100 փաստ. Գիտություն

Քաղաքագիտություն

Ֆաշիզմի գաղափարախոսությունը ծայրահեղ աջ, ավտորիտար և ազգայնական քաղաքական գաղափարական համակարգ է, որը ձևավորվել և առավել հայտնի է դարձել 20-րդ դարի առաջին կեսին, հատկապես Իտալիայում և հետագայում նաև այլ երկրներում։ Այն հիմնված է պետության բացարձակ գերակայության գաղափարի վրա, որտեղ անհատի իրավունքներն ու ազատությունները ստորադասվում են պետության, ազգի կամ առաջնորդի շահերին։ Ֆաշիզմը շեշտում է ուժեղ կենտրոնացված իշխանությունը, միակուսակցական կամ առաջնորդի պաշտամունքի համակարգը, քաղաքական ընդդիմության ճնշումը և հասարակության խիստ վերահսկողությունը։ Գաղափարախոսության կարևոր տարրերից է նաև ծայրահեղ ազգայնականությունը և հաճախ՝ ռասայական կամ էթնիկ գերազանցության գաղափարների քարոզը, ինչը պատմականորեն հանգեցրել է խտրականության և բռնության։ Ֆաշիզմ-ը նաև ընդգծում է ռազմական ուժի և ընդարձակման գաղափարը, որտեղ պատերազմը դիտվում է որպես ազգային ուժի և միասնության դրսևորում։ Այս համակարգը պատմականորեն կապված է եղել այնպիսի ռեժիմների հետ, ինչպիսիք են Բենիտո Մուսոլինիի ղեկավարած Իտալիան և հետագայում՝ նացիստական Գերմանիան, և դարձել է Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի պատճառներից մեկը։ Ֆաշիզմը լայնորեն դատապարտվել է իր բռնապետական բնույթի, մարդու իրավունքների խախտումների և զանգվածային բռնությունների պատճառով և համարվում է 20-րդ դարի ամենավտանգավոր քաղաքական գաղափարախոսություններից մեկը։

Փիլիսոփայություն

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է Դավիթ Անհաղթի փիլիսոփայական ժառանգության համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով նրա տեղը հայ և համաշխարհային միջնադարյան փիլիսոփայական մտքի զարգացման մեջ։ Գրքում ներկայացվում են նրա իմացաբանության, տրամաբանության և էթիկայի հիմնական դրույթները՝ հիմնված անտիկ փիլիսոփայական ավանդույթի և հատկապես նեոպլատոնականության ազդեցության վրա։ Հեղինակը վերլուծում է Դավիթ Անհաղթի աշխատություններում ձևակերպված գիտության դասակարգման, ճանաչողության աստիճանների և բանականության դերի վերաբերյալ գաղափարները՝ ցույց տալով դրանց համակարգային բնույթը։ Աշխատությունում քննարկվում է նաև նրա տրամաբանական ուսմունքը՝ հասկացությունների, դատողությունների և եզրահանգումների կառուցվածքի վերաբերյալ, ինչպես նաև բարոյափիլիսոփայական մոտեցումները՝ մարդու կատարելագործման և առաքինության գաղափարի շուրջ։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում Դավիթ Անհաղթի ազդեցությանը հայ միջնադարյան փիլիսոփայական ավանդույթի ձևավորման և հետագա զարգացումների վրա։ Գիրքը նախատեսված է փիլիսոփաների, հայագետների, միջնադարագետների, պատմաբանների և ուսանողների համար՝ առաջարկելով համակողմանի պատկերացում նրա փիլիսոփայական համակարգի վերաբերյալ։

