Առողջ ապրելակերպի մշակույթի ձևավորման հիմնախնդիրները մեծահասակների կրթության համակարգում

Другие предметы

Այս տարեգիրքը ներկայացնում է 2014 թվականի ընթացքում զանգվածային լրատվամիջոցներում արտացոլված իրադարձությունների, հրապարակումների և հասարակական արձագանքների համախմբված պատկերը՝ հանդիսանալով ժամանակաշրջանի տեղեկատվական հոսքերի ուսումնասիրության աղբյուր։ Հրատարակության մեջ ամփոփվում են մամուլի, լրատվական միջոցների և այլ տեղեկատվական հարթակների արձագանքները՝ հնարավորություն տալով ուսումնասիրել տվյալ տարվա քաղաքական, սոցիալական, մշակութային և հասարակական գործընթացների լուսաբանումը։ Նյութերը կարող են ներառել տարբեր թեմատիկ ուղղություններ՝ ներկայացնելով հանրային քննարկումների ընթացքը, կարևոր իրադարձությունների վերաբերյալ ձևավորված կարծիքները և լրատվամիջոցների դերը հասարակական տեղեկատվության տարածման գործում։ Աշխատանքը արժեքավոր նյութ է լրագրողների, մեդիա հետազոտողների, պատմաբանների, սոցիոլոգների, ուսանողների և բոլոր նրանց համար, ովքեր հետաքրքրված են տեղեկատվական միջավայրի, հասարակական տրամադրությունների և ժամանակակից մեդիայի զարգացման ուսումնասիրությամբ։

