Армянские рукописи

Mathematics

Աշխատությունը նվիրված է մաթեմատիկական անալիզի, ֆունկցիոնալ անալիզի և ոչ գծային ինտեգրալ հավասարումների տեսության կարևորագույն հիմնախնդիրներից մեկի՝ կիսաառանցքի վրա սահմանված ինտեգրալ և ինտեգրո-դիֆերենցիալ հավասարումների ուսումնասիրությանը, որոնցում հանդես են գալիս Համմերշտեյնի տիպի ոչ կոմպակտ օպերատորներ։ Հետազոտության հիմնական ուղղությունը նման հավասարումների լուծումների գոյության, միակության, կառուցվածքային հատկությունների և ասիմպտոտիկ վարքի ուսումնասիրությունն է՝ հաշվի առնելով անվերջ միջակայքում սահմանված ոչ գծային օպերատորների առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Համմերշտեյնի տիպի ինտեգրալ օպերատորների մաթեմատիկական բնույթին, դրանց միջուկների և ոչ գծային ֆունկցիաների հատկություններին, ինչպես նաև այն պայմաններին, որոնց դեպքում հնարավոր է հաստատել համապատասխան օպերատորային հավասարումների լուծելիությունը։ Ուսումնասիրվում են ոչ կոմպակտ օպերատորների հետ կապված տեսական դժվարությունները, որոնք պայմանավորված են անվերջ միջակայքում կոմպակտության դասական պայմանների հնարավոր խախտմամբ, ֆունկցիոնալ տարածությունների կառուցվածքային առանձնահատկություններով և լուծումների վարքի նկատմամբ լրացուցիչ սահմանափակումների անհրաժեշտությամբ։ Քննարկվում են ինտեգրալ հավասարումների տեսության մեջ կիրառվող ֆունկցիոնալ-անալիտիկ մեթոդները, անշարժ կետի սկզբունքները, օպերատորների շարունակականության և սահմանափակության պայմանները, ինչպես նաև ոչ գծային հավասարումների լուծումների գոյությունն ապահովող բավարար պայմանների ձևակերպման հնարավորությունները։ Կարևորվում է կիսաառանցքի վրա սահմանված խնդիրների առանձնահատկությունների բացահայտումը, քանի որ անվերջ միջակայքի առկայությունը կարող է էական ազդեցություն ունենալ ինտեգրալ օպերատորների հատկությունների, լուծումների սահմանափակության և դրանց ասիմպտոտիկ վարքի վրա։ Անդրադարձ է կատարվում ինտեգրո-դիֆերենցիալ հավասարումների կառուցվածքին, որոնցում անհայտ ֆունկցիան և դրա ածանցյալները փոխկապակցված են ինտեգրալ արտահայտությունների միջոցով՝ առաջացնելով բարդ ոչ գծային կախվածություններ։ Նման հավասարումների ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի ինչպես մաքուր մաթեմատիկայի, այնպես էլ մաթեմատիկական ֆիզիկայի և կիրառական մաթեմատիկայի մի շարք ուղղությունների համար։ Հետազոտության թեմատիկ շրջանակներում դիտարկվում են լուծումների դրականության, սահմանափակության, շարունակականության և անվերջության մեջ վարքի հետ կապված հարցերը, ինչպես նաև համապատասխան ֆունկցիոնալ տարածությունների ընտրության և օպերատորային մեթոդների կիրառման առանձնահատկությունները։ Հատուկ ուշադրության են արժանանում ոչ գծային ինտեգրալ հավասարումների լուծման համար կիրառելի գնահատականների ստացման, օպերատորների հատկությունների վերլուծության և գոյության թեորեմների կիրառման հնարավորությունները։ Կարևորվում է նաև կոմպակտ և ոչ կոմպակտ օպերատորների միջև տեսական տարբերությունների ուսումնասիրությունը, քանի որ ոչ կոմպակտության պայմաններում դասական մեթոդների կիրառումը կարող է պահանջել լրացուցիչ մաթեմատիկական մոտեցումներ և ապացուցման նոր եղանակներ։ Աշխատության շրջանակներում քննարկվող խնդիրները կապված են ոչ գծային ֆունկցիոնալ հավասարումների ընդհանուր տեսության զարգացման, ինտեգրալ օպերատորների հատկությունների խորքային բացահայտման և անվերջ միջակայքներում սահմանված մաթեմատիկական մոդելների ուսումնասիրության հետ։ Հետազոտության արդյունքները կարող են տեսական հիմք ծառայել այնպիսի մոդելների վերլուծության համար, որոնցում գործընթացների ընթացիկ վիճակը կախված է ոչ միայն տեղային փոփոխություններից, այլև նախորդ վիճակների կամ տարածականորեն բաշխված ազդեցությունների ինտեգրալային փոխազդեցությունից։ Նման մաթեմատիկական կառուցվածքները հանդիպում են ֆիզիկական, կենսաբանական և տեխնիկական գործընթացների նկարագրման տարբեր խնդիրներում, այդ թվում՝ ոչ գծային դինամիկական համակարգերի, փոխանցման և փոխազդեցության երևույթների մոդելավորման ժամանակ։ Աշխատությունը նպաստում է ինտեգրալ և ինտեգրո-դիֆերենցիալ հավասարումների տեսության զարգացմանը, ոչ կոմպակտ օպերատորների ուսումնասիրության մեթոդների ընդլայնմանը և բարդ ոչ գծային մաթեմատիկական խնդիրների լուծելիության վերաբերյալ պատկերացումների խորացմանը։ Այն ունի գիտական և տեսական նշանակություն՝ հետաքրքրություն ներկայացնելով ֆունկցիոնալ անալիզի, օպերատորների տեսության, դիֆերենցիալ և ինտեգրալ հավասարումների բնագավառներում մասնագիտացող հետազոտողների համար։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել մաթեմատիկոսների, կիրառական մաթեմատիկայի մասնագետների, մաթեմատիկական ֆիզիկայի հետազոտողների, գիտաշխատողների, բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների դասախոսների, ասպիրանտների և մաթեմատիկական անալիզի խորացված հիմնախնդիրներով հետաքրքրվող ուսանողների համար։

Linguistics

Աշխատությունը նվիրված է Համո Սահյանի պոեզիայում փոխաբերական մտածողության և պատկերավորման համակարգի համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Գրքում վերլուծվում են բանաստեղծի ստեղծագործական աշխարհը ձևավորող հիմնական գեղարվեստական միջոցները, հատկապես փոխաբերության դերը բնության, մարդու ներաշխարհի և հայրենիքի թեմաների արտահայտման մեջ։ Հեղինակը ուսումնասիրում է Սահյանի լեզվական ու պատկերային համակարգի առանձնահատկությունները՝ ցույց տալով, թե ինչպես է փոխաբերությունը ծառայում որպես իմաստաստեղծ հիմնական մեխանիզմ նրա պոեզիայում։ Աշխատության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում բնապատկերային մտածողությանը, զգայական ընկալումների փոխակերպմանը խորհրդանշական պատկերների և բանաստեղծական իմաստների խորացմանը։ Վերլուծվում են նաև հեղինակի լեզվաոճական առանձնահատկությունները, պատկերավորման միջոցների բազմազանությունը և դրանց կապը ազգային մտածողության ու բանահյուսական ավանդույթների հետ։ Ներկայացվում է փոխաբերության կառուցվածքային և գործառական դերը՝ որպես պոետիկ համակարգի կենտրոնական տարր, որը ձևավորում է Սահյանի ստեղծագործության հուզական և իմաստային խորությունը։ Գիրքը նախատեսված է գրականագետների, բանասերների, ուսանողների, դպրոցական և համալսարանական ծրագրերի մասնագետների, ինչպես նաև հայ պոեզիայով հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

Economics

Այս աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետությունում զանգվածային լրատվության միջոցների կառավարման և պետական կարգավորման հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը՝ ներառելով մեդիա ոլորտի կազմակերպական, իրավական, տնտեսական և հասարակական առանձնահատկությունների համակողմանի վերլուծություն։ Հեղինակը դիտարկում է լրատվամիջոցների գործունեության կառավարման մեխանիզմները, պետական կարգավորման դերը, տեղեկատվական քաղաքականության ձևավորման սկզբունքները և ԶԼՄ-ների ազատության ու պատասխանատվության փոխհարաբերությունները։ Աշխատության մեջ ուսումնասիրվում են մեդիա դաշտի զարգացման վրա ազդող գործոնները, օրենսդրական կարգավորումները, սեփականության կառուցվածքի ազդեցությունը, ֆինանսավորման խնդիրները, տեղեկատվական անվտանգության հարցերը և պետական ու հասարակական ինստիտուտների փոխգործակցությունը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ԶԼՄ-ների անկախության ապահովման, խոսքի ազատության պաշտպանության, լրագրողական գործունեության իրավական սահմանների և ժամանակակից մեդիա միջավայրում կառավարման արդյունավետության բարձրացման խնդիրներին։ Աշխատությունը ներառում է տեսական մոտեցումներ, վերլուծական ուսումնասիրություններ և գործնական առաջարկություններ, որոնք ուղղված են Հայաստանի մեդիա համակարգի զարգացման, կառավարման կատարելագործման և պետական կարգավորման արդյունավետ մեխանիզմների ձևավորմանը։ Գիրքը նախատեսված է լրագրության, իրավագիտության, քաղաքագիտության և հանրային կառավարման ոլորտների մասնագետների, հետազոտողների, ուսանողների, ինչպես նաև բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են ԶԼՄ-ների գործունեության, մեդիա քաղաքականության և տեղեկատվական հասարակության զարգացման հարցերով։

Informatics

Գիրքը նվիրված է սահմանափակ լեզուներում շարահյուսական միավորների ձևավորման և ընկալման ծրագրային մեթոդների մշակմանը՝ համադրելով տեսական լեզվաբանության և համակարգչային լեզվամշակման մոտեցումները։ Աշխատությունում քննարկվում են շարահյուսական կառուցվածքների ձևավորման սկզբունքները, լեզվական միավորների վերլուծության և ճանաչման ալգորիթմները, սահմանափակ լեզուների ֆորմալ նկարագրության առանձնահատկությունները, ինչպես նաև բնական լեզվի մշակման ոլորտում կիրառվող մոդելներն ու ծրագրային լուծումները։ Վերլուծվում են լեզվական տվյալների կառուցվածքային ներկայացման, ավտոմատ վերլուծության, տեքստերի մշակման և մեքենայական ընկալման մեխանիզմները՝ հատուկ ուշադրություն դարձնելով ծրագրային համակարգերի ճշգրտության և արդյունավետության բարձրացմանը։ Գիրքը նախատեսված է լեզվաբանների, համակարգչային լեզվաբանության և արհեստական բանականության ոլորտի մասնագետների, ծրագրավորողների, գիտաշխատողների, ինչպես նաև տեղեկատվական տեխնոլոգիաների և լեզվաբանության մասնագիտությունների ուսանողների համար։

Other Subjects

Այս մատենագիտական հրատարակությունը ներկայացնում է Երևանի գիմնազիայի գրադարանային հավաքածուն՝ ընթերցողին հնարավորություն տալով ծանոթանալու ուսումնական հաստատության գրքային ֆոնդի կազմին և բազմազանությանը։ Գրացուցակը գրադարանային աշխատանքի կարևոր գործիք է, քանի որ համակարգված ձևով ներկայացնում է գրքերը և տեղեկատու նյութերը՝ հեշտացնելով դրանց որոնումը, ընտրությունն ու օգտագործումը։ Այն արտացոլում է տվյալ ժամանակաշրջանի կրթական միջավայրում ընթերցանության, գիտելիքի տարածման և գրադարանային մշակույթի նշանակությունը։ Գիմնազիայի գրադարանը կարևոր դեր ուներ ուսուցիչների և սովորողների կրթական գործունեության մեջ՝ ապահովելով տարբեր առարկաների ուսումնասիրման, ինքնակրթության և մտավոր զարգացման համար անհրաժեշտ գրականություն։ Հավաքածուի մատենագիտական նկարագրությունը կարող է տեղեկություններ հաղորդել ժամանակի ընթերցողական հետաքրքրությունների, ուսումնական պահանջների և գրադարանային համալրման սկզբունքների մասին։ Այսպիսի գրացուցակները կարևոր աղբյուրներ են կրթական հաստատությունների պատմության, գրադարանագիտության և 19-րդ դարի Կովկասի մտավոր ու մշակութային կյանքի ուսումնասիրության համար։ Հրատարակությունը նաև վկայում է գրադարանային ֆոնդերի համակարգման և մատենագիտական աշխատանքի զարգացման մասին։

Biology

Աշխատությունը նվիրված է α,β-դեհիդրոամինաթթուների կառուցվածքային առանձնահատկությունների հիման վրա նախագծված նոր միացությունների՝ խոլինէսթերազային ֆերմենտների ակտիվության վրա հնարավոր արգելակող ազդեցության կենսաքիմիական և դեղաբանական ուսումնասիրությանը։ Հետազոտության կենտրոնում կառուցվածք–ակտիվություն փոխկապակցվածության բացահայտումն է, որի միջոցով գնահատվում է, թե ուսումնասիրվող մոլեկուլների կառուցվածքային տարբերությունները ինչպես կարող են անդրադառնալ ֆերմենտների հետ դրանց փոխազդեցության և կենսաբանական ակտիվության վրա։ Խոլինէսթերազները դիտարկվում են նյարդային համակարգում կարևոր նշանակություն ունեցող ֆերմենտների համատեքստում, իսկ դրանց ակտիվության կարգավորման ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ավելի լավ հասկանալու խոլիներգիկ գործընթացների կենսաքիմիական մեխանիզմները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է հատկացվում նոր միացությունների ֆերմենտային ակտիվության վրա ազդեցության համեմատական գնահատմանը, դրանց ընտրողականության հնարավոր տարբերություններին և մոլեկուլային կառուցվածքի այն առանձնահատկություններին, որոնք կարող են պայմանավորել կենսաբանական ազդեցության բնույթը։ Հետազոտությունը կարող է համադրել կենսաքիմիական փորձարկումների արդյունքները տեսական պատկերացումների հետ՝ նպատակ ունենալով պարզաբանելու ֆերմենտ–արգելակիչ փոխազդեցությունների հիմնական օրինաչափությունները։ Կարևորվում է նաև տարբեր կառուցվածքային խմբերի և տարածական առանձնահատկությունների նշանակության գնահատումը՝ առանց կենսաբանական ակտիվությունը միայն մեկ մոլեկուլային հատկանիշով պայմանավորելու։ Նման ուսումնասիրությունները կարևոր են կենսաբանորեն ակտիվ նյութերի նպատակային նախագծման գիտական սկզբունքների զարգացման համար և կարող են նպաստել հետագա դեղաբանական հետազոտությունների համար հետաքրքրություն ներկայացնող միացությունների առանձնացմանը։ Միաժամանակ անհրաժեշտ է գնահատել ոչ միայն ֆերմենտային ակտիվության փոփոխությունը, այլև միացությունների ընդհանուր կենսաբանական հատկությունները, ընտրողականությունը և անվտանգության հետ կապված գործոնները։ Ընդհանուր առմամբ աշխատանքը միավորում է կենսաքիմիայի, դեղաբանական քիմիայի և մոլեկուլային նախագծման մոտեցումները՝ նպաստելով խոլինէսթերազների արգելակման մեխանիզմների և նոր կենսաբանորեն ակտիվ միացությունների կառուցվածք–ակտիվություն կապերի վերաբերյալ գիտական պատկերացումների ընդլայնմանը։