Տաթևի և Գլաձորի համալսարանները

Պատմություն

Այս թեման վերաբերում է ուշ բրոնզեդարյան ժամանակաշրջանի թաղման ծեսերին Հայկական լեռնաշխարհի հյուսիս-արևելյան հատվածում՝ ընդգծելով այն հնագիտական և մշակութային առանձնահատկությունները, որոնք բնորոշ են տեղական հասարակությունների հավատալիքներին, սոցիալական կառուցվածքին և մահվան ու հետմահու աշխարհի ընկալումներին։ Ուշ բրոնզեդարում (մ.թ.ա. II հազարամյակի երկրորդ կես) տարածաշրջանում նկատվում է թաղման ձևերի բազմազանություն՝ ներառյալ քարարկղային թաղումներ, կույտային դամբարաններ և երբեմն նաև քարե կառուցվածքներով ծածկված գերեզմաններ, որոնք արտացոլում են ինչպես տեղական ավանդույթների զարգացումը, այնպես էլ հարևան մշակութային շրջանների ազդեցությունները։

Lեզվաբանություն

Աշխատանքը նվիրված է ժամանակակից արևելահայերենում չեզոք սեռի բայերի արժույթի ուսումնասիրությանը՝ լեզվական համակարգում դրանց շարահյուսական և իմաստային առանձնահատկությունների բացահայտման նպատակով։ Ուսումնասիրության կենտրոնում բայերի արժույթն է՝ այն կարողությունը, որով բայը որոշում կամ պայմանավորում է իր հետ կապվող անհրաժեշտ և հնարավոր բաղադրիչների քանակը, բնույթը և շարահյուսական հարաբերությունները։ Քննարկվում են չեզոք սեռի բայերի կողմից պահանջվող կամ թույլատրվող լրացումները, դրանց արտահայտման ձևերը, կապը բայի իմաստային կառուցվածքի հետ և նախադասության կազմում դրանց դերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հանգամանքին, որ տարբեր բայեր կարող են ունենալ տարբեր արժութային կառուցվածքներ՝ պայմանավորելով ենթակայի, խնդրի, պարագայական կամ այլ բաղադրիչների առկայությունը և դրանց ձևաբանական ու շարահյուսական դրսևորումները։ Աշխատանքում արժույթի երևույթը դիտարկվում է ժամանակակից արևելահայերենի փաստական նյութի հիման վրա՝ հնարավորություն տալով բացահայտել չեզոք սեռի բայերի գործառական բազմազանությունը և դրանց կիրառության օրինաչափությունները։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է ոչ միայն բայի քերականական բնութագրերի, այլև նախադասության կառուցվածքի, բայային իմաստաբանության և շարահյուսական կապերի ավելի խորքային ընկալման համար։ Այն կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի քերականությամբ, բայագիտությամբ, շարահյուսությամբ և տեսական լեզվաբանությամբ զբաղվող ուսանողների, դասախոսների և հետազոտողների համար։

