Արցախահայերը հայկական լեռնաշխարհի գենետիկական բնապատկերում

Другие предметы

Աշխատությունը նվիրված է Հովհաննես Թումանյանի ստեղծագործություններում դարձվածային միավորների (ֆրազեոլոգիզմների) կիրառության, դրանց տիպաբանության և ոճական գործառույթների համակողմանի ուսումնասիրությանը։ Գրքում ներկայացվում են հայերեն դարձվածքների կառուցվածքային և իմաստային առանձնահատկությունները, դրանց դասակարգման հիմնական սկզբունքները՝ ըստ ծագման, կառուցվածքի և գործառական դերի։ Հեղինակը վերլուծում է Թումանյանի լեզվական արվեստը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են դարձվածները ծառայում որպես կերպարների խոսքի բնութագրման, հումորի, սարկազմի և ժողովրդական իմաստության փոխանցման միջոցներ։ Աշխատության մեջ առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում ժողովրդախոսակցական լեզվի և գրական լեզվի փոխազդեցությանը, ինչպես նաև բանահյուսական տարրերի ներգործությանը Թումանյանի ոճի ձևավորման վրա։ Ներկայացվում է դարձվածքների ոճական բազմազանությունը՝ դրանց օգտագործումը պատմողական, քնարական և հումորային համատեքստերում։ Գիրքը նաև ընդգծում է Թումանյանի լեզվամտածողության ժողովրդական հիմքը և նրա ստեղծագործության լեզվական հարուստ համակարգը, որը ձևավորում է ազգային գրական լեզվի զարգացման կարևոր փուլերից մեկը։ Աշխատությունը նախատեսված է գրականագետների, լեզվաբանների, ուսանողների, ուսուցիչների և հայ դասական գրականությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար։

География

Այս գիտական աշխատությունը նվիրված է ավտոմոբիլների շահագործման արդյունավետության էկոլոգիական հիմնահարցերի ուսումնասիրությանը և դրանց բարելավման ուղիների մշակմանը Հայաստանի Հանրապետության պայմաններում։ Գրքում վերլուծվում են ավտոտրանսպորտի ազդեցությունը շրջակա միջավայրի վրա, վնասակար արտանետումների առաջացման պատճառները, վառելիքի օգտագործման արդյունավետության խնդիրները և տրանսպորտային համակարգերի էկոլոգիական անվտանգության բարձրացման հնարավորությունները։ Հեղինակը ուսումնասիրում է ավտոմեքենաների տեխնիկական վիճակի, շահագործման ռեժիմների, վառելիքի որակի և ճանապարհային պայմանների ազդեցությունը արտանետումների մակարդակի ու ընդհանուր արդյունավետության վրա։ Աշխատության մեջ ներկայացվում են տրանսպորտային միջոցների էկոլոգիական գնահատման մեթոդներ, արտանետումների նվազեցման տեխնիկական լուծումներ, կառավարման մոտեցումներ և գործնական առաջարկություններ՝ ուղղված շրջակա միջավայրի աղտոտման նվազեցմանը։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում Հայաստանի Հանրապետության տրանսպորտային համակարգի առանձնահատկություններին, քաղաքային միջավայրում առաջացող խնդիրներին և ավտոմոբիլային պարկի արդյունավետության բարձրացման հնարավորություններին։ Գիրքը նախատեսված է տրանսպորտային ոլորտի ինժեներների, ավտոմոբիլային ճարտարագետների, բնապահպանների, էներգետիկայի և էկոլոգիայի մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։

История

Исторический документ представляет собой дипломатическое послание византийского императора John I Tzimiskes армянскому царю Ashot III, отражающее политические, военные и межгосударственные отношения между Византийской империей и Армянским царством во второй половине X века; в тексте рассматриваются вопросы союзнических обязательств, внешней политики, безопасности границ и сотрудничества двух христианских государств в условиях региональных конфликтов, а также содержатся сведения о дипломатическом этикете и политической риторике эпохи; документ представляет значительную ценность для изучения истории армяно-византийских отношений, международной дипломатии Средневековья и политической истории Кавказа и Ближнего Востока.

