Ещё в разделе Лингвистика

    Смотреть все arrow_right_alt

    Откройте для себя другие интересные и полезные материалы

    Вот коллекция других файлов, которые могут вас заинтересовать и помочь в учебе или творческой работе. Чтобы увидеть больше, вы можете перейти в раздел материалов
    Онлайн

    История

    Внутренний быт древней Армении

    Աշխատությունը նվիրված է հին Հայաստանի ներքին կենցաղի, հասարակական կյանքի և առօրյա մշակույթի ուսումնասիրությանը՝ փորձելով վերականգնել բնակչության կենսակերպի ամբողջական պատկերը տարբեր պատմական ժամանակաշրջաններում։ Գրքում ներկայացվում են հին հայկական բնակավայրերի կառուցվածքային առանձնահատկությունները, բնակելի տների և տնտեսական շինությունների տիպերը, ընտանեկան կյանքի կազմակերպումը, սոցիալական հարաբերությունները և համայնքային ավանդույթները։ Հեղինակը վերլուծում է նյութական մշակույթի տարրերը՝ կենցաղային գործիքներ, հագուստ, սննդակարգ, արտադրական հմտություններ և արհեստներ, որոնք ձևավորել են հասարակության ամենօրյա կյանքը։ Աշխատության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում հնագիտական տվյալների, գրավոր աղբյուրների և ազգագրական զուգահեռների համադրմանը, ինչը հնարավորություն է տալիս վերականգնել հին Հայաստանի սոցիալ-մշակութային միջավայրի առավել ամբողջական պատկեր։ Քննարկվում են նաև ընտանեկան և համայնքային կառուցվածքի առանձնահատկությունները, ավանդույթների և հավատալիքների ազդեցությունը կենցաղի վրա, ինչպես նաև տնտեսական գործունեության հիմնական ձևերը։ Ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի հայոց պատմության, հնագիտության և մշակութաբանության համար՝ նպաստելով հին հասարակության առօրյա կյանքի և մշակութային ինքնության խորքային ըմբռնմանը։

    Обновлено. 2026-09-13
    Внутренний быт древней Армении
    Онлайн

    Химия

    Исследование рециклизационных перегруппировок азолопиримидинов, содержащих мостиковый атом азота

    Գիտաքիմիական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է կամրջակային ազոտի ատոմ պարունակող ազոլոպիրիմիդինների վերաշրջանացման վերախմբավորումների ուսումնասիրությանը և այդ փոխարկումների ընթացքի հիմնական օրինաչափությունների բացահայտմանը։ Հետազոտվում են հետերոցիկլային միացությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, դրանց քիմիական ակտիվությունը և տարբեր պայմաններում օղակային համակարգերի փոխակերպման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ազոտ պարունակող հետերոցիկլային կառուցվածքներում քիմիական կապերի վերադասավորման, սկզբնական օղակի փոփոխման և նոր ցիկլային համակարգերի առաջացման գործընթացներին։ Քննարկվում է ելանյութերի կառուցվածքի, փոխարինիչների բնույթի, ռեակցիոն միջավայրի, ջերմաստիճանի և այլ գործոնների ազդեցությունը վերախմբավորման ուղղության ու ստացվող նյութերի կառուցվածքի վրա։ Վերլուծվում են ռեակցիաների հնարավոր մեխանիզմները, միջանկյալ միացությունների առաջացման առանձնահատկությունները և վերջնական արգասիքների ձևավորման օրինաչափությունները։ Կառուցվածքային և փորձարարական տվյալների համադրումը հնարավորություն է տալիս ավելի խորությամբ հասկանալ ազոլոպիրիմիդինային համակարգերի փոխակերպումների բնույթը և կանխատեսել համապատասխան հետերոցիկլային միացությունների քիմիական վարքը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ նոր ազոտ պարունակող հետերոցիկլային միացությունների ստացման մեթոդների զարգացման և օրգանական սինթեզի հնարավորությունների ընդլայնման համար։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել օրգանական քիմիայի, հետերոցիկլային միացությունների քիմիայի և օրգանական սինթեզի ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների ու համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

