Կինն իրանական ժողովուրդների ավանդական կենցաղում (XIX դ.-XX դ. սկիզբ)

Կենսաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է քաղցր գլիկոզիդների տրանսգլյուկոզավորման գործընթացի ուսումնասիրությանը՝ Stevia rebaudiana Bertoni բույսից ստացված կենսաբանական ակտիվ միացությունների փոփոխման նպատակով՝ տարբեր խմբերի միկրոօրգանիզմներից ստացված ցիկլոդեքստրինգլյուկանոտրանսֆերազների կիրառմամբ։ Ներկայացվում են ստեվիայի գլիկոզիդների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց քիմիական և կենսաբանական հատկությունները, ինչպես նաև ֆերմենտային փոխակերպումների հնարավորությունները՝ նոր հատկություններով ածանցյալներ ստանալու համար։ Աշխատությունում ուսումնասիրվում են տարբեր միկրոօրգանիզմների կողմից արտադրվող ֆերմենտների ակտիվությունը, տրանսգլյուկոզավորման ռեակցիաների պայմանները, արդյունավետության վրա ազդող գործոնները և ստացված արտադրանքների բնութագրերը։ Վերլուծվում են կենսատեխնոլոգիական մոտեցումները, որոնք հնարավորություն են տալիս բարելավել բնական քաղցրացուցիչների լուծելիությունը, համային հատկությունները և կիրառման ոլորտները սննդարդյունաբերության ու կենսատեխնոլոգիայի մեջ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆերմենտային սինթեզի մեխանիզմներին, մանրէաբանական աղբյուրների ընտրությանը և ստացված արդյունքների գործնական նշանակությանը։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել կենսատեխնոլոգիայի, մանրէաբանության, ֆերմենտաբանության, սննդային քիմիայի և կենսաքիմիայի ոլորտների մասնագետների, գիտաշխատողների, ուսանողների, ինչպես նաև բնական քաղցրացուցիչների և ֆերմենտային տեխնոլոգիաների կիրառմամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Մշակույթ

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է XII–XIII դարերի հայկական ճարտարապետական հուշարձանների զարդաքանդակային արվեստին, որտեղ վերլուծվում են միջնադարյան եկեղեցիների, վանական համալիրների և աշխարհիկ շինությունների ճակատների ու ներքին հարդարանքի վրա կիրառված դեկորատիվ մոտիվները, դրանց խորհրդանշական իմաստները և գեղարվեստական առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում քարի վրա փորագրված բուսական, կենդանական, երկրաչափական և խաչային հորինվածքներին, ինչպես նաև պատկերային կոմպոզիցիաներին, որոնք ոչ միայն գեղագիտական նպատակ են ունեցել, այլև կրոնական ու գաղափարական բովանդակություն են փոխանցել՝ կապված քրիստոնեական աշխարհայացքի, պաշտպանական խորհրդանիշների և իշխանական պատվիրակությունների հետ։ XII–XIII դարերը համարվում են հայկական ճարտարապետության ծաղկման շրջան, երբ ձևավորվում են տարածաշրջանային տարբեր դպրոցներ՝ Անիի, Լոռու, Սյունիքի և Վասպուրականի ճարտարապետական ավանդույթներով, որոնցում զարդաքանդակն առանձնանում է բարձր վարպետությամբ, մանրամասն մշակմամբ և համադրությամբ ընդհանուր ճարտարապետական կառուցվածքի հետ։ Հետազոտության մեջ նաև դիտարկվում է քարագործության տեխնիկան, վարպետների արվեստանոցների գործունեությունը և տարածաշրջանային ազդեցությունները՝ ներառյալ բյուզանդական և մերձավորարևելյան արվեստի տարրերի ներգործությունը հայկական միջնադարյան արվեստի վրա։ Այս ամենը թույլ է տալիս վերականգնել ոչ միայն գեղարվեստական զարգացումների պատկերը, այլ նաև միջնադարյան Հայաստանի մշակութային և հոգևոր կյանքը՝ որպես ամբողջական համակարգ։