Իրավաբանություն

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում համալիր ձեռնարկատիրական գործունեության թույլտվության՝ ֆրանչայզինգի պայմանագրի իրավական կարգավորման ուսումնասիրությանը՝ դրա քաղաքացիաիրավական բնույթի, կառուցվածքի և գործնական կիրառության համակողմանի վերլուծությամբ։ Գրքում ուսումնասիրվում է ֆրանչայզինգային հարաբերությունների իրավական էությունը, դրանց մասնակիցների կարգավիճակը, իրավունքներն ու պարտականությունները, ինչպես նաև այդ պայմանագրի առանձնահատկությունները ձեռնարկատիրական գործունեության կազմակերպման և իրականացման գործընթացում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պայմանագրի առարկային, էական պայմաններին, դրա կնքման, փոփոխման և դադարեցման կարգին, ինչպես նաև ապրանքային նշանների, առևտրային անվանումների, գործարար համբավի, տեխնոլոգիաների, know-how-ի և այլ մտավոր կամ գործարար արժեքների օգտագործման իրավական հարցերին։ Ուսումնասիրության շրջանակում քննարկվում են ֆրանչայզերի և ֆրանչայզիի միջև ձևավորվող հարաբերությունների առանձնահատկությունները, կողմերի համագործակցության, վերահսկողության և տեղեկատվության փոխանակման մեխանիզմները, ինչպես նաև պայմանագրային պարտավորությունների պատշաճ կատարման ապահովման միջոցները։ Աշխատության մեջ անդրադարձ է կատարվում նաև ֆրանչայզինգի և հարակից պայմանագրային կառուցակարգերի տարբերակմանը, մրցակցային հարաբերությունների վրա դրա հնարավոր ազդեցությանը, առևտրային գաղտնիքի պահպանությանը և պայմանագրային պատասխանատվության հարցերին։ Կարևորվում է Հայաստանի իրավական համակարգում ֆրանչայզինգային հարաբերությունների կարգավորման առանձնահատկությունը, գործող իրավական նորմերի կիրառման խնդիրները և իրավակիրառ պրակտիկայում հնարավոր վեճերի լուծման մեխանիզմները։ Քննության են առնվում նաև ֆրանչայզինգի զարգացման համար անհրաժեշտ իրավական երաշխիքները, պայմանագրային ազատության և կողմերի շահերի պաշտպանության հավասարակշռությունը, ինչպես նաև օրենսդրական կարգավորման կատարելագործման հնարավոր ուղղությունները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմել ֆրանչայզինգային պայմանագրի իրավական կառուցվածքի, դրա մասնակիցների փոխհարաբերությունների և Հայաստանի ձեռնարկատիրական միջավայրում դրա կիրառման առանձնահատկությունների վերաբերյալ։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել քաղաքացիական և ձեռնարկատիրական իրավունքի մասնագետների, իրավաբանների, ձեռնարկատերերի, բիզնեսի սեփականատերերի, իրավագիտության ուսանողների, գիտաշխատողների և պայմանագրային հարաբերությունների իրավական կարգավորմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից ֆրանսերենում քաղաքավարության արտահայտման լեզվական և ոճական միջոցների ուսումնասիրությանը՝ դրանք զուգադրելով հայերենի համապատասխան ձևերի ու հաղորդակցական առանձնահատկությունների հետ։ Հիմնական ուշադրությունը կենտրոնացված է այն բառային, քերականական, շարահյուսական և ոճական միջոցների վրա, որոնց օգնությամբ հաղորդակցվողները արտահայտում են հարգանք, բարեկրթություն, սոցիալական հեռավորություն, մտերմություն, խնդրանք, շնորհակալություն, ներողություն, համաձայնություն կամ անհամաձայնություն։ Քաղաքավարությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես լեզվական ձևերի համակարգ, այլև որպես հաղորդակցական վարքի կարևոր բաղադրիչ, որի ընտրությունը պայմանավորված է խոսողների փոխհարաբերություններով, տարիքով, սոցիալական դիրքով, հաղորդակցման իրավիճակով և խոսքային նպատակի բնույթով։ Քննության են առնվում ֆրանսերենի