Ֆինանսական վերահսկողության և աուդիտի հիմնախնդիրները ՀՀ առևտրային բանկերում

Քաղաքագիտություն

Աշխատությունը նվիրված է քաղաքական փաստարկման ուսումնասիրությանը՝ որպես քաղաքական հաղորդակցության, հանրային համոզման և քաղաքական դիրքորոշումների ձևավորման կարևոր գործիք։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են քաղաքական խոսքում փաստարկների կառուցման, ներկայացման և ընկալման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև դրանց արդյունավետության վրա ազդող տրամաբանական, հռետորական, հոգեբանական և սոցիալական գործոնները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում քաղաքական գործիչների, կուսակցությունների, հասարակական կազմակերպությունների և այլ քաղաքական դերակատարների կողմից կիրառվող հիմնավորման ռազմավարություններին։ Աշխատության մեջ կարող են վերլուծվել փաստարկի կառուցվածքը, թեզի և հիմնավորումների փոխհարաբերությունը, ապացույցների օգտագործումը, հակափաստարկների ներկայացումը և տարբեր տեսակի տրամաբանական ու հռետորական հնարքների կիրառումը քաղաքական բանավեճերում։ Կարևոր տեղ է հատկացվում քաղաքական խոսքի առանձնահատկություններին, որտեղ փաստարկման արդյունավետությունը հաճախ պայմանավորված է ոչ միայն տրամաբանական հիմնավորվածությամբ, այլև խոսողի հեղինակությամբ, լսարանի արժեքային համակարգով, հույզերով և տվյալ քաղաքական իրավիճակի առանձնահատկություններով։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև քաղաքական բանավեճերի, նախընտրական քարոզարշավների, խորհրդարանական ելույթների, լրատվամիջոցների և հանրային քննարկումների ընթացքում կիրառվող փաստարկման ձևերին։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է քաղաքական փաստարկման և մանիպուլյատիվ հաղորդակցության սահմանների բացահայտումը, ինչպես նաև այն մեխանիզմների վերլուծությունը, որոնց միջոցով փաստարկները կարող են ազդել հանրային կարծիքի և քաղաքական վարքագծի վրա։ Կարող են ուսումնասիրվել նաև քարոզչական տեխնիկաները, հռետորական ազդեցությունը, քաղաքական շրջանակավորումը և տեղեկատվության ընտրովի ներկայացումը։ Աշխատության արդյունքները կարող են նպաստել քաղաքական հաղորդակցության մեխանիզմների, հանրային կարծիքի ձևավորման և քաղաքական բանավեճերի կառուցվածքի ավելի խոր ըմբռնմանը։ Հետազոտությունը կարող է ունենալ ինչպես տեսական, այնպես էլ գործնական նշանակություն՝ քաղաքական խոսքի վերլուծության, ընտրական հաղորդակցության, հանրային բանավեճերի և քննադատական մտածողության զարգացման ոլորտներում։ Այն կարող է հետաքրքրել քաղաքագետներին, փիլիսոփաներին, տրամաբաններին, քաղաքական հաղորդակցության մասնագետներին, լրագրողներին, սոցիալական հոգեբաններին, քաղաքական խորհրդատուներին և համապատասխան ոլորտների ուսանողներին։

