Նոր գրականություն ՀՍՍՀ կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ: Մատենագիտական ինֆորմացիա: Գրականության ընթացիկ տեղեկատու (1987, Հունվար, թիվ 1)

Քաղաքագիտություն

Գիրքը նվիրված է հետսառըպատերազմյան Թուրքիայի քաղաքական զարգացման գործընթացում ժողովրդավարացման հիմնախնդիրների և զինված ուժերի՝ որպես քաղաքական գործոնի դերի համակողմանի վերլուծությանը։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում է Թուրքիայի քաղաքական համակարգի էվոլյուցիան՝ ընդգծելով քաղաքացիական իշխանության և բանակի հարաբերությունների պատմական ձևավորումը, ինստիտուցիոնալ հակակշիռները և ուժային բալանսի փոփոխությունները։ Հեղինակը վերլուծում է բանակի քաղաքական ազդեցության մեխանիզմները, նրա միջամտության ձևերը պետական կառավարման գործընթացներում և այդ ազդեցության աստիճանական սահմանափակման գործընթացը ժողովրդավարական ինստիտուտների ամրապնդման պայմաններում։ Գրքում քննարկվում են նաև եվրոպական ինտեգրման գործոնները, քաղաքացիական վերահսկողության ընդլայնումը, սահմանադրական փոփոխությունները և քաղաքական կուսակցությունների դերը ժողովրդավարացման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ներքաղաքական ճգնաժամերին, պետական անվտանգության ընկալումներին և դրանց ազդեցությանը քաղաքական համակարգի կայունության վրա։ Աշխատությունը համադրում է տեսական մոտեցումները և Թուրքիայի քաղաքական պրակտիկայի վերլուծությունը՝ առաջարկելով խորքային պատկերացում ժողովրդավարացման և ռազմական գործոնի փոխազդեցության վերաբերյալ։ Գիրքը նախատեսված է քաղաքագետների, միջազգային հարաբերությունների մասնագետների, պատմաբանների, հետազոտողների, ուսանողների և անվտանգության ուսումնասիրություններով հետաքրքրվողների համար։

Տնտեսագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության ընդհանուր օգտագործման ուղևորատար ավտոմոբիլային տրանսպորտի ոլորտում աշխատավարձի կազմակերպման համակարգի ուսումնասիրությանը և դրա կատարելագործման ուղիների մշակմանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է տրանսպորտային կազմակերպությունների աշխատակիցների աշխատանքի վարձատրության արդյունավետ կազմակերպման խնդիրը՝ հաշվի առնելով ոլորտի արտադրական, տնտեսական և սոցիալական առանձնահատկությունները։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են աշխատավարձի ձևավորման և հաշվարկման գործող մեխանիզմները, աշխատուժի ծախսերի կառուցվածքը, վարձատրության տարբեր ձևերի կիրառման հնարավորությունները և աշխատանքի արդյունքների ու աշխատավարձի միջև փոխկապակցվածությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում վարորդների, տեխնիկական և սպասարկող անձնակազմի աշխատանքի բնույթին, քանի որ ուղևորատար ավտոմոբիլային տրանսպորտում աշխատանքի արդյունքը պայմանավորված է ոչ միայն կատարված աշխատանքի ծավալով, այլև երթուղիների երկարությամբ, աշխատանքի ռեժիմով, ուղևորահոսքի առանձնահատկություններով, տրանսպորտային միջոցների շահագործման պայմաններով և ծառայության որակի պահանջներով։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է աշխատավարձի համակարգի՝ աշխատանքի արտադրողականության և տրանսպորտային ծառայությունների արդյունավետության վրա ունեցած ազդեցության գնահատումը։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել աշխատանքի վարձատրության սակագնային, ժամավճարային, գործավարձային և խառը մեխանիզմները, ինչպես նաև պարգևատրման և նյութական խրախուսման տարբեր ձևերը։ Կարևորվում է այնպիսի համակարգի ձևավորման անհրաժեշտությունը, որը միաժամանակ կապահովի աշխատողների շահագրգռվածությունը, աշխատանքի որակի բարձրացումը, ծառայությունների հուսալիությունը և տրանսպորտային կազմակերպությունների տնտեսական արդյունավետությունը։ Ուսումնասիրությունը անդրադառնում է նաև աշխատավարձի կազմակերպման վրա ազդող տնտեսական գործոններին, այդ թվում՝ փոխադրումների ինքնարժեքին, վառելիքի և շահագործման ծախսերին, աշխատանքի արտադրողականությանը, ուղևորափոխադրումների ծավալին և կազմակերպությունների ֆինանսական արդյունքներին։ Աշխատության վերլուծական հատվածը հնարավորություն է տալիս բացահայտել գործող համակարգի թերություններն ու սահմանափակումները և առաջարկել դրանց վերացմանն ուղղված կազմակերպատնտեսական միջոցառումներ։ Կատարելագործման առաջարկները կարող են ուղղված լինել աշխատանքի արդյունքների առավել ճշգրիտ գնահատմանը, աշխատավարձի և արտադրողականության փոխկապակցվածության ամրապնդմանը, խրախուսման համակարգերի բարելավմանը և ոլորտում աշխատանքի վարձատրության ավելի արդար ու արդյունավետ մեխանիզմների ներդրմանը։ Թեմայի ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև սոցիալական տեսանկյունից, քանի որ ուղևորատար տրանսպորտի բնականոն աշխատանքը մեծապես կախված է աշխատողների մասնագիտական պատրաստվածությունից, պատասխանատվությունից և աշխատանքի նկատմամբ մոտիվացիայից։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետների, տրանսպորտի կառավարման մասնագետների, աշխատանքի տնտեսագիտությամբ զբաղվող հետազոտողների, կազմակերպությունների ղեկավարների, մասնագիտական կրթության ոլորտի ներկայացուցիչների, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Տեխնոլոգիա