դիմելաձևերը, անձնական դերանունների ընտրությունը, պաշտոնական և ոչ պաշտոնական հաղորդակցության տարբերությունները, ինչպես նաև համապատասխան բառապաշարային ու քերականական կառուցվածքների գործածությունը։ Առանձին ուշադրություն է հատկացվում ֆրանսերենում «tu» և «vous» դիմելաձևերի հաղորդակցական նշանակությանը, դրանց ընտրության պայմաններին և խոսակիցների միջև սոցիալական հարաբերությունների արտահայտման գործառույթին։ Հայերենի հետ զուգադրումը հնարավորություն է տալիս բացահայտել «դու» և «Դուք» ձևերի կիրառության ընդհանրություններն ու տարբերությունները և պարզել, թե երկու լեզուներում ինչպես են արտահայտվում պաշտոնականությունը, մտերմությունը և հարգալից վերաբերմունքը։ Ուսումնասիրվում են խնդրանքների, առաջարկությունների, հրավերների, խորհուրդների և պահանջների մեղմացման լեզվական միջոցները, որոնց միջոցով խոսողը կարող է նվազեցնել արտահայտության ուղղակիությունը և պահպանել հաղորդակցական քաղաքավարությունը։ Կարևորվում է պայմանական եղանակի, հարցական կառուցվածքների, եղանակավորող բառերի, քաղաքավարական բանաձևերի և անուղղակի խոսքային գործողությունների կիրառությունը։ Առանձին վերլուծության են ենթարկվում ողջույնի, հրաժեշտի, շնորհակալության, ներողության, շնորհավորանքի և բարեմաղթանքի կայուն արտահայտությունները՝ որպես առօրյա հաղորդակցության մեջ քաղաքավարության մշակութային նորմերն արտացոլող լեզվական միավորներ։ Լեզվաոճական տեսանկյունից դիտարկվում է նույն հաղորդակցական նպատակի արտահայտման տարբեր ձևերի ընտրությունը՝ պաշտոնական, չեզոք և խոսակցական միջավայրերում։ Զուգադրական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել այն դեպքերը, երբ երկու լեզուներում ձևով նման արտահայտությունները կարող են ունենալ տարբեր գործածական պայմաններ կամ հաղորդակցական երանգներ։ Հատուկ նշանակություն է տրվում լեզվի և մշակույթի փոխկապակցվածությանը, քանի որ քաղաքավարության նորմերը ձևավորվում են ոչ միայն քերականական համակարգի, այլև հասարակության մեջ ընդունված վարքականոնների, արժեքների և հաղորդակցական ավանդույթների ազդեցությամբ։ Ֆրանսիական և հայկական լեզվամշակութային միջավայրերի համեմատությունը հնարավորություն է տալիս պարզել, թե նույն իրավիճակում ինչպիսի լեզվական ռազմավարություններ են նախընտրում տարբեր լեզուների կրողները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև խոսքային քաղաքավարության խախտման հնարավոր դեպքերին, երբ ոչ ճիշտ ընտրված դիմելաձևը, չափազանց ուղղակի արտահայտությունը կամ տվյալ իրավիճակին անհամապատասխան ոճը կարող են հաղորդակցական թյուրըմբռնման պատճառ դառնալ։ Նման տարբերությունների ուսումնասիրությունը կարևոր կիրառական նշանակություն ունի օտար լեզվի ուսուցման և թարգմանության համար, քանի որ լեզվի քերականական ու բառապաշարային իմացությունը միշտ չէ, որ բավարար է տվյալ մշակույթին համապատասխան հաղորդակցություն ապահովելու համար։ Ֆրանսերեն սովորողների համար քաղաքավարության ձևերի ճիշտ ընտրությունը նպաստում է հաղորդակցական և միջմշակութային կարողությունների զարգացմանը, իսկ թարգմանության ընթացքում զուգադրական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս ընտրել ոչ միայն իմաստային, այլև գործաբանական առումով համարժեք տարբերակներ։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ֆրանսերենի և հայերենի լեզվաբանության, ոճագիտության, գործաբանության, հաղորդակցական լեզվաբանության, թարգմանագիտության և միջմշակութային հաղորդակցության ոլորտների հետազոտողների, դասախոսների, թարգմանիչների և ուսանողների համար։

