Թշվառ Լիզան

Մշակույթ

Աշխատությունը նվիրված է Եղիշե Չարենցի և արվեստի փոխհարաբերությունների ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով գրողի ստեղծագործական աշխարհում արվեստի տարբեր տեսակների, գեղագիտական սկզբունքների և մշակութային գաղափարների դրսևորումները։ Հետազոտության կենտրոնում Չարենցի գեղարվեստական մտածողությունն է, նրա վերաբերմունքը գրականության, երաժշտության, կերպարվեստի, թատրոնի և արվեստի այլ ձևերի նկատմամբ, ինչպես նաև այդ ոլորտների փոխազդեցությունը նրա ստեղծագործական մեթոդի և աշխարհայացքի հետ։ Աշխատանքը կարող է ուսումնասիրել այն եղանակները, որոնց միջոցով տեսողական, երաժշտական և այլ արվեստների պատկերներն ու սկզբունքները ներթափանցում են բանաստեղծական խոսքի մեջ՝ ձևավորելով պատկերային, ռիթմական և գաղափարական յուրահատուկ համակարգեր։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել գեղարվեստական ձևի և բովանդակության փոխհարաբերությանը, նորարարական արտահայտչամիջոցների կիրառմանը և ժամանակակից արվեստի նկատմամբ հեղինակի հետաքրքրությանը։ Չարենցի ստեղծագործության մեջ արվեստը կարող է դիտարկվել ոչ միայն որպես թեմա, այլև որպես իրականության ընկալման և վերարտադրման ինքնուրույն միջոց, որի միջոցով բանաստեղծը ձևակերպում է իր գեղագիտական ու մշակութային պատկերացումները։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև գրողի ստեղծագործական կապերին իր ժամանակի հայ և համաշխարհային մշակույթի հետ՝ դիտարկելով այն գրական և արվեստագիտական ազդեցությունները, որոնք նպաստել են նրա գեղարվեստական մտածողության ձևավորմանը։ Կարևոր ուղղություն է արվեստի և ազգային ինքնության փոխհարաբերության ուսումնասիրությունը, քանի որ մշակութային ժառանգության, հայկական արվեստի և ազգային գեղագիտական արժեքների թեմաները կարևոր տեղ են զբաղեցնում ժամանակաշրջանի մտավոր կյանքում։ Աշխատանքը կարող է վերլուծել նաև հեղինակի վերաբերմունքը արվեստի հասարակական առաքելությանը, ստեղծագործողի դերին և նոր մշակույթի ձևավորման անհրաժեշտությանը։ Չարենցի արվեստագիտական հայացքների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու նրա ստեղծագործական անհատականության, գեղագիտական որոնումների և 20-րդ դարի առաջին կեսի հայ մշակութային միջավայրի մասին։ Հետազոտությունը կարող է արժեքավոր լինել նաև միջարվեստային կապերի ուսումնասիրման տեսանկյունից՝ ցույց տալով, թե ինչպես են գրականությունը և արվեստի մյուս ոլորտները փոխադարձաբար ազդում միմյանց վրա։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել գրականագետներին, արվեստաբաններին, մշակութաբաններին, հայ գրականության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին, ուսուցիչներին, ուսանողներին և Չարենցի ստեղծագործական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։

Գրականություն

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է Պարույր Սևակի պատմական պոեմների վերլուծությանը՝ դիտարկելով դրանք որպես 20-րդ դարի հայ գրականության կարևոր երևույթ, որտեղ պատմական հիշողությունը, ազգային ինքնագիտակցությունը և գեղարվեստական մտածողությունը միավորվում են մեկ ամբողջական համակարգում։ Վերլուծության մեջ ընդգծվում է, որ Սևակի պատմական պոեմները չեն սահմանափակվում անցյալի իրադարձությունների վերարտադրությամբ, այլ դրանք վերաիմաստավորում են պատմությունը՝ այն դարձնելով ժամանակակից մարդու հոգևոր և բարոյական խնդիրների արտահայտման միջոց։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պատմական թեմաների մշակման ձևերին, որտեղ փաստական նյութը համադրվում է փիլիսոփայական ընդհանրացումների, խորհրդանշական պատկերների և խորը հոգեբանական վերլուծության հետ։ Աշխատությունում դիտարկվում են նաև պոեմների լեզվական առանձնահատկությունները՝ հարուստ պատկերայնությունը, ռիթմիկ կառուցվածքը և արտահայտչական լարվածությունը, որոնք ուժեղացնում են պատմական նյութի ազդեցությունը։ Միաժամանակ վերլուծվում է Սևակի գաղափարական դիրքորոշումը՝ կապված ազգային պատմության վերաիմաստավորման, ողբերգական փորձի և պատմական արդարության հարցերի հետ։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ցույց է տալիս, որ Պարույր Սևակի պատմական պոեմները կարևոր դեր ունեն հայ գրականության մեջ՝ միավորելով պատմական հիշողությունը և ժամանակակից գեղարվեստական մտածողությունը։

