Անդրկովկասյան դաշնության ստեղծումը և Հայաստանը (1921-1922թթ.)

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության լեռնահանքային արդյունաբերության արդյունավետության բարձրացման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ որպես հիմնական օրինակ դիտարկելով Սյունիքի մարզը։ Հետազոտության կենտրոնում հանքարդյունաբերության տնտեսական արդյունավետության, արտադրական ներուժի օգտագործման, ռեսուրսների կառավարման և ոլորտի զարգացմանը խոչընդոտող խնդիրների բացահայտումն է։ Սյունիքի մարզը Հայաստանի հանքարդյունաբերության կարևորագույն կենտրոններից է, ուստի տարածաշրջանի փորձի ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս գնահատելու ոլորտի նշանակությունը ոչ միայն տեղական, այլև հանրապետական տնտեսության համար։ Աշխատանքում կարող են վերլուծվել հանքային ռեսուրսների կառուցվածքը, արդյունահանման ծավալները, արտադրական կարողությունները, աշխատուժի օգտագործումը, ներդրումային գործընթացները և հանքարդյունաբերական ձեռնարկությունների տնտեսական ցուցանիշները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում այն գործոններին, որոնք ազդում են ոլորտի արդյունավետության վրա՝ տեխնոլոգիական հագեցվածություն, արտադրության կազմակերպում, սարքավորումների վիճակ, էներգիայի և այլ ռեսուրսների ծախսեր, աշխատուժի արտադրողականություն, ենթակառուցվածքների զարգացվածություն և ներդրումների հասանելիություն։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս հանքարդյունաբերությունը դիտարկել նաև Սյունիքի մարզի սոցիալ-տնտեսական զարգացման համատեքստում, քանի որ ոլորտը կապված է զբաղվածության, բնակչության եկամուտների, տեղական տնտեսության ակտիվության և համայնքների զարգացման հետ։ Միաժամանակ վերլուծվում են այն խնդիրները, որոնք կարող են սահմանափակել հանքարդյունաբերության երկարաժամկետ արդյունավետությունը, այդ թվում՝ բնական ռեսուրսների սահմանափակությունը, արդյունահանման և վերամշակման տեխնոլոգիաների կատարելագործման անհրաժեշտությունը, արտադրական ծախսերի աճը, շուկաների փոփոխականությունը և ենթակառուցվածքային սահմանափակումները։ Կարևոր ուղղություն է նաև հանքարդյունաբերության և շրջակա միջավայրի փոխազդեցության ուսումնասիրությունը, քանի որ ոլորտի արդյունավետության բարձրացումը չի կարող սահմանափակվել միայն արտադրության ծավալների ավելացմամբ։ Ռեսուրսների խնայող օգտագործումը, թափոնների կառավարումը, հողի և ջրային ռեսուրսների պահպանությունը, արտադրական անվտանգության ապահովումը և շրջակա միջավայրի վրա ազդեցության նվազեցումը ժամանակակից հանքարդյունաբերության արդյունավետության կարևոր բաղադրիչներ են։ Աշխատությունում կարող են առաջարկվել արտադրության տեխնիկական և կազմակերպական կատարելագործման, նոր տեխնոլոգիաների ներդրման, կառավարման արդյունավետության բարձրացման, ներդրումային քաղաքականության բարելավման և հանքային հումքի առավել ամբողջական վերամշակման ուղղություններ։ Սյունիքի մարզի օրինակով ստացված արդյունքները կարող են հիմք հանդիսանալ նաև Հայաստանի այլ հանքարդյունաբերական տարածաշրջանների զարգացման առանձնահատկությունների գնահատման համար։ Ուսումնասիրության գործնական նշանակությունը կայանում է նրանում, որ առաջարկվող լուծումները կարող են կիրառվել հանքարդյունաբերական ձեռնարկությունների տնտեսական գործունեության արդյունավետության բարձրացման, արտադրական ռեսուրսների օպտիմալ օգտագործման և տարածաշրջանային զարգացման ծրագրերի մշակման ժամանակ։ Աշխատությունը կարող է հետաքրքրել տնտեսագետներին, հանքարդյունաբերության մասնագետներին, տարածաշրջանային զարգացման և պետական կառավարման ոլորտի ներկայացուցիչներին, ինչպես նաև արդյունաբերության տնտեսական արդյունավետության ուսումնասիրությամբ զբաղվող հետազոտողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը նպատակ ունի բացահայտել Սյունիքի մարզի լեռնահանքային արդյունաբերության զարգացման հիմնական ներուժն ու սահմանափակումները և հիմնավորել այնպիսի տնտեսական, տեխնոլոգիական ու կառավարչական միջոցառումներ, որոնք կարող են նպաստել ոլորտի արդյունավետության, մրցունակության և երկարաժամկետ կայունության բարձրացմանը։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հանրային ծառայությունների պետական կարգավորման հիմնախնդիրների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով դրանց արդյունավետության բարձրացման և կառավարման համակարգերի կատարելագործման անհրաժեշտությունը։ Վերլուծվում են հանրային ծառայությունների ոլորտների՝ էներգետիկայի, ջրամատակարարման, տրանսպորտի, կապի և կոմունալ ծառայությունների կարգավորման գործող մեխանիզմները, դրանց արդյունավետության և թափանցիկության մակարդակը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում պետական կարգավորող մարմինների դերակատարությանը, սակագնային քաղաքականության ձևավորմանը, մրցակցային միջավայրի ապահովմանը և սպառողների շահերի պաշտպանությանը։ Ուսումնասիրությունը նաև քննարկում է միջազգային փորձի կիրառելիությունը ՀՀ պայմաններում՝ ներառյալ անկախ կարգավորիչների ինստիտուցիոնալ զարգացումը և հանրային-մասնավոր գործընկերության մեխանիզմները։ Աշխատությունը ներկայացնում է վերլուծական եզրակացություններ և գործնական առաջարկություններ, որոնք կարող են նպաստել հանրային ծառայությունների որակի բարձրացմանը, արդյունավետ կարգավորմանը և հանրային շահերի ավելի լիարժեք պաշտպանությանը Հայաստանում։

