ՀՀ տնտեսության մրցունակության բարձրացման մակրոտնտեսական հիմնախնդիրները

Մշակույթ

Այս տեղեկատվական ցանկը ներկայացնում է Հայաստանի մասին նոր լույս տեսած գրականության համակարգված ակնարկ՝ ընդգրկելով պատմության, մշակույթի, հասարակական-քաղաքական կյանքի, տնտեսության, իրավունքի, կրթության, արվեստի և բնական գիտությունների ոլորտներին նվիրված հրատարակություններ։ Ցանկում ներառված աշխատությունները արտացոլում են Հայաստանի ժամանակակից զարգացումները, պետականության կայացման գործընթացները, տարածաշրջանային դիրքավորումը և սոցիալ-տնտեսական փոփոխությունները, ինչպես նաև երկրի պատմամշակութային ժառանգության ուսումնասիրության նոր մոտեցումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի վերաբերյալ գիտական մոնոգրաֆիաներին, հետազոտական ժողովածուներին, վիճակագրական և վերլուծական նյութերին, որոնք նպաստում են երկրի բազմակողմանի ուսումնասիրությանը։ Ներկայացված գրքերը նախատեսված են հետազոտողների, դասախոսների, ուսանողների, վերլուծաբանների և լայն ընթերցողական շրջանակի համար՝ ծառայելով որպես տեղեկատվական աղբյուր Հայաստանի մասին նոր գիտական և հրապարակային գրականության վերաբերյալ։

Ինֆորմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է փորձագիտական ռազմավարությունների ներկայացման համար համապատասխան մոդելների և ծրագրային լուծումների մշակմանը՝ կենտրոնանալով մասնագիտական գիտելիքի ձևակերպման, կառուցվածքային ներկայացման և համակարգչային միջավայրում դրա արդյունավետ կիրառման խնդիրների վրա։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են փորձագետների կողմից որոշումների կայացման ընթացքում կիրառվող ռազմավարությունները, դրանց առանձնահատկությունները և այն մեթոդները, որոնց միջոցով մասնագիտական փորձը կարող է վերածվել formalized knowledge-ի, ալգորիթմների և ծրագրային բաղադրիչների։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում փորձագիտական գիտելիքի մոդելավորմանը, դրա ներկայացման ձևերին, տրամաբանական և գործառական կապերի նկարագրմանը, ինչպես նաև տարբեր իրավիճակներում փորձագիտական ռազմավարությունների վերարտադրման և կիրառման հնարավորություններին։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է ծրագրային ապահովման մշակումը, որը կարող է աջակցել փորձագիտական ռազմավարությունների պահպանմանը, վերլուծությանը, կառավարմանը և գործնական կիրառմանը։ Դիտարկվում են մոդելավորման և ծրագրավորման մոտեցումներ, որոնց միջոցով հնարավոր է բարձրացնել համակարգերի ճկունությունը, հուսալիությունը և որոշումների կայացման գործընթացների արդյունավետությունը։ Հետազոտությունը նաև անդրադառնում է այն խնդիրներին, որոնք առաջանում են մարդկային փորձը համակարգչային ներկայացման վերածելիս, այդ թվում՝ ոչ ամբողջությամբ ձևակերպված գիտելիքի, իրավիճակային որոշումների և տարբեր փորձագետների ռազմավարությունների տարբերությունների նկարագրմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել արհեստական բանականության, փորձագիտական համակարգերի, ծրագրային ճարտարագիտության, գիտելիքի ներկայացման և որոշումների աջակցման համակարգերի ոլորտներում աշխատող մասնագետներին, հետազոտողներին և ուսանողներին՝ առաջարկելով տեսական ու գործնական մոտեցումներ փորձագիտական ռազմավարությունների համակարգչային մոդելավորման և ծրագրային իրականացման համար։

