Անձի հոգեբանական առանձնահատկությունների դերը սուիցիդալ վարքի պատճառականության շղթայում

Մշակույթ

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանում 1960–1980-ական թվականներին դիզայնի՝ որպես ինքնուրույն գեղարվեստական և մասնագիտական ոլորտի ձևավորման գործընթացի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով դրա զարգացման վրա ազդած գեղարվեստակիրառական, մշակութային, հասարակական և պատմական նախադրյալները։ Հետազոտության հեղինակը Լիլիթ Ռաֆայելի Մելիքյանն է, իսկ աշխատանքը պաշտպանվել է 2014 թվականի հունիսի 12-ին ՀՀ ԳԱԱ Արվեստի ինստիտուտում՝ «Կերպարվեստ, դեկորատիվ և կիրառական արվեստ, դիզայն» մասնագիտությամբ։ Ուսումնասիրության ժամանակագրական շրջանակը ներառում է խորհրդային Հայաստանի մշակութային կյանքի կարևոր մի փուլ, երբ արդյունաբերության, քաղաքաշինության, կենցաղի, արտադրության և հասարակական միջավայրի փոփոխությունները նոր պահանջներ էին առաջադրում առարկայական և տեսողական միջավայրի կազմակերպման նկատմամբ։ Այս պայմաններում դիզայնը աստիճանաբար առանձնանում էր զուտ դեկորատիվ-կիրառական գործունեությունից և ձեռք էր բերում ավելի լայն գործառույթ՝ կապված մարդու առօրյա միջավայրի, արտադրանքի, հանրային տարածքների, գրաֆիկական հաղորդակցության և արդյունաբերական արտադրության գեղարվեստական կազմակերպման հետ։ Աշխատանքում կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել դեկորատիվ և կիրառական արվեստի ավանդույթների ազդեցության ուսումնասիրությունը, քանի որ հայկական գեղարվեստական մշակույթում ձևավորված նյութերի, զարդանախշերի, գունային լուծումների, ձեռարվեստի և ազգային պատկերային մտածողության փորձը հիմք էր ստեղծում նոր մասնագիտական դիզայնի լեզվի ձևավորման համար։ Միաժամանակ հետազոտությունը դիտարկում է խորհրդային արդիականացման ազդեցությունը, որի պայմաններում զանգվածային արտադրության, նոր նյութերի և տեխնոլոգիաների տարածումը փոխում էր առարկաների և միջավայրերի գեղագիտական ընկալումը։ Դիզայնի զարգացման կարևոր նախադրյալներից էր նաև արդյունաբերական արտադրության ընդլայնումը, քանի որ արտադրանքի զանգվածային թողարկումը պահանջում էր ոչ միայն տեխնիկական, այլև ձևագեղագիտական լուծումներ՝ հաշվի առնելով օգտագործողի հարմարավետությունը, արտադրանքի արտաքին տեսքը, նյութի հատկությունները և արտադրական հնարավորությունները։ Ուսումնասիրության շրջանակում կարող են վերլուծվել նաև կենցաղային առարկաների, կահույքի, արտադրանքի ձևավորման, ցուցադրական միջավայրերի, փաթեթավորման, գրաֆիկական նյութերի և այլ կիրառական ոլորտների գեղարվեստական առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այն հարցին, թե ինչպես էին ազգային գեղարվեստական ավանդույթները համադրվում ժամանակակից ձևաստեղծման սկզբունքների հետ։ Այս համադրությունը հնարավորություն էր տալիս ստեղծելու նոր գեղարվեստական լեզու, որը միաժամանակ արձագանքում էր ժամանակակից տեխնիկական և սոցիալական պահանջներին և պահպանում էր հայկական մշակութային ինքնատիպության որոշակի դրսևորումներ։ Հասարակական նախադրյալների ուսումնասիրությունը ևս առանցքային նշանակություն ունի, քանի որ դիզայնի զարգացումը պայմանավորված էր ոչ միայն արվեստի ներքին գործընթացներով, այլև հասարակության կենսակերպի, սպառման մշակույթի, քաղաքային միջավայրի և առօրյա պահանջների փոփոխությամբ։ Երևանում և Հայաստանի մյուս քաղաքներում նոր բնակելի ու հասարակական տարածքների, արտադրական ձեռնարկությունների և մշակութային հաստատությունների զարգացումը ձևավորում էր նոր միջավայր, որի կազմակերպման մեջ աստիճանաբար մեծանում էր դիզայներական մտածողության նշանակությունը։ Ժամանակաշրջանի ճարտարապետական և քաղաքաշինական զարգացումները նույնպես կարևոր համատեքստ են, քանի որ ինտերիերի, կահավորման, ցուցանակների, գրաֆիկական ձևավորման և հանրային միջավայրի տարրերը փոխկապակցված էին կառուցված տարածքի ընդհանուր գեղագիտական կերպարի հետ։ Հետազոտության գիտական արժեքը կայանում է նրանում, որ այն դիզայնի ձևավորումը դիտարկում է բազմակողմանի՝ արվեստագիտական գործընթացները կապելով սոցիալական, տնտեսական, տեխնոլոգիական և մշակութային փոփոխությունների հետ։ Այս մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչու հենց այդ ժամանակաշրջանում ձևավորվեցին դիզայնի զարգացման համար անհրաժեշտ պայմաններ և ինչպես փոխվեց հասարակության վերաբերմունքը առարկայական միջավայրի գեղագիտական ու գործառական կազմակերպման նկատմամբ։ Աշխատությունը կարևոր է նաև հայկական դիզայնի պատմության վերականգնման տեսանկյունից, քանի որ 1960–1980-ական թվականների փորձը հետագայում դարձավ անկախ Հայաստանի դիզայնի զարգացման նախադրյալներից մեկը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են հետաքրքրել արվեստաբաններին, դիզայներներին, ճարտարապետներին, մշակույթի պատմաբաններին և խորհրդահայ արվեստի ուսումնասիրությամբ զբաղվող մասնագետներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը բացահայտում է Հայաստանում դիզայնի ձևավորման պատմական ընթացքը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են հայկական դեկորատիվ-կիրառական արվեստի ժառանգությունը, խորհրդային արդյունաբերական ու քաղաքային արդիականացումը, հասարակական կյանքի փոփոխությունները և նոր գեղարվեստական պահանջները փոխազդելով նպաստել ժամանակակից դիզայներական մտածողության կայացմանը