Գրականություն

Ժողովածուն միավորում է օտարազգի մատենագիրների երկերից ընտրված հատվածներ՝ հայ ընթերցողին հաղորդակից դարձնելով տարբեր ժողովուրդների գրական ժառանգությանը, պատմական փորձին և մտավոր ավանդույթներին։ Ծաղկաքաղի ձևաչափը հնարավորություն է տալիս մեկ գրքում համադրելու տարբեր հեղինակների ստեղծագործություններից առանձնացված բնագրեր՝ ընթերցողին ներկայացնելով բազմազան թեմաներ, գաղափարներ, գեղարվեստական պատկերներ և մտորումներ։ Նման հավաքածուները կարևոր նշանակություն են ունեցել համաշխարհային գրականության ճանաչման, օտար մշակույթների վերաբերյալ պատկերացումների ընդլայնման և հայերեն ընթերցողական միջավայրում գրական բազմազանության խթանման գործում։ Ընտրված հատվածների միջոցով ընթերցողը կարող է ծանոթանալ մարդկային բնավորության, հասարակական հարաբերությունների, պատմական իրադարձությունների, բարոյական արժեքների և կյանքի իմաստի վերաբերյալ տարբեր հեղինակների դիտարկումներին։ Տարբեր գրական ավանդույթների համադրությունը նպաստում է համեմատական մտածողության զարգացմանը, գաղափարների ու պատկերավորման եղանակների տարբերությունների ընկալմանը և գրական երկերի նկատմամբ վերլուծական վերաբերմունքի ձևավորմանը։ Այսպիսի ժողովածուները նաև կրթական նշանակություն ունեն՝ ծառայելով որպես ընթերցանության նյութ և գրական գիտելիքների ընդլայնման միջոց։ Դրանք կարող են խթանել օտար գրականության ինքնուրույն ուսումնասիրությունը և հետաքրքրություն առաջացնել առանձին հեղինակների ամբողջական երկերի նկատմամբ։ Հրատարակությունը կարևոր է XIX դարի հայ գրական մշակույթի պատմության տեսանկյունից, քանի որ արտացոլում է համաշխարհային գրականության ընտրովի ներկայացման և հայերեն գրքի միջոցով մշակութային գիտելիքների տարածման ավանդույթը։ Այն արժեքավոր նյութ է թարգմանական գրականության, գրական ընթերցվածքների կազմման սկզբունքների և հայ ընթերցողական մշակույթի զարգացման ուսումնասիրության համար՝ հետաքրքրություն ներկայացնելով գրականագետներին, մանկավարժներին, թարգմանության պատմությամբ զբաղվող հետազոտողներին և համաշխարհային գրականության սիրահարներին։

Այլ առարկաներ

Հրատարակությունը նվիրված է Ա. Ս. Բաբայանի կողմից մշակված տպագիր երկերի նկարագրության միասնական կանոնների լրացմանն ու փոփոխություններին և ներկայացնում է մատենագիտական նկարագրության համակարգի կատարելագործմանն ուղղված մեթոդական նյութ։ Այն արտացոլում է գրադարանային և մատենագիտական աշխատանքի այն փուլը, երբ տարբեր գրադարաններում և տեղեկատվական հաստատություններում հրատարակությունների նկարագրությունը միատեսակեցնելու համար անհրաժեշտ էր հստակեցնել կիրառվող կանոնները, ձևակերպումները և տեխնիկական պահանջները։ Նյութում ուշադրություն է դարձվում տպագիր հրատարակությունների մատենագիտական նկարագրության տարբեր տարրերի ճիշտ կազմմանը, դրանց հաջորդականությանը, ներկայացման ձևին և միասնական սկզբունքների պահպանմանը։ Լրացումները և փոփոխությունները նպատակ ունեն կատարելագործելու արդեն գործող կանոնները, վերացնելու հնարավոր անորոշությունները և ապահովելու մատենագիտական գրառումների առավել մեծ ճշգրտություն ու հետևողականություն։ Կարևոր նշանակություն ունի հրատարակության գործնական ուղղվածությունը, քանի որ միասնական նկարագրության կանոնների կիրառումը հնարավորություն է տալիս տարբեր գրադարանների, մատենագիտական ծառայությունների և տեղեկատվական կենտրոնների կողմից կազմված գրառումները դարձնել համադրելի և փոխօգտագործելի։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ գրքի և այլ տպագիր նյութերի վերնագրային տվյալների, հեղինակային տեղեկությունների, հրատարակության, հրատարակչական տվյալների, ֆիզիկական նկարագրության և այլ մատենագիտական տարրերի ներկայացման առանձնահատկություններին։ Միասնական կանոնների հստակեցումը կարևոր է նաև գրադարանային ֆոնդերի կազմակերպման, քարտարանների կազմման, մատենագիտական ցուցիչների ստեղծման և ընթերցողների տեղեկատվական սպասարկման արդյունավետության բարձրացման համար։ Հրատարակությունը արժեքավոր է հատկապես իր պատմամշակութային և մասնագիտական նշանակությամբ, քանի որ արտացոլում է 20-րդ դարի կեսերի հայկական գրադարանագիտության և մատենագիտության զարգացման գործընթացները։ Այն հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու այդ ժամանակաշրջանում մատենագիտական աշխատանքի ստանդարտացման սկզբունքների և մասնագիտական մեթոդաբանության մասին։ Նյութը կարող է օգտակար լինել գրադարանագետներին, մատենագետներին, տեղեկատվական մասնագետներին, գրադարանային ֆոնդերի կազմակերպմամբ զբաղվող աշխատակիցներին, ինչպես նաև գրադարանագիտության և մատենագիտության պատմությունն ուսումնասիրող հետազոտողներին։