Պատմություն

Ալեքսանդր Շիրվանզադեն՝ «Մշակի» աշխատակից աշխատությունը գրականագիտության և մամուլի պատմության ուսումնասիրություն է, որը ներկայացնում է Ալեքսանդր Շիրվանզադեի գործունեությունը որպես «Մշակ» պարբերականի աշխատակից և հրապարակախոս, այն վերլուծում է նրա հոդվածների, հրապարակումների և հրապարակախոսական ելույթների բովանդակությունը՝ ընդգծելով հասարակական-քաղաքական հարցերի նկատմամբ նրա քննադատական մոտեցումը, գիրքը բացատրում է նաև XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի հայ մամուլի զարգացման ընդհանուր պատկերը, «Մշակ» թերթի դերակատարությունը հասարակական մտքի ձևավորման մեջ, ինչպես նաև Շիրվանզադեի գրական և հրապարակախոսական գործունեության փոխկապակցվածությունը, միաժամանակ ընդգծելով նրա ներդրումը հասարակական արդարության, կրթության և ազգային խնդիրների լուսաբանման գործում, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր հայ գրականության և մամուլի պատմության ուսումնասիրության համար։

Այլ առարկաներ

Նյութը անդրադառնում է 2023 թվականի սեպտեմբերին Լեռնային Ղարաբաղում տեղի ունեցած ռազմական սրման և դրա առնչությամբ ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի արտահերթ նիստի հրավիրման գործընթացին։ Նիստը նախաձեռնվել էր Ֆրանսիայի պահանջով՝ Ադրբեջանի ռազմական գործողություններից հետո, երբ միջազգային հանրության շրջանում աճել էին մտահոգությունները տարածաշրջանում ռազմական գործողությունների ընդլայնման, քաղաքացիական բնակչության անվտանգության և հումանիտար իրավիճակի վատթարացման վերաբերյալ։ Նյութում ներկայացվում են Հայաստանի և Ադրբեջանի դիրքորոշումները, ինչպես նաև միջազգային տարբեր դերակատարների արձագանքները։ Հայաստանի ներկայացուցիչները բարձրաձայնում էին Լեռնային Ղարաբաղի հայ բնակչության անվտանգության և իրավունքների պաշտպանության անհրաժեշտությունը, իսկ ադրբեջանական կողմը ռազմական գործողությունները ներկայացնում էր որպես հակաահաբեկչական գործողություն՝ դրանք կապելով իր տարածքային ամբողջականության վերականգնման հետ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում տարածաշրջանի հումանիտար իրավիճակին, խաղաղ բնակչության պաշտպանության խնդրին և ռազմական գործողությունների հետևանքով առաջացած վտանգներին։ Նյութը նաև ցույց է տալիս, թե ինչպիսի դեր կարող էր ունենալ Անվտանգության խորհուրդը հակամարտության սրման պայմաններում՝ կոչ անելով դադարեցնել բռնությունը, ապահովել բնակչության պաշտպանությունը և վերադառնալ քաղաքական երկխոսության։ Միաժամանակ ներկայացվում է միջազգային տարբեր կողմերի՝ մասնավորապես ԱՄՆ-ի, Ֆրանսիայի, Ռուսաստանի և Եվրամիության տարբեր արձագանքները, ինչը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես էր Լեռնային Ղարաբաղի հարցը դիտարկվում ավելի լայն միջազգային և աշխարհաքաղաքական համատեքստում։ Նյութը կարող է հետաքրքրել միջազգային հարաբերությունների, քաղաքականության, միջազգային իրավունքի, Հարավային Կովկասի տարածաշրջանային անվտանգության և հայ-ադրբեջանական հակամարտության ուսումնասիրությամբ զբաղվող ընթերցողներին։ Այն հատկապես օգտակար է 2023 թվականի սեպտեմբերյան իրադարձությունների միջազգային արձագանքը, ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդի ներգրավվածությունը և հակամարտության հումանիտար ու քաղաքական հետևանքները հասկանալու համար։