Մաթեմատիկա

Ուսումնասիրությունը նվիրված է երկչափ դիէլեկտրիկ պարբերական կառուցվածքների տեսական և կիրառական հետազոտությանը՝ հատկապես միկրոալիքային տիրույթում դրանց էլեկտրամագնիսական հատկությունների և հնարավոր կիրառությունների ուսումնասիրմանը։ Աշխատության հիմքում ընկած է պարբերական կառուցվածքների միջոցով էլեկտրամագնիսական ալիքների տարածման, փոխազդեցության և կառավարման օրինաչափությունների բացահայտումը։ Դիտարկվում են կառուցվածքների երկրաչափական և նյութական պարամետրերի ազդեցությունը դրանց էլեկտրադինամիկական բնութագրերի վրա, ինչպես նաև ռեզոնանսային երևույթները, հաճախականային ընտրողականությունը, ալիքների անդրադարձման և փոխանցման առանձնահատկությունները։ Ուսումնասիրությունը կարևոր է միկրոալիքային սարքերի և համակարգերի նախագծման տեսանկյունից, քանի որ պարբերական դիէլեկտրիկ միջավայրերը հնարավորություն են տալիս նպատակային ձևով կառավարել էլեկտրամագնիսական ճառագայթման տարածումն ու փոխազդեցությունը նյութի հետ։ Աշխատության շրջանակում կարող են քննարկվել մոդելավորման և հաշվարկային մեթոդներ, որոնց միջոցով գնահատվում են կառուցվածքների էլեկտրամագնիսական պարամետրերը և ուսումնասիրվում դրանց վարքը տարբեր հաճախականային պայմաններում։ Հատուկ նշանակություն ունի ստացված արդյունքների կիրառական ներուժը՝ կապված միկրոալիքային ֆիլտրերի, ռեզոնատորների, ալիքատարային համակարգերի, սենսորների, անտենային տեխնոլոգիաների և էլեկտրամագնիսական ալիքների կառավարման այլ սարքերի հետ։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել ֆիզիկոսներին, ռադիոֆիզիկայի և միկրոալիքային տեխնիկայի մասնագետներին, էլեկտրատեխնիկներին, նյութագետներին, ինչպես նաև համապատասխան մասնագիտությունների ասպիրանտներին և ուսանողներին։ Այն արժեքավոր է հատկապես պարբերական էլեկտրամագնիսական միջավայրերի, դիէլեկտրիկ կառուցվածքների և միկրոալիքային տեխնոլոգիաների տեսական ու գործնական խնդիրներն ուսումնասիրելու համար։