Գրականություն

Այս գիտական ուսումնասիրությունը նվիրված է 1990–2010 թվականներին հայ մանկական պոեզիայի զարգացման և առաջընթացի հիմնական միտումների ուսումնասիրությանը՝ այդ շրջանի գրական ստեղծագործությունների թեմատիկ, գաղափարական, ժանրային, լեզվական և գեղարվեստական առանձնահատկությունների վերլուծության միջոցով։ Ժամանակաշրջանը հայ գրականության համար առանձնահատուկ նշանակություն ունի, քանի որ 1990-ականների սկզբից հասարակական և քաղաքական համակարգի փոփոխությունները, Հայաստանի անկախացումը, տնտեսական դժվարությունները, արժեքային համակարգի վերափոխումը և մշակութային նոր պայմանների ձևավորումը անմիջականորեն անդրադարձան նաև մանկական գրականության վրա։ Այս համատեքստում մանկական պոեզիան աստիճանաբար դուրս եկավ նախկին գաղափարական կաղապարների գերակշռությունից և սկսեց ավելի ազատորեն արտահայտել երեխայի ներաշխարհը, անհատական փորձառությունը, երևակայությունը և ժամանակակից իրականության նկատմամբ վերաբերմունքը։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից մեկը մանկական պոեզիայի թեմատիկ փոփոխությունների բացահայտումն է։ Նախկին շրջանին բնորոշ որոշ թեմաների կողքին ավելի մեծ տեղ ստացան ընտանիքը, մանկությունը, ընկերությունը, բնությունը, հայրենիքը, առօրյա կյանքը, խաղը, երևակայությունը և երեխայի անձնական ապրումները։ Միաժամանակ հայրենասիրական և ազգային թեմաները շարունակեցին պահպանել իրենց նշանակությունը, սակայն դրանց մատուցման ձևերը փոփոխվեցին։ Հայրենիքը հաճախ ներկայացվում է ոչ միայն որպես վերացական գաղափար, այլև որպես երեխայի անմիջական կենսատարածք՝ ընտանիք, տուն, քաղաք, գյուղ, բնություն և հիշողություն։ 1990–2010 թվականների մանկական պոեզիայի կարևոր առանձնահատկություններից է երեխայի անհատականության նկատմամբ ուշադրության մեծացումը։ Բանաստեղծական ստեղծագործություններում երեխան ավելի հաճախ հանդես է գալիս որպես ինքնուրույն մտածող և զգացող անհատ, որի հարցերը, վախերը, ուրախությունները, երազանքներն ու հակասությունները դառնում են ստեղծագործության հիմնական նյութը։ Այս փոփոխությունը նպաստում է մանկական պոեզիայի հոգեբանական խորացմանը և մեծացնում դրա համապատասխանությունը երեխայի իրական ներաշխարհին։ Հետազոտության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև մանկական պոեզիայի լեզվական և ոճական զարգացումը։ Նոր շրջանի հեղինակների ստեղծագործություններում նկատվում է խոսակցական լեզվի, կենդանի արտահայտությունների, հումորի, բառախաղերի և նորաբանությունների ավելի ազատ կիրառություն։ Բանաստեղծական խոսքը հաճախ դառնում է ավելի անմիջական և խաղային՝ համապատասխանելով երեխայի ընկալման առանձնահատկություններին։ Միաժամանակ պահպանվում են մանկական բանաստեղծությանը բնորոշ երաժշտականությունը, հանգավորումը, կրկնությունները, ռիթմիկ կառուցվածքները և պարզ, պատկերավոր խոսքը։ Խաղային սկզբունքը հատկապես կարևոր է այս շրջանի մանկական պոեզիայում։ Բառերի հնչյունային հնարավորությունների օգտագործումը, անսպասելի համադրությունները, զվարճալի իրավիճակները և երևակայական կերպարները ոչ միայն ստեղծում են գեղարվեստական հաճույք, այլև նպաստում են երեխայի լեզվական և երևակայական կարողությունների զարգացմանը։ Այդ պատճառով մանկական բանաստեղծությունը կարող է միաժամանակ ունենալ գեղագիտական, ճանաչողական և դաստիարակչական նշանակություն։ Ուսումնասիրության կարևոր բաղադրիչ է նաև բնության թեմայի զարգացումը։ Բնությունը մանկական պոեզիայում հաճախ ներկայացվում է ոչ միայն որպես նկարագրության առարկա, այլև որպես երեխայի հետ երկխոսող կենդանի աշխարհ։ Ծառերը, կենդանիները, արևը, անձրևը, եղանակային փոփոխությունները և տարվա եղանակները կարող են ստանալ մարդկային հատկանիշներ՝ ստեղծելով խաղային և հեքիաթային պատկերներ։ Այսպիսի մոտեցումը երեխային հնարավորություն է տալիս բնության երևույթները ընկալել հուզական և գեղարվեստական ձևով և միաժամանակ ձևավորում է շրջակա աշխարհի նկատմամբ հոգատար վերաբերմունք։ 1990–2010 թվականների հասարակական իրականությունը նույնպես իր արտացոլումն է գտել մանկական գրականության մեջ։ Անկախության առաջին տարիների դժվարությունները, պատերազմի և խաղաղության թեմաները, սոցիալական խնդիրները և հասարակական փոփոխությունները որոշ ստեղծագործություններում ներկայացվել են երեխայի ընկալման համար հասանելի ձևերով։ Հատկապես կարևոր է այն հանգամանքը, որ բարդ հասարակական թեմաները մանկական պոեզիայում սովորաբար փոխանցվում են ոչ թե ուղղակի քարոզչական եղանակով, այլ զգացմունքային պատկերների, խորհրդանիշների, ընտանիքի և առօրյա կյանքի միջոցով։ Ժամանակաշրջանի առաջընթացի միտումներից է նաև ժանրային և ձևային բազմազանության ընդլայնումը։ Մանկական պոեզիան ներառում է քնարական բանաստեղծություններ, զվարճալի ու խաղային ստեղծագործություններ, հանելուկային և պատմողական բանաստեղծություններ, երկխոսություններ և այլ ձևեր։ Տարբեր ժանրերի համադրումը մեծացնում է ընթերցողական հետաքրքրությունը և հնարավորություն է տալիս նույն տարիքային խմբի համար ստեղծել տարբեր բարդության և բովանդակության գործեր։ Աշխատության կարևոր հարցերից է նաև մանկական գրականության և կրթական միջավայրի փոխհարաբերությունը։ Մանկական պոեզիան հաճախ օգտագործվում է դպրոցական և նախադպրոցական կրթության մեջ՝ լեզվի, ընթերցանության, արտասանության, հիշողության և գեղագիտական ճաշակի զարգացման նպատակով։ Հետևաբար գրական ստեղծագործության գեղարվեստական արժեքից բացի կարևոր է նաև դրա տարիքային համապատասխանությունը, լեզվի մատչելիությունը և երեխայի ճանաչողական ու հուզական զարգացման առանձնահատկությունների հաշվառումը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը 1990–2010 թվականների հայ մանկական պոեզիան դիտարկում է որպես փոփոխվող հասարակական և մշակութային միջավայրին արձագանքող գրական համակարգ։ Այդ շրջանում այն աստիճանաբար ձեռք է բերում թեմատիկ ավելի լայն ընդգրկում, արտահայտչական ավելի մեծ ազատություն, երեխայի ներաշխարհի նկատմամբ ավելի խոր հետաքրքրություն և լեզվական-գեղարվեստական նոր որոնումներ։ Միաժամանակ պահպանվում է ազգային մանկական գրականության ավանդույթների շարունակականությունը՝ ժողովրդական բանահյուսության, հայ դասական մանկական պոեզիայի և ազգային մշակութային պատկերների օգտագործման միջոցով։ Ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել հայ գրականության պատմությամբ, ժամանակակից հայ գրականությամբ, մանկական գրականությամբ և գրական մանկավարժությամբ զբաղվող մասնագետներին, գրականագետներին, ուսուցիչներին, մանկավարժներին, ուսանողներին և մանկական գրականության ընթերցողներին։

