Ֆինանսներ, դրամաշրջանառություն և վարկ. 2010

Փիլիսոփայություն

Գիրքը ներկայացնում է պատերազմի երևույթը որպես պատմականորեն շարունակական և գաղափարական զարգացող գործընթաց՝ կենտրոնանալով հատկապես արևմտյան ռազմական մշակույթի ձևավորման, փոխակերպումների և ժամանակակից դրսևորումների վրա։ Հեղինակը վերլուծում է, թե ինչպես են տարբեր դարաշրջաններում փոխվել պատերազմի ընկալումները՝ սկսած դասական ռազմական մտածողությունից մինչև արդի ռազմավարական մոտեցումներ, որտեղ տեխնոլոգիան, քաղաքական նպատակները և հասարակական գիտակցությունը դարձել են նույնքան կարևոր, որքան բուն մարտադաշտային գործողությունները։ Քննարկվում է նաև արևմտյան ռազմական ավանդույթի ներքին տրամաբանությունը՝ այն կապելով պետականության, ուժի կիրառման լեգիտիմության և միջազգային հարաբերությունների զարգացման հետ։ Գիրքը փորձում է ցույց տալ, որ պատերազմը չի կարելի դիտարկել որպես մեկուսացված իրադարձություն, այլ այն մշտապես շարունակվող գործընթաց է, որը ձևավորվում է գաղափարների, ինստիտուտների և պատմական փորձի փոխազդեցությամբ՝ ընդգծելով նաև ժամանակակից աշխարհում ռազմական մտածողության նոր մարտահրավերները և փոփոխվող բնույթը։

Մաթեմատիկա

Բարձրագույն մաթեմատիկա. Մաս II-ը բարձրագույն մաթեմատիկայի շարունակական ուսումնական ձեռնարկ է, որը խորացնում է առաջին մասում ներկայացված հիմնարար գիտելիքները և ընդգրկում է մաթեմատիկական անալիզի, գծային հանրահաշվի և վեկտորային հաշվարկի ավելի զարգացած թեմաները, աշխատությունում ներկայացվում են բազմաչափ ֆունկցիաների ուսումնասիրությունը, մասնակի ածանցյալները, բազմակի և անորոշ ինտեգրալները, ինչպես նաև դրանց կիրառությունները ֆիզիկայի և ինժեներական խնդիրներում, միաժամանակ դիտարկվում են շարքերի համընկման չափանիշները, Ֆուրյեի շարքերը և դիֆերենցիալ հավասարումների հիմունքները, հատուկ ուշադրություն է դարձվում մաթեմատիկական ապացույցների խստությանը, խնդիրների լուծման տրամաբանական մեթոդներին և կիրառական մոդելավորմանը, աշխատությունը ներառում է բազմաթիվ օրինակներ և վարժություններ՝ նպաստելով բարձր մակարդակի վերլուծական մտածողության և կիրառական մաթեմատիկական հմտությունների զարգացմանը։

Տնտեսագիտություն

Այս աշխատությունը նվիրված է պարտադիր բժշկական ապահովագրության համակարգի էությանը, միջազգային փորձին և դրա ներդրման հնարավորություններին Հայաստանի Հանրապետությունում։ Գրքում ներկայացվում է, թե ինչպես է գործում պարտադիր բժշկական ապահովագրությունը որպես առողջապահության ֆինանսավորման մոդել, որի միջոցով քաղաքացիները և գործատուները պարբերաբար վճարումների միջոցով ապահովում են բժշկական ծառայությունների հասանելիությունն ու ֆինանսական պաշտպանությունը առողջական ռիսկերի դեպքում։ Հեղինակը անդրադառնում է տարբեր երկրների փորձին՝ Եվրոպայում, Ասիայում և հետխորհրդային տարածքում կիրառվող մոդելներին՝ ընդգծելով դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունները, ֆինանսավորման աղբյուրները և կառավարման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում առողջապահական ծառայությունների հասանելիության, որակի և ֆինանսական կայունության միջև հավասարակշռությանը, ինչպես նաև ապահովագրական համակարգի ազդեցությանը առողջապահական ծախսերի վերահսկման վրա։ Գրքում քննարկվում են նաև Հայաստանի առողջապահական համակարգի ներկա վիճակը, առկա խնդիրները և պարտադիր բժշկական ապահովագրության հնարավոր ներդրման տնտեսական, իրավական և սոցիալական նախադրյալները։ Վերլուծվում են համակարգի ներդրման հնարավոր ռիսկերն ու առավելությունները, ինչպես նաև պետական քաղաքականության դերը դրա արդյունավետ իրականացման գործում։ Աշխատությունը համադրում է միջազգային փորձի վերլուծությունը և տեղական պայմանների գնահատումը՝ օգտակար լինելով առողջապահության ոլորտի մասնագետների, տնտեսագետների, պետական կառավարման աշխատողների և սոցիալական քաղաքականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Կենսաբանություն

