Ալլահի փառաբանության երգեր՝ ընդհանուր և մասնավոր ժողովներում երգելու համար

История

Նյութը նվիրված է Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ տեղի ունեցած իրադարձությունների հետևանքով առաջացած ժողովրդագրական և հումանիտար փոփոխությունների ուսումնասիրությանը՝ կենտրոնանալով էթնիկ հայ բնակչության տեղահանության, անվտանգության խնդիրների և տարածաշրջանի սոցիալ-քաղաքական իրավիճակի վրա։ Այն ներկայացնում է մարդկանց անձնական պատմությունները, ապրումների և որոշումների դրդապատճառները՝ ցույց տալով, թե ինչպես են հակամարտությունները և քաղաքական զարգացումները ազդում համայնքների, ընտանիքների և անհատների կյանքի վրա։ Ուսումնասիրության շրջանակում անդրադարձ է կատարվում բնակչության հեռացման պատճառներին, հարկադրական տեղաշարժի հետևանքներին, ինքնության պահպանման հարցերին և տարածաշրջանի ապագայի վերաբերյալ մտահոգություններին։ Նյութը կարևոր է ժամանակակից հակամարտությունների, փախստականների խնդիրների, մարդու իրավունքների պաշտպանության և Հարավային Կովկասի քաղաքական գործընթացների ուսումնասիրման տեսանկյունից։ Այն կարող է հետաքրքրել պատմաբաններին, քաղաքական վերլուծաբաններին, միջազգային հարաբերությունների մասնագետներին, հետազոտողներին և բոլոր նրանց, ովքեր ցանկանում են հասկանալ հակամարտությունների մարդկային ազդեցությունը։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է ցածր ինտենսիվությամբ գերբարձր հաճախականության էլեկտրամագնիսական ճառագայթման ազդեցության ուսումնասիրությանը Escherichia coli բակտերիաների կենսաբանական և ֆիզիոլոգիական հատկությունների վրա։ Հետազոտության կենտրոնում ոչ իոնացնող էլեկտրամագնիսական ազդեցությունների և մանրէային բջիջների կենսագործունեության միջև հնարավոր փոխկապակցվածությունների բացահայտումն է՝ հաշվի առնելով այն հանգամանքը, որ փոքր ինտենսիվության պայմաններում դիտվող փոփոխությունները կարող են կապված լինել ոչ միայն ջերմային, այլև բջջային համակարգերի ավելի բարդ արձագանքների հետ։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում բակտերիաների աճի և բազմացման ընդհանուր ցուցանիշների, նյութափոխանակային ակտիվության, բջջային թաղանթի գործառութային վիճակի և միջավայրային փոփոխությունների նկատմամբ արձագանքի գնահատմանը։ Մանրէային մոդելային համակարգի կիրառումը հնարավորություն է տալիս ուսումնասիրելու էլեկտրամագնիսական գործոնի և կենդանի բջջի փոխազդեցության ընդհանուր օրինաչափությունները՝ համեմատելով ազդեցության ենթարկված և համապատասխան վերահսկիչ խմբերի կենսաբանական բնութագրերը։ Կարևորվում է ճառագայթման հաճախականության, ինտենսիվության և ազդեցության տևողության նման ֆիզիկական գործոնների և կենսաբանական արձագանքի միջև կապերի տեսական վերլուծությունը՝ առանց յուրաքանչյուր դիտվող փոփոխություն ուղղակի պատճառահետևանքային ազդեցություն համարելու։ Հետազոտությունը կարող է անդրադառնալ նաև բջջային հարմարվողական արձագանքներին, օքսիդավերականգնողական գործընթացների հնարավոր փոփոխություններին և մանրէային պոպուլյացիայի ընդհանուր կենսունակության գնահատմանը։ Առանձին նշանակություն ունի արդյունքների վերարտադրելիության և վիճակագրական հիմնավորվածության հարցը, քանի որ թույլ ինտենսիվությամբ ֆիզիկական ազդեցությունների կենսաբանական հետևանքների ուսումնասիրության ժամանակ կարևոր է տարբերակել իրական օրինաչափությունները բնական կենսաբանական տատանումներից և փորձարարական պայմանների ազդեցությունից։ Նման հետազոտությունները գտնվում են կենսաֆիզիկայի, մանրէաբանության և էլեկտրամագնիսական կենսաբանության հատման տիրույթում և կարող են նպաստել ոչ իոնացնող ճառագայթման ու կենսաբանական համակարգերի փոխազդեցության մեխանիզմների ավելի ամբողջական ընկալմանը։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը նպատակաուղղված է ֆիզիկական միջավայրի և մանրէային բջիջների միջև փոխազդեցությունների ուսումնասիրմանը՝ էլեկտրամագնիսական ազդեցությունների նկատմամբ բակտերիաների արձագանքի առանձնահատկությունները գիտականորեն գնահատելու համար։

