Արևելյան Հայաստանը Ռուսական կայսրության 1801-1867 թթ. վարչական բաժանումներում (պամագրության հարցեր) / Eastern Armenia in the administrative division of the Russian empire in 1801-1867 (issues of historiography)

Lեզվաբանություն

Աշխատությունը նվիրված է հայերենի տարբեր բարբառներում կիրառվող երկրագործական գործիքների անվանումների համակարգված ուսումնասիրությանը՝ ընդգծելով դրանց լեզվական, պատմական և մշակութային առանձնահատկությունները։ Հեղինակը վերլուծում է գյուղատնտեսական աշխատանքի ընթացքում օգտագործվող գործիքների անվանման բազմազանությունը՝ ցույց տալով, թե ինչպես են տարբեր աշխարհագրական շրջաններում ձևավորվել, պահպանվել կամ փոխակերպվել նույն կամ համանման գործիքների անվանումները։ Գրքում դիտարկվում են բարբառային բառապաշարի շերտերը՝ հնագույն հայկական, իրանական, թյուրքական և այլ լեզվական ազդեցությունների համատեքստում, որոնք ձևավորել են գյուղատնտեսական տերմինաբանության բազմազանությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում բառերի իմաստաբանական զարգացմանը, հնչյունական փոփոխություններին և տեղական լեզվական ինքնատիպություններին, որոնք արտացոլում են գյուղական կյանքի տնտեսական և մշակութային առանձնահատկությունները։ Հեղինակը նաև համեմատական վերլուծության միջոցով բացահայտում է բարբառների միջև ընդհանուր և տարբերակիչ գծերը՝ ընդգծելով լեզվական ժառանգության պահպանման կարևորությունը։

Մաթեմատիկա

Այս գիրքը նվիրված է դրոշային ալգորիթմների ուսումնասիրությանը ստոխաստիկ և ինտեգրալ երկրաչափության շրջանակներում՝ ներկայացնելով ժամանակակից մաթեմատիկական վերլուծության կարևոր ուղղություններից մեկը։ Աշխատանքում քննարկվում են երկրաչափական օբյեկտների պատահական հատկությունների ուսումնասիրման մեթոդները, ալգորիթմական մոտեցումները, չափման և ինտեգրման խնդիրների լուծման սկզբունքները։ Գրքում ներկայացվում են տեսական հիմքեր, մաթեմատիկական մոդելներ և հաշվարկային մեթոդներ, որոնք կիրառելի են բարդ երկրաչափական կառուցվածքների, պատահական գործընթացների և բազմաչափ համակարգերի հետազոտության ժամանակ։ Այն կարող է օգտակար լինել մաթեմատիկոսների, հավանականությունների տեսության և երկրաչափության մասնագետների, հետազոտողների, դասախոսների և կիրառական մաթեմատիկայով հետաքրքրվող ուսանողների համար։

Քիմիա

Այս գիտական աշխատանքը նվիրված է խոշորաչափ պոլիմերային արտադրատեսակների ստացման գործընթացների մակրոկինետիկ օրինաչափությունների ուսումնասիրությանը՝ նպատակ ունենալով բարձրացնել արտադրության արդյունավետությունը և պատրաստի արտադրանքի որակը։ Աշխատության մեջ վերլուծվում են ջերմափոխանակության, զանգվածափոխանակության, պոլիմերացման, կարծրացման և կառուցվածքի ձևավորման գործընթացները, ինչպես նաև դրանց փոխազդեցությունը տարբեր տեխնոլոգիական պայմաններում։ Ներկայացվում են մաթեմատիկական մոդելներ և հաշվարկային մեթոդներ, որոնք հնարավորություն են տալիս կանխատեսել տեխնոլոգիական գործընթացների ընթացքը, օպտիմալացնել արտադրական պարամետրերը և նվազեցնել ներքին լարումների, դեֆորմացիաների ու կառուցվածքային արատների առաջացման հավանականությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում խոշոր չափերի պոլիմերային արտադրատեսակների արտադրության առանձնահատկություններին, որտեղ գործընթացների տևողությունը, ջերմային ռեժիմները և նյութի հատկությունների փոփոխությունները զգալի ազդեցություն են ունենում վերջնական արդյունքի վրա։ Աշխատությունը կարող է օգտակար լինել պոլիմերագիտության, քիմիական տեխնոլոգիայի, նյութագիտության, արդյունաբերական արտադրության և ինժեներական նախագծման ոլորտներում աշխատող ուսանողների, հետազոտողների և մասնագետների համար։

Հոգեբանություն

Այս ուսումնասիրությունը նվիրված է մարդկանց շահագործման՝ թրաֆիքինգի երևույթի սոցիալ-հոգեբանական պատճառների վերլուծությանը և դրա վաղ կանխարգելման արդյունավետ ուղիների բացահայտմանը։ Աշխատությունում դիտարկվում են այն հիմնական սոցիալական գործոնները, որոնք նպաստում են խոցելի խմբերի ներգրավմանը շահագործման ցանցերում, այդ թվում՝ աղքատությունը, սոցիալական անհավասարությունը, կրթական հնարավորությունների սահմանափակումը, միգրացիոն ռիսկերը և տեղեկատվական անբավարարությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նաև հոգեբանական գործոններին՝ վստահության մանիպուլյացիային, կախվածության ձևավորմանը, զոհի ինքնագնահատականի նվազեցմանը և վերահսկման մեխանիզմներին, որոնք օգտագործվում են շահագործողների կողմից։ Աշխատությունը ներկայացնում է կանխարգելման բազմաստիճան մոտեցումներ՝ սկսած հանրային իրազեկման բարձրացումից և կրթական ծրագրերից մինչև իրավական պաշտպանության ուժեղացում և սոցիալական աջակցության համակարգերի զարգացում։ Քննարկվում է նաև վաղ հայտնաբերման կարևորությունը՝ ռիսկային խմբերի հետ աշխատանքում, համայնքային ներգրավվածության և միջգերատեսչական համագործակցության դերը։

Բժշկություն

Այս ուսումնասիրությունը վերաբերում է ենթաստամոքսային-տասներկումատնյա ռեզեկցիայի (պանկրեատոդուոդենալ ռեզեկցիա) նախավիրահատական և ներվիրահատական մոտեցումների օպտիմալացման խնդիրներին՝ պերիամպուլյար գոտու նորագոյացությունների բուժման համատեքստում։ Աշխատանքը կենտրոնանում է վիրաբուժական մարտավարության բարելավման վրա՝ նպատակ ունենալով նվազեցնել հետվիրահատական բարդությունները, բարելավել հիվանդների կենսաբանական կայունությունը և բարձրացնել միջամտության ընդհանուր արդյունավետությունը։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում նախավիրահատական փուլում հիվանդների մանրակրկիտ ընտրությանը, նրանց ընդհանուր վիճակի գնահատմանը, պատկերային և լաբորատոր ախտորոշման տվյալների ինտեգրմանը, ինչպես նաև վիրահատության ռիսկերի կանխատեսմանը։ Ներվիրահատական փուլում վերլուծվում են վիրաբուժական տեխնիկայի տարբեր մոտեցումներ, անոթային և հյուսվածքային կառավարման առանձնահատկությունները, ինչպես նաև օրգանների ռեզեկցիայի ծավալի և վերականգնման մեթոդների ընտրությունը։ Ուսումնասիրությունը ընդգծում է նաև բազմամասնագիտական թիմի դերը՝ ներառյալ վիրաբույժների, անեսթեզիոլոգների և ուռուցքաբանների համագործակցությունը, որը կարևոր է բարդ դեպքերի արդյունավետ կառավարման համար։ Ընդհանուր առմամբ, աշխատանքը նպատակ ունի ձևավորել ավելի անվտանգ և արդյունավետ վիրաբուժական ռազմավարություններ պերիամպուլյար գոտու նորագոյացությունների բուժման համար՝ հիմնված ժամանակակից կլինիկական փորձի և ապացուցողական բժշկության սկզբունքների վրա։

