10-11-րդ դարերի հայ մշակութային դաշտը և գրականության զարգացման առանձնահատկությունները

Մանկավարժություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է խաղային մեթոդների կիրառման և արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդրին խնդրահարույց ուսուցման գործընթացում՝ հատկապես դպրոցում ռուսաց լեզվի դասավանդման օրինակով։ Ուսումնասիրության հիմքում այն մոտեցումն է, որ ուսումնական գործընթացը առավել արդյունավետ է դառնում, երբ աշակերտը հանդես է գալիս ոչ միայն որպես պատրաստի գիտելիք ստացող, այլև որպես խնդիրներ լուծող, հարցեր առաջադրող, տարբերակներ որոնող և սեփական եզրահանգումները ձևակերպող ակտիվ մասնակից։ Այս համատեքստում խաղային մեթոդները դիտարկվում են որպես սովորողների ճանաչողական ակտիվությունը խթանող և խնդրահարույց իրավիճակների ստեղծմանը նպաստող մանկավարժական գործիք։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են խաղային ուսուցման տեսական հիմքերը, դրա կապը խնդրահարույց ուսուցման սկզբունքների հետ, ինչպես նաև դպրոցականների տարիքային և հոգեբանական առանձնահատկությունները, որոնք պետք է հաշվի առնվեն խաղերի ընտրության և կազմակերպման ժամանակ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ռուսաց լեզվի դասերին խաղային առաջադրանքների կիրառմանը՝ քերականական, բառային, ուղղագրական և շարահյուսական նյութի յուրացումը առավել հետաքրքիր և գործնական դարձնելու նպատակով։ Ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ ճիշտ կազմակերպված խաղային իրավիճակները կարող են նպաստել աշակերտների ուշադրության, հիշողության, տրամաբանական մտածողության, հաղորդակցական կարողությունների և ինքնուրույնության զարգացմանը։ Միաժամանակ խաղային մեթոդների արդյունավետությունը պայմանավորված է ոչ միայն խաղի հետաքրքրականությամբ, այլև դրա հստակ կրթական նպատակով, բովանդակության համապատասխանությամբ և ուսուցչի կողմից գործընթացի նպատակային կառավարմամբ։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է խնդրահարույց իրավիճակների ստեղծումը, որոնց լուծման ընթացքում աշակերտները ստիպված են կիրառել արդեն ձեռք բերած գիտելիքները, համադրել փաստերը, բացահայտել լեզվական օրինաչափություններ և հիմնավորել իրենց պատասխանները։ Նման մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հաղթահարելու լեզվի ուսուցման մեխանիկական և վերարտադրողական բնույթը՝ դասը վերածելով ակտիվ ճանաչողական գործունեության։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել ռուսաց լեզվի ուսուցիչներին, մանկավարժներին, մեթոդիստներին, ուսուցիչների պատրաստման ծրագրերի ուսանողներին և կրթության ժամանակակից տեխնոլոգիաներով զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ներկայացնում է խաղային մեթոդների կիրառման մանկավարժական ներուժը՝ ընդգծելով դրանց նշանակությունը խնդրահարույց ուսուցման արդյունավետ կազմակերպման, աշակերտների հետաքրքրվածության բարձրացման և ռուսաց լեզվի գիտակցված ու ակտիվ յուրացման գործում։

Գրականություն

Արշակ Չոպանյանը և վերածնված «Անահիտ» հանդեսը աշխատությունը գիտահետազոտական ուսումնասիրություն է, որը նվիրված է հայ մշակութային և գրական կյանքի կարևորագույն դեմքերից մեկի՝ Արշակ Չոպանյանի գործունեությանը և նրա նախաձեռնությամբ վերականգնված «Անահիտ» հանդեսի դերին հայ մտավոր պատմության մեջ, այն ներկայացնում է Չոպանյանի գաղափարական աշխարհը, նրա գրական-հրապարակախոսական գործունեությունը, ինչպես նաև այն մշակութային միջավայրը, որտեղ ձևավորվել և զարգացել է հայ սփյուռքի ու հայրենի մտավորականության համագործակցությունը, գիրքը վերլուծում է «Անահիտ» հանդեսի նշանակությունը որպես գրական, պատմագիտական և հասարակական մտքի հարթակ, որը նպաստել է հայ ազգային ինքնության պահպանմանը և նոր գաղափարների տարածմանը, միաժամանակ դիտարկելով հանդեսի ազդեցությունը տարբեր ժամանակաշրջանների մշակութային գործընթացների վրա և դրա կապը եվրոպական մտավոր շարժումների հետ, ամբողջությամբ ներկայացնելով ինչպես անհատի, այնպես էլ պարբերականի դերակատարությունը հայ մշակույթի զարգացման մեջ։