Տնտեսագիտություն

Նվիրված է Խորհրդային Հայաստանի տարածքային տնտեսության կառուցվածքի, արտադրական ուժերի բաշխման և բնակչության սոցիալ-տնտեսական կազմակերպման համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ նախատեսված աշխարհագրության, տնտեսագիտության, տարածաշրջանային պլանավորման և սոցիալական գիտությունների ոլորտներում սովորող ուսանողների ու մասնագետների համար, գրքում ներկայացվում են Հայաստանի ԽՍՀ տնտեսական տարածքային կառուցվածքի հիմնական առանձնահատկությունները՝ արդյունաբերության, գյուղատնտեսության և ենթակառուցվածքների տեղաբաշխումը, ինչպես նաև դրանց զարգացման պատմական և բնական-աշխարհագրական պայմանները, բացատրվում է բնական ռեսուրսների՝ հանքային հարստությունների, ջրային և հողային ռեսուրսների ազդեցությունը տնտեսական գործունեության տարածքային կազմակերպման վրա, մանրամասն քննարկվում են բնակչության բաշխման օրինաչափությունները, քաղաքների և գյուղական բնակավայրերի զարգացման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև աշխատանքային ռեսուրսների տեղաբաշխման սոցիալական գործոնները, աշխատությունը անդրադառնում է նաև տրանսպորտային համակարգերի դերին տնտեսական կապերի ձևավորման և տարածքային ինտեգրման գործընթացներում, ներկայացվում են տարածաշրջանային տնտեսական զարգացման հիմնական ուղղությունները և պլանավորման սկզբունքները խորհրդային տնտեսության պայմաններում, գրքում ընդգծվում է տնտեսական և սոցիալական գործընթացների փոխկապակցվածությունը տարածքային զարգացման համատեքստում, աշխատությունը համադրում է աշխարհագրական, տնտեսական և սոցիոլոգիական մոտեցումները՝ ձևավորելով Հայաստանի ԽՍՀ տնտեսական տարածքի ամբողջական գիտական պատկերացում։

Պատմություն

Աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության՝ ԱՊՀ շրջանակներում 1995-2001 թվականներին իրականացված գործունեության և այդ ժամանակահատվածում ձևավորված ռազմաքաղաքական ու սոցիալ-տնտեսական հարաբերությունների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում ներկայացվում են Հայաստանի՝ ԱՊՀ-ի ձևավորման և հետագա զարգացման գործընթացներում ունեցած մասնակցության առանձնահատկությունները, կազմակերպության անդամ պետությունների հետ քաղաքական, ռազմավարական, տնտեսական և սոցիալական փոխհարաբերությունների հիմնական ուղղությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարածաշրջանային անվտանգության խնդիրներին, Հայաստանի ռազմաքաղաքական դիրքորոշմանը, հավաքական անվտանգության մեխանիզմներին և ԱՊՀ շրջանակներում համագործակցության ձևաչափերին։ Ուսումնասիրվում են նաև Հայաստանի և ԱՊՀ մյուս երկրների միջև տնտեսական կապերի զարգացումը, առևտրատնտեսական հարաբերությունները, էներգետիկ և տրանսպորտային փոխգործակցությունը, արտադրական ու ֆինանսատնտեսական կապերի պահպանման և վերականգնման գործընթացները։ Աշխատանքում դիտարկվում են Հայաստանի անկախության առաջին տարիների սոցիալ-տնտեսական բարդությունները, տարածաշրջանային և միջազգային իրավիճակի ազդեցությունը երկրի զարգացման վրա, ինչպես նաև ԱՊՀ շրջանակներում համագործակցության հնարավորություններն ու սահմանափակումները։ Վերլուծության միջոցով ներկայացվում է այն քաղաքական և տնտեսական միջավայրը, որի պայմաններում Հայաստանը ձգտում էր համատեղել ազգային շահերի պաշտպանությունը, տարածաշրջանային անվտանգության ապահովումը և նախկին խորհրդային հանրապետությունների հետ փոխշահավետ հարաբերությունների զարգացումը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու նշված ժամանակաշրջանում Հայաստանի արտաքին և ներքին զարգացման գործընթացների փոխկապակցվածության, ԱՊՀ-ի դերի և Հայաստանի համար դրա շրջանակներում ձևավորված հնարավորությունների ու մարտահրավերների մասին։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել պատմաբանների, քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների և տնտեսագիտության մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների և Հայաստանի նորագույն պատմությամբ ու հետխորհրդային տարածաշրջանի զարգացումներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։