История

Աշխատությունը համաշխարհային պատմությանը նվիրված բազմահատոր պատմագիտական երկի յոթերորդ հատորի երկրորդ մասն է, որն ընդգրկված է մարդկության պատմության, ժողովուրդների և պետությունների անցյալի, քաղաքակրթությունների զարգացման ու պատմական իրադարձությունների համակարգված ներկայացմանն ուղղված ընդարձակ մտավոր ձեռնարկի կազմում։ Ստեղծագործության ընդհանուր նպատակն է ընթերցողին ներկայացնել աշխարհի պատմական ընթացքը՝ բացահայտելով տարբեր ժողովուրդների, հասարակությունների և քաղաքական կազմավորումների ձևավորման, զարգացման, փոխազդեցության ու վերափոխման հիմնական գործընթացները։ Համընդհանուր պատմության գաղափարը հիմնված է այն համոզմունքի վրա, որ մարդկության անցյալը պետք է ուսումնասիրել ոչ թե առանձին ժողովուրդների պատմությունների մեկուսացված շարադրանքով, այլ դրանց փոխադարձ կապերի, աշխարհագրական միջավայրի, քաղաքական հարաբերությունների, մշակութային փոխազդեցությունների և քաղաքակրթական զարգացումների համադրությամբ։ Աշխատության վերնագրում գործածված «Դարապատում» հասկացությունը շեշտադրում է պատմական ժամանակի հաջորդականությունը և դարերի ընթացքում տեղի ունեցած իրադարձությունների ամբողջական ներկայացման ձգտումը, իսկ համաշխարհային պատմության բնորոշումը մատնանշում է պատմագիտական ընդգրկման լայնությունը։ Հատորի բովանդակությունը պետք է դիտարկել ընդհանուր պատմական շարադրանքի շարունակականության մեջ, որտեղ տարբեր ժամանակաշրջանների ու ժողովուրդների պատմական փորձը միավորվում է մարդկության ընդհանուր անցյալի մասին ամբողջական պատկերացում ձևավորելու նպատակով։ Այսպիսի պատմագիտական աշխատությունների կարևոր խնդիրներից է քաղաքական պատմության ներկայացումը՝ պետությունների կազմավորումը, կառավարման համակարգերի փոփոխությունները, իշխանական տոհմերի գործունեությունը, պատերազմներն ու դաշինքները, տարածքային վերափոխումները և միջազգային հարաբերությունների զարգացումը։ Միաժամանակ համաշխարհային պատմության ուսումնասիրությունը ներառում է հասարակական կյանքի, կրոնական պատկերացումների, մշակութային նվաճումների, կրթության, գիտության և տնտեսական հարաբերությունների զարգացումը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են այդ գործոններն ազդել ժողովուրդների պատմական ճակատագրերի վրա։ Ստեղծագործության ճանաչողական նշանակությունը պայմանավորված է պատմական իրադարձությունները ժամանակագրական հաջորդականությամբ ընկալելու և դրանց միջև պատճառահետևանքային կապերը բացահայտելու հնարավորությամբ։ Պատմությունը ներկայացվում է որպես շարունակական գործընթաց, որտեղ անցյալի իրադարձությունները ոչ միայն արտացոլում են իրենց ժամանակաշրջանի առանձնահատկությունները, այլև պայմանավորում հետագա քաղաքական, հասարակական և մշակութային զարգացումները։ Այդ մոտեցումը ընթերցողին հնարավորություն է տալիս հասկանալու պետությունների հզորացման ու անկման, հասարակությունների վերափոխման, մշակույթների տարածման և քաղաքակրթությունների փոխազդեցության օրինաչափությունները։ Աշխատության կարևոր գաղափարական արժեքներից է պատմական հիշողության պահպանման և անցյալի փորձի ճանաչման անհրաժեշտությունը։ Համաշխարհային պատմության ուսումնասիրությունը նպաստում է ժողովուրդների միջև գոյություն ունեցող ընդհանրությունների և տարբերությունների գիտակցմանը, պատմական ժառանգության նկատմամբ հետաքրքրության ձևավորմանը և մարդկության մշակութային բազմազանության արժևորմանը։ Պատմական նյութի համադրական ներկայացումը հնարավորություն է տալիս համաշխարհային զարգացումները դիտարկել ավելի լայն աշխարհագրական ու ժամանակային շրջանակներում՝ բացահայտելով առանձին պատմական իրադարձությունների նշանակությունը համընդհանուր գործընթացների համատեքստում։ Գրական և պատմագիտական առումով աշխատությունը պատկանում է պատմական տարեգրության և համընդհանուր պատմության շարադրանքի ավանդույթին։ Այս ժանրին բնորոշ են ժամանակագրական կազմակերպումը, իրադարձությունների հաջորդական ներկայացումը, պատմական անձանց ու պետությունների գործունեության նկարագրությունը և տարբեր ժամանակաշրջանների համադրական գնահատումը։ Բազմահատոր կառուցվածքը հնարավորություն է տալիս պատմական նյութը բաժանելու առանձին ժամանակային կամ թեմատիկ հատվածների՝ պահպանելով ամբողջ երկի ներքին շարունակականությունն ու համակարգվածությունը։ Յոթերորդ հատորի երկրորդ մասը հանդես է գալիս որպես այդ ընդարձակ պատմագիտական կառույցի ինքնուրույն բաղադրիչ՝ միաժամանակ պահպանելով կապը նախորդ և հաջորդ մասերի հետ։ Համաշխարհային պատմության նմանատիպ շարադրանքները կարևոր նշանակություն են