Религия

Սույն հրատարակությունը ներկայացնում է քրիստոնեական Սուրբ Գրքի Հին Կտակարանի կարևորագույն հոգևոր և բանաստեղծական երկերից մեկը՝ Սաղմոսարանը, որը դարեր շարունակ ծառայել է որպես հավատքի, աղոթքի, փառաբանության, ապաշխարության և հոգևոր խորհրդածության անսպառ աղբյուր։ Դավիթ թագավորի անվան հետ ավանդաբար կապվող սաղմոսները կազմում են աստվածաշնչյան կրոնական պոեզիայի բացառիկ ժառանգություն, որի բովանդակությունն ընդգրկում է մարդու հոգևոր կյանքի գրեթե բոլոր դրսևորումները՝ Աստծո նկատմամբ սեր և վստահություն, երախտագիտություն, օգնության խնդրանք, մեղքերի խոստովանություն, տառապանքի արտահայտություն, արդարության որոնում և փրկության հույս։ Դրանք արտացոլում են մարդու և Արարչի փոխհարաբերությունների խորությունը՝ ներկայացնելով հավատացյալին որպես աստվածային ողորմությանն ապավինող, հոգևոր փորձությունների միջով անցնող և իր գոյության իմաստը հավատքի մեջ որոնող անհատ։ Ստեղծագործության հիմնական գաղափարական առանցքը Աստծո գերագույն իշխանության, արդարության, բարության և նախախնամության ճանաչումն է։ Սաղմոսներում Աստված ներկայացվում է որպես աշխարհի Արարիչ, մարդկության պաշտպան, արդար դատավոր և ողորմած Հայր, իսկ մարդը կոչված է ապրելու հավատարմության, խոնարհության, ճշմարտության ու բարեպաշտության սկզբունքներով։ Հատուկ նշանակություն ունի այն գաղափարը, որ մարդկային տառապանքները, դժվարություններն ու հոգևոր անկումները չեն կարող վերացնել աստվածային ողորմության նկատմամբ վստահությունը։ Նույնիսկ ամենածանր փորձությունների ժամանակ աղոթքը մարդուն հնարավորություն է տալիս վերագտնելու ներքին հավասարակշռությունը, ամրապնդելու հավատը և պահպանելու հույսը։ Սաղմոսարանի բովանդակության կարևոր բաղադրիչներից են փառաբանական երգերը, որոնցում գովերգվում են Աստծո մեծությունը, արարչագործության գեղեցկությունը, բնության ներդաշնակությունն ու աստվածային զորությունը։ Գոհության սաղմոսներն արտահայտում են շնորհակալություն ստացած բարիքների, փրկության և պաշտպանության համար, իսկ աղաչական սաղմոսները ներկայացնում են դժվարությունների մեջ հայտնված մարդու խնդրանքները՝ օգնության, բժշկության, ներման և արդարության վերաբերյալ։ Ապաշխարության սաղմոսներում առանձնահատուկ կերպով ընդգծվում են մեղքի գիտակցումը, զղջումը, սրտի մաքրությունը և հոգևոր վերածնունդը։ Իմաստության բնույթի սաղմոսներն իրենց հերթին անդրադառնում են արդար ու անարդար կյանքի հակադրությանը, մարդու բարոյական պատասխանատվությանը, աստվածային օրենքների պահպանմանն ու ճշմարիտ իմաստության որոնմանը։ Այս թեմատիկ բազմազանությունը Սաղմոսարանը դարձնում է ոչ միայն կրոնական տեքստերի ժողովածու, այլև մարդկային հոգեբանության, բարոյականության և հոգևոր փորձառության խորքային արտահայտություն։ Գրական առումով սաղմոսները համաշխարհային պոեզիայի ամենանշանավոր հուշարձաններից են։ Դրանց գեղարվեստական համակարգը հիմնված է բանաստեղծական զուգահեռականության, կրկնությունների, համեմատությունների, փոխաբերությունների, խորհրդանշական պատկերների և հուզական հակադրությունների վրա։ Բնության երևույթները՝ երկինքը, լեռները, ծովերը, գետերը, արևն ու լուսինը, հաճախ ներկայացվում են որպես աստվածային զորության և արարչագործության վեհության արտահայտություններ։ Հովվի, հոտի, ճանապարհի, ապաստանի և լույսի պատկերները ձեռք են բերում հոգևոր նշանակություն՝ խորհրդանշելով Աստծո առաջնորդությունը, պաշտպանությունն ու մարդու փրկության ճանապարհը։ Սաղմոսական խոսքի առանձնահատկությունն այն է, որ այն միաժամանակ պարզ է ու խորիմաստ, անմիջական ու հանդիսավոր, անհատական ու համամարդկային։ Դրա շնորհիվ սաղմոսները դարերի ընթացքում պահպանել են իրենց հուզական ներգործությունը և շարունակում են հասկանալի ու հոգեհարազատ մնալ տարբեր սերունդների ընթերցողներին։ Քրիստոնեական եկեղեցու պատմության մեջ Սաղմոսարանն ունի բացառիկ ծիսական նշանակություն։ Այն դարձել է ժամերգությունների, եկեղեցական արարողությունների, անհատական աղոթքի և հոգևոր խորհրդածության անբաժանելի մասը։ Հայ առաքելական եկեղեցու ավանդության մեջ սաղմոսները կարևոր տեղ են զբաղեցնում ժամերգության կարգում, եկեղեցական ընթերցանության և հոգևոր երգեցողության մեջ։ Դրանք օգտագործվում են օրվա տարբեր ժամերի աղոթական արարողություններում և արտահայտում են հավատացյալի հոգևոր հաղորդակցությունը Աստծո հետ։ Սաղմոսերգությունը մեծ ազդեցություն է ունեցել նաև հայ հոգևոր երաժշտության զարգացման վրա՝ նպաստելով շարականային, ծիսական և երգեցողական մշակույթի հարստացմանը։ Հայ գրականության և աստվածաբանական մտքի պատմության մեջ Սաղմոսարանը կարևոր դեր է ունեցել նաև գրաբարի պահպանման, աստվածաշնչյան լեզվամտածողության տարածման և մեկնողական գրականության զարգացման գործում։ Դավթի անվան հետ կապվող սաղմոսերգության ավանդույթը հայ ժողովրդի հոգևոր հիշողության մեջ ամրապնդվել է որպես աղոթքի, իմաստության և հավատարմության խորհրդանիշ։ Պատմամշակութային առումով այս հրատարակությունը կարևոր վկայություն է Կոստանդնուպոլսի հայկական տպագրական գործունեության և հայերեն աստվածաշնչյան գրականության տարածման պատմության համար։ Պողոս Հովհաննիսյանի՝ Արապյանի տպարանում լույս տեսած գիրքը պատկանում է այն հոգևոր հրատարակությունների շարքին, որոնք նպաստել են եկեղեցական գրականության հասանելիությանը և հայ ընթերցողի կրոնական գիտելիքների ընդլայնմանը։ Կոստանդնուպոլիսը հայ գրահրատարակչության կարևոր կենտրոններից էր, որտեղ տպագրական գործունեությունը ծառայում էր ոչ միայն հոգևոր գրականության պահպանմանը, այլև հայերեն գրավոր մշակույթի զարգացմանն ու ազգային ինքնության ամրապնդմանը։ Սաղմոսարանի նման հրատարակությունները գործնական նշանակություն ունեին եկեղեցական ծառայության, հոգևորականների պատրաստության և հավատացյալների անհատական աղոթական կյանքի համար։ Դրանք միաժամանակ նպաստում էին հայ համայնքների միջև հոգևոր ու մշակութային կապերի պահպանմանը՝ անկախ աշխարհագրական հեռավորություններից։ Գրքի ընթերցողական արժեքը պայմանավորված է նրա բազմաշերտ բովանդակությամբ և հոգևոր ներգործությամբ։ Այն կարող է ծառայել որպես քրիստոնեական հավատքի ճանաչողության, աղոթական կյանքի խորացման և բարոյական ինքնակատարելագործման միջոց։ Սաղմոսների ընթերցումը հնարավորություն է տալիս խորհելու մարդու և Աստծո հարաբերությունների, կյանքի դժվարությունների, արդարության, սիրո, ներողամտության և փրկության վերաբերյալ՝ միաժամանակ հաղորդակից դարձնելով ընթերցողին համաշխարհային կրոնական պոեզիայի բարձրագույն նվաճումներից մեկին։ Հրատարակությունը կարևոր նշանակություն ունի նաև հայագիտության, աստվածաշնչագիտության, եկեղեցական պատմության, գրականագիտության և հայ հին տպագրության ուսումնասիրողների համար, քանի որ ներկայացնում է հայերեն աստվածաշնչյան գրքի հրատարակման և տարածման պատմական ավանդույթը։ Իր կրոնական, գեղարվեստական, ծիսական և պատմամշակութային արժեքներով այն հայ տպագիր ժառանգության կարևոր նմուշ է՝ պահպանելով Սաղմոսարանի դարավոր հոգևոր նշանակությունը և հայ ժողովրդի քրիստոնեական մշակույթի շարունակականությունը։

