Անձնակազմի շեղվող վարքագծի կանխարգելման և կառավարման առանձնահատկությունները ՀՀ կազմակերպություններում

Право

Իրավագիտական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում բնակելի տարածության օգտագործման իրավունքի իրավական բնույթի, իրականացման պայմանների և պաշտպանության մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Քննության են առնվում բնակելի տարածության նկատմամբ սեփականության իրավունքի և օգտագործման իրավունքի փոխհարաբերությունները, այդ իրավունքների ծագման, փոփոխման ու դադարման իրավական հիմքերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում սեփականատիրոջ և բնակելի տարածությունն օգտագործող անձանց իրավունքների ու օրինական շահերի հավասարակշռման, ընտանեկան հարաբերություններից բխող օգտագործման իրավունքի և բնակարանային վեճերի կարգավորման խնդիրներին։ Վերլուծվում են համապատասխան քաղաքացիաիրավական նորմերի կիրառման առանձնահատկությունները, պայմանագրային հարաբերությունները և դատական պաշտպանության հնարավոր միջոցները։ Քննարկվում են նաև բնակելի տարածությունից օգտվելու սահմանափակումների, օգտագործման իրավունքի դադարեցման և անձանց բնակարանային շահերի պաշտպանության հետ կապված իրավական հարցերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու գործող իրավակարգավորման խնդրահարույց կողմերը և ձևակերպելու դրա կատարելագործմանն ուղղված տեսական ու գործնական մոտեցումներ։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել քաղաքացիական իրավունքի, բնակարանային իրավունքի և անշարժ գույքի իրավական հարաբերությունների ոլորտների մասնագետների ու հետազոտողների համար։

Литература

Աշխատությունը նվիրված է XI դարի հայ միջնադարյան պատմագրական արձակի գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը՝ պատմական շարադրանքը դիտարկելով ոչ միայն որպես անցյալի իրադարձությունների մասին տեղեկություններ պահպանող աղբյուր, այլև որպես ինքնուրույն գրական կառուցվածք ունեցող ստեղծագործություն։ Հետազոտության առանցքում պատմական նյութի գեղարվեստական կազմակերպման սկզբունքներն են, հեղինակի պատմողական եղանակը, կերպարաստեղծման միջոցները, լեզվաոճական համակարգը և իրադարձությունների հեղինակային մեկնաբանության ձևերը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում պատմագրության և գեղարվեստական գրականության փոխհարաբերությանը՝ բացահայտելով, թե ինչպես են իրական պատմական դեպքերի նկարագրությանը միանում հուզական գնահատականները, պատկերավոր խոսքը, խորհրդանշական շերտերը և բարոյափիլիսոփայական ընդհանրացումները։ Քննվում է պատմողի կերպարը, նրա վերաբերմունքը ներկայացվող իրադարձություններին և այն եղանակները, որոնց միջոցով պատմական ժամանակաշրջանի ողբերգական իրողությունները վերածվում են գրականորեն ամբողջական պատումի։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ողբերգականության և դրամատիզմի դրսևորումներին, որոնք պայմանավորում են պատմողական նյութի հուզական լարվածությունը և նպաստում պատմական իրադարձությունների մարդկային հետևանքների ընդգծմանը։ Ուսումնասիրվում են կերպարների բնութագրման սկզբունքները, անհատական ու հավաքական կերպարների հարաբերակցությունը, ինչպես նաև հասարակության տարբեր խմբերի ներկայացման առանձնահատկությունները։ Լեզվաոճական վերլուծության շրջանակում դիտարկվում են պատկերավոր արտահայտությունները, համեմատությունները, փոխաբերությունները, հակադրությունները, կրկնությունները և հռետորական կառուցվածքները՝ որպես պատմողական ազդեցությունն ուժեղացնող միջոցներ։ Առանձին ուշադրության է արժանանում աստվածաշնչյան ու քրիստոնեական պատկերային համակարգի ազդեցությունը, որի միջոցով պատմական իրադարձությունները կարող են ստանալ բարոյական և խորհրդանշական մեկնաբանություն։ Հետազոտվում են նաև ժամանակի, տարածության և պատմական հիշողության գեղարվեստական կազմակերպման առանձնահատկությունները՝ պարզելու համար, թե ինչպես է պատմիչը կառուցում իր դարաշրջանի ամբողջական պատկերը։ Կարևորվում է ստեղծագործության ժանրային բնույթի հարցը, քանի որ պատմագրական փաստագրությունը, վկայությունը, ողբերգական պատումը և գրական պատկերավորությունը հանդես են գալիս փոխկապակցված ձևով։ Գրականագիտական մոտեցումը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու հեղինակի անհատական ոճը և նրա տեղը հայ միջնադարյան արձակի զարգացման համատեքստում։ Աշխատությունն ընդհանուր առմամբ նպաստում է հայ միջնադարյան պատմագրության գեղարվեստական արժեքի առավել ամբողջական ընկալմանը՝ ցույց տալով պատմական հիշողության, հեղինակային աշխարհընկալման և գրական արտահայտչամիջոցների սերտ փոխազդեցությունը։

