Նոր գրքեր պատանիներին : Ինֆորմացիոն ցանկ (1981, Հուլիս, թիվ 7)

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում քաղաքական իրավիճակների վերլուծության տեխնոլոգիաների կիրառման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը և դրանց գործնական նշանակության բացահայտմանը։ Հետազոտության կենտրոնում քաղաքական գործընթացների, իրավիճակների և զարգացումների համակարգված ուսումնասիրությունն է, որի նպատակն է բացահայտել քաղաքական դաշտում գործող հիմնական գործոնները, դերակատարների շահերը, փոխհարաբերությունները, հնարավոր ռիսկերը և զարգացման հավանական ուղղությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակում քաղաքական իրավիճակը դիտարկվում է որպես բազմաթիվ փոխկապակցված գործոնների ազդեցության արդյունք, և դրա գնահատման համար կարող են կիրառվել իրավիճակային, համեմատական, համակարգային, կառուցվածքային, վիճակագրական և փորձագիտական վերլուծության մեթոդներ։ Առանձնահատուկ նշանակություն է տրվում քաղաքական գործընթացների մշտադիտարկմանը, տեղեկատվության հավաքագրմանն ու դասակարգմանը, զանգվածային լրատվամիջոցների և քաղաքական հաղորդակցության ուսումնասիրությանը, ինչպես նաև քաղաքական դերակատարների վարքագծի ու հասարակական տրամադրությունների գնահատմանը։ Քաղաքական գործընթացների ուսումնասիրության մեջ մշտադիտարկումն ու կոնտենտ-վերլուծությունը դիտարկվում են որպես կիրառական քաղաքագիտական տեխնոլոգիաներ, որոնք կարող են նպաստել գործընթացների ավելի կանխատեսելի և կառավարելի դառնալուն։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է նաև քաղաքական իրավիճակների զարգացման հնարավոր սցենարների մշակումը և քաղաքական որոշումների ընդունման համար վերլուծական հիմքի ձևավորումը։ Այդ նպատակով կարող են ուսումնասիրվել քաղաքական կայունության և անկայունության գործոնները, հասարակական պահանջների փոփոխությունները, ընտրական գործընթացները, քաղաքական ուժերի դիրքավորումը, իշխանություն–հասարակություն հարաբերությունները և ներքին ու արտաքին միջավայրի ազդեցությունը։ Հայաստանի օրինակով հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս դիտարկել քաղաքական վերլուծության տեխնոլոգիաների կիրառումը երկրի քաղաքական համակարգի առանձնահատկությունների, հասարակական գործընթացների և ինստիտուցիոնալ փոխակերպումների պայմաններում։ ԵՊՀ-ում այս թեմայով գիտական հետազոտության առկայությունը նույնպես ցույց է տալիս, որ այն ձևավորվել է որպես քաղաքական գիտությունների կիրառական ուղղություն՝ քաղաքական իրավիճակների վերլուծության և համապատասխան մեթոդաբանության ուսումնասիրությամբ։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև քաղաքական տեխնոլոգիաների, մեդիայի և հանրային կարծիքի փոխկապակցվածությանը, քանի որ ժամանակակից քաղաքական գործընթացների վերլուծության համար կարևոր է ոչ միայն քաղաքական իրադարձությունների անմիջական ուսումնասիրությունը, այլև դրանց մեդիա արտացոլման և հասարակության կողմից ընկալման գնահատումը։ ԵՊՀ համապատասխան կրթական ծրագրերում քաղաքական տեխնոլոգիաների ուսումնասիրությունը ներառում է քաղաքական գործընթացների մեկնաբանման, մեդիայի ազդեցության գնահատման և հայաստանյան քաղաքական միջավայրի առանձնահատկությունների վերլուծության գործնական հմտություններ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ քաղաքական որոշումների նախապատրաստման, քաղաքական ռիսկերի գնահատման, ընտրական գործընթացների ուսումնասիրման, ռազմավարական պլանավորման և քաղաքական կառավարման արդյունավետության բարձրացման համար։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել քաղաքագետներին, քաղաքական վերլուծաբաններին, պետական կառավարման մասնագետներին, քաղաքական խորհրդատուներին, հետազոտողներին, լրագրողներին, դասախոսներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Մանկավարժություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է շարունակական կրթության գաղափարի, դերի և զարգացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը Հայաստանի կրթության համակարգում։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են ողջ կյանքի ընթացքում կրթության կազմակերպման տեսական և գործնական հիմքերը, կրթության տարբեր մակարդակների փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև անհատի մասնագիտական և անձնական զարգացման համար շարունակական ուսումնառության նշանակությունը։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են Հայաստանի կրթական համակարգում շարունակական կրթության ներդրման առանձնահատկությունները, առկա խնդիրները, զարգացման միտումները և միջազգային փորձի կիրառման հնարավորությունները։ Հեղինակը անդրադառնում է բարձրագույն կրթության, մասնագիտական վերապատրաստման, լրացուցիչ կրթության և մեծահասակների ուսուցման ոլորտների փոխհարաբերություններին՝ ներկայացնելով դրանց արդյունավետության բարձրացման հնարավոր ուղիները։ Վերլուծվում են նաև կրթական միջավայրի փոփոխությունները, աշխատաշուկայի պահանջների ազդեցությունը, նոր գիտելիքների և հմտությունների ձևավորման անհրաժեշտությունը, ինչպես նաև կրթության հասանելիության և որակի ապահովման հարցերը։ Աշխատությունը արժեքավոր է մանկավարժների, կրթության ոլորտի ղեկավարների, հետազոտողների, ուսանողների և բոլոր այն մասնագետների համար, ովքեր հետաքրքրված են Հայաստանի կրթական համակարգի զարգացման հեռանկարներով, շարունակական ուսուցման կազմակերպմամբ և ժամանակակից կրթական գործընթացների բարեփոխումներով։

