Ադդիկտիվ վարքով դեռահասների անձնային և սոցիալ-հոգեբանական առանձնահատկությունները

Մաթեմատիկա

Տեսական և կիրառական ֆիզիկայի բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է ռելյատիվիստական էլեկտրոնի անցումային ճառագայթման առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը ակուստիկական դաշտերի առկայության պայմաններում։ Քննության են առնվում լիցքավորված մասնիկի շարժման և տարբեր ֆիզիկական հատկություններ ունեցող միջավայրերի սահմանով անցնելու ընթացքում առաջացող էլեկտրամագնիսական ճառագայթման մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ակուստիկական դաշտի ազդեցությանը միջավայրի պարամետրերի վրա և դրա հետևանքով ճառագայթման սպեկտրային, անկյունային ու ինտենսիվության բնութագրերի հնարավոր փոփոխություններին։ Վերլուծվում են ռելյատիվիստական շարժման պայմաններում էլեկտրոնի և միջավայրի փոխազդեցության տեսական օրինաչափությունները, ինչպես նաև ակուստիկական տատանումների դերը ճառագայթային գործընթացների ձևավորման մեջ։ Քննարկվում են համապատասխան ֆիզիկական մոդելների և մաթեմատիկական մեթոդների կիրառման հնարավորությունները ճառագայթման հիմնական պարամետրերի գնահատման համար։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ընդլայնելու պատկերացումները լիցքավորված մասնիկների ճառագայթման կառավարման և արտաքին դաշտերի միջոցով դրա հատկությունների փոփոխման վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել էլեկտրադինամիկայի, բարձր էներգիաների ֆիզիկայի և ճառագայթման ֆիզիկայի ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Լրագրություն

Մամուլի պատմության և հայ պարբերական մամուլի ուսումնասիրությանը վերաբերող այս աշխատանքը նվիրված է «Արձագանգ» ամսաթերթի գործունեության, բովանդակային ուղղվածության և հասարակական-մշակութային նշանակության քննությանը։ Ներկայացվում են պարբերականի ձևավորման պայմանները, խմբագրական աշխատանքի առանձնահատկությունները և հրապարակումների հիմնական թեմատիկ ուղղությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հասարակական կյանքի, մշակույթի, գրականության, կրթության և ժամանակի կարևոր խնդիրների լուսաբանման ձևերին։ Վերլուծվում են հրապարակումների ժանրային ու բովանդակային առանձնահատկությունները, հեղինակային մոտեցումները, ինչպես նաև մամուլի միջոցով հանրային կարծիքի ձևավորման և գաղափարների տարածման հնարավորությունները։ Քննության են առնվում պարբերականի կապերը տվյալ ժամանակաշրջանի մտավոր ու մշակութային միջավայրի հետ և նրա տեղը հայ մամուլի զարգացման ընդհանուր գործընթացում։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու պարբերական մամուլի դերի, հասարակության հետ նրա փոխազդեցության և տեղեկատվական ու մշակութային գործառույթների վերաբերյալ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել հայ մամուլի պատմության, լրագրության, մշակութաբանության և հասարակական մտքի պատմության ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից ֆրանսերենում անգլերենի ազդեցությամբ ձևավորված լեզվական միավորների ուսումնասիրությանը՝ հատկապես պատճենումների և ազատ թարգմանությունների կառուցվածքային, իմաստային ու գործառական առանձնահատկությունների տեսանկյունից։ Հետազոտության կենտրոնում լեզվական փոխառության այն ձևերն են, որոնց դեպքում օտար բառը կամ արտահայտությունը ֆրանսերեն չի ներթափանցում իր սկզբնական հնչյունական և գրավոր տեսքով, այլ վերարտադրվում է ֆրանսերենի սեփական բառային ու բառակազմական միջոցներով։ Քննվում են բառային, իմաստային և դարձվածաբանական պատճենումների ձևավորման սկզբունքները, ինչպես նաև այն դեպքերը, երբ անգլերեն հասկացությունը փոխանցվում է համեմատաբար ազատ ֆրանսերեն համարժեքով՝ պահպանելով սկզբնական հաղորդակցական կամ իմաստային բովանդակությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում անգլերենի միջազգային ազդեցության ուժեղացման պայմաններում ֆրանսերենի բառապաշարում տեղի ունեցող փոփոխություններին և նոր հասկացությունների անվանման անհրաժեշտությանը։ Նյութը կարող է ընդգրկել զանգվածային հաղորդակցության, տեղեկատվական տեխնոլոգիաների, տնտեսության, մշակույթի, հասարակական կյանքի և առօրյա հաղորդակցության ոլորտներում տարածված նոր լեզվական երևույթներ։ Կարևոր խնդիր է պատճենումը սովորական բառային փոխառությունից տարբերակելը, քանի որ առաջին դեպքում ֆրանսերենը հիմնականում օգտագործում է սեփական լեզվական նյութը՝ ընդօրինակելով օտար միավորի իմաստային կամ կառուցվածքային մոդելը։ Ազատ թարգմանությունների ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս պարզելու, թե ինչպես է սկզբնական անգլերեն հասկացությունը հարմարեցվում ֆրանսախոս միջավայրի լեզվական նորմերին և հաղորդակցական պահանջներին։ Հետազոտության ընթացքում կարող են դիտարկվել նաև նոր միավորների գործածության հաճախականությունը, ոճական արժեքը, տարածման միջավայրերը և լեզվական նորմի հետ դրանց հարաբերակցությունը։ Առանձին նշանակություն ունի լեզվական նորարարությունների նկատմամբ ֆրանսերենի պաշտպանական և կարգավորիչ միտումների ուսումնասիրությունը, քանի որ օտար ազդեցության պայմաններում հաճախ ստեղծվում կամ տարածվում են ֆրանսերեն համարժեքներ։ Համադրական վերլուծությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտել ոչ միայն երկու լեզուների բառապաշարային փոխազդեցությունը, այլև լեզվական համակարգերի՝ նոր սոցիալական ու տեխնոլոգիական իրողություններին հարմարվելու մեխանիզմները։ Ընդհանուր առմամբ ուսումնասիրությունը համադրում է բառագիտության, թարգմանագիտության, լեզվական շփումների տեսության և սոցիոլեզվաբանության մոտեցումները՝ ներկայացնելով ժամանակակից անգլերեն-ֆրանսերեն լեզվական փոխազդեցության կարևոր դրսևորումներից մեկը։