    Обновлено. 2026-10-02
    Исследование рециклизационных перегруппировок азолопиримидинов, содержащих мостиковый атом азота
    Онлайн

    Политология

    Ազգային երեսփոխանական ընդհանուր ժողովի ատենագրություններ, վաթսուներկուերորդ նիստ

    Հրատարակությունը պարունակում է Ազգային երեսփոխանական ընդհանուր ժողովի վաթսուներկուերորդ նիստի պաշտոնական ատենագրությունը՝ փաստագրելով ժողովի աշխատանքների ընթացքը, քննարկումների հաջորդականությունն ու նիստի ընթացքում բարձրացված հարցերը։ Այն կարևոր սկզբնաղբյուր է 19-րդ դարի հայ ազգային ներկայացուցչական մարմինների գործունեության, համայնքային ինքնակառավարման և Կոստանդնուպոլսի հայ հասարակական-քաղաքական կյանքի ուսումնասիրության համար։ Ատենագրության գրառումները հնարավորություն են տալիս հետևելու ժողովական աշխատանքների կազմակերպմանը, մասնակիցների ելույթներին, արտահայտված տեսակետներին և ներկայացված առաջարկությունների քննարկման ընթացքին։ Դրանք արժեքավոր նյութ են ժողովի ընթացակարգերը, երեսփոխանների մասնակցության ձևերը և որոշումների քննարկման ու ձևավորման գործընթացները ուսումնասիրելու համար։ Նման փաստաթղթերը լուսաբանում են ազգային ներկայացուցչության սկզբունքները, համայնքային կառավարման կառուցվածքը և հայ ազգային հաստատությունների դերը հասարակական կյանքի կազմակերպման գործում։ Դրանց միջոցով հնարավոր է ուսումնասիրել նաև համայնքի հավաքական խնդիրների քննարկման եղանակները և ներկայացուցչական մարմնի փոխհարաբերությունները ազգային կյանքի տարբեր կառույցների հետ։ Ատենագրության պաշտոնական լեզուն, վարչական ձևակերպումներն ու ժողովական բառապաշարը կարևոր նյութ են ժամանակաշրջանի հայերենի և փաստաթղթային մշակույթի հետազոտության համար։ Հրատարակությունն ունի պատմական ու վավերագրական արժեք՝ որպես հայ ազգային ինքնակառավարման և 19-րդ դարի համայնքային հասարակական կյանքի ուսումնասիրության սկզբնաղբյուր։

    Обновлено. 2026-10-31
    Ազգային երեսփոխանական ընդհանուր ժողովի ատենագրություններ, վաթսուներկուերորդ նիստ
    Онлайн

    Сельское хозяйство

    Գիտատեխնիկական քաղաքականությունը և գյուղատնտեսական արտադրության զարգացման հիմնախնդիրները

