More in Economics

    View all arrow_right_alt

    Discover other interesting and useful materials

    Here is a collection of other files that may interest you and help in your studies or creative work. To see more, you can go to the materials section
    Online

    Religion

    Քրիստոսի 1841 և հայոց ՌՄՂ թվականների օրացույց

    Հրատարակությունը ներկայացնում է 1841 թվականի օրացուցային տվյալները՝ զուգահեռ կիրառելով Քրիստոսի ծննդյան և հայոց թվականությունները։ Այս մոտեցումը հնարավորություն էր տալիս համադրել երկու ժամանակագրական համակարգերը և հեշտությամբ կողմնորոշվել տարվա օրերի ու ամսաթվերի մեջ։ Օրացույցի հիմնական նշանակությունը գործնական էր․ այն օգնում էր կազմակերպել առօրյա կյանքը, հետևել ամսաթվերի հաջորդականությանը և հիշել տարվա ընթացքում նշվող կարևոր օրերը։ Հայկական միջավայրում օրացույցները հաճախ ունեին նաև հոգևոր նշանակություն, քանի որ դրանց միջոցով ընթերցողները կարող էին տեղեկանալ եկեղեցական տոների, սրբերի հիշատակության օրերի և ծիսական արարողությունների ժամանակի մասին։ Հայոց թվականության ներառումը վկայում է ազգային ժամանակագրական ավանդույթի պահպանման և քրիստոնեական ընդհանուր թվագրության հետ դրա համատեղ կիրառության մասին։ Հրատարակության՝ Սուրբ Երուսաղեմի ճեմարանի տպագրական միջավայրի հետ կապը այն տեղավորում է հայ եկեղեցական կրթության և գրատպության պատմության համատեքստում։ Այսպիսի օրացույցները կարևոր աղբյուր են 19-րդ դարի հայ համայնքի հոգևոր ու հասարակական կյանքի, ժամանակի հաշվարկման սովորույթների և տպագիր տեղեկատվության տարածման ուսումնասիրության համար։

    Updated: 2026-11-06
    Քրիստոսի 1841 և հայոց ՌՄՂ թվականների օրացույց
    Online

    Technology

    Ծակոտկեն փոշենյութերից տաք ճնշումով մշակմամբ հոծ և սնամեջ արտադրատեսակների ստացման տեխնոլոգիայի մշակում

    Աշխատությունը նվիրված է ծակոտկեն փոշենյութերի տաք ճնշումով մշակման միջոցով հոծ և սնամեջ արտադրատեսակների ստացման տեխնոլոգիայի մշակմանը և կատարելագործմանը։ Հետազոտության հիմքում ընկած է մետաղական կամ այլ ինժեներական փոշիներից նախնական ծակոտկեն մարմինների ձևավորումը և դրանց հետագա տաք ճնշման պայմաններում խտացումը՝ անհրաժեշտ մեխանիկական և կառուցվածքային հատկություններով արտադրատեսակներ ստանալու նպատակով։ Տաք ճնշումը հնարավորություն է տալիս միաժամանակ օգտագործել ջերմաստիճանի և ճնշման ազդեցությունը՝ նպաստելով նյութի մասնիկների միջև կապերի ամրապնդմանը, ծակոտկենության նվազեցմանը և արտադրանքի կառուցվածքի ու հատկությունների բարելավմանը։ Աշխատանքում կարևոր տեղ է հատկացվում տեխնոլոգիական գործընթացի հիմնական պարամետրերի ընտրությանը, մասնավորապես՝ մշակման ջերմաստիճանին, ճնշման մեծությանը, պահման տևողությանը, սկզբնական ծակոտկենությանը, փոշու մասնիկների բնութագրերին և նախնական ձևավորման պայմաններին։ Այս գործոնների ճիշտ համադրությունը կարևոր է վերջնական արտադրատեսակի չափային ճշտության, խտության, ամրության և կառուցվածքային համասեռության ապահովման համար։ Հոծ արտադրատեսակների ստացման դեպքում հիմնական խնդիրներից է նյութի հնարավորինս ամբողջական խտացումը և ներքին արատների նվազեցումը, մինչդեռ սնամեջ արտադրատեսակների դեպքում անհրաժեշտ է ապահովել ներքին խոռոչի կայուն ձևավորումը, պատերի հավասարաչափ հաստությունը և արտադրանքի երկրաչափական ճշտությունը։ Տեխնոլոգիայի մշակման ընթացքում կարող են ուսումնասիրվել նյութի կառուցվածքային փոփոխությունները, մեխանիկական հատկությունները, մնացորդային ծակոտկենությունը և արտադրանքի մակրո- ու միկրոկառուցվածքը։ Ստացված արդյունքների հիման վրա հնարավոր է որոշել տեխնոլոգիական ռեժիմների օպտիմալ համակցությունները և գնահատել տարբեր ձևի ու նշանակության արտադրատեսակների ստացման արդյունավետությունը։ Նման տեխնոլոգիայի կիրառումը կարող է նպաստել նյութի ավելի խնայող օգտագործմանը, արտադրական գործողությունների կրճատմանը և բարդ երկրաչափությամբ դետալների ստացման հնարավորությունների ընդլայնմանը։ Հետազոտության արդյունքները կարող են կիրառական նշանակություն ունենալ մեքենաշինության, գործիքաշինության, տրանսպորտային տեխնիկայի և այլ ոլորտներում, որտեղ պահանջվում են բարձր ամրությամբ, ճշգրիտ երկրաչափությամբ և հատուկ կառուցվածքային հատկություններով հոծ կամ սնամեջ արտադրատեսակներ։

