ՑԵՂԱԿՐՕՆ ՇԱՐԺՈՒՄԸ - ԱՐՄԵՆԱԿ ԲԱՐՍԵՂԵԱՆ

Գեղարվեստական հայ․

«Վերջին խոսք» Եղիշե Չարենցի անպարտելի ու դրամատիկ ստեղծագործություններից է։ Այս բանաստեղծությունը մելանխոլիկ և խորիմաստ խոսք է՝ լի զգացմունքներով, հայ ժողովրդի գոյատևման ու պայքարի պատմությամբ։ Չարենցը իր ստեղծագործություններում հաճախ բացահայտում է կյանքը ոչ միայն որպես անհատական գոյություն, այլ նաև որպես ազգային, պատմական դառնություն, որը նրա մեջ բազմաթիվ խորհրդանիշներ ու ընկալումներ է պարունակում։ «Վերջին խոսք»-ը առաջին հերթին վերաբերելով Չարենցի սեփական կյանքի փորձառություններին, արտահայտում է գաղափարներ, որոնք կապվում են մահվան, կորուստների, տառապանքների և հայրենիքին տրված պարտավորության հետ։ Դա մաքրում է իրարանցման, ապրելու և դարավոր պատմության հետ կապված ամեն ինչ։ Բանաստեղծությունն իր բովանդակությամբ հանդես է գալիս որպես վերջին դրվագ՝ անձնական կամ ազգային կյանքի համար՝ դեպի մահ, դեպի անհուսություն կամ նոր սկիզբ։ Չարենցը մշտապես որոնում է իր վերջին խոսքը՝ խոսքը, որը դեռ պիտի տրվեր իր գոյության մեջ, բայց միևնույն ժամանակ, նա բախվում է նրա ծանրաբեռնվածության հետ՝ հասկանալով, որ պատմության մի զգալի մասը արդեն կկտրվի այն գաղափարներից, որոնք նա կուզեր հայտարարված լինեն։ Նրա վերջին խոսքը այս դեպքում կարող է լինել խորաթափանց հայացք դեպի սեր, հայրենիք, ինքնություն, իր մոլորակից դուրս՝ իր գոյության իրականությունը հասկանալու փորձ։ Չարենցը այս բանաստեղծության մեջ ցույց է տալիս, թե ինչպես մարդը կարող է մնալ հավատարիմ իր արժեքներին և երկրի նկատմամբ ունեցած սիրուն՝ նույնիսկ եթե այդ ճանապարհը ծանր, խորտակված և դժվարանցանելի է։ «Վերջին խոսք»-ը նաև միստիկ, պոետիկ արտահայտություն է, որն արտացոլում է Չարենցի ներաշխարհը՝ դրամատիկ անցյալով, պայքարներով ու հայացքներով դեպի ապագա։ Դա նրա մխիթարանքը՝ թեեւ խորամանկ և ցավոտ, բայց երբեմն անխուսափելի։ Հրատարակիչ - Հայագիտակ Հրատ. տարեթիվ - 2007 ISBN - 978-99941-980-5-4

Տնտեսագիտություն

Այս թեման ներկայացնում է XX դարի տնտեսական մտքի երկու կարևոր ուղղություններ՝ քեյնսյան մոտեցումը և մոնետարիզմը՝ ընդգծելով դրանց ազդեցությունը մակրոտնտեսական քաղաքականության ձևավորման վրա։ Ջոն Մեյնարդ Քեյնս-ի գաղափարների հիմքում ընկած է այն մոտեցումը, որ տնտեսությունը կարող է երկար ժամանակ գտնվել ոչ հավասարակշռված վիճակում, և պետության ակտիվ միջամտությունը՝ հատկապես հարկաբյուջետային քաղաքականության միջոցով, անհրաժեշտ է պահանջարկը խթանելու, գործազրկությունը նվազեցնելու և տնտեսական անկումները մեղմելու համար։ Քեյնսյան տեսությունը հատկապես արդիական դարձավ Մեծ դեպրեսիայի պայմաններում, երբ շուկայի ինքնակարգավորման գաղափարը բավարար չեղավ տնտեսական ճգնաժամը հաղթահարելու համար։ Մյուս կողմից մոնետարիզմը՝ որպես ուղղություն, առավել զարգացել է XX դարի երկրորդ կեսին և կապված է այն գաղափարի հետ, որ տնտեսության կայունության հիմնական գործոնը փողի զանգվածի վերահսկումն է, իսկ պետության միջամտությունը պետք է լինի սահմանափակ։ Monetarism-ի ներկայացուցիչները պնդում էին, որ գնաճը և տնտեսական տատանումները հիմնականում պայմանավորված են դրամական քաղաքականության սխալներով, և կենտրոնական բանկերը պետք է հետևողականորեն կարգավորեն փողի առաջարկը։ Այս երկու մոտեցումները հաճախ հակադրվում են միմյանց՝ Քեյնսը շեշտում է պահանջարկի կառավարումը պետական ծախսերով, իսկ մոնետարիզմը՝ փողի զանգվածի կայուն աճի կարևորությունը, սակայն ժամանակակից մակրոտնտեսական քաղաքականությունները հաճախ համադրում են այս գաղափարները՝ փորձելով ապահովել ինչպես աճ, այնպես էլ գնաճի վերահսկում։