Այլ առարկաներ

Հրատարակությունը պատմաիրավական և տնտեսական բնույթի սկզբնաղբյուր է, որը ներկայացնում է կաթնամթերքի արտադրության ու իրացման նպատակով ստեղծված արտելային կազմակերպության գործունեությունը կարգավորող կանոնների և կազմակերպական սկզբունքների ամբողջությունը։ Փաստաթուղթը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու կոոպերատիվ տնտեսավարման ձևերի կառուցվածքը, անդամակցության պայմանները, մասնակիցների իրավունքներն ու պարտականությունները, ընդհանուր կառավարման մարմինների իրավասությունները և համատեղ տնտեսական գործունեության կազմակերպման առանձնահատկությունները։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում արտելին կից գործող առևտրային կետի կարգավիճակին, որի միջոցով կազմակերպությունը կարող էր իրականացնել արտադրանքի վաճառքը և անմիջական կապ հաստատել սպառողների հետ։ Կանոնադրական դրույթները կարող են վերաբերել անդամների ընդունման և դուրս գալու ընթացակարգերին, ներդրումներին, ընդհանուր գույքի ձևավորմանը, եկամուտների և ծախսերի հաշվառմանը, աշխատանքի կազմակերպմանը, պատասխանատվության բաշխմանը և որոշումների ընդունման կարգին։ Այդպիսի փաստաթղթերը կարևոր են նաև գյուղատնտեսական արտադրության ու մանր առևտրի փոխկապակցվածության ուսումնասիրության համար, քանի որ արտելային մոդելը միավորում էր արտադրական, տնտեսական և իրացման գործառույթները։ Կաթնամթերքի ոլորտի առանձնահատկությունները պայմանավորում էին արտադրանքի որակի, պահպանման, մատակարարման և վաճառքի կազմակերպման նկատմամբ որոշակի պահանջների առկայությունը, որոնք կարող էին արտացոլվել կազմակերպության ներքին կանոններում։ Փաստաթուղթը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմել նաև այն մասին, թե իրավական կարգավորումը ինչպես էր օգտագործվում անդամների տնտեսական շահերի համաձայնեցման, ընդհանուր սեփականության կառավարման և համատեղ ձեռնարկատիրական գործունեության կայունության ապահովման համար։ Աղբյուրագիտական տեսանկյունից այն արժեքավոր է կոոպերատիվ շարժման, գյուղատնտեսական տնտեսության, առևտրի և հասարակական ինքնակազմակերպման պատմության ուսումնասիրության համար։ Կանոնադրության կառուցվածքի և բովանդակության վերլուծությունը կարող է նաև ցույց տալ տվյալ ժամանակաշրջանում տարածված տնտեսական կազմակերպությունների կառավարման մշակույթը և իրավական ձևակերպումների առանձնահատկությունները։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը կարևոր սկզբնաղբյուր է արտելային տնտեսության զարգացման, գյուղատնտեսական արտադրանքի իրացման և կոոպերատիվ կազմակերպությունների պատմաիրավական հիմքերի ուսումնասիրման համար։

Տնտեսագիտություն

Այս թեման վերաբերում է ՀՀ հարկային համակարգում ուղղակի հարկերի հաշվարկման մեխանիզմների կատարելագործման հնարավոր ուղիներին՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել հարկային վարչարարության արդյունավետությունը, ապահովել հարկային պարտավորությունների ճշգրիտ հաշվարկ և նվազեցնել ստվերային տնտեսության ազդեցությունը։ Ուղղակի հարկերի համակարգի բարելավման հիմնական ուղղություններից են հարկային օրենսդրության պարզեցումը և միասնականացումը, ինչը թույլ կտա նվազեցնել մեկնաբանությունների բազմազանությունը և հարկ վճարողների համար ապահովել ավելի կանխատեսելի հարկային միջավայր։ Կարևոր ուղղություն է նաև թվային տեխնոլոգիաների և ավտոմատացված հաշվարկային համակարգերի ներդրումը, որոնք հնարավորություն են տալիս իրական ժամանակում վերահսկել եկամուտների շարժը, նվազեցնել մարդկային գործոնի սխալները և բարձրացնել հաշվարկների թափանցիկությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հարկային բազայի ընդլայնմանը՝ ստվերային տնտեսության կրճատման, հարկային վերահսկողության ուժեղացման և խոշոր հարկ վճարողների գործունեության ավելի արդյունավետ մոնիթորինգի միջոցով։ Միաժամանակ ընդգծվում է ռիսկերի վրա հիմնված հարկային ստուգումների համակարգի զարգացումը, որը թույլ է տալիս կենտրոնացնել վերահսկողությունը բարձր ռիսկ ունեցող սուբյեկտների վրա՝ խնայելով վարչական ռեսուրսները։ Կարևոր բաղադրիչ է նաև հարկային հաշվետվությունների թվայնացումը և էլեկտրոնային հարթակների զարգացումը, ինչը նպաստում է տվյալների ճշգրտության բարձրացմանը և վարչական բեռի նվազեցմանը։ Բարեփոխումների համատեքստում դիտարկվում է նաև միջազգային փորձի կիրառումը՝ հատկապես շահութահարկի և եկամտահարկի հաշվարկման մեթոդաբանությունների կատարելագործման ոլորտում, ինչպես նաև հարկային քաղաքականության ավելի մեծ համադրելիության ապահովումը միջազգային ստանդարտների հետ։