Տնտեսագիտություն

Հրատարակությունը ներկայացնում է գիտատեխնիկական առաջընթացի և դրա ազդեցության վերաբերյալ գրականության հանձնարարական ցանկ՝ Հայաստանի ժողովրդական տնտեսության զարգացման համատեքստում։ Նյութը նպատակ ունի ընթերցողին ուղղորդել համապատասխան գրականության ընտրության հարցում՝ ընդգրկելով գիտության, տեխնիկայի, արտադրության կազմակերպման, նորարարությունների և տնտեսության տարբեր ճյուղերում տեխնիկական վերազինման վերաբերյալ աշխատություններ։ Ցանկում ընդգրկված նյութերը կարող են անդրադառնալ գիտական հայտնագործությունների և տեխնիկական նորամուծությունների ներդրմանը արտադրական գործընթացներում, աշխատանքի արտադրողականության բարձրացմանը, արտադրության արդյունավետության բարելավմանը և տնտեսության զարգացման վրա գիտատեխնիկական գործոնի ազդեցությանը։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի Հայաստանի պայմաններում գիտության և արտադրության փոխկապակցվածության ուսումնասիրությունը, ինչպես նաև տեխնիկական առաջընթացի կիրառումը արդյունաբերության, գյուղատնտեսության, էներգետիկայի, տրանսպորտի և տնտեսության այլ ոլորտներում։ Գրականության հանձնարարական ցանկը կարող է ծառայել որպես կողմնորոշիչ աղբյուր ուսանողների, մասնագետների, գիտաշխատողների, գրադարանավարների և թեմայով հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ հնարավորություն տալով համակարգված կերպով ծանոթանալ գիտատեխնիկական առաջընթացի վերաբերյալ առկա մասնագիտական գրականությանը և ուսումնասիրել դրա տնտեսական ու հասարակական նշանակությունը։

Ինֆորմատիկա

Աշխատությունը նվիրված է փորձարարական տվյալների հիման վրա բազմաչափ համակարգերի կառավարման դինամիկական մոդելների մշակման տեսական և գործնական խնդիրների ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է իրական համակարգերի փորձարարական դիտարկումների և չափումների արդյունքների միջոցով կառուցել այնպիսի մաթեմատիկական մոդելներ, որոնք հնարավորինս ճշգրիտ կարտացոլեն համակարգի դինամիկական վարքը և կարող են կիրառվել կառավարման խնդիրների լուծման համար։ Աշխատության շրջանակում ուսումնասիրվում են բազմամուտք և բազմաելք համակարգերի առանձնահատկությունները, համակարգի մուտքային և ելքային ազդանշանների միջև փոխկապակցվածությունը, դինամիկական գործընթացների նույնականացման մեթոդները և փորձարարական տվյալների մշակման սկզբունքները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մոդելի կառուցվածքի ընտրությանը, պարամետրերի գնահատմանը, չափումների սխալների և աղմուկների ազդեցության նվազեցմանը, ինչպես նաև ստացված մոդելների համապատասխանության և ճշգրտության գնահատմանը։ Հետազոտության կարևոր ուղղություն է կառուցված մոդելների կիրառումը կառավարման ալգորիթմների մշակման և համակարգի աշխատանքի օպտիմալացման գործընթացում։ Փորձարարական տվյալների վրա հիմնված մոտեցումը հնարավորություն է տալիս հաշվի առնել իրական օբյեկտների վարքի այն առանձնահատկությունները, որոնք միշտ չէ, որ հնարավոր է ամբողջությամբ նկարագրել միայն տեսական մոդելներով։ Աշխատության մեջ դիտարկվող մեթոդները կարող են կիրառվել արդյունաբերական, տեխնոլոգիական, էներգետիկ և այլ բարդ համակարգերի կառավարման խնդիրներում, որտեղ անհրաժեշտ է միաժամանակ հաշվի առնել բազմաթիվ փոխկապակցված մուտքեր և ելքեր։ Ուսումնասիրության արդյունքները կարող են նպաստել կառավարման համակարգերի մոդելավորման, նույնականացման և ավտոմատ կառավարման արդյունավետության բարձրացմանը։ Աշխատանքը կարող է հետաքրքրել կառավարման տեսության, ավտոմատացման, համակարգերի նույնականացման, մաթեմատիկական մոդելավորման և ինժեներական կիբեռնետիկայի ոլորտների մասնագետներին, հետազոտողներին և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողներին։