Լրագրություն

Այս տարեգիրքը ներկայացնում է 2020 թվականի ընթացքում ԶԼՄ-ներում արձանագրված հիմնական հրապարակումների, արձագանքների և տեղեկատվական հոսքերի համակարգված հավաքածու՝ կենտրոնանալով հասարակական, քաղաքական, տնտեսական և մշակութային թեմաների վրա։ Նյութում մեդիա դաշտը դիտարկվում է որպես սոցիալական գործընթացների արտացոլման և հասարակական կարծիքի ձևավորման կարևոր հարթակ, որտեղ ամփոփվում են տարվա ընթացքում առավել քննարկված իրադարձությունները, պաշտոնական հայտարարությունները, օրենսդրական փոփոխությունները և հանրային քննարկումները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում մեդիայի դերին տեղեկատվության տարածման, հանրային ընկալումների ձևավորման և քաղաքական օրակարգի կառուցման մեջ՝ ընդգծելով ինչպես պետական, այնպես էլ անկախ լրատվամիջոցների արձագանքների բազմազանությունը։ Տարեգիրքը նաև ծառայում է որպես տեղեկատվական-վերլուծական աղբյուր, որը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրել 2020 թվականի մեդիա միջավայրի դինամիկան, թեմատիկ շեշտադրումները և տեղեկատվական ազդեցության հիմնական ուղղությունները։

Տնտեսագիտություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հարկաբյուջետային քաղաքականության տեսական հիմքերի, կիրառական մեխանիզմների և կատարելագործման հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են պետական ֆինանսների կառավարման հիմնական սկզբունքները, հարկային և բյուջետային քաղաքականության փոխկապակցվածությունը, ինչպես նաև մակրոտնտեսական կայունության ապահովման գործում դրանց դերը։ Հեղինակը վերլուծում է ՀՀ հարկային համակարգի կառուցվածքը, հարկերի հավաքագրման արդյունավետությունը, պետական ծախսերի բաշխման տրամաբանությունը և բյուջետային դեֆիցիտի կառավարման առանձնահատկությունները։ Աշխատությունում քննարկվում են նաև հարկաբյուջետային քաղաքականության ազդեցությունը տնտեսական աճի, ներդրումային միջավայրի և սոցիալական ոլորտի զարգացման վրա, ինչպես նաև ֆինանսական կարգապահության և պետական պարտքի կառավարման խնդիրները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բարեփոխումների ուղղություններին՝ հարկային վարչարարության բարելավում, ստվերային տնտեսության կրճատում, ծախսերի արդյունավետության բարձրացում և միջազգային լավագույն փորձի կիրառություն։ Գիրքը նախատեսված է տնտեսագետների, պետական կառավարման մասնագետների, ֆինանսիստների, հարկային ծառայողների, հետազոտողների և ուսանողների համար՝ առաջարկելով տեսական և գործնական վերլուծություն հարկաբյուջետային քաղաքականության կատարելագործման ուղղությամբ։

Իրավաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից փուլում մրցակցային դատավարության զարգացման հիմնախնդիրների տեսական և իրավակիրառական ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով դատական գործընթացի արդիականացման, արդար դատաքննության ապահովման և կողմերի հավասարության սկզբունքի իրականացման հարցերը։ Գրքում վերլուծվում է մրցակցային դատավարության էությունը որպես դատավարական ձև, որտեղ մեղադրանքի և պաշտպանության կողմերը հավասար իրավունքներով մասնակցում են ապացույցների ներկայացման, գնահատման և դատական քննության գործընթացին։ Հեղինակը դիտարկում է դատական իշխանության անկախության, դատախազության և պաշտպանության գործառույթների հավասարակշռության, ինչպես նաև դատավորի ակտիվ կամ պասիվ դերակատարման խնդիրները ժամանակակից իրավական համակարգում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում իրավակիրառ պրակտիկայում առաջացող դժվարություններին՝ կապված ապացույցների գնահատման չափանիշների, դատավարական երաշխիքների ապահովման, կողմերի հավասար հնարավորությունների և արդար դատաքննության սկզբունքի լիարժեք իրականացման հետ։ Աշխատությունում ներկայացվում են նաև միջազգային փորձի համեմատական վերլուծություններ, դատաիրավական բարեփոխումների միտումները և իրավական համակարգերի զարգացման ուղղությունները՝ ուղղված մրցակցային դատավարության արդյունավետության բարձրացմանը։ Նյութը հիմնված է տեսական աղբյուրների, դատական պրակտիկայի ուսումնասիրության և իրավական վերլուծության վրա՝ նպատակ ունենալով նպաստել արդարադատության համակարգի կատարելագործմանը և դատավարական մեխանիզմների արդյունավետության բարձրացմանը։

Մշակույթ

Այլաբանությունը հայ կինոարվեստում հանդես է գալիս որպես արվեստի բովանդակային և ձևաչափային կարևորագույն միջոց, որը թույլ է տալիս ստեղծագործին արտահայտել գաղափարներն ու զգացմունքները ոչ ուղղակի, այլ խորհրդանշական, պատկերագրական և դրսևորողական ձևերով, ինչը ուժեղացնում է ֆիլմի էմոցիոնալ ազդեցությունը և դիտողի մտավոր մասնակցությունը։ Հայ կինոյում այլաբանությունը հաճախ օգտագործվում է սոցիալական, քաղաքական կամ պատմական թեմաների մշակման ժամանակ, երբ ֆիլմի իրական ասելիքը ճնշված կամ զգայուն է, և պահանջում է նրբագեղ մատնանշումներ՝ դիսկուրսի մեջ դնելով կերպարների գործողությունները, սյուժետային իրավիճակները, բնապատկերների և օբյեկտների խորհրդանշականությունը։ Այս տեխնիկան տեսանելի է ինչպես դոկումենտալ, այնպես էլ խաղարկային ֆիլմերում, որտեղ ռեժիսորները կիրառում են պատկերների, գույների, լուսավորության, ձայնային դիզայնի և սիմվոլիկ գործողությունների բազմաշերտ համակարգ, որպեսզի փոխանցեն անհատական կամ համազգային հոգեբանական դինամիկա, ներքին զգացմունքների հակասություններ, հոգեբանական տրավմայի ազդեցություն կամ պատմական վերապրումների հզոր արտացոլումներ։ Այլաբանությունը հայ կինոյում նաև թույլ է տալիս խուսափել ցայտուն բովանդակային կլիշեներից, ստեղծել էստետիկ առանձնահատկություններ և խթանել քննարկման և մեկնաբանության լայն հնարավորություններ՝ դիտողի կողմից ճանաչողական և զգայական ակտիվ մասնակցությունը ապահովելով։ Ռեժիսորների կողմից օգտագործվող այլաբանության օրինակներն ընդգրկում են կերպարների շարժումների ու արարքների խորհրդանշական ներկայացումը, սյուժետային ժամանակի և տարածության փոփոխությունների հնարհամակարգային կառուցվածքը, առարկաների ու պատկերների սիմվոլիկ նշանակությունը, որոնք համալրում են ֆիլմի հիմնական ուղերձը և հնարավորություն տալիս արտահայտել դժվար հասկանալի հոգեբանական և սոցիալական գործընթացներ՝ ստեղծելով հայկական կինոարվեստի յուրահատուկ ոճային և էմոցիոնալ դիմագիծ։