Տնտեսագիտություն

Գիտական աշխատությունը նվիրված է արդյունավետ աշխատավարձի տեսության տնտեսամաթեմատիկական մոդելների ուսումնասիրությանը և դրանց կիրառման հնարավորությունների վերլուծությանը Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության պայմաններում՝ առանձնահատուկ ուշադրություն դարձնելով աշխատաշուկայում տեղեկատվության անհամաչափ բաշխման, գործատուների և աշխատողների տնտեսական շահերի փոխհարաբերությունների, աշխատանքի արտադրողականության և վարձատրության մակարդակի միջև գոյություն ունեցող կապերին։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է այն տնտեսական մեխանիզմների բացահայտման հետ, որոնց միջոցով աշխատավարձի մակարդակը կարող է ազդել աշխատողների վարքագծի, աշխատանքի որակի, մասնագիտական պատասխանատվության, զբաղվածության կայունության և կազմակերպությունների տնտեսական արդյունավետության վրա։ Աշխատության տեսական հիմքում ընկած է արդյունավետ աշխատավարձի հայեցակարգը, համաձայն որի՝ որոշակի պայմաններում գործատուի կողմից շուկայական հավասարակշռության մակարդակից բարձր աշխատավարձի սահմանումը կարող է նպաստել աշխատանքի արտադրողականության բարձրացմանը, աշխատողների մոտիվացիայի ուժեղացմանը, կադրերի հոսունության նվազեցմանը և վերահսկողության հետ կապված ծախսերի կրճատմանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի անհամաչափ տեղեկատվության հիմնախնդիրը, որն առաջանում է այն իրավիճակներում, երբ տնտեսական հարաբերությունների մասնակիցները չեն տիրապետում միևնույն ծավալի կամ որակի տեղեկատվության։ Աշխատանքային հարաբերություններում այդ երևույթը կարող է արտահայտվել գործատուի՝ աշխատողի իրական մասնագիտական կարողությունների, աշխատանքի նկատմամբ վերաբերմունքի և գործադրած ջանքերի վերաբերյալ սահմանափակ տեղեկացվածությամբ, ինչպես նաև աշխատողի՝ կազմակերպության ֆինանսական հնարավորությունների, աշխատանքային պայմանների և վարձատրության քաղաքականության մասին ոչ ամբողջական պատկերացումներով։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է տեղեկատվական անհամաչափության պայմաններում տնտեսական որոշումների կայացման առանձնահատկությունները, աշխատանքի շուկայում խթանների ձևավորման մեխանիզմները, գործատուի և աշխատողի միջև պայմանագրային հարաբերությունները, ինչպես նաև բարոյական ռիսկի և անբարենպաստ ընտրության խնդիրները։ Կարևոր տեղ են զբաղեցնում պատվիրատու-գործակալ հարաբերությունների տեսության կիրառությունները, որոնց միջոցով հնարավոր է մոդելավորել գործատուի և աշխատողի նպատակների տարբերությունները, տեղեկատվական սահմանափակումները և փոխադարձ շահերի համաձայնեցման հնարավորությունները։ Տնտեսամաթեմատիկական մոդելավորման տեսանկյունից առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի աշխատավարձի օպտիմալ մակարդակի որոշման, աշխատողի ջանքերի և վարձատրության փոխկապակցվածության գնահատման, կազմակերպության շահույթի առավելագույնացման և աշխատանքային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման խնդիրները։ Նման մոդելները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու, թե ինչպես են աշխատավարձի փոփոխությունները, վերահսկողության հավանականությունը, աշխատանքը կորցնելու ռիսկը և այլ տնտեսական գործոններ ազդում աշխատողի վարքագծի ու կազմակերպության արտադրական արդյունքների վրա։ Հայաստանի Հանրապետության տնտեսության օրինակով թեմայի ուսումնասիրությունը կարևոր է աշխատաշուկայի կառուցվածքային առանձնահատկությունների, զբաղվածության և գործազրկության փոխհարաբերությունների, աշխատավարձերի տարբերակման, մասնագիտական որակավորման և աշխատանքի արտադրողականության խնդիրների վերլուծության համար։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն են ներկայացնում տնտեսության տարբեր ճյուղերում վարձատրության համակարգերի արդյունավետությունը, մասնավոր