Կրոն

1890 թվականին Թիֆլիսում՝ «Արոր» տպարանում, Տ. Նազարյանի տպագրությամբ լույս տեսած այս՝ 65 էջից բաղկացած գիրքը նախատեսված է եղել կրոնի ուսուցման համար։ Վերնագիրը ցույց է տալիս, որ հրատարակությունը դասագրքային բնույթ ունի և նպատակ է հետապնդում սովորողներին համակարգված կերպով ծանոթացնել կրոնական գիտելիքներին ու հավատքի հիմնական սկզբունքներին։ XIX դարի հայ կրթական միջավայրում կրոնական ուսուցումը կարևոր տեղ էր զբաղեցնում, քանի որ եկեղեցին և քրիստոնեական ավանդույթները նշանակալի դեր ունեին ոչ միայն հոգևոր, այլև կրթական, մշակութային և հասարակական կյանքում։ Այդ ժամանակաշրջանի կրոնի դասագրքերը կարող էին ներառել Աստվածաշնչի պատմությունների, քրիստոնեական հավատքի հիմունքների, բարոյական վարքականոնների, աղոթքի, եկեղեցական ավանդույթների և կրոնական տոների վերաբերյալ նյութեր։ Դասագրքային ձևաչափը ենթադրում է, որ տեղեկությունները կարող էին ներկայացվել ուսուցման համար հարմար հերթականությամբ՝ սովորողների գիտելիքների աստիճանական ձևավորման նպատակով։ Այնուամենայնիվ, գրքի վերնագիրը չի հստակեցնում՝ այն նախատեսված է հայ առաքելական եկեղեցու դպրոցների՞, այլ քրիստոնեական դավանանքի հետևորդների՞, թե՞ ավելի ընդհանուր կրթական միջավայրի համար։ Հետևաբար, կոնկրետ դավանաբանական ուղղվածությունը, դասերի կառուցվածքը և ընդգրկված թեմաները հնարավոր չէ հաստատել առանց բնագրի ուսումնասիրության։ Թիֆլիսը XIX դարում հայալեզու կրթության, հրատարակչության և հասարակական կյանքի կարևոր կենտրոններից էր, որտեղ լույս էին տեսնում դպրոցական ձեռնարկներ և կրթական տարբեր ուղղությունների գրքեր։ Այս հրատարակությունը կարող է օգտակար աղբյուր լինել ժամանակաշրջանի կրոնական կրթության, դպրոցական դասագրքերի կազմման սկզբունքների և հայալեզու տպագրական ժառանգության ուսումնասիրության համար։