Մշակույթ

Մատենագիտական ցանկ՝ «Նոր գրականություն կուլտուրայի և արվեստի վերաբերյալ» թեմայով կարող է ներառել ժամանակակից հետազոտական, տեսական և վերլուծական աշխատություններ, որոնք անդրադառնում են մշակութային գործընթացների զարգացմանը, արվեստի նոր ուղղություններին, մեդիա մշակույթին և ժամանակակից գեղարվեստական մտածողությանը։ Այդպիսի գրականության մեջ հաճախ ընդգրկվում են մշակութաբանության արդի տեսություններ, արվեստի պատմության նոր մոտեցումներ, ինչպես նաև մշակութային գլոբալացման և ազգային ինքնության փոխակերպման խնդիրները ուսումնասիրող աշխատություններ։ Մատենագիտական ցանկում կարող են ներառվել օրինակ՝ Ն. Գ. Սուրիկովի «Ժամանակակից մշակութաբանության հիմունքներ» աշխատությունը, որը ներկայացնում է մշակույթի տեսական հիմքերը և արդի մեկնաբանությունները, Է. Հ. Գոմբրիխի «Արվեստի պատմություն» դասական ուսումնասիրությունը, որը թեև հիմնարար է, սակայն շարունակում է կիրառվել նաև ժամանակակից վերլուծություններում, ինչպես նաև Հ. Հ. Մարկուզեի «Էսթետիկ չափանիշներ» աշխատությունը, որտեղ քննարկվում է արվեստի սոցիալական և գաղափարական դերը։ Կարևոր են նաև հետազոտություններ, որոնք վերաբերում են հետմոդեռնիզմին և ժամանակակից արվեստին, օրինակ՝ Ժան Բոդրիարի աշխատությունները, որտեղ դիտարկվում է մշակույթի սիմուլյացիոն բնույթը, ինչպես նաև Հանս-Գեորգ Գադամերի «Ճշմարտություն և մեթոդ» աշխատությունը, որը կարևոր է հերմենևտիկայի և արվեստի ընկալման տեսանկյունից։ Հայկական մշակույթի համատեքստում կարող են ընդգրկվել նաև ժամանակակից հայ արվեստաբանների և մշակութաբանների ուսումնասիրությունները, որոնք վերլուծում են ազգային արվեստի զարգացումները գլոբալ մշակութային գործընթացների ֆոնին։ Այսպիսի մատենագիտական ցանկը ծառայում է որպես տեսական հիմք ուսանողների, հետազոտողների և արվեստով հետաքրքրվողների համար՝ ապահովելով ժամանակակից մշակույթի և արվեստի բազմակողմանի ուսումնասիրություն և վերլուծություն։

Մանկավարժություն

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է խոսութային իրազեկության փուլային զարգացման առանձնահատկություններին մասնագիտական անգլերենի դասընթացի շրջանակներում՝ ընդգծելով լեզվական կարողությունների ձևավորման աստիճանական գործընթացը և մասնագիտական հաղորդակցման հմտությունների զարգացումը։ Աշխատանքը կենտրոնանում է այն մեխանիզմների վրա, որոնց միջոցով սովորողները անցնում են խոսքի ընկալման, վերարտադրության և ինքնուրույն արտադրության փուլերով՝ աստիճանաբար զարգացնելով լեզվական ճշգրտությունը, սահունությունը և հաղորդակցական համապատասխանությունը մասնագիտական իրավիճակներում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում խոսութային իրազեկության բաղադրիչներին՝ բառապաշարային հարստություն, քերականական կառուցվածքների կիրառություն, արտասանության ճշգրտություն և հաղորդակցական ռազմավարությունների օգտագործում, որոնք միասին ապահովում են արդյունավետ բանավոր հաղորդակցություն մասնագիտական համատեքստում։ Ներկայացվում է նաև ուսուցման փուլային մոդելների կիրառությունը, որտեղ ուսանողները սկզբում ենթարկվում են վերահսկվող խոսքային վարժություններին, այնուհետև անցնում են կիսաազատ և ազատ հաղորդակցական գործունեությունների՝ զարգացնելով ինքնավստահություն և լեզվական ինքնուրույնություն։ Աշխատանքը վերլուծում է նաև ուսուցչի դերը որպես միջնորդ և ուղղորդող, ինչպես նաև ժամանակակից մեթոդների՝ դերային խաղերի, իրավիճակային ուսուցման և հաղորդակցական մոտեցման կիրառությունը։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ խոսութային իրազեկության փուլային զարգացումը մասնագիտական անգլերենի դասընթացում հանդիսանում է արդյունավետ մոտեցում՝ ապահովելու ուսանողների լեզվական կարողությունների համապարփակ և գործնական զարգացում։

