Աշոտ Երկաթ. թագավոր Հայոց

Իրավաբանություն

Գրքում ուսումնասիրվում են կրոնական կազմակերպությունների սահմանադրաիրավական կարգավիճակի հիմնախնդիրները Հայաստանի Հանրապետությունում, ներկայացվում են դրանց գործունեությունը կարգավորող իրավական և ենթաօրենսդրական ակտերը, քննարկվում է կրոնի և պետության հարաբերակցության սկզբունքը, ազատությունների և իրավունքների երաշխավորման խնդիրները, վերլուծվում են կրոնական կազմակերպությունների հիմնելու, գրանցելու, կազմակերպչական կառույցներ ունենալու և գործունեություն ծավալելու իրավական հիմքերը, ուսումնասիրվում են իրավախախտումների և հակասությունների կանխարգելման մեխանիզմները, քննարկվում են պետական վերահսկողության սահմանները և դրա համատեղելիությունը մարդու հիմնարար իրավունքների հետ, ներկայացվում են տեսական մոտեցումներ և պրակտիկ դատական ու վարչական գործերի վերլուծություն՝ նպատակ ունենալով ձևավորել հավասարակշռված և արդար կարգավորող համակարգ, գիրքը միավորում է իրավական վերլուծությունը, միջազգային փորձը և հայաստանյան իրականությունը՝ ծառայելով իրավաբանների, պետական կառավարման ոլորտի մասնագետների, կրոնական կազմակերպությունների ղեկավարների և հետազոտողների համար, ովքեր հետաքրքրված են կրոնական ազատությունների և պետության իրավական միջավայրի ուսումնասիրությամբ։

Պատմություն

Այս աշխատությունը նվիրված է 1918–1920 թվականներին Նուխի և Արեշ գավառների հայ բնակչության նկատմամբ իրականացված բռնությունների, կոտորածների, տեղահանությունների և հայերի ինքնապաշտպանության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում այդ ժամանակաշրջանի քաղաքական և ռազմական անկայուն պայմաններն են, որոնց ազդեցությամբ տարածաշրջանի հայկական բնակավայրերը հայտնվել են ծանր և վտանգավոր իրավիճակում։ Աշխատությունում կարող են ներկայացվել Նուխի և Արեշ գավառների հայության ժողովրդագրական կազմը, բնակավայրերը, համայնքային կյանքը, տնտեսական ու մշակութային նշանակությունը, ինչպես նաև տարածաշրջանում ձևավորված քաղաքական իրադրությունը Առաջին աշխարհամարտի ավարտին և դրան հաջորդած տարիներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայ բնակչության նկատմամբ բռնությունների բնույթին, դրանց պատճառներին, ընթացքին և հետևանքներին՝ դիտարկելով նաև տեղական իշխանությունների, զինված խմբավորումների և տարածաշրջանի տարբեր քաղաքական ուժերի դերակատարությունը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է հայերի ինքնապաշտպանության կազմակերպումը, որի շրջանակում քննվում են բնակչության համախմբման, զինված դիմադրության կազմակերպման, բնակավայրերի պաշտպանության և անվտանգության ապահովման փորձերը։ Ինքնապաշտպանական պայքարը ներկայացվում է ոչ միայն որպես ռազմական դիմադրություն, այլև որպես համայնքի գոյությունը, ընտանիքների անվտանգությունը և ազգային ինքնությունը պահպանելու միջոց։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև առանձին բնակավայրերում տեղի ունեցած իրադարձություններին, զոհերի և տեղահանվածների խնդրին, բնակչության փրկության կամ արտագաղթի գործընթացներին և այդ իրադարձությունների երկարաժամկետ ժողովրդագրական ու հասարակական հետևանքներին։ Պատմական նյութի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս վերականգնելու մի ժամանակաշրջան, երբ Հարավային Կովկասի և Արևելյան Անդրկովկասի քաղաքական քարտեզը ենթարկվում էր արագ փոփոխությունների, իսկ տեղական բնակչությունը հաճախ հայտնվում էր զինված հակամարտությունների և ազգային-քաղաքական բախումների կենտրոնում։ Աշխատությունը կարևոր է նաև պատմական հիշողության պահպանման տեսանկյունից, քանի որ Նուխի և Արեշ գավառների հայության պատմությունը համեմատաբար նեղ տարածաշրջանային թեմա է, սակայն այն առնչվում է հայ ժողովրդի՝ Առաջին աշխարհամարտից հետո կրած կորուստների, բռնի տեղաշարժերի և ինքնապաշտպանական պայքարի ավելի լայն պատմությանը։ Նյութը կարող է հետաքրքրել հայոց պատմությամբ, տարածաշրջանային պատմությամբ, ցեղասպանագիտությամբ, ժողովրդագրությամբ և հայկական համայնքների պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ինչպես նաև պատմության ուսանողներին։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել ոչ միայն ողբերգական իրադարձությունների ընթացքն ու հետևանքները, այլև այն կազմակերպչական և մարդկային գործոնները, որոնց շնորհիվ տվյալ համայնքների մի մասը փորձել է դիմակայել բռնություններին և պահպանել իր գոյությունը։