Գրականություն

Ստեղծագործությունը ներկայացնում է երգիծական և ֆանտաստիկ պատում, որի կենտրոնական կերպարը սատանան է՝ հանդես եկող որպես մարդկային հասարակության թաքնված կողմերը բացահայտող դիտորդ։ Պատմության միջոցով ընթերցողին ներկայացվում են մարդկանց վարքագծի, հասարակական հարաբերությունների, բարքերի և մարդկային թուլությունների տարբեր դրսևորումներ։ Ֆանտաստիկ տարրի կիրառությունը հնարավորություն է տալիս անսովոր տեսանկյունից դիտարկելու առօրյա իրականությունը, բացահայտելու հասարակության մեջ տարածված հակասությունները և ծաղրելու այն երևույթները, որոնք հաճախ ընդունվում են որպես բնական կամ անխուսափելի։ Երգիծանքը միահյուսվում է դիտողականության, հումորի և քննադատական վերաբերմունքի հետ՝ ստեղծելով պատում, որտեղ անհատական վարքագիծը դիտարկվում է ավելի լայն հասարակական միջավայրի համատեքստում։ Ստեղծագործության մեջ կարևոր տեղ ունեն արտաքին տեսքի և իրական էության հակադրությունը, մարդկային ցանկությունները, ինքնախաբեությունը, բարոյական երկակիությունը և հասարակական կեղծավորության բացահայտումը։ Անսովոր հերոսի միջոցով հեղինակը հնարավորություն է ստանում ներկայացնելու մարդկանց գործողությունները՝ առանց սովորական պատմողական սահմանափակումների, իսկ ֆանտաստիկ իրավիճակները ծառայում են իրական կյանքի խնդիրներն ավելի տեսանելի դարձնելուն։ Գեղարվեստական պատումը միաժամանակ զվարճացնում է ընթերցողին և խրախուսում մտածել մարդկային բնավորության, հասարակության կառուցվածքի ու բարոյական արժեքների մասին։ Գիրքը հետաքրքրություն է ներկայացնում երգիծական արձակի, ֆանտաստիկ գրականության և հասարակական քննադատության պատմությամբ զբաղվող ընթերցողների ու հետազոտողների համար։ Այն կարող է ուսումնասիրվել նաև որպես թարգմանական գրականության օրինակ՝ լեզվական և մշակութային միջավայրում տարածված գեղարվեստական ձևերի, պատմողական հնարքների և հասարակական դիտարկումների տեսանկյունից։

Քաղաքագիտություն

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է ԱՄՆ-ի, Եվրոպական միության և Ռուսաստանի ռազմավարական մոտեցումների վերլուծությանը Հարավային Կովկասում ընթացող աշխարհաքաղաքական զարգացումների համատեքստում։ Աշխատության մեջ դիտարկվում են տարածաշրջանի նկատմամբ երեք ուժային կենտրոնների հետաքրքրությունները, դրանց արտաքին քաղաքական նպատակները և ազդեցության գործիքները՝ ընդգրկելով անվտանգային, էներգետիկ, տնտեսական և հաղորդակցային բաղադրիչները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում տարածաշրջանային հակամարտությունների ազդեցությանը մեծ տերությունների մրցակցության վրա, ինչպես նաև համագործակցության և հակակշռման մեխանիզմներին, որոնք ձևավորում են Հարավային Կովկասի քաղաքական դինամիկան։ Վերլուծվում են նաև էներգետիկ միջանցքների, տրանսպորտային նախագծերի և ռազմավարական գործընկերությունների դերը տարածաշրջանի աշխարհաքաղաքական նշանակության բարձրացման գործում։ Աշխատությունը կարևոր է միջազգային հարաբերությունների և տարածաշրջանային անվտանգության ուսումնասիրությունների համար՝ նպաստելով Հարավային Կովկասի նկատմամբ արտաքին ուժերի քաղաքականության համակողմանի ըմբռնմանը և զարգացման միտումների գնահատմանը։