    Updated: 2026-09-21
    Ծակոտկեն փոշենյութերից տաք ճնշումով մշակմամբ հոծ և սնամեջ արտադրատեսակների ստացման տեխնոլոգիայի մշակում
    Online

    Technology

    Изгиб ортотропных пластин переменной толщины с учетом поперечных сдвигов

    Այս աշխատությունը վերաբերում է փոփոխական հաստությամբ օրթոտրոպ թիթեղների ծռման (իզգիբի) տեսության ուսումնասիրությանը՝ հաշվի առնելով լայնակի սահքի ազդեցությունները, ընդգծելով կառուցվածքային մեխանիկայի, կիրառական մաթեմատիկայի և ինժեներական հաշվարկների փոխկապակցվածությունը։ Հետազոտության հիմնական նպատակն է մշակել և վերլուծել օրթոտրոպ նյութերից պատրաստված թիթեղների դեֆորմացիայի մաթեմատիկական մոդելներ, որոնք թույլ են տալիս ավելի ճշգրիտ նկարագրել իրական ինժեներական կառուցվածքների վարքը՝ հատկապես այն դեպքերում, երբ թիթեղի հաստությունը փոփոխական է տարածության տարբեր կետերում։ Ուսումնասիրվում են օրթոտրոպ նյութերի մեխանիկական հատկությունները, առաձգականության տարբեր ուղղություններով անհավասար վարքը, ինչպես նաև լայնակի սահքի (transverse shear) ազդեցությունը ընդհանուր դեֆորմացիոն դաշտի վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձվում փոփոխական հաստությամբ թիթեղների հաշվարկային մոդելների ձևավորմանը՝ հիմնված դասական և բարելավված թիթեղների տեսությունների վրա, ինչպես նաև դիֆերենցիալ հավասարումների լուծման անալիտիկ և թվային մեթոդներին։ Աշխատությունը նաև դիտարկում է ստացված մոդելների կիրառությունը ավիացիոն, մեքենաշինական և շինարարական կառուցվածքներում, որտեղ թիթեղային տարրերի թեթևությունն ու ամրությունը ունեն կարևոր նշանակություն։ Միաժամանակ վերլուծվում է լայնակի սահքի հաշվառման անհրաժեշտությունը՝ բարձրացնելով հաշվարկների ճշգրտությունը հաստ կամ կոմպոզիտային նյութերի դեպքում։ Այսպիսով, ուսումնասիրությունը կարևոր ներդրում է կառուցվածքային մեխանիկայի և ինժեներական մաթեմատիկայի ոլորտում՝ նպաստելով բարդ օրթոտրոպ թիթեղային համակարգերի ավելի ճշգրիտ մոդելավորման և հաշվարկման մեթոդների զարգացմանը։

    Updated: 2026-09-05
    Изгиб ортотропных пластин переменной толщины с учетом поперечных сдвигов
    Online

