Սովետական Հայաստանի արդյունաբերությունը 40 տարում։ (Հանձնարարական բիբլիոգրաֆիա)

Գյուղատնտեսություն

Աշխատությունը նվիրված է արտադրական ֆունկցիաների տեսական հիմքերի ուսումնասիրությանը և դրանց կիրառման հնարավորություններին գյուղատնտեսության ոլորտում։ Հետազոտության հիմքում այն տնտեսագիտական մոտեցումն է, որի միջոցով նկարագրվում է արտադրանքի ծավալի և արտադրության հիմնական գործոնների՝ հողի, աշխատանքի, կապիտալի, նյութական ռեսուրսների և այլ մուտքերի միջև քանակական փոխկապակցվածությունը։ Ուսումնասիրվում են արտադրական ֆունկցիայի կառուցվածքը, դրա հիմնական տեսակները և տնտեսական նշանակությունը, ինչպես նաև տարբեր արտադրական գործոնների փոփոխության պայմաններում արդյունքի փոփոխությունը գնահատելու մեթոդները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղատնտեսության առանձնահատկություններին, որտեղ արտադրության արդյունքը մեծապես կախված է սահմանափակ բնական ռեսուրսներից, եղանակային պայմաններից, հողի որակից, աշխատուժի և տեխնիկայի օգտագործման մակարդակից։ Արտադրական ֆունկցիաների կիրառումը հնարավորություն է տալիս մաթեմատիկական եղանակով գնահատել, թե տարբեր ռեսուրսների ներգրավման փոփոխությունն ինչ ազդեցություն կարող է ունենալ գյուղատնտեսական արտադրանքի ծավալի վրա։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել դասական արտադրական մոդելներ, այդ թվում՝ Քոբ-Դուգլասի տիպի ֆունկցիաներ, որոնք հնարավորություն են տալիս գնահատել աշխատանքի և կապիտալի ներդրման հարաբերական ազդեցությունը արտադրության արդյունքի վրա։ Կարևոր տեղ է հատկացվում արտադրության գործոնների սահմանային և միջին արտադրողականության, մասշտաբի էֆեկտի, ռեսուրսների փոխարինելիության և արտադրության օպտիմալ համակցության խնդիրներին։ Գյուղատնտեսական տնտեսությունների համար այսպիսի վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս որոշելու, թե ինչպիսի ռեսուրսային կառուցվածքի դեպքում կարելի է ստանալ առավել բարձր արտադրական արդյունք՝ հաշվի առնելով առկա սահմանափակումները։ Արտադրական ֆունկցիաների միջոցով հնարավոր է նաև գնահատել տեխնոլոգիական առաջընթացի, մեքենայացման, պարարտանյութերի, ոռոգման, սերմացուի որակի և այլ արտադրական գործոնների ազդեցությունը գյուղատնտեսության արդյունավետության վրա։ Հետազոտությունը կարող է ներառել վիճակագրական տվյալների հիման վրա համապատասխան ֆունկցիաների կառուցում, դրանց պարամետրերի գնահատում և ստացված արդյունքների տնտեսական մեկնաբանություն։ Նման մոդելավորումը թույլ է տալիս ոչ միայն նկարագրել գյուղատնտեսական արտադրության առկա վիճակը, այլև կանխատեսել տարբեր ռեսուրսային և տեխնոլոգիական փոփոխությունների հնարավոր արդյունքները։ Աշխատության գործնական նշանակությունը պայմանավորված է գյուղատնտեսական արտադրության արդյունավետության բարձրացման, սահմանափակ ռեսուրսների ռացիոնալ օգտագործման և արտադրական որոշումների գիտական հիմնավորման հնարավորություններով։ Ստացված արդյունքները կարող են կիրառվել գյուղատնտեսական ձեռնարկությունների գործունեության պլանավորման, ներդրումային որոշումների ընդունման, արտադրության ծավալների կանխատեսման և ռեսուրսների օպտիմալ բաշխման գործընթացներում։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, գյուղատնտեսական տնտեսագիտության մասնագետներին, տնտեսաչափներին, գյուղատնտեսական ձեռնարկությունների ղեկավարներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Պատմություն

