Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու (1987, Մարտ, թիվ 11)

Բժշկություն

Գիրքը նվիրված է խոցային հիվանդության բարդացած ձևերի տարածվածության բժշկա-սոցիալական գնահատմանը և դրանց կանխարգելման արդյունավետ ուղիների գիտական հիմնավորմանը։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են հիվանդության տարածվածության ցուցանիշները, առաջացման և բարդացման հիմնական պատճառները, ռիսկի գործոնները, հիվանդների սոցիալական և բժշկական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև առողջապահական համակարգի կողմից իրականացվող կանխարգելիչ միջոցառումների արդյունավետությունը։ Քննարկվում են վաղ ախտորոշման, բուժման կազմակերպման, դիսպանսեր հսկողության, առողջ ապրելակերպի խթանման և բարդությունների կանխարգելման ժամանակակից մոտեցումները։ Ներկայացվում են հիվանդության կառավարման և կանխարգելման գիտականորեն հիմնավորված ռազմավարություններ, որոնք ուղղված են բուժման արդյունքների բարելավմանը, հիվանդացության նվազեցմանը և բնակչության առողջության պահպանմանը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել գաստրոէնտերոլոգների, վիրաբույժների, հանրային առողջապահության մասնագետների, բժշկական վիճակագրությամբ զբաղվող հետազոտողների, գիտաշխատողների, բժշկական բուհերի դասախոսների և ուսանողների համար։

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում սահմանադրական արդարադատության իրականացման դատավարական առանձնահատկությունների, դրա իրավական բնույթի և սահմանադրական վերահսկողության համակարգում ունեցած նշանակության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում սահմանադրական դատավարությունը դիտարկվում է որպես սահմանադրական իրավակարգի պահպանման և իրավական ակտերի սահմանադրականության վերահսկման համար նախատեսված առանձնահատուկ իրավական ընթացակարգերի համակարգ։ Ուշադրություն է հատկացվում սահմանադրական դատավարության սկզբունքներին, մասնակիցների իրավական կարգավիճակին, վարույթի փուլերին և գործերի քննության ընթացակարգային առանձնահատկություններին։ Քննվում է սահմանադրական դատավարության հարաբերակցությունը դատավարության այլ տեսակների հետ՝ բացահայտելով դրա ինքնուրույն բնույթը և այն հատկանիշները, որոնք պայմանավորված են սահմանադրական վերահսկողության նպատակներով։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է սահմանադրական վերահսկողություն իրականացնող մարմին դիմելու իրավական հիմքերի, դիմելու իրավունք ունեցող սուբյեկտների և ներկայացվող դիմումների ընդունելիության պայմանների ուսումնասիրությունը։ Կարևորվում են գործի քննության նախապատրաստման, դատավարության մասնակիցների դիրքորոշումների ներկայացման, իրավական փաստարկների գնահատման և վերջնական որոշման ընդունման ընթացակարգային հարցերը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում սահմանադրականության գնահատման առանձնահատկություններին, երբ քննության առարկան ոչ թե սովորական իրավական վեճի փաստական հանգամանքների պարզումն է, այլ համապատասխան իրավական նորմերի և սահմանադրական դրույթների փոխհարաբերության վերլուծությունը։ Քննվում են նաև անհատական սահմանադրական պաշտպանության մեխանիզմների նշանակությունը և դրանց կապը անձի սահմանադրական իրավունքների պաշտպանության ընդհանուր համակարգի հետ։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ սահմանադրական դատավարության ընթացքում մրցակցության, կողմերի իրավահավասարության, հրապարակայնության, դատական անկախության և իրավական որոշակիության սկզբունքների դրսևորման առանձնահատկություններին։ Կարևորվում է նաև ընդունված որոշումների իրավական բնույթի, դրանց պարտադիր ուժի և իրավական համակարգի վրա ունեցած ազդեցության ուսումնասիրությունը։ Սահմանադրական արդարադատությունը դիտարկվում է օրենսդիր, գործադիր և դատական իշխանությունների գործունեության սահմանադրական շրջանակների պահպանման հետ փոխկապակցված ինստիտուտ՝ առանց այն նույնացնելու ընդհանուր իրավասության դատական վերահսկողության հետ։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են համադրվել տեսական մոտեցումները, սահմանադրական և դատավարական իրավունքի սկզբունքները, ինչպես նաև սահմանադրական արդարադատության ինստիտուցիոնալ զարգացման խնդիրները։ Նման համալիր քննությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու դատավարական մեխանիզմների դերը սահմանադրական նորմերի գործողության ապահովման, սահմանադրական իրավունքների պաշտպանության և իրավական համակարգում սահմանադրականության սկզբունքի իրականացման գործում։ Աշխատությունը կարող է կիրառական և տեսական նշանակություն ունենալ սահմանադրական իրավունքի, դատավարական իրավունքի և սահմանադրական արդարադատության ոլորտների ուսումնասիրության համար։