Աշխատանքը նվիրված է միկրոՌՆԹ-ների և դրանց իզոֆորմների ֆունկցիոնալ ակտիվության դերի ուսումնասիրությանը մարդու չարորակ ուռուցքների առաջացման և զարգացման պաթոգենեզում։ Հետազոտության կենտրոնում են կարճ ոչ կոդավորող ՌՆԹ-ները, որոնք մասնակցում են գեների արտահայտման հետտրանսլյացիոն կարգավորմանը և կարող են էական ազդեցություն ունենալ բջջի բազմացման, տարբերակման, ապոպտոզի, մետաստազավորման և այլ կենսաբանական գործընթացների վրա։ Աշխատությունը դիտարկում է այն մեխանիզմները, որոնց միջոցով միկրոՌՆԹ-ների ակտիվության խանգարումները կարող են նպաստել նորմալ բջիջների չարորակ վերափոխմանը և արդեն ձևավորված ուռուցքի հետագա զարգացմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում միկրոՌՆԹ-ների քանակական և ֆունկցիոնալ փոփոխություններին։ Որոշ միկրոՌՆԹ-ներ կարող են ուռուցքային գործընթացում հանդես գալ որպես ուռուցքածին գործոնների ակտիվությունը խթանող կարգավորիչներ, մինչդեռ մյուսները կարող են ճնշել բջջի չարորակ վերափոխմանը նպաստող գեների արտահայտությունը և ունենալ ուռուցքը ճնշող ազդեցություն։ Այդ հավասարակշռության խախտումը կարող է փոխել բջջային ազդանշանային ուղիների աշխատանքը և ստեղծել չարորակ աճի համար նպաստավոր պայմաններ։ Հետազոտության կարևոր առանձնահատկությունն իզոֆորմների ուսումնասիրությունն է։ Միևնույն միկրոՌՆԹ-ի տարբեր իզոֆորմները կարող են տարբերվել նուկլեոտիդային կազմով և իրենց թիրախային մոլեկուլների հետ փոխազդեցության առանձնահատկություններով, ինչի հետևանքով դրանց կենսաբանական ազդեցությունը կարող է լինել տարբեր։ Այդ պատճառով միայն տվյալ միկրոՌՆԹ-ի ընդհանուր քանակական մակարդակի գնահատումը կարող է բավարար չլինել նրա իրական ֆունկցիոնալ նշանակությունը հասկանալու համար։ Աշխատանքում կարող են ուսումնասիրվել միկրոՌՆԹ-ների կենսասինթեզի, հասունացման և բջջային կարգավորման փուլերը, ինչպես նաև դրանց կապը թիրախային մեսենջեր ՌՆԹ-ների հետ։ ՄիկրոՌՆԹ-ները կարող են կապվել համապատասխան թիրախային ՌՆԹ-ների հետ և փոխել դրանց կայունությունը կամ սպիտակուցի սինթեզի արդյունավետությունը։ Եթե այդ թիրախները մասնակցում են բջջային ցիկլի, ապոպտոզի, ԴՆԹ-ի վերականգնման, անոթագոյացման կամ բջիջների շարժունակության կարգավորմանը, ապա միկրոՌՆԹ-ների ակտիվության փոփոխությունը կարող է ուղղակիորեն ազդել ուռուցքային գործընթացի տարբեր փուլերի վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև միկրոՌՆԹ-ների և ուռուցքային բջիջների կենսաբանական հատկությունների միջև կապերը։ ՄիկրոՌՆԹ-ների որոշ փոփոխություններ կարող են նպաստել բջիջների անկառավարելի բազմացմանը, դիմադրողականության ձևավորմանը ապոպտոտիկ ազդանշանների նկատմամբ, հյուսվածքային ներխուժմանը և հեռավոր օջախների առաջացմանը։ Այլ փոփոխություններ կարող են կապված լինել ուռուցքի աճի սահմանափակման