История

Հայ ժողովրդի պատմական անցյալի, ազգային պետականության ձևավորման, քաղաքական ու հասարակական կյանքի զարգացման և մշակութային ժառանգության ներկայացմանն ուղղված պատմագիտական և ուսուցողական աշխատություն է։ Գիրքը նպատակ ունի համառոտ, հաջորդական և համակարգված ձևով ընթերցողին ծանոթացնելու հայոց պատմության կարևորագույն ժամանակաշրջաններին, պատմական իրադարձություններին, պետական կազմավորումներին և ազգային կյանքի նշանակալի դրսևորումներին։ Աշխատության բովանդակային շրջանակը ներառում է հայ ժողովրդի պատմության տարբեր փուլերը՝ հնագույն ժամանակներից մինչև նոր շրջանի պատմական իրադարձությունները՝ հնարավորություն տալով ընդհանուր պատկերացում կազմելու հայոց պատմական զարգացման շարունակականության և առանձնահատկությունների մասին։ Հայոց պատմության ուսումնասիրության կարևորագույն առանցքներից են հայկական պետականության առաջացման ու զարգացման գործընթացները, հին հայկական թագավորությունների քաղաքական գործունեությունը, արքայական հարստությունների հաջորդականությունը, արտաքին հարաբերությունները և հարևան ժողովուրդների ու պետությունների հետ ունեցած փոխազդեցությունները։ Պատմական շարադրանքի կարևոր թեմաներից է Մեծ Հայքի և Փոքր Հայքի պատմական դերը, հայկական թագավորությունների հզորացման ու թուլացման հանգամանքները, ինչպես նաև Հայաստանի աշխարհաքաղաքական դիրքի ազդեցությունը երկրի քաղաքական ճակատագրի վրա։ Առանձնահատուկ նշանակություն ունի Արտաշեսյան և Արշակունյաց արքայատոհմերի ժամանակաշրջանը, որը հայոց պետականության պատմության մեջ առանձնանում է քաղաքական համախմբման, տարածքային ընդարձակման, պետական կառավարման ամրապնդման և մշակութային զարգացման գործընթացներով։ Կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև քրիստոնեության ընդունումը որպես պետական կրոն, որը շրջադարձային նշանակություն ունեցավ հայ ժողովրդի հոգևոր, մշակութային և հասարակական կյանքի համար։ Հայոց եկեղեցու ձևավորումը, գրերի գյուտը, հայ դպրության և մատենագրության զարգացումը դարձան ազգային ինքնության պահպանման ու ամրապնդման հիմնարար գործոններ։ Աշխատության պատմական ընդգրկումը հնարավորություն է տալիս անդրադառնալու նաև միջնադարյան Հայաստանի քաղաքական ու մշակութային կյանքին, Բագրատունյաց թագավորության վերելքին, հայկական իշխանությունների և թագավորությունների գործունեությանը, Կիլիկյան Հայաստանի պետական ու հասարակական զարգացմանը, ինչպես նաև օտար տիրապետությունների պայմաններում հայ ժողովրդի գոյատևմանն ու ինքնակազմակերպմանը։ Հայոց պատմության կարևոր բաղադրիչներից է նաև ազգային ազատագրական պայքարի, քաղաքական ինքնուրույնության վերականգնման ձգտումների և տարբեր ժամանակաշրջաններում հայկական համայնքների հասարակական կյանքի ուսումնասիրությունը։ Պատմական իրադարձությունների ներկայացումը հնարավորություն է տալիս հասկանալու Հայաստանի և հայ ժողովրդի հարաբերությունները տարածաշրջանի խոշոր քաղաքական ուժերի հետ, ինչպես նաև արտաքին քաղաքական զարգացումների ազդեցությունը հայկական տարածքների ու բնակչության վրա։ Աշխատության գաղափարական նշանակությունը պայմանավորված է հայ ժողովրդի պատմությունը որպես միասնական պատմական ընթացք ներկայացնելու ձգտմամբ՝ ընդգծելով պետականության, լեզվի, մշակույթի, կրոնի և ազգային ինքնագիտակցության փոխկապակցվածությունը։ Հայոց պատմությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես պատերազմների, իշխանափոխությունների և քաղաքական իրադարձությունների հաջորդականություն, այլև որպես հասարակական, տնտեսական, հոգևոր ու մշակութային զարգացման բազմաշերտ գործընթաց։ Այս տեսանկյունից կարևոր նշանակություն ունեն հայոց լեզվի և գրականության զարգացումը, կրթական հաստատությունների գործունեությունը, եկեղեցական կյանքի կազմակերպումը, ճարտարապետական ժառանգության ձևավորումը և ազգային սովորույթների պահպանումը։ Գրական և մեթոդական առումով աշխատությունը պատկանում է հայերեն պատմագիտական ու դպրոցական ուսումնական գրականության ավանդույթին։ Համառոտ շարադրանքի ձևը ենթադրում է պատմական նյութի ընտրություն և համակարգում՝ կարևոր իրադարձությունների ու ժամանակաշրջանների հաջորդական ներկայացմամբ։ Նման ձեռնարկները նպաստում են պատմական գիտելիքների յուրացմանը, ժամանակագրական մտածողության ձևավորմանը և պատմական երևույթների միջև պատճառահետևանքային կապերի ըմբռնմանը։ Դրանց կարևոր առանձնահատկություններից է նաև ազգային պատմության ուսուցման և պատմական հիշողության պահպանման խնդիրը։ Պատմամշակութային առումով հրատարակությունը նշանակալի տեղ ունի XIX դարի հայ լուսավորական շարժման և ազգային կրթական կյանքի պատմության մեջ։ Թիֆլիսը այդ ժամանակաշրջանում հայ հասարակական, մտավոր և հրատարակչական գործունեության կարևորագույն կենտրոններից էր։ Ներսիսյան դպրոցը, որը հիմնադրվել էր հայ կրթության և ազգային լուսավորության զարգացման նպատակով, մեծ դեր է կատարել հայ երիտասարդության կրթության, ազգային գիտակցության ամրապնդման և հայերեն ուսումնական գրականության տարածման գործում։ Դպրոցի տպագրական գործունեությունը նպաստել է հայոց պատմության վերաբերյալ գիտելիքների տարածմանը և ազգային անցյալի գիտական ու կրթական ուսումնասիրության զարգացմանը։ Հայոց պատմության համառոտ ձեռնարկների հրատարակումը հատկապես կարևոր էր այն ժամանակաշրջանում, երբ ազգային ինքնագիտակցության զարգացումը, պատմական ժառանգության ճանաչումը և մայրենի լեզվով կրթության ընդլայնումը հայ հասարակության առաջնահերթ խնդիրներից էին։ Այսպիսի աշխատությունները պատմությունը դարձնում էին կրթական գործընթացի կարևոր բաղադրիչ՝ նպաստելով սերունդների կապի պահպանմանը և ազգային արժեքների փոխանցմանը։ Գիրքը կարևոր մատենագիտական և պատմամանկավարժական արժեք ունի հայ պատմագրության, հայոց պատմության դասավանդման ավանդույթների, XIX դարի հայկական լուսավորական մտքի և Թիֆլիսի հայ կրթական ու տպագրական կյանքի ուսումնասիրության համար։ Այն հետաքրքրություն է ներկայացնում պատմաբանների, հայագետների, մանկավարժների, պատմության դասավանդման մասնագետների և ազգային պատմական ժառանգությամբ հետաքրքրվող ընթերցողների համար՝ որպես հայ ժողովրդի անցյալի համակարգված ներկայացմանն ու պատմական գիտակցության ձևավորմանը ծառայող ուսումնական հրատարակություն։