Այլ առարկաներ

Հրատարակությունը տեղեկատու-մատենագիտական և մեթոդական բնույթի օրացուցային ձեռնարկ է, որը համակարգում է տարվա երկրորդ եռամսյակի ընթացքում նշվող կարևոր պատմական, հասարակական, մշակութային, գիտական և գրական տարեթվերի վերաբերյալ նյութերը։ Այն նախատեսված է առաջին հերթին գրադարանների, մշակութային և կրթական հաստատությունների աշխատակիցների, մատենագետների, ինչպես նաև համապատասխան թեմաներով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Նյութերը դասավորված են ժամանակագրական սկզբունքով՝ ապրիլ, մայիս և հունիս ամիսների շրջանակում, ինչը հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել առաջիկա հիշարժան օրերի և հոբելյանների մեջ ու նախապես կազմակերպել դրանց նվիրված տեղեկատվական և մշակութային աշխատանքները։ Առանձին բաժիններում կարող են ներկայացվել նշանավոր գործիչների ծննդյան կամ մահվան տարելիցներ, պատմական իրադարձությունների տարեդարձեր, գրականության, արվեստի, գիտության և հասարակական կյանքի կարևոր դրվագներ։ Յուրաքանչյուր տարեթվի վերաբերյալ տրամադրվող համառոտ տեղեկությունը նպաստում է տվյալ իրադարձության կամ անձի նշանակության ընկալմանը, իսկ մատենագիտական բաղադրիչը ընթերցողին ուղղորդում է դեպի լրացուցիչ գրականություն։ Հատուկ նշանակություն ունի հրատարակության մեթոդական գործառույթը, քանի որ օրացույցում ընդգրկված նյութերը կարող են օգտագործվել գրքային ցուցահանդեսների, թեմատիկ դիտումների, գրական երեկոների, զեկուցումների, ընթերցողական հանդիպումների և այլ մշակութային-լուսավորչական միջոցառումների կազմակերպման համար։ Միաժամանակ այն արտացոլում է իր ստեղծման ժամանակաշրջանի հիշողության քաղաքականության, մշակութային առաջնահերթությունների և հոբելյանների ընտրության առանձնահատկությունները, ինչի շնորհիվ այսօր կարող է ուսումնասիրվել նաև որպես պատմական աղբյուր։ Նման պարբերական հրատարակությունների հաջորդական թողարկումները հնարավորություն են տալիս հետևել, թե տարբեր տարիներին ինչ իրադարձություններ ու անհատներ են ընդգրկվել հանրային հիշողության և գրադարանային աշխատանքի շրջանակում։ Մատենագիտական տեսանկյունից կարևոր են օգտագործված գրականության ընտրությունը, նյութերի թեմատիկ ընդգրկումը և տեղեկատվության համակարգման սկզբունքները։ Ընդհանուր առմամբ հրատարակությունը համադրում է օրացուցային տեղեկատուի, հանձնարարական մատենագիտության և գրադարանային մեթոդական ձեռնարկի գործառույթները՝ ծառայելով ինչպես գործնական մշակութային աշխատանքի կազմակերպմանը, այնպես էլ տվյալ ժամանակաշրջանի տեղեկատվական ու հիշատակի մշակույթի ուսումնասիրությանը։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է Առաջին համաշխարհային պատերազմի արևելյան (ռուսական) ռազմաճակատում հայ զինվորականների մասնակցությանը, նրանց մարտական գործողություններին և նվաճումներին։ Գրքում ներկայացվում են հայկական զինված ուժերի կազմավորումները, մարտավարական գործողությունների ընթացքը, հրամանատարների և զինվորների փորձառությունը, ինչպես նաև առկա մարտական մարտահրավերներն ու դժվարությունները։ Հեղինակը վերլուծում է հայ զորայինների դերը ռազմաճակատում, նրանց մարտունակությունը, բարոյահոգեբանական վիճակը և միասնականության զգացումը՝ ընդգծելով նրանց ավանդը պատերազմի ընթացքի և ռազմաքաղաքական զարգացումների վրա։ Աշխատության մեջ օգտագործվել են ռազմական հուշագրություններ, փաստաթղթեր, ռազմական հրահանգներ և օրագիր նյութեր, որոնք թույլ են տալիս ներկայացնել պատերազմի համապարփակ պատկեր և հայ զինվորների անձնական ու խմբային գործունեության առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է հայ զինվորականության պատմության, առաջին համաշխարհային պատերազմի ուսումնասիրման և հայ ժողովրդի ռազմաքաղաքական ժառանգության մեջ ներդրման ուսումնասիրության համար, հանդիսանալով արժեքավոր աղբյուր հետազոտող պատմաբանների, ուսանողների և լայն հանրության համար։