կամ բջիջների տարբերակման պահպանման հետ։ Հետազոտությունը կարող է ընդգրկել մարդու տարբեր չարորակ նորագոյացությունների նյութերի մոլեկուլային ուսումնասիրություն՝ համեմատելով ուռուցքային և առողջ հյուսվածքների, ինչպես նաև հիվանդության տարբեր փուլերի միկրոՌՆԹ-ային պրոֆիլները։ Այդպիսի համեմատությունը հնարավորություն է տալիս հայտնաբերել այն մոլեկուլային ցուցիչները, որոնք կապված են ուռուցքի առաջացման, առաջընթացի կամ հիվանդության որոշակի կլինիկական առանձնահատկությունների հետ։ Կարևոր ուղղություն է նաև միկրոՌՆԹ-ների հնարավոր կիրառումը որպես կենսամարկերների։ Քանի որ որոշ միկրոՌՆԹ-ներ կարող են հայտնաբերվել ոչ միայն հյուսվածքներում, այլև կենսաբանական հեղուկներում, դրանց ուսումնասիրությունը հեռանկարային է հիվանդությունների վաղ հայտնաբերման, ախտորոշման, կանխատեսման և բուժման արդյունավետության վերահսկման տեսանկյունից։ Իզոֆորմների վերլուծությունը կարող է լրացուցիչ տեղեկատվություն ապահովել և բարձրացնել մոլեկուլային տարբերակման ճշգրտությունը։ Աշխատանքում կարող են կիրառվել մոլեկուլային կենսաբանության ժամանակակից մեթոդներ՝ միկրոՌՆԹ-ների արտահայտության և իզոֆորմային կազմի որոշման, թիրախային գեների նույնականացման և դրանց ֆունկցիոնալ փոխազդեցությունների ուսումնասիրման համար։ Ստացված տվյալների կենսաինֆորմատիկական և վիճակագրական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել փոխկապակցված մոլեկուլային ցանցեր և որոշել առավել նշանակալի կարգավորիչ հանգույցները։ Հատուկ նշանակություն ունի նաև միկրոՌՆԹ-ների փոխազդեցությունը այլ էպիգենետիկ և գենային կարգավորման մեխանիզմների հետ։ Չարորակ նորագոյացությունների դեպքում բջջի կարգավորող համակարգերի խանգարումները սովորաբար բազմագործոն են, ուստի միկրոՌՆԹ-ների ազդեցությունը նպատակահարմար է դիտարկել ավելի լայն մոլեկուլային ցանցի շրջանակում։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նպաստել ուռուցքային հիվանդությունների զարգացման մեխանիզմների ավելի խոր ըմբռնմանը և բացահայտել նոր մոլեկուլային թիրախներ ախտորոշիչ կամ բուժական հետազոտությունների համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը համադրում է մոլեկուլային ուռուցքաբանության, գենետիկայի և կենսաինֆորմատիկայի մոտեցումները՝ ուսումնասիրելով միկրոՌՆԹ-ների և դրանց իզոֆորմների ֆունկցիոնալ ակտիվությունը որպես մարդու չարորակ նորագոյացությունների պաթոգենեզի կարևոր կարգավորող բաղադրիչ։ Թեման ունի մեծ գիտական և հնարավոր կլինիկական նշանակություն, քանի որ այդ փոքր կարգավորող ՌՆԹ-ների առանձնահատկությունների բացահայտումը կարող է ընդլայնել ուռուցքային հիվանդությունների մոլեկուլային բնույթի վերաբերյալ պատկերացումները և հետագայում նպաստել ավելի ճշգրիտ ախտորոշիչ ու անհատականացված բուժական մոտեցումների զարգացմանը։

