Քարտեզագրություն

Պատմություն

Այս աշխատությունը ուսումնասիրում է սլավոնական ժողովուրդների ծագման վերաբերյալ ձևավորված պատմական հիշողությունները, առասպելները և վաղ միջնադարյան աղբյուրներում պահպանված տեղեկությունները՝ փորձելով տարբերակել դիցաբանական պատկերացումները և գիտականորեն հիմնավորված պատմական շերտերը։ Գրքում վերլուծվում են սլավոնների ձևավորման գործընթացները Եվրոպայի արևելյան և կենտրոնական հատվածներում, նրանց ցեղային միավորումների զարգացումը, ինչպես նաև հարևան քաղաքակրթությունների՝ բյուզանդական, գերմանական և թյուրքական աշխարհների ազդեցությունը այդ գործընթացների վրա։ Հեղինակը անդրադառնում է նաև սլավոնական ինքնության ձևավորման մեխանիզմներին՝ ընդգծելով լեզվի, մշակույթի և պատմական հիշողության դերը հավաքական գիտակցության կայացման գործում։ Աշխատությունը համադրում է պատմագիտական, լեզվաբանական և մարդաբանական մոտեցումները՝ ընթերցողին ներկայացնելով սլավոնական աշխարհի ծագման վերաբերյալ տարբեր տեսությունների համապարփակ պատկերացում։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է իրանական ժողովուրդների ավանդական հասարակություններում կնոջ սոցիալական, ընտանեկան, տնտեսական և մշակութային դերերի ուսումնասիրությանը XIX դարից մինչև XX դարի սկիզբն ընկած ժամանակահատվածում։ Հետազոտության շրջանակում կնոջ առօրյա կյանքը դիտարկվում է տվյալ ժամանակաշրջանի հասարակական կառուցվածքի, ընտանեկան հարաբերությունների, սովորութային նորմերի, կրոնական պատկերացումների և տեղական մշակութային ավանդույթների համատեքստում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում ընտանիքում կնոջ դիրքին, ամուսնության և ընտանեկան հարաբերությունների կազմակերպմանը, երեխաների դաստիարակությանը, տնային տնտեսության վարմանը և համայնքային կյանքում նրա մասնակցության ձևերին։ Քննվում է աշխատանքի գենդերային բաժանումը և կանանց ներգրավվածությունը գյուղատնտեսական, անասնապահական, արհեստագործական ու տնային արտադրության տարբեր ոլորտներում՝ ցույց տալով, որ կնոջ տնտեսական գործունեությունը կարող էր կազմել ընտանիքի կենսապահովման կարևոր բաղադրիչ։ Ուսումնասիրվում են հագուստի, զարդերի, սննդի պատրաստման, բնակարանի կազմակերպման, ձեռագործության և կենցաղային մշակույթի այլ տարրերի հետ կապված ավանդույթները՝ դրանք դիտարկելով ոչ միայն որպես առօրյա կյանքի դրսևորումներ, այլև որպես սոցիալական պատկանելության և մշակութային ինքնության արտահայտություններ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է կյանքի տարբեր փուլերում՝ մանկությունից և ամուսնությունից մինչև մայրություն ու ընտանիքում տարեց կնոջ կարգավիճակ, սոցիալական դերերի փոփոխության ուսումնասիրությունը։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում ամուսնական սովորույթներին, ընտանեկան արարողություններին, տոնական մշակույթին և կանանց մասնակցությանը համայնքի ծիսական կյանքին։ Կարևորվում է նաև տարբեր իրանական ժողովուրդների և տեղական համայնքների միջև գոյություն ունեցող առանձնահատկությունների համեմատական քննությունը, քանի որ կնոջ կարգավիճակն ու առօրյա պարտականությունները կարող էին տարբերվել բնակավայրի, տնտեսական զբաղմունքի, սոցիալական միջավայրի և մշակութային ավանդույթների համաձայն։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև հասարակական փոփոխությունների ազդեցությանը ավանդական կենցաղի վրա՝ դիտարկելով, թե ինչպես էին կրթության տարածումը, քաղաքային միջավայրի զարգացումը, տնտեսական հարաբերությունների փոփոխությունները և նոր հասարակական գաղափարները աստիճանաբար փոխակերպում կանանց գործունեության որոշ ձևեր։ Կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել ազգագրական, պատմական և ճանապարհորդական բնույթի աղբյուրների քննությունը, որոնց միջոցով հնարավոր է վերականգնել տվյալ ժամանակաշրջանի առօրյա կյանքի տարբեր կողմերը՝ միաժամանակ հաշվի առնելով այդ աղբյուրների հեղինակների դիրքորոշումների և դիտարկումների սահմանափակումները։ Այսպիսով, կնոջ պատմությունը ներկայացվում է ոչ միայն ընտանեկան հարաբերությունների շրջանակում, այլև որպես իրանական ժողովուրդների սոցիալական և նյութական մշակույթի պատմության կարևոր բաղադրիչ։ Ուսումնասիրությունը կարող է նպաստել տարածաշրջանի ավանդական հասարակությունների կառուցվածքի, գենդերային դերերի, ընտանեկան հարաբերությունների և մշակութային փոփոխությունների առավել ամբողջական ընկալմանը։