Психология

Աշխատությունը նվիրված է ընտանիքում երեխաների նկատմամբ բռնության առաջացման հոգեբանական պատճառների, դրանց ձևավորման մեխանիզմների և կանխարգելման հնարավորությունների ուսումնասիրությանը։ Դիտարկվում են ընտանեկան հարաբերությունների առանձնահատկությունները, ծնողների դաստիարակչական մոտեցումները, հուզական հաղորդակցության խանգարումները և հոգեբանական այն գործոնները, որոնք կարող են նպաստել երեխայի նկատմամբ բռնի վարքագծի դրսևորմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ծնողական սթրեսի, չլուծված ընտանեկան հակասությունների, միջսերնդային վարքային օրինաչափությունների, սոցիալական պայմանների և հոգեբանական դժվարությունների փոխազդեցությանը։ Քննարկվում են ֆիզիկական, հոգեբանական և հուզական բռնության դրսևորումները, դրանց ազդեցությունը երեխայի անձնային զարգացման, ինքնագնահատականի, հուզական անվտանգության և սոցիալական հարաբերությունների վրա։ Անդրադարձ է կատարվում երեխաների հոգեբանական պաշտպանության, ընտանեկան առողջ միջավայրի ձևավորման, ծնողավարման դրական մեթոդների և մասնագիտական աջակցության նշանակությանը։ Կարևորվում են բռնության ռիսկային գործոնների վաղ հայտնաբերումը, հոգեբանական խորհրդատվության, սոցիալական աջակցության և միջմասնագիտական համագործակցության հնարավորությունները։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել հոգեբանների, սոցիալական աշխատողների, մանկավարժների, երեխաների իրավունքների պաշտպանության մասնագետների, ընտանեկան խորհրդատուների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Литература