    Culture

    Նախիջևանի որմնանկարչական արվեստը

    Աշխատությունը նվիրված է Նախիջևանի որմնանկարչական արվեստին՝ հայկական և տարածաշրջանային կերպարվեստի պատմության կարևոր ուղղություններից մեկին։ Այն առնչվում է ճարտարապետական կառույցների ներքին հարդարանքի, պատերին կատարված գեղանկարչական պատկերների և դրանց գեղարվեստական առանձնահատկությունների ուսումնասիրությանը։ Որմնանկարչությունը պատմական միջավայրի գեղարվեստական ձևավորման կարևոր բաղադրիչ է, որը հնարավորություն է տալիս բացահայտելու տարբեր ժամանակաշրջանների պատկերային մտածողությունը, գունային լուծումները, հորինվածքային մոտեցումները և գեղարվեստական ավանդույթները։ Նախիջևանի որմնանկարչական ժառանգության ուսումնասիրությունը կարևոր նշանակություն ունի տարածաշրջանի պատմամշակութային կյանքի, հայկական արվեստի զարգացման և ճարտարապետության ու գեղանկարչության փոխհարաբերությունների լուսաբանման համար։ Այս թեմայի քննությունը նպաստում է նաև հուշարձանների գեղարվեստական արժեքի գնահատմանը, պատմական արվեստի նմուշների պահպանության կարևորության գիտակցմանը և մշակութային ժառանգության ուսումնասիրության ընդլայնմանը։ Գիրքը կարող է հետաքրքրել արվեստաբաններին, պատմաբաններին, ճարտարապետության և կերպարվեստի մասնագետներին, հայկական մշակույթի հետազոտողներին, ինչպես նաև այն ընթերցողներին, որոնք հետաքրքրվում են Նախիջևանի պատմական հուշարձաններով, որմնանկարչության ավանդույթներով և հայ գեղարվեստական ժառանգությամբ։

    Updated: 2026-10-28
    Նախիջևանի որմնանկարչական արվեստը
    Online

    Other Subjects

    Գրադարանը ընթերցողին : (Մեթոդական նյութեր գրադարանավարների համար)

    Մեթոդական նյութերի ժողովածուն նվիրված է գրադարանային սպասարկման կազմակերպման, ընթերցողների հետ տարվող աշխատանքի կատարելագործման և գրադարանների կրթական, մշակութային ու տեղեկատվական գործառույթների արդյունավետ իրականացման հիմնախնդիրներին։ Ներկայացվում են գրադարանավարների մասնագիտական գործունեության հիմնական ուղղությունները, ընթերցողների պահանջմունքների ուսումնասիրության, գրականության ընտրության և ընթերցանության խթանման մեթոդական մոտեցումները։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում տարբեր տարիքային և սոցիալական խմբերի ընթերցողների հետ աշխատանքի կազմակերպմանը, անհատական ու խմբային սպասարկման ձևերին, գրքի հանրահռչակմանը և ընթերցողական հետաքրքրությունների զարգացմանը։ Անդրադարձ է կատարվում գրադարանային միջոցառումների, գրքի ցուցադրությունների, թեմատիկ քննարկումների, գրական հանդիպումների և տեղեկատվական-մատենագիտական աշխատանքի կազմակերպման հնարավորություններին։ Կարևորվում են գրադարանավարի հաղորդակցական հմտությունները, ընթերցողների հետ արդյունավետ փոխհարաբերությունների ձևավորումը, գրադարանային ֆոնդերի նպատակային օգտագործումը և գրքի ու ընթերցողի միջև կապի ամրապնդումը։ Նյութերը կարող են պարունակել գործնական առաջարկություններ, աշխատանքի կազմակերպման օրինակներ և մեթոդական ցուցումներ, որոնք ուղղված են գրադարանային ծառայությունների որակի բարձրացմանը և ընթերցանության մշակույթի տարածմանը։ Ժողովածուն նախատեսված է գրադարանավարների, գրադարանային գործի կազմակերպիչների, մեթոդիստների, մշակութային հաստատությունների աշխատակիցների, ինչպես նաև գրադարանագիտություն ուսումնասիրող ուսանողների և մասնագետների համար։

    Updated: 2026-10-13
    Գրադարանը ընթերցողին : (Մեթոդական նյութեր գրադարանավարների համար)
    Online