Կենսաբանություն

Այս աշխատությունը վերաբերում է Rosaceae (վարդազգիներ) ընտանիքի Crataegus L. ցեղի ներկայացուցիչների ուսումնասիրությանը Հարավային Կովկասի տարածքում՝ ընդգծելով նրանց տաքսոնոմիական բազմազանությունը, աշխարհագրական տարածվածությունը և էկոլոգիական առանձնահատկությունները։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է համակարգել Crataegus ցեղի տեսակային կազմը Հարավային Կովկասում, պարզել դրանց տարածման օրինաչափությունները տարբեր բարձրադիր գոտիներում և բնապահպանական պայմաններում, ինչպես նաև կատարել մորֆոլոգիական և ֆիտոգեոգրաֆիական վերլուծություն։ Ուսումնասիրվում են տեսակների տերևների, ծաղիկների, պտուղների և փշերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, որոնք կիրառվում են տեսակների նույնականացման և դասակարգման համար։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև տեսակների էկոլոգիական հարմարվողականությանը՝ հողի կազմ, կլիմայական պայմաններ, բարձրության գոտիականություն և կենսաբազմազանության հետ փոխազդեցություն։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է որոշ տեսակների տնտեսական և դեղաբանական նշանակությունը՝ որպես վիտամիններով հարուստ և բուժիչ հատկություններով օժտված բույսեր, որոնք օգտագործվում են ժողովրդական բժշկության և դեղագործության մեջ։ Միաժամանակ վերլուծվում են տարածաշրջանի բուսաշխարհագրական առանձնահատկությունները, որոնք նպաստել են Crataegus ցեղի տեսակային հարստությանը և էնդեմիզմի որոշ դրսևորումներին։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է բուսաբանության և ֆլորիստիկայի ոլորտում՝ նպաստելով Հարավային Կովկասի բուսական բազմազանության ավելի խորքային և համակարգված ընկալմանը։

Lեզվաբանություն

Այս ուսումնասիրությունը վերլուծում է լրագրային տեքստի կառուցվածքային առանձնահատկությունները հաղորդակցական լեզվաոճաբանության տեսանկյունից՝ ժամանակակից անգլալեզու մամուլի փաստական նյութի հիման վրա՝ ընդգծելով տեղեկատվության կազմակերպման, լեզվական միջոցների և հաղորդակցական ռազմավարությունների փոխկապակցվածությունը։ Նշվում է, որ լրագրային տեքստը կառուցվածքային առումով բնութագրվում է հստակ հիերարխիկ կազմակերպմամբ, որտեղ վերնագիրը, ենթավերնագիրը և առաջատար պարբերությունը (lead) ապահովում են հիմնական տեղեկատվության արագ փոխանցումը, իսկ հիմնական մարմինը զարգացնում է փաստական նյութը՝ պահպանելով տրամաբանական հաջորդականություն։ Վերլուծվում է, որ ժամանակակից անգլալեզու մամուլում կարևոր դեր են խաղում տեղեկատվության սեղմ և դինամիկ ներկայացման ձևերը, ինչպես նաև նախադասությունների պարզ կառուցվածքը, որն ուղղված է ընթերցողի արագ ընկալմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հաղորդակցական նպատակադրմանը, որտեղ լրագրային տեքստը միաժամանակ կատարում է տեղեկատվական, ազդեցական և մեկնաբանողական գործառույթներ՝ կախված ժանրային ենթատեսակից (նորություն, վերլուծություն, մեկնաբանություն)։ Նշվում է նաև, որ լեզվաոճական միջոցները՝ չեզոք բառապաշարը, գնահատական արտահայտությունները, մեջբերումները և փաստական հղումները, նպաստում են տեքստի վստահելիության և հաղորդակցական արդյունավետության բարձրացմանը։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ ժամանակակից անգլալեզու լրագրային տեքստը կառուցվածքային և հաղորդակցական բազմաշերտ համակարգ է, որը համադրում է տեղեկատվության ճշգրտությունը և ազդեցության ապահովման լեզվական միջոցները։