Բժշկություն

Այս աշխատությունը նվիրված է լապարոսկոպիկ խոլեցիստէկտոմիայի ընթացքում լապարոտոմիկ կոնվերսիայի անհրաժեշտությանը, պատճառներին, ռիսկի գործոններին և կլինիկական նշանակությանը։ Այն մանրամասն անդրադառնում է այն իրավիճակներին, երբ նվազ ինվազիվ լապարոսկոպիկ միջամտությունը տեխնիկական կամ անվտանգության նկատառումներով հնարավոր կամ նպատակահարմար չի լինում շարունակել, և անհրաժեշտ է անցնել բաց վիրահատության։ Ներկայացվում են կոնվերսիայի առավել հաճախ հանդիպող պատճառները, այդ թվում՝ արտահայտված բորբոքային փոփոխությունները, անատոմիական կառուցվածքների ոչ հստակ տարբերակումը, լեղապարկի և շրջակա հյուսվածքների սերտ կպումները, արյունահոսությունը, լեղուղիների վնասման վտանգը, ինչպես նաև վիրաբուժական դաշտի սահմանափակ տեսանելիությունը։ Աշխատությունը կարևորում է այն հանգամանքը, որ լապարոտոմիկ կոնվերսիան ինքնին չպետք է դիտարկվի որպես վիրահատության ձախողում, այլ որպես հիվանդի անվտանգության ապահովման նպատակով ընդունվող հիմնավորված վիրաբուժական որոշում։ Քննարկվում են նաև հիվանդի նախավիրահատական գնահատումը, հնարավոր բարդությունների կանխատեսումը, վիրաբույժի կողմից որոշման կայացման չափանիշները և այն գործոնները, որոնք կարող են բարձրացնել կոնվերսիայի հավանականությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում վիրահատության ընթացքում առաջացող դժվարությունների վաղ ճանաչմանը և դրանց ժամանակին կառավարմանը, քանի որ ճիշտ պահին լապարոսկոպիկ եղանակից բաց վիրահատության անցնելը կարող է նվազեցնել լուրջ բարդությունների, հատկապես լեղուղիների վնասման և չվերահսկվող արյունահոսության վտանգը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել ընդհանուր վիրաբույժների, վիրաբուժության մասնագիտացողների, բժշկական ուսանողների և լապարոսկոպիկ վիրաբուժությամբ զբաղվող մասնագետների համար՝ որպես լապարոսկոպիկ խոլեցիստէկտոմիայի ընթացքում դժվարությունների գնահատման, վիրաբուժական մարտավարության ընտրության և հիվանդի անվտանգության ապահովման վերաբերյալ մասնագիտական տեղեկատվական աղբյուր։