    Աշխատությունը նվիրված է գիտատեխնիկական քաղաքականության ձևավորման և իրականացման դերին գյուղատնտեսական արտադրության զարգացման գործընթացում, ինչպես նաև ոլորտի արդյունավետության բարձրացման հիմնական հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում գիտության, տեխնիկայի և նոր տեխնոլոգիաների ազդեցությունը գյուղատնտեսության արտադրողականության, մրցունակության և ռեսուրսների արդյունավետ օգտագործման վրա։ Վերլուծվում են գյուղատնտեսական արտադրության տեխնիկական վերազինման, մեքենայացման, արտադրական գործընթացների կատարելագործման և գիտական նվաճումների գործնական ներդրման հիմնական ուղղությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում գիտահետազոտական հաստատությունների, կրթական կազմակերպությունների, պետական կառավարման մարմինների և գյուղատնտեսական արտադրողների միջև համագործակցության նշանակությանը։ Դիտարկվում են նոր տեխնոլոգիաների ներդրման տնտեսական նախադրյալները, ֆինանսավորման հնարավորությունները, մասնագիտական կադրերի պատրաստման անհրաժեշտությունը և գիտատեխնիկական առաջընթացը սահմանափակող գործոնները։ Քննարկվում են պետական աջակցության, ներդրումային քաղաքականության, գյուղատնտեսական ենթակառուցվածքների զարգացման և արտադրողների տեխնիկական հնարավորությունների ընդլայնման խնդիրները։ Կարևորվում է գիտատեխնիկական քաղաքականության համապատասխանեցումը գյուղատնտեսության իրական պահանջներին, բնական և արտադրական ռեսուրսների առանձնահատկություններին ու երկարաժամկետ զարգացման նպատակներին։ Անդրադարձ է կատարվում նաև արտադրության կազմակերպման կատարելագործմանը, աշխատանքի արտադրողականության բարձրացմանը, արտադրանքի ինքնարժեքի նվազեցմանը և գյուղատնտեսական արտադրանքի որակի բարելավմանը նպաստող գիտատեխնիկական լուծումներին։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս համակարգված ներկայացնելու գիտատեխնիկական առաջընթացի և ագրարային արտադրության զարգացման փոխկապակցվածությունը, բացահայտելու ոլորտում առկա հիմնական խնդիրներն ու դրանց լուծման հնարավոր ուղղությունները։ Այն կարող է օգտակար լինել ագրարային տնտեսագիտության, գյուղատնտեսության կառավարման, գիտատեխնիկական քաղաքականության և գյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպման ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների և ուսանողների համար։

    Обновлено. 2026-10-02
    Գիտատեխնիկական քաղաքականությունը և գյուղատնտեսական արտադրության զարգացման հիմնախնդիրները
    Онлайн

    Педагогика

    Էկոլոգիական կրթությունը որպես տնտեսագիտական բուհի ուսանողների անձի էկոլոգիական գիտակցության զարգացման միջոց

    Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է տնտեսագիտական բուհերում էկոլոգիական կրթության դերին՝ ուսանողների էկոլոգիական գիտակցության ձևավորման և զարգացման գործընթացում։ Ուսումնասիրության հիմքում այն գաղափարն է, որ ժամանակակից տնտեսագետի մասնագիտական պատրաստվածությունը չի կարող սահմանափակվել միայն տնտեսական գիտելիքների յուրացմամբ, քանի որ տնտեսական գործունեությունը սերտորեն կապված է շրջակա միջավայրի պահպանության, բնական ռեսուրսների օգտագործման և կայուն զարգացման խնդիրների հետ։ Աշխատության մեջ էկոլոգիական կրթությունը դիտարկվում է որպես ուսանողի աշխարհայացքի, արժեքային համակարգի, պատասխանատվության զգացման և վարքագծային մշակույթի ձևավորման կարևոր միջոց։ Հետազոտության շրջանակում ուսումնասիրվում են էկոլոգիական գիտակցության կառուցվածքը, դրա ձևավորման հոգեբանական և մանկավարժական առանձնահատկությունները, ինչպես նաև այն գործոնները, որոնք կարող են նպաստել ուսանողների բնապահպանական պատասխանատվության զարգացմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տնտեսագիտական կրթության բովանդակության մեջ բնապահպանական գիտելիքների և կայուն զարգացման սկզբունքների ներառմանը։ Քննարկվում է այն հարցը, թե ինչպես կարելի է մասնագիտական առարկաների դասավանդման ընթացքում ուսանողների մոտ ձևավորել բնապահպանական խնդիրները տնտեսական որոշումների հետ փոխկապակցված ընկալելու կարողություն։ Աշխատությունը կարևորում է ոչ միայն տեսական գիտելիքների փոխանցումը, այլև ուսանողների գործնական ներգրավվածությունը, ինքնուրույն վերլուծությունը, բնապահպանական խնդիրների քննարկումը և պատասխանատու որոշումների կայացման հմտությունների զարգացումը։ Ուսումնասիրության մեջ կարող են ներկայացվել կրթական մեթոդներ և մանկավարժական մոտեցումներ, որոնք նպաստում են էկոլոգիական գիտակցության տարբեր բաղադրիչների՝ ճանաչողական, արժեքային, հուզական և վարքագծային ոլորտների ձևավորմանը։ Կարևորվում է նաև բուհական կրթության և հասարակության կայուն զարգացման նպատակների փոխկապակցումը, քանի որ ապագա տնտեսագետների մասնագիտական գործունեությունը կարող է էական ազդեցություն ունենալ բնական ռեսուրսների օգտագործման, արտադրության կազմակերպման և տնտեսական քաղաքականության վրա։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել բուհերի դասախոսներին, կրթության ոլորտի հետազոտողներին, տնտեսագիտական և բնապահպանական մասնագիտությունների ուսանողներին, ինչպես նաև կայուն զարգացման և բնապահպանական կրթության հարցերով հետաքրքրվող մասնագետներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս էկոլոգիական կրթության նշանակությունը այնպիսի մասնագետների ձևավորման գործում, որոնք տնտեսական արդյունավետությունը կարող են համադրել շրջակա միջավայրի պահպանության և հասարակության երկարաժամկետ բարեկեցության սկզբունքների հետ։