Մշակույթ

Այս թեման վերաբերում է միջնադարյան Հայաստանի ամենանշանավոր քաղաքներից մեկին՝ Անիին, որը X–XI դարերում եղել է Բագրատունյաց թագավորության մայրաքաղաքը և հայտնի է որպես «հազար ու մեկ եկեղեցիների քաղաք»։ Անիի պատմությունը սկսվում է դեռ վաղ միջնադարից, սակայն իր ծաղկման գագաթնակետին հասել է Բագրատունիների օրոք, երբ այն դարձել է քաղաքական, տնտեսական և մշակութային կարևոր կենտրոն։ Քաղաքը գտնվում էր Մետաքսի ճանապարհի վրա, ինչը նպաստում էր առևտրի զարգացմանը և տարբեր մշակույթների փոխազդեցությանը։ Անիի ճարտարապետությունը առանձնանում էր իր բարձր մակարդակով՝ ներառելով հոյակապ եկեղեցիներ, պարիսպներ, պալատներ և կամուրջներ, որոնք կառուցված էին տեղական և տուֆ քարից և ցուցադրում էին միջնադարյան հայկական ճարտարապետության բարձրագույն նվաճումները։ Քաղաքի ամենահայտնի կառույցներից է Անիի Մայր Տաճարը, որը նախագծել է ճարտարապետ Տրդատը և համարվում է հայկական եկեղեցաշինության գլուխգործոցներից մեկը։ Անիում զարգացած էին նաև գրչությունը, մանրանկարչությունը, արհեստները և առևտուրը, ինչը քաղաքը դարձնում էր մշակութային բազմազան կենտրոն։ Քաղաքի բնակչությունը բազմազգ էր, և այստեղ խաղաղ համակեցությամբ ապրում էին տարբեր սոցիալական և կրոնական խմբեր, ինչը նպաստում էր մշակութային փոխանակմանը։ XI դարի վերջին Անիի քաղաքական վիճակը սկսեց թուլանալ սելջուկների արշավանքների և ներքին հակասությունների պատճառով, և 1045 թվականին այն անցավ Բյուզանդական կայսրության վերահսկողության տակ, իսկ հետագայում ենթարկվեց տարբեր նվաճումների։ Չնայած դրան՝ Անիի մշակութային ժառանգությունը պահպանվել է մինչև այսօր և համարվում է համաշխարհային միջնադարյան քաղաքակրթության կարևոր հուշարձաններից մեկը։

Տեխնոլոգիա

Այս աշխատությունը նվիրված է գլանական արևային ջրատաքացուցիչի կառուցվածքի մշակմանը, դրա աշխատանքի տեսական և գործնական հաշվարկներին, նախագծման առանձնահատկություններին ու փորձնական ուսումնասիրությանը։ Աշխատության հիմնական նպատակն է ուսումնասիրել արևային էներգիայի արդյունավետ օգտագործման հնարավորությունները ջրի տաքացման գործընթացում և առաջարկել տեխնիկական լուծում, որը կարող է ապահովել արևային ճառագայթման էներգիայի հնարավորինս արդյունավետ փոխակերպումը ջերմային էներգիայի։ Ներկայացվում են արևային ջրատաքացուցիչների աշխատանքի ֆիզիկական սկզբունքները, ջերմափոխանակության գործընթացները, արևային ճառագայթման ազդեցությունը համակարգի արդյունավետության վրա և սարքի հիմնական կառուցվածքային տարրերի փոխկապակցվածությունը։ Մանրամասն ուշադրություն է դարձվում գլանական կառուցվածքի ընտրությանը, դրա երկրաչափական և ջերմատեխնիկական պարամետրերի որոշմանը, ջերմակլանիչի, ջերմափոխանակիչի, ջրի շրջանառության և ջերմամեկուսացման համակարգերի նախագծմանը։ Հաշվարկային մեթոդաբանության միջոցով գնահատվում են սարքի ջերմային արտադրողականությունը, ջրի տաքացման արագությունը, ջերմային կորուստները և օգտակար գործողության արդյունավետությունը՝ հաշվի առնելով արևային ճառագայթման ինտենսիվությունը, շրջակա միջավայրի պայմանները և համակարգի կառուցվածքային առանձնահատկությունները։ Աշխատության կարևոր բաղադրիչներից է նախագծված համակարգի փորձարկումը, որի միջոցով տեսական հաշվարկների արդյունքները համեմատվում են իրական աշխատանքի ընթացքում ստացված տվյալների հետ։ Փորձնական ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու կառուցվածքի առավելություններն ու սահմանափակումները, գնահատելու դրա աշխատանքի կայունությունը և որոշելու այն գործոնները, որոնք առավել էական ազդեցություն ունեն ջրատաքացուցիչի արդյունավետության վրա։ Ուսումնասիրության արդյունքում ձևավորվում է արևային ջրատաքացման համակարգի նախագծման և հաշվարկի գործնական մոտեցում, որը կարող է կիրառվել նմանատիպ սարքերի հետագա կատարելագործման և նախագծման համար։ Աշխատությունը հատկապես արժեքավոր է արևային էներգիայի կիրառման, էներգախնայողության և վերականգնվող էներգետիկ համակարգերի զարգացման տեսանկյունից և կարող է հետաքրքրել ջերմատեխնիկայի, էներգետիկայի, մեքենաշինության և ինժեներական նախագծման ոլորտների մասնագետներին ու ուսանողներին։

Մշակույթ

Ереванский государственный университет: семиотика пространства, интеллектуальный ландшафт, социальная память աշխատությունը միջդիսցիպլինար գիտական ուսումնասիրություն է, որը կենտրոնանում է բուհական միջավայրի՝ հատկապես Երևանի պետական համալսարանի, որպես մշակութային և մտավոր տարածքի վերլուծության վրա, այն կիրառելով սեմիոտիկայի, սոցիոլոգիայի և մշակութաբանության մոտեցումներ՝ ուսումնասիրում է տարածքի իմաստային կառուցվածքը, խորհրդանշական նշանակությունները և ակադեմիական միջավայրի ձևավորած մտավոր լանդշաֆտը, գիրքը նաև քննարկում է սոցիալական հիշողության ձևավորման գործընթացները համալսարանական միջավայրում, պատմական իրադարձությունների և կրթական ավանդույթների փոխանցումը սերունդների միջև, միաժամանակ ընդգծելով գիտական համայնքի ինքնության կառուցումը և համալսարանի դերը որպես մշակութային հիշողության պահոց, ինչը այն դարձնում է կարևոր աղբյուր հումանիտար գիտությունների, մշակութաբանության և կրթության սոցիոլոգիայի ուսումնասիրության համար։

Իրավաբանություն

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է Հայաստանի Հանրապետությունում կիսանախագահական կառավարման ձևի սահմանադրական մոդելին և դրա գործնական իրականացման առանձնահատկություններին՝ այն դիտարկելով որպես իշխանության բաժանման և փոխզսպման համակարգի կարևոր դրսևորում։ Նյութում վերլուծվում են կիսանախագահական համակարգի հիմնական հատկանիշները՝ նախագահական և խորհրդարանական ինստիտուտների համատեղ գործառույթներ, գործադիր իշխանության երկակի կառուցվածք և կառավարության քաղաքական պատասխանատվության մեխանիզմներ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ՀՀ սահմանադրական զարգացումներին, մասնավորապես կառավարման մոդելի փոփոխություններին և դրանց ազդեցությանը իշխանությունների հավասարակշռության վրա։ Քննարկվում են նաև սահմանադրական մոդելի և քաղաքական իրականության միջև առկա տարբերությունները՝ ներառյալ գործադիր իշխանության կենտրոնացման միտումները, կուսակցական համակարգի ազդեցությունը և ինստիտուցիոնալ հակակշիռների արդյունավետությունը։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է, որ կիսանախագահական համակարգի արդյունավետությունը կախված է ոչ միայն սահմանադրական նորմերից, այլ նաև քաղաքական մշակույթից, ինստիտուցիոնալ կայունությունից և իշխանությունների միջև համագործակցության իրական մակարդակից՝ ապահովելով պետական կառավարման համակարգի հավասարակշռված գործունեություն Հայաստանի Հանրապետությունում։