Նոր գրքեր օտար լեզուներով : Ինֆորմացիոն ցանկ (1979, Մարտ, թիվ 3)

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է Դեյտերսի անդաստակային կորիզի նեյրոնային ակտիվության կեղևախույս կարգավորման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ բնականոն պայմաններում և թրթռման ազդեցությունից հետո։ Հետազոտության կենտրոնում անդաստակային համակարգի և կենտրոնական նյարդային համակարգի փոխազդեցությունն է, մասնավորապես՝ ուղեղի բարձրագույն բաժիններից դեպի Դեյտերսի անդաստակային կորիզ ուղղվող կարգավորիչ ազդեցությունների բնույթն ու դինամիկան։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են նեյրոնների ֆունկցիոնալ ակտիվության առանձնահատկությունները, դրանց փոփոխությունները տարբեր պայմաններում և այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով կեղևային կենտրոնները կարող են ազդել անդաստակային կորիզի նեյրոնների աշխատանքի վրա։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում թրթռման ազդեցությանը՝ որպես արտաքին ֆիզիկական գործոնի, որը կարող է փոփոխել անդաստակային համակարգի բնականոն գործունեությունը և առաջացնել նյարդաֆիզիոլոգիական պատասխանների վերակազմավորում։ Համեմատական վերլուծության միջոցով գնահատվում են բնականոն վիճակում և թրթռումային ազդեցությունից հետո նեյրոնային ակտիվության փոփոխությունները, դրանց արտահայտվածությունը և հնարավոր փոխհարաբերությունները կենտրոնական կարգավորման մեխանիզմների հետ։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև այն տեսանկյունից, որ հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալու անդաստակային համակարգի մասնակցությունը շարժումների համակարգմանը, մարմնի հավասարակշռության պահպանմանը և արտաքին ազդակներին նյարդային համակարգի հարմարվողական արձագանքներին։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ թրթռման ազդեցության պայմաններում առաջացող ֆունկցիոնալ փոփոխությունների նեյրոֆիզիոլոգիական մեխանիզմների բացահայտման և անդաստակային համակարգի գործունեության կարգավորման վերաբերյալ գիտական պատկերացումների ընդլայնման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել նեյրոֆիզիոլոգիայի, նյարդաբանության, բժշկության, ֆիզիոլոգիայի և մասնագիտական ախտաֆիզիոլոգիայի ոլորտների մասնագետներին, հետազոտողներին և ուսանողներին։

Գրականություն

Աշխատությունը նվիրված է 10-11-րդ դարերի հայ մշակութային կյանքի և գրականության զարգացման առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում միջնադարյան Հայաստանի մշակութային միջավայրն է, դրա ձևավորման պատմական պայմանները և այն գործընթացները, որոնք նպաստեցին գրական մտքի, կրթության, գիտության, արվեստի և հոգևոր մշակույթի զարգացմանը։ Ուսումնասիրվում են ժամանակաշրջանի քաղաքական ու հասարակական իրադարձությունների ազդեցությունը մշակութային կյանքի վրա, ինչպես նաև հայկական իշխանությունների, եկեղեցական կենտրոնների, վանքերի և կրթական օջախների դերը ազգային մշակույթի պահպանման ու տարածման գործում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գրականության զարգացման հիմնական ուղղություններին, ժանրային բազմազանությանը և գեղարվեստական մտածողության փոփոխություններին։ Քննարկվում են պատմագրության, աստվածաբանական գրականության, վարքագրության, ներբողագրության, մեկնողական գրականության և այլ ժանրերի առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց փոխազդեցությունը միջնադարյան հայ հասարակության հոգևոր և մտավոր կյանքի հետ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում գրական ստեղծագործությունների լեզվական և ոճական հատկանիշներին, հեղինակների աշխարհայացքին, թեմատիկ նախասիրություններին և գեղարվեստական արտահայտչամիջոցներին։ Հետազոտությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես են ժամանակաշրջանի հեղինակներն անդրադարձել հավատքի, բարոյականության, հայրենիքի, ազգային ինքնության, պատմական հիշողության և մարդու հոգևոր աշխարհի խնդիրներին։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում է հայկական գրական ավանդույթի կապը նախորդ դարերի մշակութային ժառանգության հետ և նոր գաղափարների ու գեղարվեստական ձևերի ձևավորումը։ 10-11-րդ դարերի մշակութային դաշտը դիտարկվում է նաև տարածաշրջանային պատմամշակութային գործընթացների համատեքստում՝ հաշվի առնելով հարևան ժողովուրդների և քաղաքակրթական կենտրոնների հետ ունեցած փոխազդեցությունները։ Աշխատությունը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ այս ժամանակաշրջանը հայկական միջնադարյան մշակույթի զարգացման նշանակալի փուլերից է, երբ գրական և հոգևոր ավանդույթները շարունակեցին զարգանալ՝ միաժամանակ արձագանքելով հասարակական ու քաղաքական փոփոխություններին։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, հայագետներին, պատմաբաններին, միջնադարագետներին, մշակութաբաններին, բանասերներին, ուսանողներին և հայ միջնադարյան մշակույթի ու գրական ժառանգության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Ելիզավետպոլում (ներկայիս Գյանջա) տեղի ունեցած բռնի իրադարձությունների և դրանց հասարակական ընկալման ու դատապարտման վերլուծությանը՝ կենտրոնանալով «արյունալի օրեր» անվամբ հայտնի դեպքերի պատմական, սոցիալական և քաղաքական համատեքստի վրա, որտեղ ուսումնասիրվում են քաղաքային բնակչության միջև ծավալված հակամարտությունները, բռնությունների պատճառները և դրանց հետևանքները տարածաշրջանի էթնիկ ու քաղաքական հարաբերությունների վրա, ինչպես նաև այն ժամանակվա մամուլի, հասարակական կարծիքի և իրավական գնահատականների արձագանքը, որոնք ձևավորել են իրադարձությունների վերաբերյալ տարբեր մեկնաբանություններ, իսկ հեղինակային մոտեցումը փորձում է ներկայացնել այդ դեպքերը որպես հասարակական դատի առարկա՝ ընդգծելով արդարության, պատասխանատվության և պատմական հիշողության ձևավորման խնդիրները, միաժամանակ անդրադառնալով Կովկասի ընդհանուր քաղաքական իրավիճակին և կայսրության վարչական համակարգի ազդեցությանը տեղական լարվածությունների վրա, ինչի արդյունքում գիրքը դառնում է աղբյուր՝ հասկանալու համար ոչ միայն կոնկրետ բռնությունների ընթացքը, այլ նաև հասարակական ընկալումների և պատմական նարատիվների ձևավորման մեխանիզմները։