Право

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է վարչական դատավարությունում «ex officio» սկզբունքի՝ այսինքն գործի ի պաշտոնե քննության դերի և իրականացման մեխանիզմների ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում է, թե ինչպես է դատարանը վարչական գործերով գործում նախաձեռնողական սկզբունքով՝ սեփական նախաձեռնությամբ պարզելով գործի համար էական հանգամանքները, հավաքելով և գնահատելով ապացույցները և ապահովելով արդար դատաքննության իրականացումը։ Հեղինակը ներկայացնում է վարչական դատավարության առանձնահատկությունները՝ համեմատելով այն քաղաքացիական և քրեական դատավարական մոդելների հետ, ինչպես նաև քննարկում է դատական ակտիվության և կողմերի մրցակցային սկզբունքի միջև հավասարակշռության հարցերը։ Աշխատությունում հատուկ ուշադրություն է դարձվում մարդու իրավունքների պաշտպանության երաշխիքներին, պետական մարմինների գործողությունների իրավաչափության վերահսկմանը և դատական վերահսկողության արդյունավետության բարձրացմանը։ Վերլուծվում են նաև եվրոպական դատավարական փորձը և միջազգային իրավական չափանիշները՝ կապված վարչական արդարադատության կազմակերպման հետ։ Գիրքը նախատեսված է իրավաբանների, դատավորների, փաստաբանների, պետական ծառայողների, իրավաբանական ֆակուլտետների ուսանողների և վարչական իրավունքի հետազոտողների համար՝ առաջարկելով թե՛ տեսական հիմքեր, թե՛ գործնական մոտեցումներ սկզբունքի կիրառման վերաբերյալ։