Այս աշխատությունը նվիրված է հայելային և Ֆրենելյան խտարարների համակցմամբ արևին հետևող ֆոտովոլտային սարքի նախագծմանը, մշակմանը և փորձարարական հետազոտությանը՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել արևային էներգիայի փոխակերպման արդյունավետությունը և առավել արդյունավետ օգտագործել արևային ճառագայթումը։ Ուսումնասիրվում են օպտիկական խտացման սկզբունքները, արևին հետևող մեխանիզմների կառուցվածքային և գործառնական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը ֆոտովոլտային մոդուլների արտադրողականության վրա։ Աշխատությունում վերլուծվում են խտարարների երկրաչափական պարամետրերը, լույսի կենտրոնացման արդյունավետությունը, ջերմային ռեժիմները և էներգետիկական կորուստների նվազեցման հնարավորությունները՝ հաշվի առնելով տարբեր կլիմայական և շահագործման պայմանները։ Ներկայացվում են փորձարարական չափումների և մոդելավորման արդյունքները, որոնց հիման վրա գնահատվում է առաջարկվող համակարգի արդյունավետությունը, հուսալիությունը և կիրառելիությունը վերականգնվող էներգետիկայի ոլորտում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում արևի դիրքին ավտոմատ հետևող կառավարման համակարգի աշխատանքին, որի շնորհիվ ապահովվում է արևային ճառագայթման առավելագույն օգտագործումը և ֆոտովոլտային կայանքի ընդհանուր էներգաարդյունավետության բարձրացումը։

Այլ առարկաներ

Աշխատությունը նվիրված է գրադարանի կողմից պատանի ընթերցողների հետ աշխատանքի կազմակերպման առանձնահատկություններին՝ ուշադրություն դարձնելով պատանեկան տարիքի ընթերցողական հետաքրքրությունների ձևավորմանը, գրքի ընտրության գործընթացին և գրադարանի դերին երիտասարդների մտավոր, մշակութային ու անձնային զարգացման գործում։ Պատանեկությունը կարևոր փուլ է, երբ ընթերցողի հետաքրքրությունները դառնում են ավելի բազմազան, ձևավորվում են ինքնուրույն կարծիքներն ու արժեքային կողմնորոշումները, իսկ գրականությունը կարող է էական ազդեցություն ունենալ աշխարհայացքի, լեզվական կարողությունների, երևակայության և քննադատական մտածողության զարգացման վրա։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել պատանի ընթերցողների գրական պահանջները, նախասիրությունները և ընթերցանության շարժառիթները, ինչպես նաև դրանց փոփոխությունը՝ կախված տարիքից, կրթական միջավայրից և սոցիալական պայմաններից։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում գրադարանավարի դերին՝ որպես ընթերցողի և գրքի միջև միջնորդի, որը պետք է կարողանա բացահայտել պատանու հետաքրքրությունները, ճիշտ կողմնորոշել նրան գրականության ընտրության հարցում և միաժամանակ խրախուսել ինքնուրույն ընթերցանությունը։ Աշխատությունը կարող է ներկայացնել անհատական և խմբային աշխատանքի տարբեր ձևեր՝ ընթերցողական զրույցներ, գրքի քննարկումներ, գրական երեկոներ, թեմատիկ ցուցահանդեսներ, ընթերցողների կոնֆերանսներ, գրական վիկտորինաներ և ստեղծագործական միջոցառումներ։ Այսպիսի միջոցառումները կարող են նպաստել ոչ միայն գրքերի նկատմամբ հետաքրքրության բարձրացմանը, այլև պատանիների հաղորդակցական հմտությունների, սեփական կարծիքը հիմնավորելու և այլ տեսակետներ լսելու կարողության զարգացմանը։ Կարևոր ուղղություն է նաև գրադարանային ֆոնդի նպատակային ձևավորումը՝ պատանի ընթերցողների տարիքային և թեմատիկ պահանջներին համապատասխան գեղարվեստական, գիտահանրամատչելի, կրթական և այլ գրականության ապահովմամբ։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև պարտադիր և ազատ ընթերցանության հարաբերակցությանը՝ ընդգծելով այնպիսի միջավայրի ստեղծման անհրաժեշտությունը, որտեղ պատանին կարող է ոչ միայն կատարել ուսումնական պահանջները, այլև ինքնուրույն ընտրել իրեն հետաքրքրող գրականություն։ Պատանի ընթերցողների հետ աշխատանքի արդյունավետությունը մեծապես կախված է գրադարանավարի հաղորդակցական և մանկավարժական հմտություններից, ուստի կարող են ուսումնասիրվել նաև ընթերցողի անհատական առանձնահատկությունները հաշվի առնելու, վստահելի հարաբերություններ ձևավորելու և ընթերցանության նկատմամբ դրական վերաբերմունք ստեղծելու մեթոդները։ Նյութը կարող է կարևորել նաև ընտանիքի, դպրոցի և գրադարանի համագործակցությունը, քանի որ ընթերցանության կայուն մշակույթի ձևավորումը առավել արդյունավետ է, երբ այս միջավայրերը գործում են փոխկապակցված։ Աշխատության մեջ կարող է քննարկվել նաև պատանիների ներգրավումը գրադարանի մշակութային կյանքին՝ նրանց հնարավորություն տալով հանդես գալ որպես քննարկումների, գրական միջոցառումների և ստեղծագործական նախաձեռնությունների ակտիվ մասնակիցներ։ Այդ մոտեցումը կարող է գրադարանը վերածել ոչ միայն գրականության տրամադրման վայրի, այլև պատանիների հաղորդակցության, ինքնարտահայտման և մշակութային զարգացման միջավայրի։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել գրադարանավարների, մանկավարժների, գրադարանագիտության մասնագետների, մշակութային հաստատությունների աշխատակիցների և պատանեկան ընթերցանության խնդիրներով զբաղվող հետազոտողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ պատանի ընթերցողների հետ արդյունավետ աշխատանքը պահանջում է նրանց հետաքրքրությունների և տարիքային առանձնահատկությունների խորքային ըմբռնում, գրականության նպատակային ընտրություն, անհատական մոտեցում և ակտիվ մշակութային ու կրթական միջոցառումների համադրում՝ ընթերցանության նկատմամբ կայուն հետաքրքրություն և ինքնուրույն ընթերցողական մշակույթ ձևավորելու նպատակով։

