Սմբատ Բ Տիեզերակալ թագավոր Հայոց

Տնտեսագիտություն

Финансовый менеджмент աշխատությունը ֆինանսների կառավարման ուսումնական և կիրառական ձեռնարկ է, որը ներկայացնում է կազմակերպությունների ֆինանսական ռեսուրսների արդյունավետ կառավարման հիմնական սկզբունքներն ու մեթոդները, այն անդրադառնում է ֆինանսական պլանավորման, բյուջետավորման, ներդրումային որոշումների ընդունման, կապիտալի կառուցվածքի ձևավորման և ֆինանսական ռիսկերի կառավարման խնդիրներին, գիրքը բացատրում է ընկերությունների արժեքի առավելագույնացման գաղափարը որպես ֆինանսական կառավարման հիմնական նպատակ, ինչպես նաև ներկայացնում է դրամական հոսքերի վերլուծության, շահութաբերության գնահատման և ֆինանսական ցուցանիշների հաշվարկման գործիքներ, միաժամանակ ներառում է գործնական օրինակներ և մոդելներ, որոնք օգնում են կիրառել տեսական գիտելիքները իրական բիզնես միջավայրում, հատկապես կորպորատիվ ֆինանսների և ներդրումային վերլուծության ոլորտներում։

Կենսաբանություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի տարածքում աճող դեղաբույսերի կենսաքիմիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ ուշադրության կենտրոնում պահելով բույսերի քիմիական կազմը, կենսաբանորեն ակտիվ նյութերը և դրանց հնարավոր նշանակությունը մարդու առողջության ու դեղագործության համար։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են հայկական ֆլորային բնորոշ կամ բժշկական նշանակություն ունեցող բույսերի տարբեր տեսակներ, դրանցում պարունակվող հիմնական կենսաակտիվ միացությունները, ինչպես նաև այդ նյութերի կուտակման և բաշխման առանձնահատկությունները բույսի տարբեր օրգաններում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում այնպիսի նյութերի ուսումնասիրմանը, ինչպիսիք են եթերայուղերը, ֆլավոնոիդները, ալկալոիդները, տանինները, գլիկոզիդները, օրգանական թթուները, վիտամինները, պիգմենտները և այլ երկրորդային մետաբոլիտներ, որոնք կարող են պայմանավորել բույսերի դեղաբանական և կենսաբանական ակտիվությունը։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու այն մասին, թե ինչպես են բույսերի քիմիական բաղադրությունը և կենսաքիմիական հատկությունները կապված դրանց բուժական արժեքի հետ, ինչպես նաև ինչ ազդեցություն կարող են ունենալ աճի պայմանները, կլիմայական առանձնահատկությունները, հողը, բարձրությունը և բույսի զարգացման փուլը կենսաակտիվ նյութերի պարունակության վրա։ Հայաստանի բուսական աշխարհը առանձնանում է տեսակային բազմազանությամբ և տարբեր բնական գոտիների առկայությամբ, ուստի տեղական դեղաբույսերի կենսաքիմիական ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի ինչպես ազգային բուսական ռեսուրսների գիտական գնահատման, այնպես էլ դրանց հնարավոր կիրառությունների բացահայտման տեսանկյունից։ Նման հետազոտությունները կարող են նպաստել նոր բուսական հումքի հայտնաբերմանը, դեղագործական և սննդային նշանակություն ունեցող նյութերի ուսումնասիրմանը, ինչպես նաև ավանդական բժշկության մեջ օգտագործվող բույսերի գիտական հիմնավորմանը։ Աշխատանքը հետաքրքրություն է ներկայացնում բուսաբանությամբ, կենսաքիմիայով, դեղագիտությամբ, դեղագործությամբ և բնական կենսաբանական ռեսուրսների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների և ուսանողների համար։ Այն միավորում է բուսաբանական և քիմիական մոտեցումները՝ ցույց տալով, թե Հայաստանի բուսական աշխարհի ներկայացուցիչների կենսաքիմիական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը ինչպես կարող է ընդլայնել մեր պատկերացումները դրանց կենսաբանական արժեքի և հնարավոր գործնական կիրառությունների մասին։