Социология

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում հաշմանդամություն ունեցող անձանց սոցիալական պաշտպանության արդիական մոտեցումների ուսումնասիրությանը և դրանց արդյունավետ իրագործման հնարավորությունների ու հեռանկարների վերլուծությանը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է բացահայտել սոցիալական պաշտպանության այնպիսի համակարգերի և մեխանիզմների անհրաժեշտությունը, որոնք հաշմանդամություն ունեցող անձանց կապահովեն ոչ միայն սոցիալական աջակցության որոշակի ձևերով, այլև հասարակական կյանքին լիարժեք և հավասար մասնակցության իրական հնարավորություններով։ Աշխատության հիմքում ընկած է հաշմանդամության նկատմամբ ժամանակակից մոտեցումը, որի շրջանակում շեշտը տեղափոխվում է միայն բժշկական կամ խնամակալական ընկալումներից դեպի մարդու իրավունքների, սոցիալական ներառման, հավասար հնարավորությունների և անկախ կյանքի սկզբունքները։ Այս տեսանկյունից հաշմանդամություն ունեցող անձը դիտարկվում է ոչ թե պարզապես սոցիալական աջակցության ստացող, այլ հասարակության լիարժեք անդամ, որի իրավունքների իրացման համար անհրաժեշտ է վերացնել ֆիզիկական, տեղեկատվական, կրթական, տնտեսական և սոցիալական խոչընդոտները։ Ուսումնասիրության կարևոր ուղղություններից է սոցիալական պաշտպանության գործող համակարգի վերլուծությունը՝ ներառելով պետական նպաստները, սոցիալական ծառայությունները, վերականգնողական ծրագրերը, զբաղվածությանն աջակցող միջոցառումները, առողջապահական և կրթական ծառայությունների հասանելիությունը և սոցիալական աջակցության այլ ձևերը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում սոցիալական պաշտպանության հասցեականության, արդյունավետության և մատչելիության խնդիրներին, ինչպես նաև այն հանգամանքին, թե որքանով են գործող մեխանիզմները համապատասխանում հաշմանդամություն ունեցող անձանց իրական կարիքներին։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ կարող է զբաղեցնել ներառական կրթության, մասնագիտական ուսուցման և զբաղվածության հիմնախնդիրը, քանի որ տնտեսական ինքնուրույնությունը և աշխատանքային շուկայում հավասար մասնակցությունը սոցիալական ներառման առանցքային պայմաններից են։ Միաժամանակ ուսումնասիրվում են մատչելի միջավայրի ստեղծման, հասարակական տրանսպորտի, շենքերի և տեղեկատվական համակարգերի հասանելիության հարցերը, որոնք անմիջականորեն ազդում են մարդու ինքնուրույնության և հասարակական կյանքում մասնակցության հնարավորությունների վրա։ Հետազոտության շրջանակում կարող են դիտարկվել նաև ընտանիքի, համայնքի, հասարակական կազմակերպությունների և պետական կառույցների դերերն ու փոխգործակցությունը սոցիալական պաշտպանության համակարգում։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի սոցիալական ծառայությունների ապակենտրոնացման և համայնքային մակարդակում դրանց հասանելիության հարցը, քանի որ արդյունավետ աջակցությունը պետք է հնարավորինս մոտ լինի անձի բնակության և առօրյա կյանքի միջավայրին։ Աշխատությունը կարող է անդրադառնալ նաև խտրականության, սոցիալական մեկուսացման, աղքատության, գործազրկության և հասարակական կարծրատիպերի խնդիրներին, որոնք հաճախ սահմանափակում են հաշմանդամություն ունեցող անձանց լիարժեք ինտեգրումը հասարակության մեջ։ Հեռանկարային ուղղությունների շարքում կարևոր են անհատականացված սոցիալական ծառայությունների զարգացումը, անկախ կյանքի հնարավորությունների ընդլայնումը, անձի ինքնորոշման և որոշումների կայացման իրավունքի ապահովումը, թվային և ֆիզիկական հասանելիության բարելավումը, ինչպես նաև պետական և հասարակական կառույցների համագործակցության ամրապնդումը։ Աշխատության գործնական նշանակությունն այն է, որ դրա արդյունքները կարող են օգտագործվել սոցիալական քաղաքականության կատարելագործման, սոցիալական ծառայությունների արդյունավետության բարձրացման և ներառական հասարակության ձևավորմանն ուղղված ծրագրերի մշակման ընթացքում։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել սոցիալական քաղաքականության մասնագետներին, սոցիալական աշխատողներին, իրավաբաններին, պետական կառավարման և տեղական ինքնակառավարման մարմինների ներկայացուցիչներին, հասարակական կազմակերպություններին, հետազոտողներին և սոցիալական պաշտպանության ոլորտով հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը հաշմանդամություն ունեցող անձանց սոցիալական պաշտպանությունը դիտարկում է որպես մարդու իրավունքների և սոցիալական արդարության ապահովման համակարգային խնդիր՝ ընդգծելով պետական քաղաքականության, ծառայությունների, ներառական միջավայրի և հասարակական վերաբերմունքի փոխկապակցված բարեփոխումների անհրաժեշտությունը։