և պետական հատվածներում աշխատավարձի ձևավորման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև աշխատանքային հարաբերությունների կարգավորման ինստիտուցիոնալ պայմանները։ Հետազոտության շրջանակում կարևորվում են աշխատավարձի և արտադրողականության միջև պատճառահետևանքային կապերի բացահայտումը, աշխատուժի մոտիվացիոն գործոնների գնահատումը և տնտեսամաթեմատիկական մեթոդների միջոցով տարբեր տնտեսական իրավիճակների մոդելավորումը։ Աշխատության թեմատիկան առնչվում է նաև աշխատաշուկայի հավասարակշռության, ոչ կամավոր գործազրկության, մարդկային կապիտալի օգտագործման արդյունավետության և կազմակերպությունների մրցունակության բարձրացման հիմնախնդիրներին։ Արդյունավետ աշխատավարձի տեսության կիրառումը հնարավորություն է տալիս բացատրելու այն իրավիճակները, երբ աշխատավարձերը չեն նվազում մինչև աշխատաշուկայի հավասարակշռության մակարդակը, իսկ գործատուները որոշակի տնտեսական պատճառներով նախընտրում են պահպանել համեմատաբար բարձր վարձատրություն։ Մաթեմատիկական և տնտեսաչափական մոտեցումների կիրառումը կարող է նպաստել աշխատավարձի ձևավորման վրա ազդող գործոնների քանակական գնահատմանը, տնտեսական փոփոխականների փոխկախվածության բացահայտմանը և աշխատաշուկայի զարգացման հնարավոր սցենարների վերլուծությանը։ Աշխատության գիտագործնական նշանակությունը պայմանավորված է աշխատավարձի քաղաքականության կատարելագործման, մարդկային ռեսուրսների կառավարման արդյունավետության բարձրացման, աշխատանքային խթանների ճիշտ ձևավորման և տնտեսության տարբեր հատվածներում արտադրողականության աճի ապահովման անհրաժեշտությամբ։ Հետազոտության թեման կարևոր է նաև տնտեսական քաղաքականության մշակման տեսանկյունից, քանի որ աշխատավարձերի ձևավորման մեխանիզմների ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել զբաղվածության խթանման, աշխատանքային հարաբերությունների բարելավման և եկամուտների բաշխման վերաբերյալ առավել հիմնավորված որոշումների ընդունմանը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել տնտեսագետներին, տնտեսամաթեմատիկական մոդելավորման և տնտեսաչափության մասնագետներին, աշխատաշուկայի հետազոտողներին, մարդկային ռեսուրսների կառավարման մասնագետներին, պետական տնտեսական քաղաքականության մշակմամբ զբաղվող կառույցներին, գիտաշխատողներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։ Այն ունի տեսական, մեթոդաբանական և կիրառական նշանակություն՝ նպաստելով տեղեկատվական անհամաչափության պայմաններում աշխատավարձի ձևավորման տնտեսական օրինաչափությունների, գործատու-աշխատող հարաբերությունների և Հայաստանի Հանրապետության աշխատաշուկայի արդյունավետության բարձրացման հնարավորությունների առավել խորքային ըմբռնմանը։

Այլ առարկաներ

Այս մեթոդական նյութը նվիրված է ՍՄԿԿ 24-րդ համագումարի դիրեկտիվների բովանդակության և գրադարանների գործունեության կազմակերպման միջև կապի վերլուծությանը՝ սեմինար պարապմունքների ուսումնական նպատակներով։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են համագումարի հիմնական քաղաքական-տնտեսական ուղղությունները և դրանց տեղեկատվական ապահովման անհրաժեշտությունը գրադարանային համակարգի միջոցով։ Հեղինակը դիտարկում է գրադարանների դերը հասարակական-քաղաքական գիտելիքների տարածման, ընթերցողների գաղափարական-լուսավորչական աշխատանքի կազմակերպման և փաստաթղթային նյութերի համակարգված մատուցման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սեմինարների կազմակերպման ձևերին, թեմատիկ քննարկումների կառուցվածքին, տեղեկատվական ցուցահանդեսներին և մեթոդական աջակցությանը՝ որպես ուսումնական գործընթացի արդյունավետության բարձրացման միջոցների։ Աշխատությունը արտացոլում է խորհրդային գրադարանագիտության մեթոդաբանական մոտեցումները՝ որպես պետական գաղափարախոսության և տեղեկատվական աշխատանքի համադրություն։

