միտումները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը նպաստում է ժամանակակից հայ արձակի ժանրային համակարգի ուսումնասիրությանը՝ կենսագրական վեպը դիտարկելով որպես փաստագրական հիշողությունը, պատմական փորձը և գեղարվեստական երևակայությունը միավորող գրական ձև։

Այլ առարկաներ

Նախատեսված է մետաղագիտության, նյութագիտության և մեքենաշինական տեխնոլոգիաների ոլորտներում սովորող ուսանողների համար և նպատակ ունի գործնական մակարդակում ձևավորել մետաղների կառուցվածքի, հատկությունների և դրանց փոփոխությունների ուսումնասիրության հմտություններ՝ փորձարարական մեթոդների կիրառմամբ, գրքում ներկայացվում են լաբորատոր աշխատանքների համակարգված նկարագրություններ, որոնք ընդգրկում են մետաղների մակրո- և միկրոկառուցվածքի ուսումնասիրություն, մետաղագրական մանրադիտակի օգտագործում, բյուրեղային կառուցվածքի վերլուծություն և փուլային կազմի գնահատում, ինչպես նաև ջերմային մշակման ազդեցության ուսումնասիրություն մետաղների մեխանիկական հատկությունների վրա, բացատրվում են կարծրության, ամրության, պլաստիկության և մաշվածակայունության փորձարկման մեթոդները՝ տարբեր ստանդարտացված փորձերի միջոցով, աշխատությունը մանրամասն անդրադառնում է նաև համաձուլվածքների կառուցվածքային առանձնահատկություններին, դրանց փուլային փոխակերպումներին և տեխնոլոգիական մշակման ժամանակ տեղի ունեցող փոփոխություններին, ներկայացվում են փորձերի կատարման ճիշտ մեթոդաբանությունը, արդյունքների գրանցման ձևերը և ստացված տվյալների վերլուծության սկզբունքները, ինչը նպաստում է ուսանողների վերլուծական և ինժեներական մտածողության զարգացմանը, առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում լաբորատոր անվտանգության կանոններին և սարքավորումների ճիշտ օգտագործմանը, ինչպես նաև մետաղների վարքագծի ֆիզիկաքիմիական հիմքերի ըմբռնմանը, աշխատությունը համադրում է տեսական գիտելիքները և գործնական փորձարարական աշխատանքը՝ հանդիսանալով կարևոր ուսումնական աղբյուր մետաղագիտության և նյութերի հետազոտության ոլորտում։