Արտասահմանյան գրականություն

«Չքնաղ նոր աշխարհը» (Օլդոս Հաքսլի) ապագա-դիստոպիական վեպ է, որը պատկերում է մի աշխարհ, որտեղ մարդիկ ապրում են լիովին վերահսկվող, «հարմարավետ» հասարակության մեջ։ Հաքսլին ստեղծում է մի հասարակություն, որտեղ մարդկանց մեծ մասը ծնվում և դաստիարակվում է լաբորատորիայում՝ ըստ ծրագրավորված հասարակական կարգի, և նրանց համար նախատեսված է միայն հատուկ դեր ու կենսաձև։ Այստեղ խտրականությունը հիմնված է գենետիկության վրա՝ ամեն մեկը տեղադրված է իր դասակարգում, և ոչ ոք չի կարող իրականորեն ազատ կամ ինքնուրույն լինել։ Մարդիկ ապրում են ոչ թե սիրով կամ հոգևոր արժեքներով, այլ հաճույքով, սպորտով, թմրանյութով և մակերեսային ժամանցով՝ որպեսզի չխառնվեն մտածելու և հարցեր տալու։ Գիրքը քննադատում է տեխնոլոգիական զարգացումների և սպառողական հասարակության վտանգները, երբ մարդը վերածվում է միայն արտադրության և սպառման մասի։ Հաքսլին ցույց է տալիս, որ «խորհրդային երջանկությունը» իրականում կարող է լինել հոգու դատարկություն՝ առանց իմաստի, սիրո և ազատության։ Գիրքը նաև քննարկում է մարդու բնազդը՝ ազատ լինելու, ստեղծելու և սիրելու մասին, և ցույց է տալիս, որ դրանք չեն կարող երկար վերացվել։ «Չքնաղ նոր աշխարհը» համարվում է XX դարի ամենանշանավոր դիստոպիաներից մեկը, քանի որ էթիկապես և փիլիսոփայականորեն խոր է։ Այս վեպը հարմար է նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են տեխնոլոգիաների, հասարակության և մարդու ապագայի մասին մտորումներով։ Գիրքը մղում է ընթերցողին մտածելու՝ ինչպիսի՞ն է իսկական ազատությունը և ինչո՞վ է այն փոխարինվում ժամանակակից հասարակությունում։ Հրատարակիչ - Զանգակ Հրատ. տարեթիվ - 2017 ISBN - 978-9939-68-564-9

Արտասահմանյան գրականություն

Թոմ Հենքսի առաջին գրական ստեղծագործությունն է, որտեղ նա քանդում է այն պատկերը, որը մենք սովորաբար տեսնում ենք կինոաստղերի մասին։ Գիրքը պարունակում է կարճ պատմություններ, որոնք արտահայտում են նրա անձնական մտորումները, զգացմունքները և այն, ինչ նա անցել է որպես արվեստագետ և մարդ։ Հենքսը գրում այն մասին, թե ինչպես է մարդը իրեն զգում կյանքում՝ լի երջանկությամբ և վշտով, և ինչպես կարելի է գտնել ներդաշնակություն անհանգիստ աշխարհի մեջ։ Գիրքն ուսումնասիրում է մարդու ներքին աշխարհը՝ հաճախ արտահայտելով այն խորությամբ ու անկեղծությամբ, որին հազվադեպ հանդիպում ենք հանրային դեմքերի գրական աշխատանքներում։ Հենքսը բացահայտում է իր սրտի կասկածներն ու կարոտները՝ ընթերցողներին քաջալերելով ավելի մոտիկից ընկալել սեփական կյանքը։ Բացի կարճ պատմություններից, գրքում կան նաև Հենքսի գրառումներ ու մտորումներ, որոնք պորտրետներ են մի քանի թեմաների շուրջ՝ կյանքի փոքրիկ մեծ փորձեր, մխիթարություն և սեփական անձի հանդեպ սիրո կարևորությունը։ **«Այն, ինչ զգում է իմ սիրտը»** սրտաբուխ ու անկեղծ ստեղծագործություն է, որը ոչ միայն ներկայացնում է Թոմ Հենքսի անձնական աշխարհը, այլև մղում է ընթերցողին մտածել կյանքի և մարդկային կապերի մասին՝ առանց զարդարանքի ու կեղծիքի։ Հրատարակիչ - Բուկինիստ Հրատ. տարեթիվ - 2019 ISBN - 978-9-939-66229-9