Lեզվաբանություն

Գիրքը նվիրված է իրականության լեզվական արտացոլման գործընթացում նմանակման երևույթի դերի ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով այն որպես մարդու ճանաչողական գործունեության և լեզվական կաղապարման կարևորագույն սկզբնական փուլերից մեկը։ Աշխատանքում ուսումնասիրվում են այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով մարդը ընկալում, վերարտադրում և լեզվական միջոցներով ներկայացնում է շրջակա աշխարհի առարկաները, երևույթներն ու գործընթացները։ Հեղինակը վերլուծում է նմանակման կապը մտածողության, ընկալման, պատկերավորման և լեզվական նշանների ձևավորման հետ՝ բացահայտելով, թե ինչպես են իրականության տարբեր դրսևորումները վերածվում լեզվական կառուցվածքների և իմաստային համակարգերի։ Ուշադրություն է դարձվում ձայնային, պատկերային և իմաստային նմանակումներին, դրանց գործառույթներին խոսքում, ինչպես նաև այն դերին, որը դրանք կատարում են մարդու փորձի փոխանցման և աշխարհի մասին պատկերացումների ձևավորման գործընթացում։ Աշխատությունը ներկայացնում է տեսական մոտեցումներ լեզվի առաջացման, զարգացման և իրականության արտացոլման առանձնահատկությունների վերաբերյալ՝ համադրելով լեզվաբանական, փիլիսոփայական և ճանաչողական ուսումնասիրությունների սկզբունքները։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել լեզվաբանների, բանասիրական ոլորտի մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և ուսանողների համար, ովքեր հետաքրքրված են լեզվի ու մտածողության փոխհարաբերությամբ, նշանային համակարգերի ձևավորմամբ և մարդու կողմից իրականության ընկալման լեզվական եղանակներով։

Գրականություն

Արձագանքեք — հայ հեղինակ Աիդա Մնացականյան-ի ստեղծագործություն է, որը կառուցված է մտորումային արձակի, կարճ պատմությունների և հոգեբանական դիտարկումների համադրությամբ՝ կենտրոնանալով մարդու ներաշխարհի, զգացմունքային արձագանքների և կյանքի տարբեր իրավիճակների նկատմամբ ունեցած վերաբերմունքի վրա։ Գրքում հեղինակը փորձում է ցույց տալ, թե ինչպես են մարդիկ «արձագանքում» կյանքի փորձություններին՝ լինի դա ուրախություն, կորուստ, սեր, հիասթափություն կամ ինքնաճանաչման պահեր, և ինչպես այդ արձագանքները ձևավորում են մարդու բնավորությունը, արժեքները և ներքին աշխարհը։ Ստեղծագործության գաղափարական առանցքում մարդու և կյանքի փոխազդեցությունն է՝ այն, որ յուրաքանչյուր իրադարձություն թողնում է հետք և դառնում ներքին փոփոխության պատճառ։ Մնացականյանը հաճախ օգտագործում է պարզ, անմիջական և զգացմունքային լեզու, որը թույլ է տալիս ընթերցողին հեշտությամբ ընկալել ներկայացված մտքերը և նույնականանալ կերպարների կամ իրավիճակների հետ։ Գրքում նկատելի է նաև դաստիարակչական և փիլիսոփայական շերտ, որտեղ ընդգծվում են ինքնավերլուծության, ներողամտության, մարդկային հարաբերությունների արժեքի և հոգևոր հավասարակշռության գաղափարները։ «Արձագանքեք»-ը կարելի է դիտարկել որպես կյանքի փոքր դրվագների միջոցով մարդու ներքին աշխարհի քարտեզագրում, որտեղ յուրաքանչյուր արձագանք դառնում է ինքնաճանաչման հնարավորություն։