Лингвистика

Այս աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից անգլերենի բառակազմական համակարգում արտահայտչականության դրսևորման եղանակների ուսումնասիրությանը՝ լեզվական միավորների միջոցով հուզական, գնահատողական և ոճական նշանակությունների փոխանցման տեսանկյունից։ Հետազոտության շրջանակում արտահայտչականությունը դիտարկվում է որպես լեզվական երևույթ, որի միջոցով խոսողը կամ գրողը կարող է ոչ միայն անվանել առարկա, երևույթ կամ գործողություն, այլև արտահայտել իր վերաբերմունքը, հուզական գնահատականը կամ հաղորդակցական նպատակը։ Ուսումնասիրության հիմնական ուղղություններից է անգլերենի բառակազմական միջոցների վերլուծությունը և դրանց մասնակցությունը արտահայտչական իմաստի ձևավորմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ածանցմանը, բառաբարդմանը, կրճատումներին, փոխառություններին, նորաբանությունների ստեղծմանը և այլ բառակազմական գործընթացներին, որոնց արդյունքում կարող են առաջանալ արտահայտչական կամ ոճականորեն նշված բառային միավորներ։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում է նաև այն հարցը, թե ինչպես են բառի կառուցվածքային բաղադրիչները, դրանց համադրությունը և բառակազմական մոդելը ազդում բառի իմաստային և գնահատողական ներուժի վրա։ Կարևորվում է արտահայտչականության կապը լեզվի տարբեր գործառական ոճերի հետ, քանի որ նույն բառակազմական միջոցը կարող է տարբեր ազդեցություն ունենալ խոսակցական, գեղարվեստական, հրապարակախոսական, գիտական կամ այլ տիպի խոսքում։ Հետազոտությունը կարող է ներառել արտահայտչական բառակազմության օրինակների դասակարգում՝ ըստ դրանց հուզական, գնահատողական, հեգնական, նվաստացուցիչ, դրական կամ այլ իմաստային երանգների։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում նորաբանությունների և ժամանակակից հասարակական ու մշակութային փոփոխությունների ազդեցությանը, քանի որ նոր երևույթների և հասկացությունների անվանումը հաճախ ուղեկցվում է արտահայտչական նոր ձևերի առաջացմամբ։ Ուսումնասիրության ընթացքում կարող են համադրվել բառի ուղղակի բառային իմաստը և դրա բառակազմական կառուցվածքից կամ համատեքստից բխող լրացուցիչ արտահայտչական բաղադրիչները։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու բառակազմության և իմաստաբանության փոխկապակցվածությունը և ցույց տալու, որ բառի կառուցվածքը կարող է կարևոր դեր ունենալ ոչ միայն նոր անվանում ստեղծելու, այլև խոսքի հուզական ու ոճական ազդեցությունն ուժեղացնելու գործում։ Հետազոտության արդյունքները կարող են նշանակություն ունենալ ժամանակակից անգլերենի բառապաշարի զարգացման, լեզվական նորարարությունների ուսումնասիրման, թարգմանության և օտար լեզվի ուսուցման համար։ Նյութը կարող է օգտակար լինել անգլերենագիտությամբ զբաղվող լեզվաբանների, բառակազմության և իմաստաբանության մասնագետների, թարգմանիչների, լեզվի դասավանդողների, հետազոտողների, ասպիրանտների և համապատասխան մասնագիտություններով սովորող ուսանողների համար։