Կենսագրություն

«10 Հայտնիների անհայտ պատմություններ» (Տիգրան Մկրտչյան) հետաքրքիր ու հուզիչ գիրք է, որը բացահայտում է հայտնի մարդկանց կյանքի այն կողմը, որը հաճախ մնում է հանրության աչքից դուրս։ Գիրքը ներկայացնում է տասը հայտնի անձանց՝ նրանց անհայտ, բայց կարևոր պատմությունները, որոնք ցույց են տալիս նրանց մարդկային կողմը։ Հեղինակը փորձում է ընթերցողին ցույց տալ, որ նույնիսկ մեծ հաջողություններ ունեցող մարդիկ ունեն իրենց դժվարությունները, վախերը և չլուծված հարցերը։ Յուրաքանչյուր պատմություն կառուցված է այնպես, որ ընթերցողը ճանաչում է հերոսի հոգևոր ներաշխարհը և նրա պայքարը։ Գիրքը ոչ միայն կենսագրական է, այլ նաև հոգեբանական՝ արտացոլելով հաջողության և ցավի համընկնումը։ Մկրտչյանը ներկայացնում է պատմությունները հակիրճ, բայց զուսպ և դիպուկ՝ առանց ավելորդ դրամատիզացիայի։ Ընթերցողը հեշտությամբ կարող է նույնականանալ հերոսների հետ և հասկանալ, որ հաջողությունը երբեմն պահանջում է մեծ անձնազոհություն։ Գիրքը նաև հուշում է, որ մարդու կյանքում ամենակարևորը ոչ միայն փառքն է, այլ նաև ներքին խաղաղությունը։ «10 Հայտնիների անհայտ պատմություններ» կարող է ոգեշնչել և ստիպել այլ կերպ նայել հայտնի մարդկանց։ Այս աշխատությունը հատկապես օգտակար է երիտասարդների համար՝ որոնք փորձում են հասկանալ հաջողության և մարդկային կյանքի բարդությունը։ Հրատարակիչ - Հեղինակային հրատարակչություն Հրատ. տարեթիվ - 2018 ISBN - 978-9939-0-2508-7

Lեզվաբանություն

Շարունակելով առաջին հատորի գաղափարական գիծը՝ ներկայացնում է լեզվաբանական մտքի զարգացման հաջորդ փուլերը՝ հիմնականում կենտրոնանալով նոր և ժամանակակից լեզվաբանական ուղղությունների վրա։ Գիրքը մանրամասն վերլուծում է լեզվաբանության տարբեր դպրոցների և տեսությունների ձևավորումն ու փոխազդեցությունը՝ անդրադառնալով կառուցվածքաբանական, համեմատական-պատմական, սոցիոլեզվաբանական և այլ մոտեցումների զարգացմանը։ Հեղինակը ներկայացնում է նաև տարբեր երկրների և գիտական կենտրոնների դերը լեզվաբանության առաջընթացում՝ առանձնացնելով նշանավոր գիտնականների ներդրումը և նրանց տեսական ժառանգության ազդեցությունը հետագա հետազոտությունների վրա։ Աշխատությունը աչքի է ընկնում իր համակարգվածությամբ և վերլուծական խորությամբ՝ համադրելով փաստական նյութը տեսական ընդհանրացումների հետ, ինչը հնարավորություն է տալիս ընթերցողին հասկանալ լեզվաբանական գաղափարների զարգացման օրինաչափությունները։ Գիրքը նախատեսված է լեզվաբանների, բանասիրական ֆակուլտետների ուսանողների, գիտաշխատողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են լեզվի գիտական ուսումնասիրության պատմությամբ և տեսությամբ։