Մշակույթ

Այս հրատարակությունը մատենագիտական և տեղեկատվական բնույթի ընթացիկ տեղեկատու է, որը համակարգված կերպով ներկայացնում է ՀՍՍՀ-ի մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ տվյալ ժամանակաշրջանում լույս տեսած գրականությունը։ Այն նախատեսված է ընթերցողներին, գիտաշխատողներին, արվեստաբաններին, մշակութաբաններին, գրադարանավարներին, մատենագետներին, դասախոսներին և ուսանողներին անհրաժեշտ աղբյուրների մասին արագ ու հստակ տեղեկատվություն տրամադրելու համար։ Նյութերի ընդգրկման շրջանակը լայն է և վերաբերում է մշակութային կյանքի տարբեր ոլորտներին՝ մշակույթի պատմությանը, մշակութային շինարարությանը, մշակութալուսավորչական աշխատանքին, թանգարանագիտությանը, պատմության և մշակույթի հուշարձանների պահպանությանը, ինչպես նաև արվեստի առանձին ճյուղերին։ Տեղեկատուում կարող են ներկայացված լինել թատրոնին, երաժշտությանը, կերպարվեստին, ճարտարապետությանը, կինոյին, ժողովրդական արվեստին և մշակութային ժառանգությանը վերաբերող գրքեր, գրքույկներ, հոդվածներ, ժողովածուներ, կատալոգներ և այլ հրատարակություններ։ Աղբյուրների նման բազմազանությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել խորհրդային Հայաստանի մշակութային և արվեստագիտական կյանքի վերաբերյալ ձևավորված գրականության ամբողջության մասին։ Հրատարակության կարևոր առանձնահատկություններից է նյութերի համակարգված դասակարգումը, որը հեշտացնում է որոնումը և թույլ է տալիս ընթերցողին արագ գտնել իրեն հետաքրքրող թեմային կամ բնագավառին վերաբերող հրապարակումները։ Նյութերը դասավորվում են հիմնական թեմատիկ բաժիններով, իսկ բաժինների ներսում գրականությունը կարող է ներկայացվել այբբենական և մատենագիտական սկզբունքներով։ Յուրաքանչյուր գրառման նպատակն է ընթերցողին տրամադրել անհրաժեշտ մատենագիտական տեղեկություն, որպեսզի հնարավոր լինի նույնականացնել համապատասխան հրատարակությունը և անհրաժեշտության դեպքում գտնել այն գրադարանային ֆոնդերում։ Հատկապես արժեքավոր է այն հանգամանքը, որ տեղեկատուն արտացոլում է ոչ միայն առանձին գրքերի առկայությունը, այլև տվյալ ժամանակաշրջանում մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ գիտական, քննադատական ու տեղեկատվական մտքի ընթացքը։ Այդ պատճառով այն կարելի է դիտարկել ոչ միայն որպես գրականության որոնման գործիք, այլև որպես խորհրդահայ մշակութային կյանքի ուսումնասիրման օժանդակ փաստագրական աղբյուր։ Մատենագիտական գրառումների ամբողջությունը հնարավորություն է տալիս հետազոտողին հետևելու այն թեմաներին, որոնք տվյալ շրջանում առավել ակտիվորեն ուսումնասիրվել կամ լուսաբանվել են, բացահայտելու մշակույթի և արվեստի տարբեր բնագավառների վերաբերյալ հրատարակությունների շրջանակը և անհրաժեշտության դեպքում կազմելու ավելի նեղ թեմատիկ մատենագիտական ցանկեր։ Հրատարակությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև գրադարանային-տեղեկատվական աշխատանքի համար, քանի որ ընթացիկ տեղեկատուի բնույթը թույլ է տալիս ժամանակին արձանագրել նոր հրատարակությունները և դրանք հասանելի դարձնել մասնագիտական ու գիտական շրջանառության մեջ։ Այն կարող է օգտակար լինել ինչպես կոնկրետ գրքի կամ հոդվածի որոնման, այնպես էլ ավելի ընդարձակ հետազոտական աշխատանքի նախապատրաստման ժամանակ։ Օրինակ՝ խորհրդահայ թատրոնի, երաժշտական մշակույթի, կերպարվեստի, ճարտարապետության կամ մշակութային ժառանգության պահպանության պատմությունն ուսումնասիրող հետազոտողը կարող է տեղեկատուի միջոցով նախնական պատկերացում կազմել համապատասխան ժամանակաշրջանում հրապարակված գրականության մասին և այնուհետև ընտրել առավել կարևոր աղբյուրները։ Նույն կերպ այն օգտակար է գրադարանավարների և մատենագետների համար՝ որպես մասնագիտական տեղեկատվության կազմակերպման ու տարածման միջոց։ Ընդհանուր առմամբ, այս հրատարակությունը արժեքավոր աղբյուր է ՀՍՍՀ-ի մշակույթի և արվեստի վերաբերյալ գրական ժառանգության ուսումնասիրության համար․ այն միավորում է տարբեր բնույթի հրատարակությունների մասին տեղեկությունները, հեշտացնում դրանց որոնումը և միաժամանակ պահպանվում է որպես տվյալ ժամանակաշրջանի մշակութային ու գիտական տեղեկատվական միջավայրի յուրօրինակ մատենագիտական վկայություն։