    Обновлено. 2026-09-22
    Էկոլոգիական կրթությունը որպես տնտեսագիտական բուհի ուսանողների անձի էկոլոգիական գիտակցության զարգացման միջոց
    Онлайн

    Право

    Դատախազության մարմինների զարգացումը Հայաստանում և նրանց գործունեության կազամակերպաիրավական հիմքերը /1922-1998 թթ.

    Իրավագիտական և պատմաիրավական բնույթի գիտական աշխատությունը նվիրված է Հայաստանում դատախազության մարմինների ձևավորման, ինստիտուցիոնալ զարգացման, կազմակերպական կառուցվածքի և գործունեության իրավական հիմքերի ուսումնասիրությանը՝ ընդգրկելով 1922–1998 թվականների պատմական ժամանակահատվածը։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը կապված է դատախազության՝ որպես պետական իրավապահ և վերահսկողական համակարգի կարևոր ինստիտուտի զարգացման օրինաչափությունների, իրավասությունների փոփոխությունների, պետական կառավարման համակարգում ունեցած դիրքի և գործունեության կազմակերպման սկզբունքների բացահայտման հետ։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակն ընդգրկում է Հայաստանում խորհրդային իշխանության հաստատմանը հաջորդած պետական և իրավական վերափոխումները, դատախազական համակարգի ստեղծման պատմական նախադրյալները, խորհրդային իրավակարգի պայմաններում դրա գործունեության առանձնահատկությունները և Հայաստանի Հանրապետության անկախության վերականգնումից հետո իրականացված իրավական ու կազմակերպական փոփոխությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի 1920-ական թվականների սկզբի իրավական բարեփոխումները, երբ ձևավորվում էին խորհրդային պետական կառավարման, արդարադատության և իրավապահ մարմինների կազմակերպման նոր սկզբունքները։ Դատախազության համակարգի զարգացման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու, թե ինչպես են տարբեր ժամանակաշրջաններում սահմանվել դատախազական մարմինների իրավասությունները, վերահսկողական գործառույթները, ենթակայության հարաբերությունները և փոխգործակցությունը պետական այլ հաստատությունների հետ։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է խորհրդային Հայաստանի դատախազության կազմակերպական կառուցվածքի ուսումնասիրությունը՝ հաշվի առնելով Խորհրդային Միության միասնական իրավական համակարգի ազդեցությունը հանրապետական իրավապահ մարմինների գործունեության վրա։ Այս համատեքստում առանձնահատուկ նշանակություն ունեն կենտրոնացված կառավարման, դատախազական հսկողության, ծառայողական ենթակայության և օրինականության ապահովման վերաբերյալ խորհրդային իրավական պատկերացումները։ Աշխատության շրջանակում կարող են դիտարկվել դատախազության գործունեությունը կարգավորող սահմանադրական դրույթները, օրենսդրական ակտերը, ենթաօրենսդրական կարգավորումները և կազմակերպական որոշումները, որոնք տարբեր ժամանակաշրջաններում սահմանել են համապատասխան մարմինների լիազորություններն ու պարտականությունները։ Առանձին հետաքրքրություն են ներկայացնում դատախազական հսկողության պատմական ձևերը, քրեական հետապնդման կազմակերպումը, նախաքննության նկատմամբ վերահսկողությունը, դատարաններում մեղադրանքի պաշտպանությունը և պետական մարմինների գործունեության օրինականության ապահովման հետ կապված գործառույթները։ Նման իրավասությունների ուսումնասիրությունը կարևոր է դատախազության դերի և իրավական կարգավիճակի պատմական փոփոխությունները հասկանալու համար։ Հետազոտության թեմատիկան ընդգրկում է նաև դատախազության և դատարանների, քննչական մարմինների, ներքին գործերի համակարգի ու պետական կառավարման այլ հաստատությունների փոխհարաբերությունները։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի իրավապահ մարմինների միջև լիազորությունների սահմանազատման, գործառնական համագործակցության և իրավական պատասխանատվության մեխանիզմների ուսումնասիրությունը։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է խորհրդային իրավական համակարգի զարգացման տարբեր փուլերում դատախազության գործունեության փոփոխությունների վերլուծությունը։ Այդ գործընթացները պայմանավորված էին պետական կառավարման համակարգի վերակազմակերպումներով, օրենսդրության փոփոխություններով, իրավապահ քաղաքականության առաջնահերթություններով և դատախազական հսկողության վերաբերյալ իրավական մոտեցումների զարգացմամբ։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև դատախազական կադրերի պատրաստման, նշանակման, ծառայողական կարգապահության, մասնագիտական պատասխանատվության և կազմակերպական կառավարման