Բժշկություն

Գիտական աշխատանքը նվիրված է էնտերոբիոզի ժամանակակից համաճարակաբանական օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը և դրա նկատմամբ համաճարակաբանական հսկողության համակարգի կատարելագործման ուղիների մշակմանը։ Էնտերոբիոզը լայնորեն տարածված հելմինթային վարակ է, որի հարուցիչը մարդու աղիքային մակաբույծն է։ Հիվանդության տարածման առանձնահատկությունները պայմանավորված են հարուցչի կենսաբանական հատկություններով, փոխանցման մեխանիզմով, բնակչության կենցաղային և հիգիենիկ պայմաններով, ինչպես նաև կազմակերպված կոլեկտիվներում վարակի տարածման բարձր հնարավորությամբ։ Ուսումնասիրության հիմնական նպատակն է բացահայտել հիվանդության տարածվածության, սեզոնայնության, տարիքային և սոցիալական կառուցվածքի, ինչպես նաև վարակի փոխանցմանը նպաստող գործոնների ժամանակակից առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել երեխաների շրջանում հիվանդության տարածմանը, քանի որ մանկական կոլեկտիվներում սերտ շփումները և հիգիենիկ սովորությունների առանձնահատկությունները կարող են նպաստել վարակի փոխանցմանը։ Աշխատանքի շրջանակում կարող է իրականացվել տարբեր տարիքային խմբերում հիվանդացության մակարդակի համեմատական ուսումնասիրություն՝ հաշվի առնելով բնակության վայրը, կենցաղային պայմանները, կազմակերպված կոլեկտիվ հաճախելը և այլ համաճարակաբանական գործոններ։ Կարևոր ուղղություն է հիվանդության տարածման ժամանակային դինամիկայի ուսումնասիրությունը։ Տարիների ընթացքում հիվանդացության ցուցանիշների փոփոխության վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս գնահատել համաճարակաբանական իրավիճակի զարգացումը և բացահայտել այն ժամանակաշրջանները, երբ վարակի տարածման ռիսկը բարձրանում է։ Սեզոնային տատանումների ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել կանխարգելիչ միջոցառումների ճիշտ ժամանակային պլանավորմանը։ Հիվանդության տարածման գործում առանձնահատուկ դեր ունի փոխանցման մեխանիզմը։ Հարուցիչի ձվերը կարող են տարածվել կենցաղային շփումների, աղտոտված ձեռքերի, առարկաների և շրջակա միջավայրի միջոցով, ինչի պատճառով անձնական հիգիենայի կանոնների պահպանումը կարևոր նշանակություն ունի վարակի կանխարգելման համար։ Ուստի հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ բնակչության հիգիենիկ վարքագծին, ձեռքերի լվացման սովորություններին, եղունգների խնամքին, բնակելի և կազմակերպված միջավայրի սանիտարական պայմաններին և այդ գործոնների կապին հիվանդության տարածման հետ։ Էնտերոբիոզի դեմ պայքարի կարևոր բաղադրիչ է ժամանակին հայտնաբերումը։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել հիվանդության ախտորոշման և լաբորատոր հայտնաբերման կիրառվող մեթոդները, դրանց արդյունավետությունը և համաճարակաբանական հետազոտությունների շրջանակում օգտագործման հնարավորությունները։ Վաղ հայտնաբերումը կարևոր է ոչ միայն հիվանդի բուժման, այլև վարակի հետագա տարածումը կանխելու համար։ Համաճարակաբանական հսկողության համակարգի կատարելագործման տեսանկյունից կարևոր է դեպքերի գրանցման, տվյալների հավաքագրման, վերլուծության և փոխանցման մեխանիզմների ուսումնասիրությունը։ Հուսալի համաճարակաբանական տեղեկատվությունը հնարավորություն է տալիս ժամանակին գնահատել իրավիճակը, բացահայտել վարակի տարածման օջախները և կազմակերպել նպատակային կանխարգելիչ միջոցառումներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել կազմակերպված մանկական հաստատություններում հսկողության կազմակերպմանը։ Նախադպրոցական և դպրոցական միջավայրերում վարակի հայտնաբերման դեպքում կարևոր է ոչ միայն հիվանդի նկատմամբ համապատասխան բժշկական միջոցառումների իրականացումը, այլև շփվող անձանց նկատմամբ համաճարակաբանական վերահսկողությունը, հիգիենիկ պայմանների բարելավումը և անհրաժեշտ կանխարգելիչ միջոցառումների կազմակերպումը։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել նաև ընտանիքի և կրթական հաստատության համագործակցության նշանակությունը, քանի որ վարակի կանխարգելումը պահանջում է հետևողական վարքագիծ ինչպես երեխայի, այնպես էլ նրա շրջապատի կողմից։ Հիվանդության նկատմամբ համաճարակաբանական հսկողության արդյունավետությունը մեծապես կախված է բնակչության իրազեկվածության մակարդակից։ Կանխարգելիչ կրթական ծրագրերը կարող են ուղղված լինել անձնական հիգիենայի, ձեռքերի ճիշտ լվացման, եղունգների խնամքի, կենցաղային իրերի մաքրության և վարակի կրկնակի փոխանցումը կանխելու վերաբերյալ գիտելիքների տարածմանը։ Այդպիսի միջոցառումները հատկապես կարևոր են երեխաների և նրանց ծնողների շրջանում։ Ուսումնասիրության գործնական նշանակությունը կայանում է էնտերոբիոզի համաճարակաբանական իրավիճակի գնահատման և հսկողության համակարգի բարելավման առաջարկությունների մշակման մեջ։ Կարող են առաջարկվել դեպքերի հայտնաբերման և գրանցման կատարելագործում, համաճարակաբանական տվյալների պարբերական վերլուծություն, ռիսկային խմբերի ավելի նպատակային հսկողություն, կազմակերպված կոլեկտիվներում կանխարգելիչ միջոցառումների ուժեղացում և բնակչության առողջապահական իրազեկվածության բարձրացում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը հիվանդության նկատմամբ պայքարը դիտարկում է ոչ միայն որպես առանձին վարակված անձանց հայտնաբերման և բուժման խնդիր, այլ որպես համաճարակաբանական համալիր գործընթաց, որը ներառում է հիվանդության տարածվածության շարունակական գնահատում, փոխանցման գործոնների բացահայտում, վաղ հայտնաբերում, կանխարգելում, առողջապահական կրթություն և համաճարակաբանական տվյալների արդյունավետ կառավարում։ Նման համակարգային մոտեցումը կարող է նպաստել վարակի տարածման սահմանափակմանը, կրկնակի վարակման դեպքերի նվազեցմանը և բնակչության առողջության պահպանման արդյունավետության բարձրացմանը։

