XII-XIII դդ. հայկական ճարտարապետական հուշարձանների զարդաքանդակը

Տեխնոլոգիա

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է համընդհանուր ցանցային լեզվից հայերեն նախադասությունների սերման համար մաթեմատիկական մոդելների և ծրագրային ապահովման մշակմանը։ Հետազոտության հիմքում բնական լեզվի ավտոմատ մշակման խնդիրն է, որի նպատակն է համակարգչային եղանակներով իրականացնել օտար լեզվով ներկայացված նախադասությունների իմաստային և կառուցվածքային վերլուծություն ու դրանց հայերեն համարժեքների ձևավորում։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են լեզվական միավորների ձևական ներկայացման, նախադասությունների կառուցվածքային վերլուծության, բառային և քերականական համապատասխանությունների որոշման և հայերենում ճիշտ շարադասության ու ձևաբանական ձևերի ընտրության խնդիրները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մաթեմատիկական մոդելների կառուցմանը, որոնց միջոցով հնարավոր է նկարագրել ելակետային և հայերեն լեզվական կառուցվածքների միջև առկա հարաբերությունները և ավտոմատացնել նախադասությունների փոխակերպման գործընթացը։ Հետազոտության կարևոր բաղադրիչ է նաև համապատասխան ծրագրային ապահովման նախագծումն ու իրականացումը, որը պետք է ապահովի մուտքային լեզվական տվյալների ընդունում, դրանց վերլուծություն, անհրաժեշտ փոխակերպումների կատարում և հայերեն արդյունքի ստացում։ Աշխատության մեջ կարող են ուսումնասիրվել բառարանային տվյալների կազմակերպման, ձևաբանական վերլուծության, շարահյուսական կառուցվածքների ճանաչման և լեզվական կանոնների մեքենայական կիրառման մեխանիզմները։ Հայերենի առանձնահատկությունները՝ հատկապես հոլովական համակարգը, բայական ձևերի բազմազանությունը, բառերի շարադասական հարաբերությունները և ձևաբանական հարուստ կառուցվածքը, պահանջում են հատուկ մոտեցումներ, որպեսզի համակարգը կարողանա ստանալ ոչ միայն բառացի, այլև քերականորեն և իմաստային առումով հնարավորինս ճիշտ նախադասություններ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են մշակվել ալգորիթմներ, հաշվարկային մեթոդներ և տվյալների կառուցվածքներ, որոնք նախատեսված են լեզվական տեղեկատվության ավտոմատ մշակման համար։ Կարևոր նշանակություն ունի նաև մշակված համակարգի փորձարկումը՝ տարբեր բարդության և կառուցվածքի նախադասությունների վրա, որի միջոցով հնարավոր է գնահատել մոդելի ճշգրտությունը, բացահայտել սխալների հիմնական տեսակները և կատարելագործել փոխակերպման մեխանիզմները։ Աշխատության արդյունքները կարող են հիմք ծառայել հայերենի համակարգչային մշակման, ավտոմատ թարգմանության, էլեկտրոնային բառարանների, լեզվական ուսուցման համակարգերի և հայերեն տեղեկատվական տեխնոլոգիաների զարգացման համար։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է նաև հայերենի թվայնացման և բնական լեզվի մշակման համակարգերում դրա լիարժեք ընդգրկման տեսանկյունից։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել համակարգչային լեզվաբաններին, ծրագրավորողներին, արհեստական բանականության և բնական լեզվի մշակման մասնագետներին, մաթեմատիկոսներին, լեզվաբաններին, հետազոտողներին և համապատասխան տեխնիկական ու բանասիրական մասնագիտությունների ուսանողներին։

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում պետական գույքի մասնավորեցման գործընթացի կատարելագործման հիմնական ուղիների ուսումնասիրությանը՝ դիտարկելով մասնավորեցումը որպես շուկայական տնտեսության ձևավորման և տնտեսական արդյունավետության բարձրացման կարևոր գործիք։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են պետական գույքի մասնավորեցման նպատակները, սկզբունքները և իրականացման մեխանիզմները, ինչպես նաև դրանց ազդեցությունը տնտեսության կառուցվածքային վերափոխումների, մրցակցության զարգացման և ներդրումային միջավայրի բարելավման վրա։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մասնավորեցման գործընթացում առաջացող իրավական, տնտեսական և կազմակերպչական խնդիրներին, ներառյալ գույքի գնահատման ճշգրտությունը, թափանցիկության ապահովումը, ներդրողների շահագրգռվածության բարձրացումը և հանրային շահերի պաշտպանությունը։ Քննարկվում են նաև միջազգային փորձը և դրա կիրառելիությունը Հայաստանի պայմաններում, ինչպես նաև պետական ակտիվների կառավարման արդյունավետության բարձրացմանն ուղղված բարեփոխումների հնարավորությունները։ Աշխատությունը եզրակացնում է, որ պետական գույքի մասնավորեցման գործընթացի կատարելագործումը պահանջում է համալիր և հավասարակշռված մոտեցում, որը կնպաստի տնտեսական աճին, մասնավոր հատվածի զարգացմանը և պետական ռեսուրսների առավել արդյունավետ օգտագործմանը:

Քիմիա

Монография посвящена исследованию закономерностей процессов галоидирования, дегидрогалоидирования и щелочного расщепления непредельных аммониевых соединений, включая механизмы реакций электрофильного и нуклеофильного замещения, влияние структуры исходных соединений на направление и селективность превращений, роль условий реакции (растворители, температура, природа оснований и галогенирующих агентов), а также кинетические и термодинамические аспекты протекающих процессов; особое внимание уделяется конкурирующим реакционным путям, образованию промежуточных частиц и стабилизации продуктов, что позволяет систематизировать экспериментальные данные и предложить обобщённые модели реакционной способности непредельных аммониевых систем в органической химии.