Մանկավարժություն

Թեման անդրադառնում է մանկավարժի մասնագիտական զարգացման, գիտելիքների շարունակական կատարելագործման և անձնական որակների ձևավորման կարևորությանը։ Ժամանակակից կրթական համակարգում ուսուցիչը պետք է մշտապես զարգացնի իր մասնագիտական հմտությունները, ծանոթանա նոր մեթոդներին և կրթական տեխնոլոգիաներին՝ ապահովելով արդյունավետ ուսուցում և դաստիարակություն։ Ինքնակրթությունը նպաստում է գիտելիքների ընդլայնմանը, ստեղծագործական մտածողության զարգացմանը և մասնագիտական աճին, իսկ ինքնադաստիարակությունը ձևավորում է պատասխանատվություն, կարգապահություն, հաղորդակցման մշակույթ և բարոյական արժեքներ։ Թեմայի ուսումնասիրությունը կարևոր է, քանի որ ուսուցչի մասնագիտական և անձնական զարգացումը մեծ ազդեցություն ունի սովորողների կրթության և դաստիարակության որակի վրա։

Սոցիոլոգիա

Այս աշխատանքը հանդիսանում է «Հեռուստաժուռնալիստի վարպետություն» դասընթացի ծրագրային ուղեցույց, որը նախատեսված է հեռուստալրագրության ոլորտում տեսական գիտելիքների և գործնական հմտությունների ձևավորման ու զարգացման համար։ Այն ներկայացնում է դասընթացի կառուցվածքը, նպատակներն ու խնդիրները, ուսուցման փուլերը և հիմնական թեմատիկ ուղղությունները՝ ընդգրկելով հեռուստատեսային լրագրության առանձնահատկությունները, տեղեկատվության հավաքման և մշակման մեթոդները, հարցազրույցների անցկացման տեխնիկան, ռեպորտաժի և սյուժեի կառուցման սկզբունքները, ինչպես նաև էթիկական և մասնագիտական չափանիշները, որոնք պարտադիր են մեդիա ոլորտում աշխատող լրագրողի համար։ Ուղեցույցում հատուկ ուշադրություն է դարձվում հեռուստալրագրողի խոսքային և տեսողական հաղորդակցման հմտությունների զարգացմանը, օպերատորական աշխատանքի հետ համագործակցությանը, ինչպես նաև ժամանակակից տեխնոլոգիաների կիրառմանը հեռուստատեսային արտադրության գործընթացում։ Ներկայացվում են նաև գործնական առաջադրանքներ, վարժություններ և գնահատման չափանիշներ, որոնք նպաստում են ուսանողների մասնագիտական կարողությունների ամրապնդմանը և իրական մեդիա միջավայրին պատրաստ լինելուն։ Միաժամանակ ընդգծվում է հեռուստալրագրության սոցիալական պատասխանատվությունը, հանրային տեղեկատվության ճշգրիտ և օբյեկտիվ մատուցման կարևորությունը, ինչպես նաև արագ փոփոխվող մեդիա դաշտում մրցունակ լինելու անհրաժեշտությունը։