ունեցել պատմագիտական գիտելիքի տարածման, պատմական ժամանակագրության յուրացման և ընթերցողների պատմական մտածողության ձևավորման գործում։ Պատմամշակութային առումով աշխատությունը ներկայացնում է տասնիններորդ դարի հայ մտավոր կյանքի և պատմագիտական գրականության զարգացման կարևոր ուղղություններից մեկը։ Վենետիկի Սուրբ Ղազար միաբանությունը հայ պատմագրության, բանասիրության, աշխարհագրության, լեզվաբանության և կրթական մշակույթի զարգացման նշանավոր կենտրոններից էր։ Մխիթարյան միաբանության գործունեության շնորհիվ հայերեն ընթերցողը հնարավորություն էր ստանում ծանոթանալու ոչ միայն ազգային պատմությանը, այլև համաշխարհային պատմական գիտելիքին, տարբեր ժողովուրդների քաղաքակրթություններին և եվրոպական պատմագիտական մտքի ձեռքբերումներին։ Համընդհանուր պատմության ուսումնասիրությունը կարևոր էր նաև հայ հասարակության կրթական և լուսավորական առաջընթացի տեսանկյունից, քանի որ նպաստում էր ազգային պատմությունը համաշխարհային պատմական գործընթացների համատեքստում ընկալելուն։ Նման հրատարակությունները ընդլայնում էին հայերեն գիտական և ուսումնական գրականության շրջանակները, զարգացնում պատմական աշխարհայացքը և ընթերցողին հաղորդակից դարձնում համամարդկային պատմական ժառանգությանը։ Աշխատությունը արժեքավոր է հայ պատմագիտական մատենագրության, համաշխարհային պատմության հայերեն շարադրանքների, Մխիթարյան միաբանության գիտակրթական գործունեության և տասնիններորդ դարի հայ տպագրական մշակույթի ուսումնասիրության համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում պատմաբանների, հայագետների, մատենագետների, պատմական աշխարհագրությամբ զբաղվող մասնագետների, մանկավարժների և համաշխարհային քաղաքակրթությունների պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Նրա ընթերցողական նշանակությունը պայմանավորված է պատմական գիտելիքի համակարգման, անցյալի իրադարձությունների փոխկապակցված ընկալման և պատմական մտածողության զարգացման հնարավորությամբ։ Որպես բազմահատոր համաշխարհային պատմության մաս՝ այն արտացոլում է հայ լուսավորական մտքի ձգտումը՝ հայերեն լեզվով ներկայացնելու մարդկության պատմական փորձը և ազգային ընթերցողին հաղորդակից դարձնելու համաշխարհային պատմամշակութային ժառանգությանը։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է հիվանդագին ճարպակալում ունեցող անձանց մոտ ողնաշարի շարժունակության խանգարումների և հեմոդինամիկ փոփոխությունների փոխկապակցվածության ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են ողնաշարի շարժունակության սահմանափակման աստիճանը, դրա հնարավոր ազդեցությունը սրտանոթային համակարգի ֆունկցիոնալ վիճակի վրա, ինչպես նաև մարմնի ավելորդ զանգվածի և հարակից ֆիզիոլոգիական փոփոխությունների դերը հեմոդինամիկ ցուցանիշների ձևավորման մեջ։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է տարբեր կլինիկական և ֆունկցիոնալ ցուցանիշների համադրումը՝ պարզելու համար, թե ողնաշարի շարժողական հնարավորությունների փոփոխություններն ինչպիսի կապ կարող են ունենալ արյան շրջանառության, սրտի աշխատանքի և անոթային համակարգի վիճակի հետ։ Կարող են գնահատվել սրտի հաճախությունը, զարկերակային ճնշումը, սրտի պոմպային ֆունկցիայի և արյան հոսքի տարբեր ցուցանիշներ, ինչպես նաև ողնաշարի շարժունակությունը բնութագրող կլինիկական և գործիքային տվյալներ։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում հիվանդագին ճարպակալման պայմաններում առաջացող մեխանիկական և նյութափոխանակային գործոններին, որոնք կարող են միաժամանակ ազդել ինչպես հենաշարժական, այնպես էլ սրտանոթային համակարգերի վրա։ Հետազոտության համեմատական և կլինիկական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հեմոդինամիկ փոփոխությունների օրինաչափությունները, գնահատելու դրանց կապը ողնաշարի ֆունկցիոնալ խանգարումների արտահայտվածության հետ և ավելի ամբողջական պատկերացում կազմելու հիվանդների օրգանիզմում տեղի ունեցող փոխկապակցված փոփոխությունների վերաբերյալ։ Ստացված տվյալները կարող են կարևոր նշանակություն ունենալ հիվանդագին ճարպակալում ունեցող անձանց համալիր բժշկական գնահատման, հնարավոր ռիսկերի վաղ հայտնաբերման և վերականգնողական ու բուժական միջոցառումների պլանավորման համար։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել սրտաբանության, նյարդաբանության, օրթոպեդիայի, վերականգնողական բժշկության, բարիատրիկ բժշկության և ֆունկցիոնալ ախտորոշման ոլորտներում աշխատող մասնագետներին, ինչպես նաև համապատասխան բժշկական հետազոտություններով զբաղվող ուսանողներին և գիտաշխատողներին։