    History

    Старший лейтенант Патрик Газазян

    Աշխատությունը նվիրված է Պատրիկ Օգանեսի Գազազյանի կյանքին, զինվորական ծառայությանը և Հայրենական մեծ պատերազմի առաջին շրջանի մարտական սխրանքներին։ Այն հրատարակվել է 1943 թվականին Երևանում՝ ԱրմՖԱՆ-ի հրատարակչությունում, Ասատուր Ավետիսովիչ Ասատրյանի հեղինակությամբ, և ընդգրկվել է «Հայաստանի որդիների մարտական սխրանքները» մատենաշարում։ Ազգային գրադարանի շտեմարանի տվյալներով՝ հրատարակությունը բաղկացած է 32 էջից և ներառում է հերոսի դիմանկարը։ Գրքում ներկայացվում է Պատրիկ Գազազյանը որպես խորհրդային կործանիչ օդաչու և 8-րդ արագընթաց ռմբակոծիչ ավիագնդի ավիաէսկադրիլիայի հրամանատարի տեղակալ, որը պատերազմի առաջին ամիսներին մասնակցել է Արևմտյան ռազմաճակատի ծանր մարտերին։ Հետազոտության կարևոր հատվածը վերաբերում է 1941 թվականի հունիսից սկսված մարտական գործողություններին Բելառուսի տարածքում, որտեղ Գազազյանը կատարել է թռիչքներ և հարվածներ հասցրել հակառակորդի կենդանի ուժին, տեխնիկային, տանկային շարասյուներին և անցումներին։ Առանձնահատուկ ուշադրություն է դարձվում նրա մարտական խիզախությանը և այն գործողություններին, որոնց շնորհիվ նա դարձավ պատերազմի առաջին շրջանում աչքի ընկած հայ օդաչուներից մեկը։ 1941 թվականի հուլիսի 8-ի ԽՍՀՄ Գերագույն խորհրդի նախագահության հրամանագրով նա պարգևատրվել է Կարմիր դրոշի շքանշանով և համարվում է Հայրենական մեծ պատերազմում այդ բարձր պարգևին արժանացած առաջին հայ զինծառայողը։ Աշխատության մեջ կարևոր տեղ է զբաղեցնում նաև նրա հետագա մարտական ուղին՝ Բրյանսկի, Սուխինիչիի և Օրշայի ուղղություններով մղված մարտերի համատեքստում։ Ըստ պահպանված պատմագիտական աղբյուրների՝ 1941 թվականի հոկտեմբերի 19-ին Օրշայի շրջանում նրա ինքնաթիռը խոցվել է, և այրվող ինքնաթիռը նա գիտակցաբար ուղղել է հակառակորդի ավտոմեքենաների ու տանկերի շարասյան շարժման ուղղությամբ գտնվող կամրջի վրա՝ կատարելով ինքնազոհաբերական մարտական գործողություն։ Այս դրվագը աշխատության մեջ հերոսի ռազմական կերպարի և անձնական խիզախության ամենանշանակալի դրսևորումներից է։ Գրքի պատմական արժեքը պայմանավորված է նաև նրանով, որ այն ստեղծվել է պատերազմի տարիներին՝ հերոսի մասին հիշողությունն ու նրա մարտական սխրանքը ժամանակակիցներին ներկայացնելու նպատակով։ Այն ոչ միայն կենսագրական բնույթի նյութ է, այլև պատերազմի տարիների հայկական պատմական հիշողության և հայրենական քարոզչական-հուշագրական գրականության կարևոր օրինակ։ Աշխատությունը հնարավորություն է տալիս պատկերացում կազմելու պատերազմի սկզբնական շրջանի օդային մարտերի, խորհրդային բանակի կազմում հայ զինծառայողների մասնակցության և նրանց կատարած մարտական առաջադրանքների մասին։ Միաժամանակ այն ներկայացնում է անհատի հերոսական կերպարը՝ համադրելով կենսագրական տեղեկությունները, ռազմական իրադարձությունները և անձնազոհության գաղափարը։ Ընդհանուր առմամբ, գիրքը կարևոր աղբյուր է Պատրիկ Գազազյանի ռազմական կենսագրության, Հայրենական մեծ պատերազմի առաջին շրջանի մարտական գործողություններին հայ օդաչուների մասնակցության և այդ ժամանակաշրջանի հերոսապատումի ուսումնասիրության համար և կարող է հետաքրքրել ռազմական պատմությամբ, Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի պատմությամբ, հայկական պատմագրությամբ և հայ զինվորականների սխրանքների ուսումնասիրությամբ զբաղվող ընթերցողներին ու հետազոտողներին։

    Updated: 2026-09-09
    Старший лейтенант Патрик Газазян