Педагогика

Գիտական աշխատությունը նվիրված է սովորող երիտասարդության ընթերցողական կարողությունների ձևավորման և զարգացման, ընթերցանության մշակույթի խթանման, ինչպես նաև բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում գրքային ակումբների գործունեության կազմակերպման և դրանց կրթադաստիարակչական նշանակության համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության շրջանակներում քննության են առնվում ժամանակակից կրթական միջավայրում ընթերցանության դերը, երիտասարդների մտավոր և անձնային զարգացման վրա գրականության ազդեցությունը, ընթերցողական հետաքրքրությունների ձևավորման առանձնահատկությունները և ընթերցանության նկատմամբ կայուն մոտիվացիայի զարգացման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ընթերցողական կոմպետենցիաների կառուցվածքին, տեքստի ընկալման, վերլուծության, մեկնաբանման և քննադատական գնահատման կարողություններին, ինչպես նաև ընթերցված նյութի վերաբերյալ սեփական դիրքորոշում ձևավորելու և այն հիմնավոր ներկայացնելու հմտություններին։ Ուսումնասիրվում են ուսանող երիտասարդության ընթերցողական վարքագծի առանձնահատկությունները, գրական նախասիրությունների ձևավորման գործոնները, ընթերցանության հաճախականության և նպատակների փոփոխությունները, ինչպես նաև թվային տեղեկատվական միջավայրի ազդեցությունը գրքի նկատմամբ հետաքրքրության և ընթերցողական սովորությունների վրա։ Քննարկվում են ընթերցանության խթանման ժամանակակից մանկավարժական և սոցիալ-մշակութային մոտեցումները, կրթական հաստատությունների, գրադարանների և ուսանողական նախաձեռնությունների համագործակցության հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում գրքային ակումբների ձևավորման պատմական նախադրյալներին, դրանց գործունեության կազմակերպական սկզբունքներին, մասնակիցների ներգրավման մեխանիզմներին և ընթերցանության շուրջ հաղորդակցական միջավայր ստեղծելու առանձնահատկություններին։ Հետազոտության կարևոր ուղղություններից է գրքային ակումբի՝ որպես ոչ ֆորմալ կրթության և մշակութային հաղորդակցության միջոցի ուսումնասիրությունը, որի շրջանակներում կարևորվում են համատեղ ընթերցանությունը, գրական քննարկումները, ստեղծագործությունների համեմատական վերլուծությունը և մասնակիցների միջև մտքերի ազատ փոխանակումը։ Դիտարկվում են գրական ստեղծագործությունների ընտրության չափանիշները, ընթերցողական հանդիպումների պլանավորումը, քննարկումների կազմակերպման մեթոդները, խմբային աշխատանքի ձևերը և ուսանողների ակտիվ մասնակցությունը խթանող մանկավարժական գործիքները։ Առանձին ուշադրություն է դարձվում գրքային ակումբների ազդեցության գնահատմանը ուսանողների հաղորդակցական կարողությունների, քննադատական մտածողության, ստեղծագործական երևակայության, ինքնուրույն դատողությունների և սոցիալական փոխգործակցության հմտությունների զարգացման վրա։ Քննության են առնվում ընթերցողական գործունեության անհատական և խմբային ձևերի փոխկապակցվածությունը, ուսանողների ընթերցողական ինքնուրույնության ձևավորման պայմանները և գրականության միջոցով մշակութային ու արժեքային պատկերացումների ընդլայնման հնարավորությունները։ Կարևորվում են նաև բուհական գրադարանների դերակատարությունը, գրքային հավաքածուների հասանելիությունը, էլեկտրոնային գրադարանային ռեսուրսների օգտագործումը և թվային հարթակների կիրառումը ընթերցողական նախաձեռնությունների կազմակերպման գործընթացում։ Աշխատության թեմատիկ շրջանակում ուսումնասիրվում են գրքային ակումբների գործունեության արդյունավետության գնահատման մեթոդաբանական մոտեցումները՝ ներառելով ուսանողների ընթերցողական հետաքրքրությունների ուսումնասիրությունը, հարցումների, դիտարկումների, հարցազրույցների և կրթական արդյունքների համեմատական վերլուծության հնարավորությունները։ Անդրադարձ է կատարվում նաև ընթերցանության խթանման միջազգային փորձին, բարձրագույն կրթության համակարգում կիրառվող մշակութային և կրթական նախաձեռնություններին, ինչպես նաև տարբեր մասնագիտությունների ուսանողների համար ընթերցողական միջավայրի ձևավորման առանձնահատկություններին։ Հետազոտությունը կարող է նպաստել բարձրագույն ուսումնական հաստատություններում ընթերցանության խթանման արդյունավետ մեթոդների մշակմանը, ուսանողների գրական հետաքրքրությունների ընդլայնմանը, ընթերցողական կոմպետենցիաների զարգացմանը և համալսարանական մշակութային կյանքի ակտիվացմանը։ Աշխատությունն ունի տեսական և կիրառական նշանակություն և կարող է օգտակար լինել մանկավարժների, գրադարանագետների, բանասերների, կրթության կազմակերպիչների, բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների դասախոսների, ուսանողական նախաձեռնությունների ղեկավարների, գիտաշխատողների, ասպիրանտների և ընթերցանության մշակույթի զարգացման հարցերով հետաքրքրվող մասնագետների համար։