Մանկավարժություն

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության կրթության համակարգի կառավարման տեսական հիմքերի և գործնական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ կրթական համակարգը դիտարկելով որպես փոխկապակցված և բազմամակարդակ կառավարման ամբողջություն։ Ուսումնասիրության շրջանակում կրթության կառավարումը ներկայացվում է ոչ միայն որպես վարչական գործառույթների իրականացում, այլև որպես կրթական քաղաքականության մշակման, ռազմավարական պլանավորման, որոշումների կայացման, կազմակերպական գործընթացների համակարգման, վերահսկողության և կրթության որակի ապահովման համալիր գործընթաց։ Աշխատությունը կարևորում է կրթական համակարգի կառավարման արդյունավետության և կրթության զարգացման միջև առկա անմիջական կապը՝ անդրադառնալով այն մեխանիզմներին, որոնց միջոցով պետական և տեղական կառավարման մարմինները, կրթական հաստատությունների ղեկավարները, մանկավարժները և այլ շահակիցներ մասնակցում են կրթական քաղաքականության իրականացմանը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում կառավարման տեսության հիմնական հասկացություններին և դրանց կիրառությանը կրթության ոլորտում՝ ներառելով կառավարման սկզբունքները, գործառույթները, կազմակերպական կառուցվածքները, պլանավորումը, որոշումների ընդունումը, վերահսկողությունը, գնահատումը և կառավարման արդյունավետության բարձրացման ուղիները։ Հայաստանի կրթական համակարգի համատեքստում աշխատանքը հնարավորություն է տալիս հասկանալու կրթական ոլորտում իրականացվող բարեփոխումների կառավարման խնդիրները, կրթական հաստատությունների ինքնուրույնության և հաշվետվողականության հարաբերակցությունը, կառավարման տարբեր մակարդակների փոխգործակցությունը և կրթության որակի ապահովման կազմակերպական մեխանիզմները։ Ուսումնասիրության կարևոր կողմերից է տեսական դրույթների և գործնական կառավարման փորձի համադրումը, ինչը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու կրթության կառավարման իրական գործընթացներում առկա դժվարությունները, հակասությունները և զարգացման հնարավորությունները։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել նաև կրթական հաստատությունների կառավարման ժամանակակից մոտեցումների ուսումնասիրման համար՝ ընդգծելով ղեկավարի դերը կազմակերպության զարգացման ռազմավարության ձևավորման, մարդկային ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման, մանկավարժական կոլեկտիվի գործունեության համակարգման և կրթական միջավայրի բարելավման գործում։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատությունը կրթության կառավարման խնդիրը ներկայացնում է որպես հասարակության զարգացման ռազմավարական նշանակություն ունեցող ոլորտ, քանի որ կրթական համակարգի արդյունավետ կառավարումը պայմանավորում է ոչ միայն կրթության կազմակերպման որակը, այլև մարդկային կապիտալի ձևավորումը, սոցիալական զարգացման հնարավորությունները և երկրի երկարաժամկետ զարգացման ներուժը։ Այն կարող է հետաքրքրել կրթության կառավարման մասնագետներին, մանկավարժներին, կրթական հաստատությունների ղեկավարներին, կրթական քաղաքականություն մշակողներին, հետազոտողներին և բուհերի համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է XVI–XVII դարերի ֆրանսիացի հեղինակների ստեղծագործություններում ռուսերեն բառերի կիրառության ուսումնասիրությանը՝ կարևորելով այդ բառերի լեզվական, պատմամշակութային և հաղորդակցական նշանակությունը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում է, թե ինչպես են ռուսական իրականությանը, կենցաղին, պետական կառավարմանը, հասարակական հարաբերություններին, կրոնական կյանքին, առօրյա մշակույթին և ազգային առանձնահատկություններին վերաբերող բառերն ու արտահայտությունները ներթափանցել ֆրանսերեն հեղինակների երկերի մեջ։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու ռուսերեն բառերի գործածության պատճառները, դրանց իմաստային շրջանակը, գործառույթները և այն ձևերը, որոնց միջոցով օտարալեզու հեղինակները ներկայացրել են Ռուսաստանի մասին իրենց պատկերացումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է դարձվել փոխառությունների հնչյունական, ուղղագրական և ձևաբանական հարմարեցմանը ֆրանսերեն լեզվական միջավայրում, ինչպես նաև դրանց իմաստային փոփոխություններին և կիրառության հաճախականությանը։ Ռուսերեն բառերի ուսումնասիրությունը միաժամանակ կարևոր աղբյուր է տվյալ ժամանակաշրջանի լեզվական և մշակութային շփումների, ռուս-ֆրանսիական հարաբերությունների և եվրոպացիների կողմից Ռուսաստանի ընկալման պատմության ուսումնասիրման համար։ Աշխատանքը ցույց է տալիս, որ նման բառապաշարը ոչ միայն լեզվական փոխազդեցության արդյունք է, այլև պատմական վկայություն, որը կարող է տեղեկություններ հաղորդել ժամանակաշրջանի իրողությունների, առարկաների, պաշտոնների, սոցիալական խմբերի, սովորույթների և մշակութային երևույթների մասին։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել ռուսագիտության, ֆրանսագիտության, համեմատական լեզվաբանության, պատմական բառագիտության և մշակութաբանության մասնագետներին, ինչպես նաև այն ընթերցողներին, ովքեր ուսումնասիրում են ռուսական և արևմտաեվրոպական մշակույթների միջև լեզվական ու պատմական փոխառնչությունները։