Աշխատանքը նվիրված է Իվան Ֆեոդորովիչ Պասկևիչ-Էրիվանսկու գործունեության և Կովկասում նրա ունեցած դերի ուսումնասիրությանը՝ հայ պատմաբանի աշխատությունների և պատմական ակնարկների համատեքստում։ Հետազոտությունը դիտարկում է Պասկևիչի ռազմական, վարչական և քաղաքական գործունեությունը, նրա մասնակցությունը Կովկասյան տարածաշրջանի կարևորագույն իրադարձություններին և այդ գործունեության ազդեցությունը տարածաշրջանի ժողովուրդների, մասնավորապես՝ հայերի պատմական ճակատագրի վրա։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է 18-րդ դարի վերջից մինչև 20-րդ դարի սկզբի պատմական գործընթացների ներկայացումը, որի ընթացքում ձևավորվեցին Ռուսական կայսրության կովկասյան քաղաքականության հիմնական ուղղությունները և փոխվեցին տարածաշրջանի քաղաքական սահմաններն ու ուժերի հարաբերակցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Պասկևիչի ռազմական արշավներին, ռուս-պարսկական և ռուս-թուրքական պատերազմների ընթացքում նրա գործունեությանը, ինչպես նաև Էրիվանի խանության գրավման և Արևելյան Հայաստանի տարածքների՝ Ռուսական կայսրության կազմում ընդգրկման գործընթացներին։ Աշխատանքը կարևորում է նաև պատմական անձի գործունեության գնահատման հարցը՝ համադրելով նրա ռազմական հաջողությունները, վարչական քաղաքականությունը և կայսերական շահերը հայկական պատմական իրադարձությունների ու հասարակական կյանքի վրա ունեցած հետևանքների հետ։ Հայ պատմաբանի տեսանկյունից ներկայացվող նյութը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու ոչ միայն Պասկևիչի կենսագրությունն ու գործունեությունը, այլև այն պատմագրական մոտեցումները, որոնց միջոցով գնահատվել են նրա գործողությունները և դրանց նշանակությունը Հայաստանի ու Կովկասի պատմության համար։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև տվյալ ժամանակաշրջանի սոցիալ-քաղաքական իրավիճակին, բնակչության տեղաշարժերին, վարչական վերափոխումներին և տարածաշրջանում ռուսական իշխանության հաստատման գործընթացներին։ Աշխատանքը արժեքավոր է Կովկասի նոր պատմության, հայ-ռուսական հարաբերությունների, ռուսական կայսերական քաղաքականության և պատմագրության զարգացման ուսումնասիրության համար՝ հնարավորություն տալով տարբերակել պատմական փաստերը, քաղաքական գնահատականներն ու հետագա պատմագիտական մեկնաբանությունները։

Բժշկություն

Աշխատությունը նվիրված է պոլիկիստոզ ձվարանների ժամանակակից կլինիկա-ախտորոշիչ չափանիշների ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով հիվանդության ճանաչման, տարբերակիչ ախտորոշման և կլինիկական դրսևորումների համապարփակ գնահատման վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում դիտարկվում են պոլիկիստոզ ձվարանների համախտանիշի հիմնական կլինիկական առանձնահատկությունները, հորմոնալ և վերարտադրողական խանգարումները, դաշտանային ցիկլի փոփոխությունները և հիպերանդրոգենիզմի դրսևորումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ախտորոշման ժամանակակից մոտեցումներին, որոնց դեպքում համադրվում են հիվանդի գանգատները, անամնեզը, կլինիկական զննումը, լաբորատոր հորմոնալ հետազոտությունները և ձվարանների ուլտրաձայնային գնահատումը։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև ախտորոշիչ տարբեր չափանիշների կիրառման առանձնահատկություններին և դրանց սահմանափակումներին՝ ընդգծելով այն հանգամանքը, որ հիվանդության ախտորոշումը պահանջում է կլինիկական և հետազոտական տվյալների համակցված գնահատում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում պոլիկիստոզ ձվարանների համախտանիշը նմանատիպ ախտանշաններով ուղեկցվող այլ էնդոկրին և գինեկոլոգիական վիճակներից տարբերակելուն, ինչը կարևոր նշանակություն ունի ճիշտ ախտորոշման և հետագա բուժական մարտավարության ընտրության համար։ Ուսումնասիրությունը կարող է ներառել նաև հիվանդության հետ կապված նյութափոխանակային առանձնահատկությունների, ինսուլինային դիմադրության, մարմնի քաշի փոփոխությունների և երկարաժամկետ առողջական ռիսկերի գնահատման հարցերը։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել գինեկոլոգների, էնդոկրինոլոգների, վերարտադրողական բժշկության մասնագետների, կլինիկական հետազոտողների և բժշկական կրթություն ստացող ուսանողների համար՝ որպես պոլիկիստոզ ձվարանների համախտանիշի ախտորոշման ժամանակակից սկզբունքների ուսումնասիրության նյութ։ Ընդհանուր առմամբ, այն ընդգծում է ախտորոշման բազմակողմանի մոտեցման կարևորությունը՝ նպաստելով հիվանդության ժամանակին հայտնաբերմանը, ճիշտ տարբերակիչ ախտորոշմանը և յուրաքանչյուր հիվանդի համար համապատասխան բժշկական մոտեցման ընտրությանը։

Մաթեմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է սիմետրիկ անհամասեռության դերի ուսումնասիրությանը էլեկտրամագնիսական ալիքների տարածման խնդիրներում։ Հետազոտության հիմքում ընկած է այն գաղափարը, որ միջավայրի էլեկտրական և մագնիսական հատկությունների տարածական անհամասեռությունը կարող է էականորեն փոխել ալիքային գործընթացների բնույթը, իսկ այդ անհամասեռության սիմետրիկ կառուցվածքը կարող է հանգեցնել տարածման առանձնահատուկ օրինաչափությունների։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում է էլեկտրամագնիսական ալիքների վարքը այնպիսի միջավայրերում, որոնց պարամետրերը տարածության տարբեր հատվածներում փոփոխվում են որոշակի սիմետրիկ օրենքով։ Քննարկվում է միջավայրի կառուցվածքի և ալիքի տարածման պարամետրերի փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև այն պայմանները, որոնց դեպքում անհամասեռության առկայությունը կարող է ազդել ալիքի ամպլիտուդի, փուլի, տարածման ուղղության և էներգիայի բաշխման վրա։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է ալիքային հավասարումների և համապատասխան սահմանային խնդիրների վերլուծությունը ոչ համասեռ միջավայրերի համար։ Սիմետրիայի օգտագործումը կարող է հնարավորություն տալ պարզեցնել բարդ էլեկտրադինամիկական խնդիրների մաթեմատիկական նկարագրությունը և բացահայտել այնպիսի լուծումների ընդհանուր հատկություններ, որոնք դժվար է ստանալ լիովին կամայական անհամասեռությունների դեպքում։ Աշխատության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել արտացոլման, բեկման, ինտերֆերենցիայի և տարածման պայմանների փոփոխությունները, երբ ալիքը անցնում է սիմետրիկ կառուցվածք ունեցող միջավայրով։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես են միջավայրի պարամետրերի տարածական փոփոխությունները փոխազդում ալիքի երկարության և հաճախականության հետ։ Տարբեր հարաբերակցությունների դեպքում կարող են առաջանալ տարածման տարբեր ռեժիմներ, ուժեղ կամ թույլ արտացոլումներ և դաշտի ինտենսիվության բնորոշ տարածական բաշխումներ։ Հետազոտությունը կարող է ներառել նաև տեսական մոդելների և մաթեմատիկական մեթոդների կիրառություն՝ էլեկտրամագնիսական դաշտի տարածման օրինաչափությունները քանակապես նկարագրելու համար։ Ստացված արդյունքները կարող են կարևոր լինել ալիքների կառավարման և էլեկտրամագնիսական միջավայրերի նախագծման խնդիրներում, որտեղ նյութի կառուցվածքի նպատակային փոփոխությունը հնարավորություն է տալիս վերահսկել ալիքի տարածման հատկությունները։ Նման մոտեցումները կիրառելի են ալիքատարների, ռեզոնատորների, էլեկտրամագնիսական ֆիլտրերի, ալեհավաքային համակարգերի և այլ սարքերի ուսումնասիրության ու նախագծման ժամանակ։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է նրանով, որ սիմետրիկ անհամասեռության ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ ոչ համասեռ միջավայրերում ալիքների տարածման ֆիզիկական մեխանիզմները և բացահայտել այն պայմանները, որոնց դեպքում կառուցվածքային սիմետրիան կարող է օգտագործվել ալիքային գործընթացների կառավարման համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է տեսական էլեկտրադինամիկան, ալիքների տարածման մաթեմատիկական տեսությունը և անհամասեռ միջավայրերի ֆիզիկան՝ կենտրոնանալով միջավայրի սիմետրիկ կառուցվածքի ազդեցության վրա։ Այն կարող է հետաքրքրել էլեկտրադինամիկայի, ռադիոֆիզիկայի, ալիքային ֆիզիկայի և կիրառական մաթեմատիկայի մասնագետներին, հետազոտողներին, ասպիրանտներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Պատմություն