Культура

Աշխատությունը նվիրված է քաղաքավարության, հասարակական վարքի և անհատի քաղաքական ու քաղաքացիական կրթության սկզբունքներին՝ դիտարկելով մարդու անձնական վարքագիծը հասարակության մեջ նրա ունեցած դերի և պարտականությունների համատեքստում։ Այն ներկայացնում է այն բարոյական ու հասարակական նորմերը, որոնք նպաստում են մարդկանց միջև հարգալից հարաբերությունների ձևավորմանը, փոխըմբռնմանը, կարգապահությանը և համակեցության պահպանմանը։ Քաղաքավարությունը դիտարկվում է ոչ միայն որպես արտաքին վարվելակերպի կանոնների պահպանում, այլև որպես մարդու ներքին դաստիարակության, պատասխանատվության, զսպվածության և ուրիշների իրավունքների նկատմամբ հարգանքի արտահայտություն։ Քաղաքական կրթության գաղափարը ենթադրում է նաև հասարակական կյանքի կազմակերպման, քաղաքացու պարտականությունների, օրենքների և ընդունված կարգերի նկատմամբ վերաբերմունքի կարևորում։ Նման բնույթի ուսումնական աշխատություններում սովորաբար ուշադրություն է դարձվում անհատի և հանրության փոխհարաբերություններին, հասարակական կարգի պահպանմանը, բարոյական ընտրությանը և քաղաքացիական գիտակցության ձևավորմանը։ Գործնական նշանակություն ունեցող այս նյութը կարող էր ծառայել որպես դաստիարակչական ընթերցանության միջոց՝ սովորողներին ծանոթացնելով հասարակական կյանքում պատշաճ վարքի, փոխադարձ հարգանքի և պատասխանատու մասնակցության հիմունքներին։ Այն արժեքավոր է նաև հայ կրթական մտքի պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից, քանի որ արտացոլում է քաղաքավարության և քաղաքացիական դաստիարակության գաղափարների տարածումը հայալեզու կրթական գրականության մեջ։