Տնտեսագիտություն

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Իրանի Իսլամական Հանրապետության ազգային նավթաքիմիական ոլորտի արտադրանքի արտահանման ծավալների ավելացման համար առավել նպատակահարմար ռազմավարության ընտրության ուսումնասիրությանը։ Աշխատության հիմքում նավթաքիմիական արտադրանքի միջազգային շուկաներում մրցունակության բարձրացման, արտահանման ներուժի արդյունավետ օգտագործման և արտաքին շուկաներում կայուն դիրքավորման խնդիրներն են։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել նավթաքիմիական արդյունաբերության արտադրական հնարավորությունները, արտահանվող ապրանքների կառուցվածքը, հիմնական արտաքին շուկաները, միջազգային պահանջարկը, գնային և մրցակցային միջավայրը, ինչպես նաև արտահանման վրա ազդող տնտեսական և քաղաքական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ռազմավարական այլընտրանքների համեմատությանը և այնպիսի մոտեցման ընտրությանը, որը կարող է նպաստել արտահանման աշխարհագրության ընդլայնմանը, նոր շուկաների ներթափանցմանը, արտադրանքի տեսականու զարգացմանը և միջազգային մրցունակության ամրապնդմանը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև արտաքին առևտրի սահմանափակումներին, շուկաների փոփոխվող պահանջներին, լոգիստիկ խնդիրներին, միջազգային մրցակիցների ազդեցությանը և նավթաքիմիական արտադրանքի ավելացված արժեքի բարձրացման հնարավորություններին։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում ռազմավարական կառավարման գործիքների կիրառումը՝ ներքին և արտաքին միջավայրի գնահատման, ուժեղ և թույլ կողմերի բացահայտման, հնարավորությունների ու սպառնալիքների վերլուծության և տարբեր ռազմավարական ուղղությունների արդյունավետության համեմատության նպատակով։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ արտահանման քաղաքականության կատարելագործման, թիրախային շուկաների ընտրության, արտադրանքի մրցակցային առավելությունների ձևավորման և միջազգային շուկայում երկարաժամկետ դիրքի ամրապնդման համար։ Աշխատությունը հատկապես օգտակար է տնտեսագիտության, միջազգային առևտրի, մարքեթինգի, ռազմավարական կառավարման և նավթաքիմիական արդյունաբերության ոլորտներով հետաքրքրվող մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

Մանկավարժություն

Այս ուսումնական նյութը նվիրված է տարրական դասարաններում համագործակցային ուսուցման կիրառման առանձնահատկություններին և դրա արդյունավետության ուսումնասիրմանը։ Այն ներկայացնում է համագործակցային ուսուցման հիմնական սկզբունքները, մեթոդներն ու կազմակերպման ձևերը՝ ընդգծելով սովորողների ակտիվ մասնակցության, փոխօգնության և թիմային աշխատանքի կարևորությունը ուսումնական գործընթացում։ Նյութում քննարկվում է, թե ինչպես է համագործակցային միջավայրը նպաստում երեխաների հաղորդակցական, սոցիալական և ճանաչողական կարողությունների զարգացմանը, ձևավորում պատասխանատվության զգացում, ինքնուրույն մտածելու ունակություն և համատեղ խնդիրներ լուծելու հմտություններ։ Անդրադարձ է կատարվում ուսուցչի դերին՝ որպես համագործակցության կազմակերպողի և ուղղորդողի, ինչպես նաև ներկայացվում են այն պայմանները, որոնք անհրաժեշտ են արդյունավետ խմբային աշխատանքի իրականացման համար։ Ներկայացվում են համագործակցային ուսուցման առավելությունները՝ սովորողների մոտիվացիայի բարձրացումից մինչև ակադեմիական արդյունքների բարելավում, ինչպես նաև հնարավոր դժվարություններն ու դրանց հաղթահարման ուղիները։