Գրականություն

Այս թեման վերաբերում է Վահան Տերյանի ստեղծագործական ժառանգության այն հատվածին, որը երկար ժամանակ մնացել է գրական շրջանառությունից դուրս կամ հայտնի է դարձել հետագայում՝ որպես անտիպ և քիչ ուսումնասիրված նյութ։ Այդ էջերը ներառում են նրա նամակագրությունը, մամուլի հոդվածները, գրական գրախոսությունները և տարբեր ձեռագրային նյութեր, որոնք բացահայտում են Տերյանի ոչ միայն բանաստեղծական, այլ նաև մտավոր-հասարակական գործունեությունը։ Նամակներում երևում է նրա անձնական ու ստեղծագործական որոնումների ընթացքը, կապերը ժամանակի գրական և քաղաքական գործիչների հետ, ինչպես նաև հոգեբանական վիճակը տարբեր փուլերում։ Հոդվածներն ու գրախոսությունները վկայում են Տերյանի ակտիվ մասնակցությունը գրական կյանքի քննարկումներին, նրա գեղագիտական դիրքորոշումները և նոր գրական ուղղությունների նկատմամբ վերաբերմունքը։ Անտիպ նյութերը կարևոր են նաև այն պատճառով, որ լրացնում են նրա հրապարակված ստեղծագործությունների գաղափարական և կենսագրական ենթատեքստը՝ ցույց տալով բանաստեղծի մտածողության զարգացումը և ժամանակի մշակութային միջավայրը։ Այս աղբյուրները հնարավորություն են տալիս ավելի ամբողջական պատկերացում կազմել Տերյանի՝ որպես ոչ միայն քնարերգու, այլ նաև մտավորական և գրական քննադատի մասին, ինչպես նաև վերարժևորել նրա դերը հայ գրականության պատմության մեջ։

Պատմություն

Այս աշխատությունը վերաբերում է Հայաստանի քաղաքներում միգրացիոն և էթնոսոցիալական գործընթացների ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով բնակչության տեղաշարժերի, քաղաքային միջավայրի սոցիալական կառուցվածքի և էթնիկ խմբերի փոխազդեցության դինամիկան։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է վերլուծել, թե ինչպես են ներքին և արտաքին միգրացիոն հոսքերը ազդում քաղաքների ժողովրդագրական կազմի, սոցիալական ինտեգրման գործընթացների և էթնիկ հարաբերությունների ձևավորման վրա Հայաստանում։ Ուսումնասիրվում են միգրացիայի հիմնական պատճառները՝ տնտեսական անհավասարություն, զբաղվածության հնարավորություններ, կրթական կենտրոնների կենտրոնացում և տարածաշրջանային զարգացման տարբերություններ, որոնք նպաստում են բնակչության կենտրոնացմանը խոշոր քաղաքներում, հատկապես Երևանում։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում էթնոսոցիալական հարաբերություններին՝ տարբեր էթնիկ խմբերի համակեցության ձևերին, սոցիալական ինտեգրման մակարդակին և մշակութային փոխազդեցություններին քաղաքային միջավայրում։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է միգրացիայի ազդեցությունը սոցիալական շերտավորման, քաղաքային ենթակառուցվածքների ծանրաբեռնվածության և բնակարանային շուկայի փոփոխությունների վրա։ Միաժամանակ վերլուծվում են պետական քաղաքականության միջոցառումները՝ ուղղված միգրացիոն հոսքերի կարգավորմանը, տարածաշրջանային զարգացման խթանմանը և սոցիալական համախմբվածության ապահովմանը։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի սոցիոլոգիայի և քաղաքային ուսումնասիրությունների համար՝ նպաստելով Հայաստանի քաղաքներում տեղի ունեցող միգրացիոն և էթնոսոցիալական գործընթացների խորքային ընկալմանը։