Գրականություն

Գիրքը ներկայացնում է Գևորգ Հեթանոս Ղազարեանի պատմվածքների ժողովածուն, որտեղ կենտրոնական տեղ են զբաղեցնում մարդու ներաշխարհը, կյանքի սահմանային իրավիճակները և հասարակական իրականության բազմաշերտ դիտարկումները։ Պատմվածքներում հեղինակը հաճախ անդրադառնում է ճակատագրի, բարոյական ընտրության, մարդկային հարաբերությունների և գոյաբանական հարցերի՝ ստեղծելով կերպարներ, որոնք հայտնվում են հոգեբանական կամ սոցիալական ճգնաժամային իրավիճակներում։ Նկարագրական և խորհրդանշական տարրերի համադրությամբ բացահայտվում են մարդու վարքագծի դրդապատճառները, ներքին պայքարը և շրջապատող աշխարհի ազդեցությունը նրա որոշումների վրա։ Տեքստերում առանձնանում է նաև խոհական և քննադատական մոտեցումը հասարակական երևույթների նկատմամբ՝ ներկայացնելով ինչպես անհատի միայնությունը, այնպես էլ նրա ձգտումը դեպի ինքնահաստատում ու իմաստի որոնում։ Ընդհանուր առմամբ ժողովածուն ձևավորում է կյանքի սահմանային փորձառությունների շուրջ կառուցված մտորումների ամբողջություն, որտեղ ամեն պատմվածք դառնում է մարդու հոգեբանական և բարոյական փորձության մի յուրահատուկ օրինակ։

Բժշկություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է գյուղաբնակ բնակչության շրջանում զարկերակային գերճնշման առաջացման և զարգացման ռիսկի գործոնների ուսումնասիրմանը՝ առողջության առաջնային պահպանման համակարգում իրականացվող բուժկանխարգելիչ համալիր միջոցառումների արդյունավետության գնահատման համատեքստում։ Ներկայացվում են սրտանոթային հիվանդությունների տարածվածության վրա ազդող կենսաբանական, սոցիալ-տնտեսական, վարքագծային և շրջակա միջավայրի գործոնների վերլուծությունները, ինչպես նաև դրանց փոխազդեցությունը բնակչության առողջական վիճակի հետ։ Աշխատության մեջ քննարկվում են վաղ հայտնաբերման, ռիսկերի գնահատման, կանխարգելման և բուժման կազմակերպման ժամանակակից մոտեցումները՝ առաջնային առողջապահական ծառայությունների շրջանակում։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գյուղական համայնքներում բժշկական օգնության հասանելիության, առողջ ապրելակերպի խթանման, բնակչության իրազեկվածության բարձրացման, պարբերական զննությունների կազմակերպման և անհատական ու համայնքային կանխարգելիչ ծրագրերի ներդրման կարևորությանը։ Ներկայացվում են նաև կլինիկական և համաճարակաբանական հետազոտությունների արդյունքները, բուժկանխարգելիչ միջոցառումների արդյունավետության գնահատականները և առողջապահական քաղաքականության կատարելագործմանն ուղղված առաջարկություններ։ Գիրքը կարող է օգտակար լինել ընտանեկան բժիշկների, սրտաբանների, հանրային առողջապահության մասնագետների, համաճարակաբանների, առողջապահության կազմակերպիչների, բժշկական բուհերի դասախոսների, ուսանողների և հետազոտողների համար, ովքեր հետաքրքրված են զարկերակային գերճնշման կանխարգելման, վաղ ախտորոշման և գյուղական բնակչության առողջության պահպանման ժամանակակից ռազմավարություններով։

Տնտեսագիտություն

Այս գիտատնտեսագիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում մակրոտնտեսական կայունության ապահովման գործընթացում դրամավարկային քաղաքականության դերին և արդյունավետության գնահատմանը։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են մակրոտնտեսական կայունության տեսական հիմքերը՝ ներառյալ գնաճի վերահսկումը, ֆինանսական համակարգի կայունությունը, տնտեսական աճի հավասարակշռությունը և արտաքին շոկերի դիմակայունությունը։ Հեղինակը ուսումնասիրում է ՀՀ կենտրոնական բանկի դրամավարկային քաղաքականության գործիքները՝ վերաֆինանսավորման տոկոսադրույք, բաց շուկայի գործառնություններ, պահուստավորման պահանջներ և փոխարժեքային քաղաքականության մոտեցումներ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գնաճի թիրախավորման համակարգին, դրա ազդեցությանը տնտեսական սպասումների ձևավորման վրա, ինչպես նաև փոխանցման մեխանիզմների արդյունավետությանը իրական տնտեսության վրա։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են նաև արտաքին գործոնների ազդեցությունը՝ միջազգային շուկաների տատանումները, կապիտալի հոսքերը և փոխարժեքային ռիսկերը։ Հեղինակը առաջարկում է դրամավարկային քաղաքականության կատարելագործման ուղղություններ՝ ուղղված կանխատեսելիության բարձրացմանը, ֆինանսական կայունության ամրապնդմանը և մակրոտնտեսական հավասարակշռության պահպանմանը։ Աշխատությունը նախատեսված է տնտեսագետների, ֆինանսական վերլուծաբանների, պետական կառավարման մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։