Իրավաբանություն

Այս աշխատությունը նվիրված է հանցագործության միջնորդավորված կատարման դեպքում քրեական պատասխանատվության տեսական և գործնական հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում քննության է առնվում այն իրավական իրավիճակը, երբ հանցագործության փաստացի կատարումը տեղի է ունենում այլ անձի օգտագործմամբ, որի վարքագիծը, հանգամանքները կամ իրավական կարգավիճակը կարող են էական նշանակություն ունենալ արարքի քրեաիրավական գնահատման համար։ Ուսումնասիրության հիմքում դրվում են հանցագործության սուբյեկտի, մեղքի, պատճառահետևանքային կապի, հանցակցությանը և հանցագործության կատարման եղանակներին վերաբերող քրեաիրավական դրույթները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միջնորդավորված կատարման և հանցակցության սահմանազատմանը, քանի որ երկու իրավիճակներում անձանց փաստացի դերակատարումը կարող է արտաքինից նման լինել, սակայն դրանց քրեաիրավական բնույթը և պատասխանատվության հիմքերը տարբեր են։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են նաև այն դեպքերը, երբ հանցագործության անմիջական կատարողը չի կարող ենթարկվել քրեական պատասխանատվության՝ օրինակ՝ տարիքային, անմեղսունակության կամ այլ իրավական հանգամանքների պատճառով, և այդ պայմաններում գնահատվում է մեկ այլ անձի կողմից նրա օգտագործմամբ հանցավոր արդյունքի հասնելու գործողությունը։ Ուսումնասիրությունը կարևորում է հանցագործության միջնորդավորված կատարման ճիշտ որակավորման խնդիրը, քանի որ սխալ իրավական գնահատականը կարող է հանգեցնել ինչպես պատասխանատվության անհիմն ընդլայնման, այնպես էլ հանցավոր վարքագծի ոչ պատշաճ որակավորման։ Քննարկվում են մեղավորության անհատականացման, անձի կողմից օգտագործված այլ սուբյեկտի վարքագծի իրավական նշանակության, հանցավոր մտադրության և իրական գործողությունների փոխհարաբերության հարցերը։ Գործնական տեսանկյունից աշխատությունը կարող է անդրադառնալ իրավապահ և դատական պրակտիկայում հանդիպող բարդ իրավիճակներին, ապացուցման առանձնահատկություններին և այն չափանիշներին, որոնց միջոցով անհրաժեշտ է տարբերակել միջնորդավորված կատարումը հանցակցության այլ ձևերից։ Միաժամանակ դիտարկվում են քրեական օրենսդրության կիրառման հնարավոր խնդիրները, իրավական կարգավորման բացերն ու հակասությունները և դրանց հաղթահարման տեսական մոտեցումները։ Աշխատության նպատակներից է նպաստել միջնորդավորված կատարման դեպքերի քրեաիրավական գնահատման միասնական և հիմնավորված չափանիշների ձևավորմանը՝ ապահովելով պատասխանատվության անհատականացման, օրինականության և արդարության սկզբունքների պահպանումը։ Նյութը կարող է օգտակար լինել քրեական իրավունքի և քրեական դատավարության մասնագետների, դատավորների, դատախազների, քննիչների, փաստաբանների, իրավաբան-հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությամբ սովորող ուսանողների համար։

Տնտեսագիտություն

ՉՀ ձեռնարկատիրությունը (չափահաս հասարակական ձեռնարկատիրություն) կամ փոքր և միջին ձեռնարկությունները ներկայացնում են տնտեսության այն հատվածը, որտեղ անհատներն կամ փոքր խմբեր ստեղծում են և կառավարում են բիզնես՝ նպատակ ունենալով շահույթ ստանալ, աշխատատեղեր ստեղծել և արդյունավետ մասնակցություն ունենալ շուկայում: ՉՀ ձեռնարկատիրությունը հաճախ բնութագրվում է բարձր ճկունությամբ, նորարարական մոտեցումներով և արագ հարմարվող կառավարման մոդելներով, ինչը թույլ է տալիս վերագրավել շուկայի փոփոխվող պահանջներին և մրցակցային առավելություններ ունենալ: Այս տեսակի ձեռնարկությունները սովորաբար օգտագործում են սահմանափակ ռեսուրսներ, բայց կարող են զարգացնել ստեղծագործական ռազմավարություններ և արդյունավետ գործել փոքր ծավալով ներդրումներով: ՉՀ ձեռնարկատիրությունը կարևոր է տնտեսական աճի, զբաղվածության ապահովման և համայնքային զարգացման համար, քանի որ այն ոչ միայն ուժեղացնում է տեղական շուկան, այլև նպաստում է նոր տեխնոլոգիաների ներդրմանը և սոցիալական նորարարություններին: Միաժամանակ, չհսկվող կամ անպատասխանատու ձեռնարկատիրությունը կարող է հանդիպել ֆինանսական ռիսկերի, շուկայական անկայունության և կառավարման թերությունների, ուստի անհրաժեշտ է այն համադրել ուսուցման, խորհրդատվության և կարգավորման մեխանիզմների հետ՝ երկարաժամկետ կայունության և աճի ապահովման համար: