Անիի Մայր տաճարի ճարտարապետությունը

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է հայոց տեղանունների բառակազմական առանձնահատկությունների համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ բացահայտելով հայկական աշխարհագրական անունների կազմավորման հիմնական եղանակները, կառուցվածքային օրինաչափությունները և դրանցում դրսևորվող լեզվական գործընթացները։ Քննության են առնվում տեղանունների բաղադրիչները, դրանց փոխհարաբերությունները և այն բառակազմական միջոցները, որոնց միջոցով ձևավորվել են Հայաստանի և հայաբնակ տարբեր տարածքների բնակավայրերի, գետերի, լեռների, դաշտավայրերի և այլ աշխարհագրական օբյեկտների անվանումները։ Ուսումնասիրության ընթացքում ուշադրություն է դարձվում պարզ, ածանցավոր, բարդ և բարդածանցավոր կազմություններին, ինչպես նաև տեղանունների ձևավորման մեջ ածանցների, արմատների, բառերի միավորման և այլ լեզվական միջոցների կիրառությանը։ Առանձին կարևորություն է տրվում տեղանունների հիմքում ընկած բառապաշարին, որը կարող է արտացոլել բնաշխարհի առանձնահատկությունները, բնակչության զբաղմունքը, պատմական իրադարձությունները, անձնանունները, ցեղանունները, հասարակական հարաբերությունները, մշակութային արժեքներն ու ավանդույթները։ Տեղանունների բառակազմական քննությունը հնարավորություն է տալիս ոչ միայն հասկանալու դրանց լեզվական կառուցվածքը, այլև վեր հանելու հայոց լեզվի պատմական զարգացման տարբեր փուլերի հետքերը։ Աշխատությունը կարևոր նշանակություն ունի հայոց լեզվի բառապաշարի, պատմական լեզվաբանության և տեղանունագիտության ուսումնասիրության համար, քանի որ աշխարհագրական անունները հաճախ պահպանել են հին բառեր, լեզվական ձևեր և անվանակազմական կաղապարներ, որոնք այլ ոլորտներում կարող են այլևս չգործածվել։ Ուսումնասիրությունը կարող է հետաքրքրել լեզվաբաններին, բանասերներին, պատմաբաններին, աշխարհագրագետներին և հայոց լեզվի պատմական զարգացման ու հայկական տեղանունների ծագման նկատմամբ հետաքրքրություն ունեցող ընթերցողներին։

Այլ առարկաներ

Այն նախատեսված է ինժեներական և տեխնիկական մասնագիտությունների ուսանողների, ինչպես նաև ավտոմատացման և կառավարման համակարգերի ոլորտում աշխատող մասնագետների համար։ Նյութում մանրամասն ներկայացվում են հիմնական էլեկտրամեխանիկական ապարատների տեսակները՝ ռելեներ, կոնտակտորներ, սելենոիդներ, էլեկտրամագնիսական շարժիչներ և այլ կառավարման տարրեր, որոնք ապահովում են ավտոմատ համակարգերի ճիշտ և կայուն աշխատանքը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում այդ սարքերի աշխատանքի ֆիզիկական հիմքերին՝ էլեկտրամագնիսական երևույթներին, մեխանիկական շարժումների ձևավորմանը և էներգիայի փոխակերպման գործընթացներին։ Նյութում բացատրվում են նաև սարքերի նախագծման հիմնական սկզբունքները, շահագործման առանձնահատկությունները և տեխնիկական բնութագրերի ընտրության չափանիշները՝ կախված կիրառման ոլորտից։ Կարևոր տեղ է հատկացվում ավտոմատիկայի համակարգերում դրանց դերակատարմանը՝ ինչպես պաշտպանական, այնպես էլ կառավարման և կարգավորման գործընթացներում։ Բացի այդ, ներկայացվում են սխեմաների կառուցման օրինակներ, սխալների վերլուծության մոտեցումներ և սարքերի հուսալիության բարձրացման մեթոդներ։

Այլ առարկաներ

Այս հրատարակությունը ներկայացնում է պատանիների համար նախատեսված նոր գրքերի տեղեկատվական ընտրանի, որը նպատակ ունի օգնել երիտասարդ ընթերցողներին կողմնորոշվել ժամանակակից գրականության բազմազան դաշտում և գտնել իրենց հետաքրքրություններին համապատասխան ընթերցանություն։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր ժանրերի ստեղծագործություններ՝ արկածային և ֆանտաստիկ պատմություններ, գիտահանրամատչելի գրքեր, սոցիալ-հոգեբանական վեպեր, ինչպես նաև կրթական և ճանաչողական բնույթի հրատարակություններ, որոնք նպաստում են պատանեկան մտածողության, երևակայության և արժեքային համակարգի ձևավորմանը։ Նյութը առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձնում այն գրքերին, որոնք զարգացնում են քննադատական մտածողությունը, ստեղծագործական մոտեցումը և գիտելիքի նկատմամբ հետաքրքրությունը՝ միաժամանակ աջակցելով ընթերցանության մշակույթի ձևավորմանը։ Տեղեկատվական ցանկը նաև ընդգծում է ժամանակակից մանկապատանեկան գրականության դերը անձի սոցիալականացման, ինքնաճանաչման և աշխարհընկալման ընդլայնման գործընթացներում՝ ներկայացնելով գրքեր, որոնք կարող են դառնալ ոգեշնչման աղբյուր և կրթական ուղեցույց պատանիների համար։

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է ժամանակակից հայերենի անվանական վերլուծական բառակազմության համակողմանի ուսումնասիրությանը՝ ուշադրության կենտրոնում պահելով այն լեզվական գործընթացները, որոնց միջոցով երկու կամ ավելի բառային միավորների համադրմամբ ձևավորվում են նոր անվանական նշանակություն ունեցող բառային կամ բառակապակցական միավորներ։ Հետազոտության շրջանակում վերլուծվում են ժամանակակից հայերենում անվանական կազմությունների առաջացման հիմնական եղանակները, դրանց կառուցվածքային առանձնահատկությունները, բաղադրիչների փոխհարաբերությունները և իմաստային դրսևորումները։ Աշխատությունը կարևոր է հատկապես այն պատճառով, որ բառակազմությունը լեզվի զարգացման ամենաակտիվ ոլորտներից է, և նոր հասկացությունների, առարկաների, երևույթների ու հարաբերությունների անվանումների առաջացումը մշտապես պայմանավորված է հասարակական, գիտական, տեխնիկական և մշակութային փոփոխություններով։ Վերլուծական բառակազմության ուսումնասիրության միջոցով բացահայտվում են հայերենի բառապաշարի համալրման ու ընդլայնման այն մեխանիզմները, որոնք տարբերվում են մեկ բառային հիմքի ներսում իրականացվող ածանցական կամ այլ կառուցվածքային գործընթացներից։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում անվանական միավորների կառուցվածքին, բաղադրիչների շարահյուսական և իմաստային կապերին, նրանց հարաբերական ինքնուրույնությանը և միասնական անվանական նշանակության ձևավորմանը։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս հասկանալու, թե ինչպես են լեզվում արդեն գոյություն ունեցող բառերն ու արմատները համադրվում՝ նոր իմաստային ամբողջություններ ստեղծելու համար, ինչպես են ձևավորվում նոր անվանումներ և ինչ օրինաչափություններով են դրանք տարածվում ժամանակակից հայերենի բառապաշարում։ Ուսումնասիրության ընթացքում բառակազմական երևույթները կարող են դիտարկվել նաև ձևաբանական, շարահյուսական, բառագիտական և իմաստաբանական տեսանկյուններից, ինչը թույլ է տալիս առավել ամբողջական պատկերացում կազմել անվանական վերլուծական կազմությունների բնույթի մասին։ Աշխատանքի արժեքը պայմանավորված է նաև ժամանակակից հայերենի կառուցվածքային համակարգի և զարգացման միտումների ուսումնասիրման հնարավորությամբ․ վերլուծական բառակազմությունը ցույց է տալիս, թե ինչպես է լեզուն արձագանքում նոր իրողություններին և ինչպես է իր ներքին միջոցներով ստեղծում ու կարգավորում նոր անվանական միավորներ։ Նման ուսումնասիրությունը կարող է օգտակար լինել հայոց լեզվի տեսական քերականությամբ, բառագիտությամբ և բառակազմությամբ զբաղվող մասնագետների, ուսանողների, հետազոտողների և ժամանակակից հայերենի կառուցվածքային առանձնահատկություններով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը ներկայացնում է ժամանակակից հայերենի անվանական բառակազմական համակարգի կարևոր հատվածը՝ բացահայտելով դրա կառուցվածքային, իմաստային և գործառական առանձնահատկությունները և ցույց տալով, թե ինչպիսի օրինաչափություններով է լեզուն ստեղծում նոր անվանական միավորներ։

Մշակույթ

Աշխատությունը նվիրված է Ալեքսանդր Գլազունովի սիմֆոնիկ ոճի ձևավորման և զարգացման ուսումնասիրությանը՝ ուշադրության կենտրոնում պահելով նրա ստեղծագործական մտածողության, երաժշտական լեզվի և սիմֆոնիկ ժանրում կիրառած գեղարվեստական սկզբունքների աստիճանական ձևավորումը։ Հետազոտության շրջանակում դիտարկվում են կոմպոզիտորի ստեղծագործական ուղու տարբեր փուլերը և այն ազդեցությունները, որոնք նպաստել են նրա անհատական ոճի կայացմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ռուսական երաժշտական ավանդույթի, ազգային կոմպոզիտորական դպրոցի և եվրոպական սիմֆոնիզմի ազդեցությանը, ինչպես նաև տարբեր գեղարվեստական ուղղությունների և ստեղծագործական անհատականությունների հետ ունեցած կապերին։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են սիմֆոնիկ ստեղծագործությունների կառուցվածքային առանձնահատկությունները, թեմատիկ նյութի կազմակերպումը, մեղեդիական և հարմոնիկ լեզուն, ռիթմիկ կառուցվածքները, գործիքավորումը և երաժշտական ձևի զարգացման սկզբունքները։ Գլազունովի սիմֆոնիկ մտածողությունը ներկայացվում է որպես ավանդույթի և նորարարության փոխազդեցության արդյունք, որտեղ դասական ձևերի նկատմամբ հետաքրքրությունը համադրվում է ռոմանտիկական արտահայտչականության, ազգային երաժշտական տարրերի և հարուստ նվագախմբային գունավորման հետ։ Հետազոտությունը հնարավորություն է տալիս հետևելու այն գործընթացին, որի ընթացքում կոմպոզիտորի վաղ շրջանի ստեղծագործական որոնումները աստիճանաբար վերածվում են ավելի ամբողջական և ինքնատիպ սիմֆոնիկ ոճի։ Կարևոր տեղ է հատկացվում նրա սիմֆոնիկ երկերի գեղարվեստական ամբողջականությանը, թեմատիկ զարգացման տրամաբանությանը և նվագախմբային մտածողության առանձնահատկություններին։ Աշխատությունը նաև բացահայտում է Գլազունովի տեղը ռուսական սիմֆոնիզմի պատմության մեջ և նրա ստեղծագործության նշանակությունը XIX դարի վերջի և XX դարի սկզբի երաժշտական մշակույթի համատեքստում։ Այն կարող է հետաքրքրել երաժշտագետներին, կոմպոզիտորներին, կատարողներին, երաժշտական կրթության ոլորտի մասնագետներին, ուսանողներին և ռուսական ու եվրոպական սիմֆոնիկ երաժշտության պատմությամբ հետաքրքրվող ընթերցողներին։ Ընդհանուր առմամբ, ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ամբողջական պատկերացում կազմելու Գլազունովի սիմֆոնիկ ոճի ձևավորման օրինաչափությունների, դրա գեղարվեստական աղբյուրների և ռուսական երաժշտության զարգացման գործում ունեցած նշանակության մասին։

Այլ առարկաներ

Այս ինֆորմացիոն ցանկը ներկայացնում է օտար լեզուներով նոր լույս տեսած և գրադարանային հավաքածուներում համալրված գրքերի համակարգված մատենագիտական ցուցակը՝ նպատակ ունենալով ընթերցողներին, գիտաշխատողներին, ուսանողներին և մասնագետներին տրամադրել արդիական տեղեկատվություն միջազգային հրատարակչական դաշտում թողարկված նոր գրականության վերաբերյալ։ Ցանկում ընդգրկված են տարբեր լեզուներով հրատարակված գիտական, գեղարվեստական, հասարակական-քաղաքական, տեխնիկական և մշակութային բնույթի աշխատություններ, որոնք արտացոլում են համաշխարհային գիտության, մշակույթի և հասարակական մտքի զարգացման ժամանակակից միտումները։ Հրատարակությունը ծառայում է որպես տեղեկատվական ռեսուրս, որը հնարավորություն է տալիս արագ կողմնորոշվել օտարալեզու նոր գրականության մեջ, ծանոթանալ տարբեր երկրների հեղինակների և հետազոտողների աշխատանքներին, ինչպես նաև ընտրել համապատասխան աղբյուրներ ուսումնական, գիտահետազոտական և մասնագիտական գործունեության համար։ Այն նպաստում է միջազգային գիտելիքների տարածմանը, միջմշակութային հաղորդակցության զարգացմանը և համաշխարհային գրական ու գիտական ժառանգության հասանելիության ընդլայնմանը։