Лингвистика

Աշխատությունը նախատեսված է հայերեն ընթերցանության և լեզվական սկզբնական գիտելիքների ուսուցման համար՝ միավորելով ընթերցանության ուղեցույցի և քերականական ձեռնարկի գործառույթները։ Այն նպատակ ունի սովորողներին ծանոթացնելու հայերենի գրավոր խոսքի հիմունքներին, բառերի կազմությանը, լեզվական ձևերին և ճիշտ արտահայտվելու սկզբունքներին։ Ընթերցանության ուսուցումը կարևոր տեղ ունի գրագիտության ձևավորման գործընթացում, քանի որ նպաստում է տառերի, բառերի և նախադասությունների ճանաչմանը, տեքստի սահուն ընթերցմանը և ընթերցածի իմաստի ընկալմանը։ Քերականական բաղադրիչը լրացնում է այդ գործընթացը՝ սովորողին օգնելով հասկանալու լեզվի կառուցվածքը և կիրառելու լեզվական կանոնները խոսքում ու գրավոր աշխատանքներում։ Այսպիսի ձեռնարկները կարևոր դեր են ունեցել հայալեզու կրթության տարածման, տարրական ուսուցման կազմակերպման և լեզվական միասնական գիտելիքների փոխանցման գործում։ Գիրքը կարող էր ծառայել որպես ուսումնական նյութ դպրոցականների, սկսնակ ընթերցողների և հայերեն գրագիտությունը զարգացնել ցանկացողների համար։ Այն արժեքավոր է նաև 19-րդ դարի հայ մանկավարժական մտքի և հայերենի դասավանդման պատմության ուսումնասիրության տեսանկյունից՝ արտացոլելով ընթերցանության ու քերականության ուսուցումը մեկտեղելու կրթական մոտեցումը։