Մանկավարժություն

Մայքրոսոֆթի էլեկտրոնային ուսուցման պաշտոնական դասընթաց ուսումնական ծրագիրը նախատեսված է տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և թվային հմտությունների զարգացման համար, որը սովորողներին հնարավորություն է տալիս համակարգված կերպով ուսումնասիրել Microsoft-ի տեխնոլոգիական էկոհամակարգը՝ ներառյալ օպերացիոն համակարգեր, ամպային ծառայություններ, տվյալների կառավարում, ծրագրավորում և կիբերանվտանգության հիմունքներ, իսկ դասընթացների կառուցվածքը սովորաբար հիմնված է քայլ առ քայլ ուսուցման մոդելի վրա, որտեղ տեսական նյութը համադրվում է գործնական վարժությունների, ինտերակտիվ օրինակների և ինքնաստուգման առաջադրանքների հետ, ինչի շնորհիվ օգտատերը կարող է զարգացնել ինչպես սկսնակ, այնպես էլ միջին մակարդակի մասնագիտական հմտություններ, միաժամանակ պատրաստվելով միջազգային սերտիֆիկացման քննությունների կամ աշխատանքային կիրառությունների, քանի որ ծրագրի հիմնական նպատակն է ապահովել կիրառելի գիտելիք ժամանակակից թվային միջավայրում։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության համայնքային տնտեսության զարգացման արդի հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ շեշտադրելով տեղական մակարդակում տնտեսական գործունեության կազմակերպման, համայնքների ֆինանսական կայունության, ենթակառուցվածքների զարգացման և բնակչության սոցիալ-տնտեսական պայմանների բարելավման խնդիրները։ Հետազոտության հիմքում այն մոտեցումն է, որ համայնքի արդյունավետ զարգացումը մեծապես կախված է տեղական ռեսուրսների ճիշտ օգտագործումից, կառավարման արդյունավետությունից, սեփական եկամուտների ձևավորման հնարավորություններից և համայնքի տնտեսական ներուժի բացահայտումից։ Աշխատության շրջանակում քննարկվում են Հայաստանի համայնքների զարգացման վրա ազդող հիմնական գործոնները, այդ թվում՝ բնակչության թվաքանակն ու կառուցվածքը, զբաղվածության մակարդակը, ձեռնարկատիրական ակտիվությունը, բնական և մարդկային ռեսուրսները, ենթակառուցվածքների վիճակը և համայնքային բյուջեի հնարավորությունները։ Կարևոր տեղ է հատկացվում համայնքների ֆինանսական ինքնուրույնության խնդրին, քանի որ սեփական եկամուտների սահմանափակ լինելը կարող է նվազեցնել տեղական իշխանությունների՝ զարգացման ծրագրեր իրականացնելու և անհրաժեշտ ծառայություններ ապահովելու կարողությունները։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են համայնքային բյուջեների եկամուտների և ծախսերի կառուցվածքը, պետական ֆինանսական աջակցությունից կախվածության աստիճանը և համայնքային միջոցների արդյունավետ օգտագործման հարցերը։ Հայաստանի պայմաններում համայնքային տնտեսության զարգացման կարևոր խնդիրներից են նաև տարածքային անհավասարությունները։ Տարբեր համայնքներ զգալիորեն տարբերվում են իրենց տնտեսական ներուժով, բնակչության զբաղվածության հնարավորություններով, ճանապարհային և կոմունալ ենթակառուցվածքների հասանելիությամբ, ներդրումային գրավչությամբ և սոցիալական ծառայությունների ապահովվածությամբ։ Աշխատությունը դիտարկում է այդ տարբերությունների պատճառները և դրանց նվազեցման հնարավոր ուղիները՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով համայնքների տնտեսական մասնագիտացմանն ու տեղական առավելությունների օգտագործմանը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է փոքր և միջին ձեռնարկատիրության, գյուղատնտեսության, ծառայությունների, զբոսաշրջության և այլ տեղական տնտեսական գործունեության զարգացումը։ Համայնքային տնտեսության ամրապնդման համար անհրաժեշտ է ստեղծել այնպիսի պայմաններ, որոնք կնպաստեն նոր բիզնեսների ձևավորմանը, ներդրումների ներգրավմանը, աշխատատեղերի ստեղծմանը և տեղական արտադրանքի մրցունակության բարձրացմանը։ Միաժամանակ կարևոր է համայնքի բնական, մշակութային և մարդկային ներուժի արդյունավետ օգտագործումը՝ առանց երկարաժամկետ զարգացման և շրջակա միջավայրի պահպանության պահանջները անտեսելու։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև համայնքների խոշորացման և միջհամայնքային համագործակցության գործընթացներին՝ դիտարկելով դրանց ազդեցությունը տեղական կառավարման արդյունավետության, ծառայությունների մատուցման և տնտեսական ռեսուրսների համախմբման վրա։ Համայնքների խոշորացումը կարող է ստեղծել ավելի մեծ տնտեսական և ֆինանսական հնարավորություններ, սակայն միաժամանակ առաջացնել նոր կառավարչական խնդիրներ, հատկապես փոքր և հեռավոր բնակավայրերի շահերի ու կարիքների ներկայացման տեսանկյունից։ Հատուկ նշանակություն ունի համայնքային ենթակառուցվածքների զարգացումը, քանի որ ճանապարհները, ջրամատակարարումը, կոյուղու և աղբահանության համակարգերը, էներգետիկ ու թվային ենթակառուցվածքները համայնքի տնտեսական ակտիվության և բնակչության կյանքի որակի կարևոր նախապայմաններ են։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համայնքային տնտեսությունը դիտարկում է որպես երկրի տարածքային և սոցիալ-տնտեսական զարգացման կարևոր բաղադրիչ՝ փորձելով բացահայտել առկա հիմնախնդիրները, դրանց պատճառները և հնարավոր լուծումները։ Այն կարող է օգտակար լինել տեղական ինքնակառավարման, տարածքային կառավարման և տարածաշրջանային զարգացման ոլորտների մասնագետների, տնտեսագետների, հետազոտողների, համայնքային կառավարման ներկայացուցիչների և համապատասխան մասնագիտական կրթություն ստացող ուսանողների համար։