Պատմություն

Աշխատությունը նվիրված է միջնադարյան իսլամական աշխարհում հայերի դիրքի, դերակատարության և մշակութային ազդեցության համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով նրանց ինտեգրման և ինքնության պահպանման գործընթացները տարբեր քաղաքական և սոցիալական համակարգերում։ Վերլուծվում են հայ համայնքների ներկայությունը Աբբասյան խալիֆայությունում, սելջուկյան և մամլուքյան տիրապետության շրջաններում, ինչպես նաև տեղական իշխանությունների հետ նրանց տնտեսական, վարչական և մշակութային փոխհարաբերությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում հայերի ներգրավվածությանը առևտրի, արհեստների, վարչական ծառայության և գիտական գործունեության ոլորտներում՝ որպես միջմշակութային կապերի կարևոր միջնորդների։ Ուսումնասիրությունը նաև քննարկում է կրոնական փոքրամասնության կարգավիճակը իսլամական իրավական համակարգերում, համայնքային ինքնակազմակերպման ձևերը և մշակութային փոխազդեցությունները հայկական և իսլամական աշխարհների միջև։ Աշխատությունը ներկայացնում է պատմական աղբյուրների և ժամանակակից հետազոտությունների համադրություն՝ բացահայտելով միջնադարյան իսլամական քաղաքակրթության մեջ հայերի բազմակողմանի դերակատարությունը։

Այլ առարկաներ

Օղակաձև կառուցվածքով ցանցերը (ring topology) համակարգչային ցանցերի կազմակերպման ձևերից են, որտեղ յուրաքանչյուր հանգույց (համակարգիչ կամ սարք) միացված է երկու հարևան հանգույցների հետ՝ ձևավորելով փակ օղակ։ Տվյալները այս կառուցվածքում փոխանցվում են հաջորդականությամբ՝ մեկ ուղղությամբ կամ երկկողմանի ռեժիմով՝ կախված ցանցի կազմակերպումից։ Օղակաձև ցանցերի հիմնական առանձնահատկությունն այն է, որ յուրաքանչյուր հանգույց մասնակցում է տվյալների փոխանցման գործընթացին, քանի որ ստացված տեղեկատվությունը փոխանցում է հաջորդ հանգույցին մինչև այն հասնի նպատակակետին։ Այս կառուցվածքը կարող է լինել միակողմանի, երբ տվյալները շարժվում են միայն մեկ ուղղությամբ, կամ երկկողմանի, երբ դրանք կարող են շարժվել երկու ուղղություններով՝ ապահովելով ավելի մեծ հուսալիություն։ Օղակաձև ցանցերի առավելություններից է տվյալների փոխանցման համեմատաբար կայուն և կանխատեսելի ընթացքը, քանի որ յուրաքանչյուր հանգույց ունի իր հերթականությունը և չկա կենտրոնական կառավարման անհրաժեշտություն, ինչը նվազեցնում է բեռնվածության հավանականությունը։ Բացի այդ, այս կառուցվածքում հեշտ է վերահսկել և կառավարել տվյալների հոսքը, քանի որ յուրաքանչյուր հանգույց ունի հստակ տեղ և դեր ցանցում։ Սակայն օղակաձև ցանցերն ունեն նաև որոշ թերություններ։ Օրինակ՝ եթե որևէ հանգույց կամ կապ խափանվում է, դա կարող է խանգարել ամբողջ ցանցի աշխատանքին, հատկապես միակողմանի օղակների դեպքում։ Չնայած որոշ համակարգերում օգտագործվում են լրացուցիչ մեխանիզմներ՝ այդ խնդիրը մեղմելու համար, այնուամենայնիվ ցանցի կայունությունը կախված է յուրաքանչյուր առանձին տարրի աշխատանքից։ Օղակաձև կառուցվածքը լայն կիրառություն ունի որոշ տեղական ցանցերում և մասնագիտացված համակարգերում, որտեղ կարևոր է տվյալների կարգավորված և հերթական փոխանցումը։ Ժամանակակից տեխնոլոգիաների զարգացման հետ միասին օղակաձև ցանցերը հաճախ փոխարինվում են ավելի ճկուն և արագագործ կառուցվածքներով, սակայն դրանք շարունակում են ունենալ տեսական և ուսումնական կարևոր նշանակություն ցանցերի կազմակերպման սկզբունքները հասկանալու համար։ Այսպիսով, օղակաձև կառուցվածքով ցանցերը հանդիսանում են ցանցային տոպոլոգիայի կարևոր տեսակ, որը բնութագրվում է պարզ կառուցվածքով, հերթական տվյալների փոխանցմամբ և որոշ սահմանափակումներով՝ կապված հուսալիության և ընդարձակելիության հետ։