Բժշկություն

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Ուիլիզի շրջանի անևրիզմների (ինտակտ, չպատռված անևրիզմներ) վիրաբուժական բուժման արդյունքների կանխատեսման մեթոդներին՝ ընդգծելով նյարդավիրաբուժական ռիսկերի գնահատման և անհատականացված բուժման պլանավորման կարևորությունը։ Նյութում վերլուծվում են այն կլինիկական և պատկերային գործոնները, որոնք ազդում են վիրահատական միջամտության հաջողության վրա՝ ներառյալ անևրիզմի չափը, ձևը, տեղակայումը, պատի կառուցվածքային առանձնահատկությունները և հիվանդի ընդհանուր նյարդաբանական վիճակը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ռադիոլոգիական հետազոտությունների՝ ԿՏ-անգիոգրաֆիայի և ՄՌ-անգիոգրաֆիայի դերին՝ որպես կանխատեսման մոդելավորման հիմնական տվյալային աղբյուրներ։ Աշխատությունը նաև ընդգծում է վիճակագրական մոդելների և մեքենայական ուսուցման մոտեցումների կիրառման հնարավորությունները՝ վիրահատությունից հետո բարդությունների, կրկնակի արյունահոսության և երկարաժամկետ արդյունքների կանխատեսման համար։ Միաժամանակ քննարկվում են բուժման տարբեր ռազմավարությունների՝ միկրովիրաբուժական և էնդովասկուլյար մեթոդների համեմատական արդյունավետությունը և դրանց ընտրության չափանիշները։

Մանկավարժություն

Գրքում ուսումնասիրվում են տեսողության խանգարում ունեցող երեխաների ֆիզիկական ճարպկության և շարժունակության զարգացման մեթոդները, ներկայացվում են դասընթացների կազմակերպման, վարժությունների ընտրության և անհատականացման սկզբունքները՝ հաշվի առնելով երեխաների տարիքը, շարժունակության առանձնահատկությունները և տեսողության աստիճանը, վերլուծվում են ֆիզիկական դաստիարակության նշանակությունը ընդհանուր առողջության, սթրեսի նվազեցման և սոցիալական ինտեգրման համար, առաջարկվում են հատուկ մարզական խաղեր, կորպորատիվ և խմբային վարժություններ, քննարկվում են գնահատման մեթոդները՝ ճարպկության և ֆիզիկական պատրաստվածության հստակ ցուցանիշների հիման վրա, ուշադրություն է դարձվում անվտանգության, ուղեկցող տեխնոլոգիաների և ուսուցողական օգնության կիրառմանը, գիրքը համադրում է մանկավարժության, ֆիզիկական դաստիարակության և հատուկ մանկավարժության մոտեցումները՝ նպաստելով տեսողության խանգարում ունեցող երեխաների շարժունակության, ինքնուրույնության և ֆիզիկական պատրաստվածության արդյունավետ զարգացմանը։