Քիմիա

Աշխատությունը նվիրված է լյարդային հյուսվածքից ֆլավին պարունակող ամինօքսիդազի մեկուսացմանը, մաքրմանը և դրա ֆիզիկաքիմիական հատկությունների ուսումնասիրմանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է ստանալ ֆերմենտային պատրաստուկի հնարավորինս մաքուր նմուշ և բնութագրել դրա կառուցվածքային ու ֆունկցիոնալ առանձնահատկությունները։ Աշխատանքի շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել կենսաբանական նյութից ֆերմենտի անջատման և մաքրման հաջորդական փուլերը, սպիտակուցային ֆրակցիաների առանձնացումը, ֆերմենտային ակտիվության որոշումը և ստացված պատրաստուկի մաքրության գնահատումը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում ֆլավինային կոֆակտորի հետ ֆերմենտի կապին, դրա կատալիտիկ ակտիվությանը և այն պայմաններին, որոնք ազդում են ֆերմենտային ռեակցիայի ընթացքի վրա։ Ֆիզիկաքիմիական ուսումնասիրությունները կարող են ընդգրկել ֆերմենտի մոլեկուլային հատկությունների, կայունության, pH-ի և ջերմաստիճանի ազդեցության, սուբստրատների նկատմամբ ակտիվության ու այլ բնութագրերի հետազոտություն։ Նման աշխատանքները կարևոր են ֆերմենտների կառուցվածք-ֆունկցիա փոխհարաբերությունների, օքսիդավերականգնման ռեակցիաներում ֆլավինային համակարգերի դերի և կենսաբանական հյուսվածքներում ընթացող ֆերմենտային գործընթացների ըմբռնման համար։ Հետազոտությունը կարող է հետաքրքրել կենսաքիմիայի, ֆերմենտաբանության, մոլեկուլային կենսաբանության և կենսաֆիզիկայի ոլորտներում աշխատող մասնագետներին ու ուսանողներին՝ որպես ֆերմենտի մեկուսացման, մաքրման և լաբորատոր բնութագրման մեթոդաբանության օրինակ։

Տնտեսագիտություն

Օժանդակ արտադրամասերի կազմակերպումը արտադրությունում կարևոր գործընթաց է, որը ապահովում է հիմնական արտադրության անխափան և արդյունավետ աշխատանքը։ Օժանդակ արտադրամասերը չեն զբաղվում վերջնական արտադրանքի անմիջական արտադրությամբ, սակայն կատարում են այնպիսի գործառույթներ, որոնք անհրաժեշտ են հիմնական արտադրական գործընթացի կայուն ընթացքի համար։ Դրանց մեջ կարող են մտնել վերանորոգման ծառայությունները, էներգամատակարարման բաժինները, գործիքների պատրաստման և սպասարկման արտադրամասերը, պահեստային տնտեսությունը և տրանսպորտային ծառայությունները։ Այս համակարգի ճիշտ կազմակերպումը թույլ է տալիս ժամանակին ապահովել արտադրությունը անհրաժեշտ նյութերով, սարքավորումներով և տեխնիկական սպասարկմամբ, ինչը նվազեցնում է դադարները և բարձրացնում արտադրողականությունը։ Օժանդակ արտադրամասերի արդյունավետ կառավարման համար կարևոր է աշխատանքի հստակ բաժանումը, տեխնիկական սպասարկման պլանավորումը, նյութական ռեսուրսների վերահսկումը և ժամանակակից տեխնոլոգիաների կիրառումը։ Բացի այդ, կարևոր է նաև օպտիմալ համագործակցությունը հիմնական արտադրամասերի հետ, որպեսզի ապահովվի ամբողջ արտադրական շղթայի համահունչ աշխատանքը։ Այսպիսով, օժանդակ արտադրամասերի կազմակերպումը հանդիսանում է արտադրական համակարգի կարևոր բաղադրիչ, որը նպաստում է ձեռնարկության ընդհանուր արդյունավետության բարձրացմանը և արտադրական գործընթացների կայունությանը։