Մանկավարժություն

Աշխատանքը նվիրված է ֆիզիկական կուլտուրայի կրթության համակարգում շարունակականության և հաջորդականության տեսական հիմքերի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության առանցքում կրթության տարբեր աստիճանների միջև կապի ապահովման հիմնախնդիրն է, որի նպատակն է ձևավորել միասնական և փոխկապակցված կրթական գործընթաց՝ սկսած նախնական փուլերից մինչև մասնագիտական և բարձրագույն կրթություն։ Աշխատանքը դիտարկում է ֆիզիկական դաստիարակությունը ոչ միայն որպես շարժողական կարողությունների և ֆիզիկական որակների զարգացման միջոց, այլև որպես անձի համակողմանի զարգացման, առողջ ապրելակերպի ձևավորման, սոցիալականացման և կրթական արժեքների յուրացման կարևոր բաղադրիչ։ Ուսումնասիրության շրջանակում ուշադրություն է դարձվում կրթական տարբեր փուլերում ֆիզիկական կուլտուրայի բովանդակության, նպատակների, մեթոդների և կազմակերպման ձևերի փոխկապակցվածությանը։ Շարունակականության սկզբունքը ներկայացվում է որպես կրթական համակարգի այնպիսի կազմակերպման պայման, որի դեպքում յուրաքանչյուր հաջորդ փուլ հիմնվում է նախորդում ձեռք բերված գիտելիքների, հմտությունների, կարողությունների և փորձի վրա՝ միաժամանակ ապահովելով դրանց հետագա զարգացումն ու խորացումը։ Հաջորդականության ապահովումը կարևոր նշանակություն ունի հատկապես ֆիզիկական կուլտուրայի ոլորտում, քանի որ ֆիզիկական պատրաստվածության, շարժողական հմտությունների և առողջապահական վարքագծի ձևավորումը երկարատև գործընթաց է և պահանջում է տարիքային առանձնահատկություններին համապատասխան հետևողական մոտեցում։ Աշխատանքը կարող է անդրադառնալ նաև ֆիզիկական կուլտուրայի կրթության տարբեր մակարդակների միջև բովանդակային և մեթոդական կապերի պահպանմանը, ուսումնական պահանջների աստիճանական բարդացմանը, սովորողների անհատական առանձնահատկությունների հաշվառմանը և կրթական գործընթացի միասնական նպատակների ձևավորմանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի մանկավարժական պայմանների բացահայտումը, որոնք կարող են նպաստել տարբեր կրթական օղակների արդյունավետ փոխկապակցմանը և կանխել ուսումնական բովանդակության կրկնությունը կամ անհամապատասխանությունը։ Հետազոտության տեսական ուղղվածությունը հնարավորություն է տալիս համակարգել ֆիզիկական կուլտուրայի կրթության շարունակականության վերաբերյալ մոտեցումները և հիմնավորել դրա կազմակերպման սկզբունքները՝ հաշվի առնելով սովորողների տարիքային զարգացումը, ֆիզիկական պատրաստվածությունը և կրթական կարիքները։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրություն ներկայացնել ֆիզիկական դաստիարակության մասնագետների, մանկավարժների, մարզական կրթության կազմակերպիչների, բուհերի դասախոսների և կրթության շարունակականության հիմնախնդիրներով զբաղվող հետազոտողների համար՝ որպես ֆիզիկական կուլտուրայի կրթության տարբեր փուլերի փոխկապակցվածության տեսական և մեթոդաբանական հարցերին նվիրված ուսումնասիրություն։

Կենսաբանություն

Այս աշխատանքը նվիրված է ԴՆԹ-հիմքով կենսասենսորների աշխատանքի վրա տարբեր տեսակի աղմուկների ազդեցության ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով ինչպես ֆիզիկական, այնպես էլ քիմիական և կենսաբանական խանգարումների աղբյուրները։ Նյութում վերլուծվում է, թե ինչպես են արտաքին ազդակները՝ օրինակ՝ ջերմային տատանումները, էլեկտրական աղմուկը կամ մոլեկուլային միջավայրի անկայունությունները, ազդում կենսասենսորի զգայունության, ճշտության և ազդանշան-աղմուկ հարաբերակցության վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում չափման համակարգերի մոդելավորմանը և վիճակագրական մշակմանը, որոնք թույլ են տալիս տարբերակել օգտակար կենսաբանական ազդանշանը պատահական խանգարումներից։ Աշխատությունը նաև ընդգրկում է ԴՆԹ-սենսորների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, մոլեկուլային ճանաչման մեխանիզմները և դրանց կայունության ապահովման մոտեցումները՝ առաջարկելով մեթոդներ՝ բարձրացնելու սարքերի հուսալիությունը բարդ միջավայրերում։