Лингвистика

Այս դասագիրքը նախատեսված է 7-րդ դասարանի աշակերտների համար և ուղղված է ռուսաց լեզվի քերականական, ուղղագրական և խոսքային հմտությունների զարգացմանը։ Գրքում ներկայացվում են լեզվի հիմնական բաժինները՝ հնչյունաբանություն, բառագիտություն, ձևաբանություն, շարահյուսություն և կետադրություն՝ համապատասխան դասարանային ծրագրին։ Նյութը մատուցվում է տեսական բացատրությունների, օրինակների և բազմաբնույթ գործնական վարժությունների միջոցով, որոնք օգնում են ամրապնդել լեզվական գիտելիքները և զարգացնել գրավոր ու բանավոր խոսքը։ Դասագիրքը նպաստում է բառապաշարի հարստացմանը, լեզվական նորմերի ճիշտ կիրառմանը և տեքստերի ընկալման ու վերլուծության կարողությունների ձևավորմանը։ Այն նաև ներառում է ընթերցանության նյութեր, ստեղծագործական առաջադրանքներ և ինքնաստուգման աշխատանքներ, որոնք խթանում են սովորողների ինքնուրույն աշխատանքը և հաղորդակցական կարողությունների զարգացումը։

Политология

Աշխատությունը նվիրված է Հայաստանի Հանրապետության պատմականորեն ձևավորված քաղաքների վերակառուցման և քաղաքաշինական զարգացման գործընթացներում պատմամշակութային հուշարձանների պահպանության հիմնախնդիրների ուսումնասիրությանը։ Քննարկվում են պատմական քաղաքային միջավայրի ձևավորման առանձնահատկությունները, ճարտարապետական ժառանգության պահպանության սկզբունքները և ժամանակակից քաղաքաշինական պահանջների ու մշակութային արժեքների պաշտպանության միջև հավասարակշռության ապահովման հնարավորությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում պատմական շենքերի, ճարտարապետական համալիրների, հուշարձանների և ավանդական քաղաքային կառուցապատման պահպանման, վերականգնման ու ժամանակակից գործառույթներին հարմարեցման խնդիրներին։ Ուսումնասիրվում են քաղաքների վերակառուցման ընթացքում պատմական միջավայրի ամբողջականության պահպանման, նոր կառուցապատման ազդեցության գնահատման, հուշարձանների պահպանական գոտիների սահմանման և քաղաքաշինական նախագծերի մշակման մեթոդաբանական մոտեցումները։ Անդրադարձ է կատարվում մշակութային ժառանգության պահպանության իրավական և կազմակերպական մեխանիզմներին, պատմաճարտարապետական ուսումնասիրությունների նշանակությանը, ինչպես նաև վերականգնողական աշխատանքների իրականացման սկզբունքներին։ Կարևորվում են պատմական քաղաքների ինքնատիպության, ճարտարապետական դիմագծի և մշակութային շարունակականության պահպանման անհրաժեշտությունը՝ քաղաքային ենթակառուցվածքների արդիականացման և բնակչության ժամանակակից պահանջների բավարարման պայմաններում։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել ճարտարապետների, քաղաքաշինարարների, հուշարձանների պահպանության մասնագետների, վերականգնողների, մշակութաբանների, պատմաբանների, տեղական ինքնակառավարման մարմինների աշխատակիցների և համապատասխան մասնագիտությունների ուսանողների համար։