Экономика

Աշխատությունը նվիրված է վերազգային կորպորացիաների դերի և նշանակության ուսումնասիրությանը Հայաստանի՝ համաշխարհային տնտեսությանը ինտեգրվելու գործընթացում։ Հետազոտության առանցքում միջազգային խոշոր ընկերությունների գործունեության ազդեցությունն է ազգային տնտեսության կառուցվածքի, արտաքին տնտեսական կապերի, ներդրումային գործընթացների և միջազգային շուկաներում երկրի մասնակցության վրա։ Վերազգային կորպորացիաները դիտարկվում են որպես համաշխարհային տնտեսության կարևոր դերակատարներ, որոնք կապիտալի, տեխնոլոգիաների, կառավարման փորձի, արտադրական կապերի և միջազգային բաշխման ցանցերի միջոցով կարող են նպաստել տարբեր երկրների տնտեսությունների փոխկապակցվածության խորացմանը։ Հայաստանի պարագայում առանձնահատուկ ուշադրություն կարող է հատկացվել օտարերկրյա ուղղակի ներդրումների ներգրավմանը, միջազգային ընկերությունների տեղական գործունեությանը և դրանց մասնակցությանը տնտեսության տարբեր ոլորտների զարգացմանը։ Հետազոտության շրջանակում կարող են ուսումնասիրվել այն գործոնները, որոնք պայմանավորում են երկրի գրավչությունը միջազգային կապիտալի համար՝ ներառյալ տնտեսական և իրավական միջավայրը, շուկայի առանձնահատկությունները, մարդկային կապիտալը, ենթակառուցվածքները և արտաքին տնտեսական հարաբերությունները։ Կարևոր ուղղություն է վերազգային ընկերությունների գործունեության հնարավոր տնտեսական ազդեցությունների համակողմանի գնահատումը։ Մի կողմից՝ միջազգային ներդրումները կարող են նպաստել նոր տեխնոլոգիաների և կառավարման փորձի տարածմանը, աշխատատեղերի ստեղծմանը, արտադրողականության բարձրացմանը և արտաքին շուկաների հետ կապերի ընդլայնմանը, մյուս կողմից՝ դրանց ազդեցությունը կախված է ազգային տնտեսության կառուցվածքից, մրցակցային միջավայրից և պետական կարգավորման արդյունավետությունից։ Ուսումնասիրությունը կարող է անդրադառնալ նաև տեղական ձեռնարկությունների և միջազգային ընկերությունների միջև ձևավորվող արտադրական ու առևտրային կապերին՝ գնահատելով դրանց նշանակությունը հայկական կազմակերպությունների միջազգային արժեշղթաներում ներգրավման տեսանկյունից։ Առանձին ուշադրության առարկա կարող են լինել ներդրումային քաղաքականության, մրցակցության պաշտպանության և ազգային տնտեսական շահերի ապահովման հարցերը։ Համաշխարհային տնտեսական ինտեգրումը ներկայացվում է որպես բազմակողմ գործընթաց, որը չի սահմանափակվում միայն արտաքին առևտրի ընդլայնմամբ, այլ ներառում է կապիտալի միջազգային շարժը, տեխնոլոգիական համագործակցությունը, արտադրական մասնագիտացումը և միջազգային տնտեսական կառույցների հետ փոխգործակցությունը։ Ընդհանուր առմամբ հետազոտությունը համադրում է միջազգային տնտեսագիտության, ներդրումային քաղաքականության և կորպորատիվ գործունեության ուսումնասիրության մոտեցումները՝ բացահայտելով վերազգային կորպորացիաների հնարավոր դերակատարությունը Հայաստանի և համաշխարհային տնտեսության միջև տնտեսական կապերի ձևավորման ու խորացման գործընթացներում։

Педагогика

Մեթոդական և լեզվաբանական բնույթի այս աշխատանքը նվիրված է բանասիրական ֆակուլտետների ոչ ռուսախոս խմբերում ռուսերենի բառապաշարի և քերականության փոխկապակցված ուսուցման կազմակերպմանը՝ մասնագիտական տեքստերի կիրառմամբ։ Քննության են առնվում բառային և քերականական նյութի համատեղ յուրացման սկզբունքները, դրանց հաջորդական ներկայացման եղանակները և գործնական դասընթացում լեզվական հմտությունների ձևավորման առանձնահատկությունները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում մասնագիտական տեքստերի ընտրությանը, դրանց լեզվական կառուցվածքի վերլուծությանը և նոր բառապաշարի յուրացումը քերականական կառուցվածքների գործնական կիրառման հետ համադրելու մեթոդներին։ Վերլուծվում են ընթերցանության, խոսքի, գրավոր աշխատանքի և տեքստային վարժությունների միջոցով ուսանողների բառապաշարային պաշարի ընդլայնման ու քերականական կարողությունների զարգացման հնարավորությունները։ Քննարկվում են նաև ուսումնական նյութի համակարգման, լեզվական դժվարությունների հաղթահարման, մասնագիտական բառապաշարի ամրապնդման և հաղորդակցական կարողությունների զարգացման մեթոդական հարցերը։ Ուսումնասիրությունը հնարավորություն է տալիս ներկայացնելու բառապաշարի և քերականության միասնական ուսուցման արդյունավետ կազմակերպման մոտեցումները մասնագիտական ուղղվածություն ունեցող ռուսերենի դասընթացում։ Աշխատանքը կարող է օգտակար լինել ռուսերենի դասավանդման մեթոդիկայի մասնագետների, բանասիրական ֆակուլտետների դասախոսների և օտար լեզվի ուսուցման հարցերով զբաղվող հետազոտողների համար։