Մշակույթ

Աշխատությունը նվիրված է հայ անվանի քանդակագործ և նկարիչ Խաչատուր Մարտիրոսի Իսկանդարյանի բազմաբնույթ ստեղծագործական ժառանգության ուսումնասիրությանը։ Այն ներկայացնում է արվեստագետի ստեղծագործական ուղին, գեղարվեստական մտածողության առանձնահատկությունները և նրա ներդրումը 20-րդ դարի երկրորդ կեսի ու 21-րդ դարի սկզբի հայկական կերպարվեստի զարգացման գործում։ Ուսումնասիրության մեջ ուշադրություն է դարձվում նրա քանդակագործական, գեղանկարչական, գրաֆիկական և կերամիկական աշխատանքներին՝ բացահայտելով դրանցում առկա թեմատիկ, ոճական և արտահայտչական ընդհանրություններն ու տարբերությունները։ Իսկանդարյանի արվեստում կարևոր տեղ է զբաղեցնում մարդը՝ իր առօրյա կյանքով, մասնագիտությամբ, բնավորությամբ և սոցիալական միջավայրով, ինչի շնորհիվ նրա փոքրածավալ ժանրային կոմպոզիցիաները առանձնանում են կենսականությամբ, դիտողականությամբ և մարդկային ջերմությամբ։ Հատուկ նշանակություն ունի հին Երևանի կյանքին նվիրված ստեղծագործությունների շարքը, որտեղ արվեստագետը պատկերում է քաղաքի անցյալի կերպարները, փողոցային տեսարանները, արհեստավորներին, առևտրականներին, երաժիշտներին և այլ կերպարներ։ Այս աշխատանքները ոչ միայն ունեն գեղարվեստական արժեք, այլև պահպանել են հին Երևանի կենցաղի, սովորույթների ու քաղաքային միջավայրի վերաբերյալ կարևոր ազգագրական տեղեկություններ։ Ուսումնասիրությունը անդրադառնում է նաև նրա մոնումենտալ քանդակագործությանը, որի շրջանակում արվեստագետը ստեղծել է մի շարք հուշարձաններ և դիմաքանդակներ՝ անդրադառնալով հայ մշակույթի, գրականության, գիտության և արվեստի նշանավոր ներկայացուցիչների կերպարներին։ Նրա հեղինակած գործերից են Արմեն Տիգրանյանի, Ավետիք Իսահակյանի, Հակոբ Մեղապարտի և այլ մշակութային գործիչների հուշարձաններն ու քանդակները։ Առանձին ուշադրության է արժանի Իսկանդարյանի գործունեությունը որպես նկարիչ և գրաֆիկ․ այդ բնագավառում նրա ստեղծագործության մեջ հատկապես արտահայտված է բնանկարի ժանրը, ինչը ցույց է տալիս արվեստագետի հետաքրքրությունը ոչ միայն մարդկային կերպարի, այլև բնության ու միջավայրի գեղարվեստական մեկնաբանության նկատմամբ։ Աշխատանքը հնարավորություն է տալիս արվեստագետի ժառանգությունը դիտարկել ամբողջական համատեքստում՝ նրա ստեղծագործական զարգացումը կապելով ժամանակաշրջանի գեղարվեստական գործընթացների, հայկական քանդակագործության ավանդույթների և քաղաքային մշակույթի հետ։ Հեղինակը կարևորում է նաև Իսկանդարյանի մասնակցությունը ցուցահանդեսներին և մրցույթներին, նրա ստացած պարգևներն ու ճանաչումը, որոնք վկայում են արվեստագետի նշանակալի դերակատարության մասին հայկական մշակութային կյանքում։ Գիրքը արժեքավոր աղբյուր է հայկական քանդակագործության պատմությամբ, 20-րդ դարի հայ կերպարվեստով, հին Երևանի մշակութային միջավայրով և Խաչատուր Իսկանդարյանի ստեղծագործական ժառանգությամբ հետաքրքրվող արվեստաբանների, մշակութաբանների, ուսանողների, հետազոտողների և արվեստասեր ընթերցողների համար։ Մատենագիտական տվյալների համաձայն՝ այս ուսումնասիրությունը հրատարակվել է որպես Նարե Նադարյանի արվեստագիտության թեկնածուի գիտական աստիճանի ատենախոսություն՝ 2018 թվականին, 26 էջ ծավալով։