Պատմություն

Նյութը ներկայացնում է Արցախի պատմական վանական համալիրների և հոգևոր կենտրոնների ընդհանուր նկարագիրը՝ ընդգծելով տարածաշրջանի միջնադարյան հայկական ճարտարապետության ձևավորումը, զարգացման փուլերը և դրանց հոգևոր ու մշակութային նշանակությունը։ Քննարկվում են այնպիսի հայտնի վանքեր, ինչպիսիք են Արցախի տարածաշրջան, Հարավային Կովկաս-ում տեղակայված Գանձասարի վանք-ը, Դադիվանք-ը և Ամարասի վանք-ը, որոնք հանդիսանում են տարածաշրջանի հոգևոր կյանքի, կրթության և ձեռագրական մշակույթի կարևոր կենտրոններ։ Նյութում առանձնացվում է վանական համալիրների ճարտարապետական առանձնահատկությունների բազմազանությունը՝ խաչաձև գմբեթավոր կառույցներից մինչև ամրաշինական տարրերով համալրված համալիրներ, ինչպես նաև դրանց տեղագրական դիրքի ընտրության ռազմավարական և հոգևոր պատճառները։ Բացի այդ, անդրադարձ է կատարվում վանքերի պատմական դերին միջնադարյան հայկական պետականության, մշակութային ինքնության պահպանման և տարածաշրջանային կրոնական կյանքի ձևավորման գործընթացներում, ինչպես նաև նրանց պահպանման և վերականգնման ժամանակակից խնդիրներին։

Մանկավարժություն

Գիրքը ներկայացնում է նախադպրոցական տարիքի երեխաների դաստիարակության և ուսուցման կարևորագույն հարցերը՝ հիմնվելով հայ մանկավարժական մտքի արժեքավոր դիտարկումների և գիտական մոտեցումների վրա։ Աշխատության մեջ բացահայտվում են փոքր տարիքի երեխաների զարգացման առանձնահատկությունները, նրանց կրթական միջավայրի ձևավորման սկզբունքները, դաստիարակի դերը և ուսուցման գործընթացի ճիշտ կազմակերպման ուղիները։ Հեղինակը անդրադառնում է երեխայի անհատականության ձևավորմանը, բարոյական, մտավոր, ֆիզիկական և ստեղծագործական կարողությունների զարգացման նշանակությանը՝ ընդգծելով վաղ մանկության շրջանի կարևոր ազդեցությունը մարդու հետագա կյանքի վրա։ Գրքում ներկայացված են մանկավարժական գաղափարներ, որոնք նպաստում են երեխայի ազատ, ներդաշնակ և նպատակային զարգացմանը, ինչպես նաև նախադպրոցական կրթության արդյունավետ կազմակերպմանը։ Այն արժեքավոր նյութ է մանկավարժների, ուսանողների, կրթության ոլորտի մասնագետների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են երեխաների դաստիարակության տեսությամբ ու գործնական մեթոդներով։

Քիմիա

Աշխատանքը նվիրված է ցիկլիկ β-կետոէսթերների հիման վրա տարբեր օրգանական միացությունների ստացման և դրանց սինթետիկ փոխակերպումների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում β-կետոէսթերների կառուցվածքային առանձնահատկություններն են, դրանց երկֆունկցիոնալ բնույթը և այն հնարավորությունները, որոնք դրանք ընձեռում են բարդ օրգանական մոլեկուլների նպատակային սինթեզի համար։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են ելանյութերի ստացման եղանակները, դրանց քիմիական ակտիվությունը և տարբեր ռեագենտների ու ռեակցիայի պայմանների նկատմամբ դրսևորվող վարքը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ցիկլիկ համակարգերում ընթացող կոնդենսացման, ալկիլացման, ացիլացման և այլ օրգանական փոխակերպումներին, որոնց միջոցով հնարավոր է ձևավորել նոր ածխածնային կմախքներ և հետերոցիկլային կառուցվածքներ։ Աշխատանքը կարող է ներառել ռեակցիաների ընթացքի վրա ջերմաստիճանի, լուծիչի, կատալիզատորի և ռեագենտների բնույթի ազդեցության ուսումնասիրություն՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել թիրախային արտադրանքների ելքն ու ընտրողականությունը։ Կարևորվում է ստացված միացությունների կառուցվածքի հաստատումը ֆիզիկաքիմիական և սպեկտրոսկոպիական մեթոդներով, ինչպես նաև դրանց հատկությունների համեմատական վերլուծությունը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է սինթետիկ մեթոդների օպտիմալացումը և այն օրինաչափությունների բացահայտումը, որոնք թույլ են տալիս կանխատեսելիորեն կառավարել ռեակցիաների ուղղությունը։ Ցիկլիկ β-կետոէսթերների բազմակողմանի ռեակցիոնունակությունը դրանք դարձնում է արժեքավոր միջանկյալ նյութեր դեղագործական, կենսաբանորեն ակտիվ և ֆունկցիոնալ օրգանական միացությունների ստացման համար։ Աշխատանքի արդյունքները կարող են նպաստել օրգանական սինթեզի նոր և արդյունավետ մեթոդների մշակմանը, ինչպես նաև բարդ կառուցվածքով միացությունների ստացման հնարավորությունների ընդլայնմանը։ Հետազոտությունը կարևոր է ինչպես տեսական օրգանական քիմիայի, այնպես էլ կիրառական սինթեզի համար՝ հնարավորություն տալով խորացնել պատկերացումները ցիկլիկ β-կետոէսթերների ռեակցիոն հատկությունների և դրանց հիման վրա իրականացվող քիմիական փոխակերպումների վերաբերյալ։