Աշխատությունը ներկայացնում է հայ դասական արձակի նշանավոր ներկայացուցիչ Նար-Դոսի վեպերի ժանրային առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությունը՝ բացահայտելով հեղինակի ստեղծագործական մտածողության, գեղարվեստական սկզբունքների և վիպական կառուցվածքի յուրահատկությունները։ Վերլուծվում են վեպերի թեմատիկ բազմազանությունը, կերպարների հոգեբանական խորությունը, սյուժետային կազմակերպման առանձնահատկությունները, պատմողական եղանակները և սոցիալական ու բարոյական խնդիրների գեղարվեստական արտացոլումը։ Ուսումնասիրությունը դիտարկում է Նար-Դոսի վեպերի տեղն ու նշանակությունը հայ իրապաշտական գրականության զարգացման համատեքստում՝ ներկայացնելով դրանց ժանրային զարգացման միտումները, ազգային գրական ավանդույթների շարունակականությունն ու նորարարական դրսևորումները։ Գիրքը հիմնված է գրականագիտական վերլուծությունների և համեմատական դիտարկումների վրա՝ ընթերցողին առաջարկելով ամբողջական պատկերացում հեղինակի վիպական արվեստի առանձնահատկությունների և հայ վեպի պատմության մեջ նրա ունեցած կարևոր դերի մասին։ Հրատարակությունը նախատեսված է գրականագետների, հայ բանասիրության մասնագետների, դասախոսների, ուսանողների և հայ դասական գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

История

Աշխատությունը նվիրված է հայոց մշակույթում ավանդական և արդիական երևույթների փոխհարաբերության, դրանց շարունակականության ու փոխակերպումների ուսումնասիրությանը։ Գրքում մշակութային զարգացումը դիտարկվում է պատմական և հասարակական փոփոխությունների համատեքստում՝ անդրադառնալով այն գործընթացներին, որոնց միջոցով ավանդույթները պահպանվում, վերաիմաստավորվում և հարմարվում են նոր ժամանակների պահանջներին։ Ուշադրության կենտրոնում են ազգային մշակութային ինքնության ձևավորման ու պահպանման խնդիրները, պատմականորեն ժառանգված արժեքների դերը հասարակական կյանքում, ինչպես նաև արդիականացման ազդեցությունը կենցաղի, սովորույթների, ծեսերի, մտածողության և մշակութային ինքնարտահայտման տարբեր ձևերի վրա։ Ավանդականն ու արդիականը ներկայացվում են ոչ թե որպես իրար բացառող հակադրություններ, այլ որպես փոխազդող և փոխադարձաբար պայմանավորող երևույթներ, որոնց հարաբերակցությունն արտահայտում է մշակույթի զարգացման ընթացքը։ Այս դիտանկյունը հնարավորություն է տալիս քննելու ազգային ժառանգության պահպանության, նոր մշակութային ձևերի առաջացման և հասարակության փոփոխվող արժեքային համակարգի հարցերը։ Հատուկ նշանակություն ունի հայոց մշակույթի առանձնահատկությունների ուսումնասիրությունը՝ համադրելով պատմական փորձը, հասարակական միջավայրը և ժամանակակից իրականության մարտահրավերները։ Գիրքը արժեքավոր նյութ է հայ մշակույթի պատմության, ազգագրության, մշակութաբանության և ազգային ինքնության արդի դրսևորումների ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետների, ուսանողների ու ընթերցողների համար։

Биология

Աշխատությունը նվիրված է Իրանի Սարի քաղաքի դպրոցների IX-XI դասարանների աշակերտների սիրտ-անոթային համակարգի տարիքային և գենդերային փոփոխությունների ուսումնասիրությանը՝ ուսումնական ծանրաբեռնվածության և քննական մտահուզական լարվածության պայմաններում։ Գրքում վերլուծվում են դեռահասների սիրտ-անոթային համակարգի ֆունկցիոնալ ցուցանիշները, դրանց փոփոխությունները տարբեր տարիքային խմբերում և տղաների ու աղջիկների օրգանիզմների առանձնահատկությունները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է ուսումնական գործընթացի ինտենսիվության, քննությունների ժամանակ առաջացող հոգեբանական լարվածության և սթրեսային գործոնների ազդեցությունը սրտի աշխատանքի, զարկերակային ճնշման և այլ ֆիզիոլոգիական ցուցանիշների վրա։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են հետազոտական տվյալներ, առողջական վիճակի գնահատման մեթոդներ և դպրոցական միջավայրում սովորողների առողջության պահպանմանն ուղղված հիգիենիկ մոտեցումներ։ Ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի դպրոցական բժշկության, տարիքային ֆիզիոլոգիայի և առողջապահության ոլորտների մասնագետների համար՝ նպաստելով դեռահասների առողջության վերահսկման, ուսումնական պայմանների բարելավման և սթրեսի կանխարգելման գիտական հիմքերի ձևավորմանը։