Գրականություն

Դանիել Վարուժան․ Բանաստեղծություններ — հայ նշանավոր բանաստեղծ Դանիել Վարուժան-ի ստեղծագործությունների ժողովածու է, որը հայ գրականության մեջ առանձնանում է իր հզոր պատկերավորությամբ, ազգային ոգով և խոր զգացմունքայնությամբ։ Վարուժանի պոեզիան համարվում է արևմտահայ գրականության ամենավառ էջերից մեկը, որտեղ միավորվում են հայրենասիրությունը, մարդկային աշխատանքի փառաբանումը, բնության գեղեցկությունը և կյանքի կենսական ուժը։ Նրա բանաստեղծություններում մեծ տեղ ունեն գյուղական կյանքը, հողի և մարդու կապը, գյուղացու աշխատանքը, ընտանիքի ու ազգային ավանդույթների արժեքը։ Հեղինակը հաճախ պատկերում է հայ ժողովրդի պատմական ճակատագիրը, ցավն ու պայքարը, սակայն միաժամանակ ստեղծագործությունները լի են կյանքի, ուժի և վերածննդի հավատով։ Վարուժանի լեզուն հարուստ է գունեղ պատկերներով, խորհրդանիշներով և երաժշտական հնչողությամբ, ինչը նրա պոեզիան դարձնում է արտահայտիչ և հուզիչ։ «Հացին երգը», «Ցեղին սիրտը», «Հեթանոս երգեր» և այլ ստեղծագործություններում հեղինակը փառաբանում է մարդու ստեղծագործ ուժը, բնության առատությունը և ազգային արժանապատվությունը։ Նրա պոեզիան ոչ միայն գեղարվեստական մեծ արժեք ունի, այլ նաև արտացոլում է ժողովրդի հոգևոր դիմագիծն ու մշակութային ինքնությունը։ Այս ժողովածուն կարևոր է այն ընթերցողների համար, ովքեր ցանկանում են ծանոթանալ հայ դասական պոեզիայի խորքին, ազգային մտածողությանը և բարձրարվեստ գրականությանը։

Զբոսաշրջություն (Տուրիզմ)

Գիրքը նվիրված է Հայաստանի պատմամշակութային ժառանգության, բնության, ճարտարապետական հուշարձանների և տեսարժան վայրերի ճանաչմանն ու ներկայացմանը։ Ընթերցողին հնարավորություն է տրվում ծանոթանալու երկրի տարբեր շրջանների աշխարհագրական առանձնահատկություններին, բնական լանդշաֆտներին, հնագույն բնակավայրերին, պատմական քաղաքներին և մշակութային արժեքներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայկական եկեղեցիներին, վանքերին, բերդերին, հնագիտական հուշարձաններին և դրանց հետ կապված պատմական իրադարձություններին ու ավանդություններին։ Ներկայացվում են Հայաստանի բնության բազմազանությունը, լեռնային տեսարանները, գետերն ու լճերը, ինչպես նաև բնակավայրերի կենցաղային և մշակութային առանձնահատկությունները։ Անդրադարձ է կատարվում հայ ժողովրդի պատմությանը, ազգային սովորույթներին, ժողովրդական ստեղծագործությանը և տարբեր ժամանակաշրջաններում ձևավորված ճարտարապետական ու մշակութային ավանդույթներին։ Ճանապարհորդական նկարագրությունների միջոցով բացահայտվում են Հայաստանի պատմական անցյալի և ժամանակակից կյանքի փոխկապակցվածությունը, բնության ու մշակույթի ներդաշնակությունը և հայկական բնակավայրերի ինքնատիպությունը։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել ինչպես Հայաստանի պատմությանն ու մշակույթին ծանոթանալ ցանկացող ընթերցողներին, այնպես էլ զբոսաշրջիկներին, հայրենագետներին, պատմաբաններին և ճանապարհորդական գրականության սիրահարներին։