Գիրքը նվիրված է 1915-1920 թվականների հայոց պատմության բարդ և ճակատագրական շրջանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով Հայոց ցեղասպանության հետևանքները, Առաջին համաշխարհային պատերազմի ավարտական փուլը, հայ ժողովրդի տեղահանությունները և պետականության վերականգնման փորձերը։ Աշխատության մեջ մանրամասն ներկայացվում են Օսմանյան կայսրությունում իրականացված ցեղասպան քաղաքականության իրադարձությունները, հայ բնակչության զանգվածային կոտորածներն ու բռնի տեղահանությունները, ինչպես նաև միջազգային արձագանքները այդ իրադարձություններին։ Հեղինակը վերլուծում է 1918 թվականի Հայաստանի Հանրապետության ստեղծման գործընթացը, պետական կառույցների ձևավորումը, արտաքին քաղաքականության մարտահրավերները և ներքին սոցիալ-տնտեսական խնդիրները։ Գրքում քննարկվում են նաև տարածաշրջանային հակամարտությունները, ռազմական գործողությունները, դիվանագիտական բանակցությունները և 1920 թվականի քաղաքական զարգացումները, որոնք հանգեցրին Հայաստանի Առաջին Հանրապետության անկմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հայ ժողովրդի գոյապայքարին, ազգային ինքնության պահպանմանը և պատմական հիշողության ձևավորմանը այս ծանր ժամանակահատվածում։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս խորքային պատկերացում կազմել 1915-1920 թվականների պատմական իրադարձությունների, դրանց պատճառների և հետևանքների մասին՝ օգտակար լինելով պատմաբանների, ուսանողների և հայագիտությամբ հետաքրքրվողների համար։

Տնտեսագիտություն

Ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում օդային տրանսպորտի միջազգայնացման հիմնախնդիրներին, դրա զարգացման միտումներին և միջազգային օդային փոխադրումների համակարգում երկրի դիրքի ամրապնդման հնարավորություններին։ Աշխատության կենտրոնում օդային տրանսպորտի միջազգային ինտեգրման վրա ազդող տնտեսական, իրավական, կազմակերպական և ենթակառուցվածքային գործոնների ուսումնասիրությունն է։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են ՀՀ օդային տրանսպորտի համակարգի կառուցվածքը, միջազգային ավիափոխադրումների կազմակերպման առանձնահատկությունները, օդանավակայանների դերը և միջազգային ավիաընկերությունների հետ համագործակցության հնարավորությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում օդային հաղորդակցության աշխարհագրության ընդլայնմանը, ուղևորափոխադրումների և բեռնափոխադրումների զարգացմանը, միջազգային երթուղիների հասանելիությանը և ոլորտում մրցակցային միջավայրի ձևավորմանը։ Ուսումնասիրության մեջ վերլուծվում են միջազգայնացմանը խոչընդոտող խնդիրները՝ շուկայի սահմանափակ չափը, ենթակառուցվածքների զարգացման անհրաժեշտությունը, ծառայությունների արժեքը, կարգավորող միջավայրի առանձնահատկությունները և միջազգային ավիացիոն պահանջներին համապատասխանության ապահովումը։ Կարևորվում է նաև պետության դերը օդային տրանսպորտի զարգացման և միջազգային համագործակցության խթանման գործում՝ համապատասխան իրավական դաշտի կատարելագործման, ներդրումների ներգրավման, ավիացիոն անվտանգության ապահովման և միջազգային համաձայնագրերի արդյունավետ կիրառման միջոցով։ Աշխատության շրջանակում օդային տրանսպորտը դիտարկվում է նաև որպես Հայաստանի միջազգային տնտեսական և զբոսաշրջային կապերի ընդլայնման կարևոր գործոն, քանի որ օդային հաղորդակցության հասանելիությունն անմիջականորեն կապված է երկրի տնտեսական գրավչության, զբոսաշրջության և գործարար կապերի զարգացման հետ։ Քննարկվում են ոլորտի տեխնոլոգիական արդիականացման, թվայնացման, սպասարկման որակի բարձրացման և միջազգային ավիացիոն ցանցերում առավել արդյունավետ ինտեգրման հնարավորությունները։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել ՀՀ օդային տրանսպորտի մրցունակության բարձրացման, միջազգային կապերի ընդլայնման և ոլորտի զարգացման ռազմավարական ուղղությունների մշակմանը։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել տրանսպորտի տնտեսագետներին, ավիացիոն ոլորտի մասնագետներին, պետական կառավարման մարմինների ներկայացուցիչներին, տնտեսագետներին, զբոսաշրջության մասնագետներին, ինչպես նաև տրանսպորտային քաղաքականության և միջազգային տնտեսական հարաբերությունների ոլորտների հետազոտողներին ու ուսանողներին։