Сельское хозяйство

Աշխատությունը նվիրված է Սյունիքի մարզի բնակլիմայական պայմաններում գյուղատնտեսական մշակաբույսերի ոռոգման արդյունավետության գնահատմանը և ջրային ռեսուրսների օգտագործման օպտիմալացման խնդիրներին։ Գրքում ուսումնասիրվում են տարբեր մշակաբույսերի ջրապահանջը, ոռոգման ռեժիմների առանձնահատկությունները, հողի խոնավության պահպանման մեխանիզմները և ոռոգման եղանակների ազդեցությունը բերքատվության ու արտադրության արդյունավետության վրա։ Հեղինակը վերլուծում է տարածաշրջանի կլիմայական պայմանները, ջրային ռեսուրսների սահմանափակումները և գյուղատնտեսական արտադրության կազմակերպման առանձնահատկությունները՝ առաջարկելով գիտականորեն հիմնավորված մոտեցումներ ջրի խնայող օգտագործման համար։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են փորձարարական ուսումնասիրությունների արդյունքներ, մշակաբույսերի աճի ու զարգացման ցուցանիշների գնահատումներ, ինչպես նաև ոռոգման համակարգերի կատարելագործման հնարավոր ուղիներ։ Հետազոտությունը կարևոր նշանակություն ունի գյուղատնտեսների, ագրոնոմների և ջրային տնտեսության մասնագետների համար՝ նպաստելով Սյունիքի մարզում կայուն և արդյունավետ գյուղատնտեսական արտադրության զարգացմանը։

Французский

Աշխատությունը ֆրանսերենի ուսուցմանն ուղղված քերականական դասագիրք է, որը հիմնված է Հայնրիխ Գոտֆրիդ Օլենդորֆի մշակած լեզվուսուցման մեթոդի վրա։ Այս մեթոդը նախատեսում է լեզվի աստիճանական յուրացում՝ հարցուպատասխանի, թարգմանության, կրկնության և գործնական վարժությունների միջոցով։ Դասավանդման նման մոտեցումը սովորողին հնարավորություն է տալիս քերականական կանոնները յուրացնել ոչ միայն տեսական բացատրությունների, այլև դրանց շարունակական կիրառության միջոցով։ Ուսուցման շրջանակում կարևորվում են ֆրանսերենի բառապաշարը, արտասանությունն ու ուղղագրությունը, խոսքի մասերը, գոյականների և ածականների ձևերը, դերանունները, բայերի խոնարհումը, ժամանակաձևերը, նախդիրները և նախադասությունների կառուցման օրինաչափությունները։ Օլենդորֆյան մեթոդի առանձնահատկությունն այն է, որ քերականական նյութը զուգակցվում է երկխոսությունների և թարգմանական առաջադրանքների հետ՝ զարգացնելով լեզուն գործնականում կիրառելու կարողությունը։ Նման դասագրքերը նպաստել են ֆրանսերենի ինքնուրույն ուսումնասիրմանը, ընթերցանության, գրավոր խոսքի և հաղորդակցական հմտությունների զարգացմանը։ Հրատարակությունը կարևոր տեղ ունի 19-րդ դարի հայալեզու օտարալեզու ուսումնական գրականության և լեզուների դասավանդման պատմության մեջ։