Տեխնոլոգիա

Աշխատությունը նվիրված է կաթնաթթվային և պրոբիոտիկ միկրոօրգանիզմների դերի ուսումնասիրությանը յոգուրտի ստացման ընթացքում ընթացող կենսատեխնոլոգիական գործընթացներում և պատրաստի արտադրանքի որակական հատկությունների ձևավորման մեջ։ Հետազոտության առանցքում լակտոբացիլների և բիֆիդոբակտերիաների կենսաբանական ակտիվությունն է, դրանց փոխազդեցությունը կաթնային միջավայրի հետ և ազդեցությունը խմորման ընթացքի վրա։ Քննվում է միկրոօրգանիզմների մասնակցությունը կաթի բաղադրիչների կենսաքիմիական վերափոխումներին, միջավայրի թթվայնության փոփոխությանը և արտադրանքի բնորոշ կառուցվածքային ու զգայական հատկությունների ձևավորմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում տարբեր մանրէային մշակույթների համատեղ գործունեությանը, քանի որ դրանց կենսաբանական փոխազդեցությունները կարող են ազդել խմորման ինտենսիվության, պատրաստի արտադրանքի կառուցվածքի և պահպանման ընթացքում դրա կայունության վրա։ Ուսումնասիրվում են մանրէային մշակույթների կենսունակության վրա ազդող տեխնոլոգիական գործոնները և դրանց կապը վերջնական արտադրանքի ֆիզիկաքիմիական ու մանրէաբանական ցուցանիշների հետ։ Կարևոր տեղ է հատկացվում յոգուրտի թթվայնության, մածուցիկության, շիճուկի առանձնացման, կառուցվածքային համասեռության, համի և բույրի ձևավորման գործընթացների գնահատմանը։ Հետազոտվում է նաև, թե ինչպես կարող է պրոբիոտիկ միկրոօրգանիզմների առկայությունը փոխել ավանդական խմորման գործընթացի ընթացքը և նպաստել ֆունկցիոնալ հատկություններով կաթնամթերքի ստեղծմանը։ Առանձին ուշադրության է արժանանում պահպանման ընթացքում մանրէային մշակույթների կենսունակության և արտադրանքի որակի փոփոխությունների ուսումնասիրությունը, քանի որ տեխնոլոգիական արդյունավետությունը գնահատելիս կարևոր է ոչ միայն արտադրության սկզբնական փուլը, այլև պատրաստի արտադրանքի կայունությունը սահմանված պահպանման ժամանակահատվածում։ Քննվում են նաև հումքի որակի, մանրէային մշակույթների առանձնահատկությունների և տեխնոլոգիական պայմանների փոխկապակցվածությունները։ Մանրէաբանական և ֆիզիկաքիմիական ցուցանիշների համատեղ ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի ամբողջական գնահատել օգտագործվող մշակույթների ազդեցությունը արտադրանքի տեխնոլոգիական և սպառողական հատկությունների վրա։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի կաթնամթերքի կենսատեխնոլոգիայի զարգացման, պրոբիոտիկ կաթնամթերքի որակի գնահատման և արտադրական գործընթացների գիտական հիմնավորման համար՝ միավորելով սննդային մանրէաբանության, կենսատեխնոլոգիայի և կաթի վերամշակման տեխնոլոգիայի մոտեցումները։