առանձնահատկությունները։ Պատմաիրավական տեսանկյունից կարևոր է ուսումնասիրել, թե ինչպես են դատախազության կազմակերպական սկզբունքները և իրավական գործառույթները փոխվել պետական համակարգի զարգացման տարբեր փուլերում։ Առանձին նշանակություն ունի Հայաստանի անկախության վերականգնմանը հաջորդած ժամանակաշրջանը, երբ անհրաժեշտություն առաջացավ վերանայելու պետական մարմինների գործունեության իրավական հիմքերը և դրանք համապատասխանեցնելու ինքնիշխան պետության սահմանադրական ու օրենսդրական համակարգին։ Այս համատեքստում առանձնահատուկ ուշադրության են արժանի 1990-ական թվականների իրավական բարեփոխումները, պետական իշխանության մարմինների վերակազմակերպումը և դատախազության տեղը նոր ձևավորվող սահմանադրական կարգում։ Հայաստանի Հանրապետության 1995 թվականի Սահմանադրության ընդունումը կարևոր հանգրվան էր պետական իշխանության կազմակերպման և դատախազության սահմանադրական կարգավիճակի զարգացման տեսանկյունից։ Հետազոտության թեմատիկան կարող է ընդգրկել սահմանադրական դրույթների և դատախազության գործունեությունը կարգավորող օրենսդրության փոխհարաբերությունը, իրավասությունների իրավական ամրագրումը և կազմակերպական ինքնուրույնության ու հաշվետվողականության հիմնախնդիրները։ Առանձնահատուկ հետաքրքրություն է ներկայացնում 1998 թվականի դրությամբ դատախազական համակարգի կազմակերպաիրավական վիճակի գնահատումը՝ նախորդ պատմական փուլերի հետ համեմատության միջոցով։ Աշխատության կարևոր ուղղություններից է դատախազության գործունեության իրավական սկզբունքների ուսումնասիրությունը, մասնավորապես՝ օրինականության, կենտրոնացվածության, իրավասությունների հստակ սահմանման, ծառայողական պատասխանատվության և պետական իշխանության մարմինների հետ փոխհարաբերությունների հարցերը։ Միաժամանակ դատախազության պատմական գործունեության գնահատման համար անհրաժեշտ է հաշվի առնել տարբեր ժամանակաշրջանների քաղաքական և իրավական միջավայրերի առանձնահատկությունները, քանի որ խորհրդային և անկախ պետականության պայմաններում դատախազական մարմինների կարգավիճակն ու գործառույթները ձևավորվել են տարբեր ինստիտուցիոնալ համակարգերում։ Հետազոտության մեթոդաբանական հիմքում կարող են կիրառվել պատմաիրավական, համեմատաիրավական, համակարգային, իրավանորմատիվ և ինստիտուցիոնալ վերլուծության մեթոդներ։ Նման մոտեցումները հնարավորություն են տալիս ուսումնասիրելու օրենսդրական փոփոխությունների հաջորդականությունը, համեմատելու դատախազության կազմակերպական կառուցվածքի տարբեր մոդելները և բացահայտելու իրավական կարգավորման զարգացման հիմնական միտումները։ Կարևոր նշանակություն ունեն պատմական իրավական ակտերի, սահմանադրական փաստաթղթերի, դատախազական համակարգի գործունեությանը վերաբերող պաշտոնական նյութերի և իրավագիտական գրականության ուսումնասիրությունները։ Դրանց համադրումը կարող է նպաստել դատախազության զարգացման պատմության առավել ամբողջական ներկայացմանը և իրավական ինստիտուտների շարունակականության ու փոփոխությունների բացահայտմանը։ Աշխատության գիտական նշանակությունը պայմանավորված է Հայաստանի պետական և իրավական համակարգի զարգացման կարևորագույն ուղղություններից մեկի պատմական ուսումնասիրությամբ, ինչպես նաև դատախազության կազմակերպաիրավական հիմքերի ձևավորման և փոփոխության օրինաչափությունների բացահայտմամբ։ Հետազոտության կիրառական արժեքը կապված է դատախազական համակարգի պատմական փորձի գնահատման, իրավապահ մարմինների գործունեության իրավական կարգավորման ուսումնասիրության և պետական ինստիտուտների զարգացման վերաբերյալ գիտական պատկերացումների ընդլայնման հետ։ Այն կարող է օգտակար լինել իրավաբաններին, իրավունքի պատմաբաններին, դատախազության և այլ իրավապահ մարմինների մասնագետներին, պետական կառավարման հետազոտողներին, սահմանադրական և քրեական դատավարության իրավունքի մասնագետներին, դասախոսներին, ասպիրանտներին և ուսանողներին։ Աշխատությունն ունի իրավագիտական, պատմական, ինստիտուցիոնալ և աղբյուրագիտական նշանակություն՝ նպաստելով Հայաստանում դատախազության մարմինների ձևավորման, կազմակերպական զարգացման, իրավական կարգավիճակի, վերահսկողական և դատավարական գործառույթների, ինչպես նաև խորհրդային և անկախ պետականության պայմաններում դրանց գործունեության առանձնահատկությունների առավել խորքային ըմբռնմանը։

    Обновлено. 2026-10-11
    Դատախազության մարմինների զարգացումը Հայաստանում և նրանց գործունեության կազամակերպաիրավական հիմքերը /1922-1998 թթ.